OPIEKA NAD 

OPIEKA NAD 

OSOBĄ 

OSOBĄ 

NIEWIDOMĄ 

NIEWIDOMĄ 

I OCIEMNIAŁĄ

I OCIEMNIAŁĄ

Prof. nzw. dr hab. 

Prof. nzw. dr hab. 

Marta Misiuk-

Marta Misiuk-

Hojło

Hojło

Katedra i Klinika Okulistyki

Katedra i Klinika Okulistyki

AM we Wrocławiu

AM we Wrocławiu

 

 

 

 

1. Wzrok jest najważniejszym 

1. Wzrok jest najważniejszym 

  pośrednikiem między człowiekiem 

  pośrednikiem między człowiekiem 

  a otoczeniem.

  a otoczeniem.

•

 

 

zdrowe oczy umożliwiają  przestrzenne 

zdrowe oczy umożliwiają  przestrzenne 

 i barwne widzenie świata. 

 i barwne widzenie świata. 

 

 

 

 

2. Oko stanowi złożony układ optyczny:

2. Oko stanowi złożony układ optyczny:

•

światło,

światło,

•

rogówka, 

rogówka, 

•

komora przednia, 

komora przednia, 

•

źrenica,

źrenica,

•

soczewka

soczewka

•

ciało szkliste,

ciało szkliste,

•

siatkówka (obraz zmniejszony, odwrócony do góry nogami 

siatkówka (obraz zmniejszony, odwrócony do góry nogami 

i zamieniony stronami) - wyspecjalizowane komórki 

i zamieniony stronami) - wyspecjalizowane komórki 

czuciowe 

czuciowe 

- przekształcenie bodźców świetlnych w impulsy elektryczne

- przekształcenie bodźców świetlnych w impulsy elektryczne

•

nerw wzrokowy,

nerw wzrokowy,

•

mózg - ośrodek wzrokowy - ustawienie obrazu.

mózg - ośrodek wzrokowy - ustawienie obrazu.

 

 

 

 

  

  

3. Prawidłowe widzenie zależy od:

3. Prawidłowe widzenie zależy od:

   

   

a

a

. Niezaburzonego przepuszczania światła 

. Niezaburzonego przepuszczania światła 

    przez   rogówkę, ciecz wodnistą, soczewkę,

    przez   rogówkę, ciecz wodnistą, soczewkę,

    ciało szkliste.

    ciało szkliste.

b

b

. Odpowiedniego załamywania światła 

. Odpowiedniego załamywania światła 

    przez rogówkę, soczewkę i ciało szkliste.

    przez rogówkę, soczewkę i ciało szkliste.

c

c

. Prawidłowego funkcjonowania siatkówki.

. Prawidłowego funkcjonowania siatkówki.

d

d

. Prawidłowego przewodzenia przez nerw

. Prawidłowego przewodzenia przez nerw

    wzrokowy.

    wzrokowy.

e

e

. Prawidłowej obróbki otrzymanych bodźców 

. Prawidłowej obróbki otrzymanych bodźców 

    przez mózg.

    przez mózg.

 

 

 

 

4. Definicja osoby niewidomej 

4. Definicja osoby niewidomej 

 i słabowidzącej

 i słabowidzącej

:

:

 

 

 

 

Trzy stopnie upośledzenia wzroku:

Trzy stopnie upośledzenia wzroku:

1. słabowzroczność głęboka 

1. słabowzroczność głęboka 

(profound) 

(profound) 

 

 

- ostrość poniżej 3/60,

- ostrość poniżej 3/60,

2. poczucie światła 

2. poczucie światła 

(near total) 

(near total) 

dla 

dla 

ostrości

ostrości

 wzroku w granicach od 0.02 do 0.05,

 wzroku w granicach od 0.02 do 0.05,

3. całkowity zanik czynności wzrokowych 

3. całkowity zanik czynności wzrokowych 

 i brak nawet poczucia światła( ślepota

 i brak nawet poczucia światła( ślepota

 całkowita 

 całkowita 

(total

(total

 ).

 ).

 

 

 

 

•

Jako niewidome określa się także 

Jako niewidome określa się także 

osoby, u których pole widzenia 

osoby, u których pole widzenia 

ograniczone jest do przestrzeni 

ograniczone jest do przestrzeni 

zawartej w 20 stopniach, bez 

zawartej w 20 stopniach, bez 

względu na ostrość widzenia.

względu na ostrość widzenia.

 

 

 

 

 

 

•

Do osób z dysfunkcją wzroku zaliczają 

Do osób z dysfunkcją wzroku zaliczają 

się zarówno:

się zarówno:

a) osoby, które urodziły się

a) osoby, które urodziły się

 

 

niewidome

niewidome

 

 

oraz te, 

oraz te, 

które utraciły wzrok we wczesnym 

które utraciły wzrok we wczesnym 

dzieciństwie (do 5 roku życia) i nie pamiętają 

dzieciństwie (do 5 roku życia) i nie pamiętają 

wrażeń wzrokowych 

wrażeń wzrokowych 

 (

 (

niewidomi

niewidomi

),

),

 

 

b) 

b) 

Ociemniali 

Ociemniali 

- utracili wzrok po 5 roku życia.

- utracili wzrok po 5 roku życia.

 

 

 

 

•

dziedziczne

dziedziczne

 – czynniki genetyczne 

 – czynniki genetyczne 

(np. wskutek barwnikowego 

(np. wskutek barwnikowego 

zwyrodnienia siatkówki)

zwyrodnienia siatkówki)

5. Czynniki zaburzeń wzrokowych 

5. Czynniki zaburzeń wzrokowych 

     

     

będących przyczynami 

będących przyczynami 

     

     

niepełnosprawności:

niepełnosprawności:

 

 

 

 

•

wrodzone

wrodzone

 –często spowodowane 

 –często spowodowane 

chorobami kobiet w okresie ciąży: 

chorobami kobiet w okresie ciąży: 

różyczką lub opryszczką narządów 

różyczką lub opryszczką narządów 

płciowych :niedorozwój siatkówki, 

płciowych :niedorozwój siatkówki, 

zapalenie rogówki, ubytek wrodzony 

zapalenie rogówki, ubytek wrodzony 

tęczówki, soczewki lub nerwu 

tęczówki, soczewki lub nerwu 

wzrokowego, stany degeneracyjne 

wzrokowego, stany degeneracyjne 

siatkówki, rogówki, soczewki

siatkówki, rogówki, soczewki

 

 

 

 

•

nabyte

nabyte

  – w następstwie urazu oka, 

  – w następstwie urazu oka, 

spowodowane przez jaskrę ,zaćmę, 

spowodowane przez jaskrę ,zaćmę, 

zmiany cukrzycowe, zwyrodnienie 

zmiany cukrzycowe, zwyrodnienie 

plamki związane z wiekiem (AMD),  

plamki związane z wiekiem (AMD),  

nowotwory oczu , choroby wieku 

nowotwory oczu , choroby wieku 

dziecięcego (retinopatia), , 

dziecięcego (retinopatia), , 

stwardnienie rozsiane, urazy 

stwardnienie rozsiane, urazy 

mechaniczne gałki ocznej.

mechaniczne gałki ocznej.

•

Przyczynami mogą być także – 

Przyczynami mogą być także – 

uszkodzenia kory mózgowej (np.udar

uszkodzenia kory mózgowej (np.udar

) 

) 

 

 

 

 

6.Typowe wypowiedzi osób mających 

6.Typowe wypowiedzi osób mających 

problemy ze wzrokiem:

problemy ze wzrokiem:

- Czytać mogę już tylko przy mocnym świetle,.

- Czytać mogę już tylko przy mocnym świetle,.

- Ostatnio światło oślepia mnie częściej niż dawniej.

- Ostatnio światło oślepia mnie częściej niż dawniej.

- Ludzi rozpoznaję dopiero wtedy, gdy staną tuż 

- Ludzi rozpoznaję dopiero wtedy, gdy staną tuż 

przede mną.

przede mną.

- Kiedy z ciemności przechodzę do światła (albo 

- Kiedy z ciemności przechodzę do światła (albo 

odwrotnie), przez dłuższy czas nic nie widzę.

odwrotnie), przez dłuższy czas nic nie widzę.

- Gdy chcę na coś prosto i bezpośrednio popatrzeć, 

- Gdy chcę na coś prosto i bezpośrednio popatrzeć, 

przestaję to widzieć. 

przestaję to widzieć. 

 

 

 

 

•

Normalne widzenie

Normalne widzenie

 

 

 

 

•

 

 

Retinopatia cukrzycowa

Retinopatia cukrzycowa

 

 

 

 

•

Zwyrodnienie plamki związane 

Zwyrodnienie plamki związane 

z wiekiem (AMD)

z wiekiem (AMD)

 

 

 

 

•

Zaćma

Zaćma

 

 

 

 

•

Jaskra zaawansowana i 

Jaskra zaawansowana i 

Retinitis Pigmentosa

Retinitis Pigmentosa

 

 

 

 

•

Choroby drogi wzrokowej poza 

Choroby drogi wzrokowej poza 

gałką oczną

gałką oczną

 

 

 

 

•

Widzenie starcze

Widzenie starcze

 

 

 

 

 

 

   

   

7. Obawy, jakie dręczące osoby 

7. Obawy, jakie dręczące osoby 

    z  upośledzeniem wzroku:

    z  upośledzeniem wzroku:

   

   

- strach przed zależnością od innych;

- strach przed zależnością od innych;

- strach przed bezużytecznością.

- strach przed bezużytecznością.

 

 

 

 

   

   

8. Podstawowa zasada:

8. Podstawowa zasada:

   

   

Indywidualne podejście do każdej 

Indywidualne podejście do każdej 

osoby     niepełnosprawnej!

osoby     niepełnosprawnej!

 

 

 

 

9. Ogólne zasady postępowania i 

9. Ogólne zasady postępowania i 

opieki nad osoba niewidomą lub 

opieki nad osoba niewidomą lub 

słabo widzącą:

słabo widzącą:

•

Najważniejszą sprawą jest to, by 

Najważniejszą sprawą jest to, by 

podchodzić do podopiecznego z 

podchodzić do podopiecznego z 

wyrozumiałością 

wyrozumiałością 

i cierpliwością

i cierpliwością

.

.

•

Pamiętajmy, że osoba z upośledzeniem 

Pamiętajmy, że osoba z upośledzeniem 

wzroku może uczestniczyć w komunikacji 

wzroku może uczestniczyć w komunikacji 

niewerbalnej w sposób bardzo 

niewerbalnej w sposób bardzo 

ograniczony. Dlatego z takim 

ograniczony. Dlatego z takim 

podopiecznym należy jak najwięcej 

podopiecznym należy jak najwięcej 

rozmawiać

rozmawiać

.

.

 

 

•

Niewidomy/niedowidzący radzi sobie z 

Niewidomy/niedowidzący radzi sobie z 

powodzeniem w wielu sytuacjach, jeżeli 

powodzeniem w wielu sytuacjach, jeżeli 

może oprzeć się na 

może oprzeć się na 

porządku i rutynie

porządku i rutynie

.

.

 

 

 

 

•

Najpierw odezwij się:

Najpierw odezwij się:

        

        

- 

- 

N

N

ajpierw odezwij się do osoby

ajpierw odezwij się do osoby

  niewidomej. 

  niewidomej. 

- Słysząc Twój głos niewidomy

- Słysząc Twój głos niewidomy

  może ustalić gdzie jesteś. 

  może ustalić gdzie jesteś. 

- Przedstaw wszystkie osoby 

- Przedstaw wszystkie osoby 

  tobie towarzyszące.

  tobie towarzyszące.

10. Jak zachować się w 

10. Jak zachować się w 

towarzystwie 

towarzystwie 

   niewidomego?

   niewidomego?

 

 

 

 

•

By wskazać drogę:

By wskazać drogę:

 

 

- 

- 

Wyjaśnij konkretnie np.: 

Wyjaśnij konkretnie np.: 

Idź 50 metrów prosto i 

Idź 50 metrów prosto i 

znajdziesz to po prawej 

znajdziesz to po prawej 

stronie ". 

stronie ". 

(Nie mów "idź w tę 

(Nie mów "idź w tę 

stronę" 

stronę" 

- bo to nie 

- bo to nie 

znaczy nic).

znaczy nic).

 

 

 

 

 

 

•

Towarzysząc 

Towarzysząc 

prowadź:

prowadź:

 

 

- Zaproponuj swoje ramię 

- Zaproponuj swoje ramię 

(lub bark) by niewidomy 

(lub bark) by niewidomy 

chwycił się ręką, którą 

chwycił się ręką, którą 

nie trzyma białej laski. 

nie trzyma białej laski. 

Maszeruj w jego rytm. 

Maszeruj w jego rytm. 

Nie ciągnij go! najlepiej 

Nie ciągnij go! najlepiej 

idź zawsze pół kroku 

idź zawsze pół kroku 

przed niewidomym .

przed niewidomym .

 

 

 

 

 

 

•

Na schodach:

Na schodach:

 

 

- Przed przeszkodami  

- Przed przeszkodami  

zatrzymaj się i wyjaśnij 

zatrzymaj się i wyjaśnij 

towarzyszowi, co i w 

towarzyszowi, co i w 

jakiej odległości 

jakiej odległości 

znajduje się przed nimi

znajduje się przed nimi

 

 

- Przy schodach powiedz: 

- Przy schodach powiedz: 

"Idziemy w górę / w 

"Idziemy w górę / w 

dół". To dużo pomaga 

dół". To dużo pomaga 

 

 

 

 

•

Aby pokazać gdzie 

Aby pokazać gdzie 

usiąść:

usiąść:

  

  

- Nie sadzaj na siłę. 

- Nie sadzaj na siłę. 

Spowoduj by niewidomy 

Spowoduj by niewidomy 

dotknął oparcia krzesła. 

dotknął oparcia krzesła. 

Daje to dużą orientację w 

Daje to dużą orientację w 

usytuowaniu siedzenia. 

usytuowaniu siedzenia. 

  

  

- Wybieraj takie miejsce 

- Wybieraj takie miejsce 

dla niewidomego żeby 

dla niewidomego żeby 

światło nie świeciło mu w 

światło nie świeciło mu w 

twarz i żeby nie musiał  

twarz i żeby nie musiał  

patrzeć na innych pod 

patrzeć na innych pod 

światło. 

światło. 

 

 

 

 

•

Gdy odchodzisz 

Gdy odchodzisz 

od stołu:

od stołu:

 

 

- Koniecznie zapowiedz 

- Koniecznie zapowiedz 

np. "Przepraszam, idę 

np. "Przepraszam, idę 

zadzwonić”. 

zadzwonić”. 

Jeśli tego nie zrobisz 

Jeśli tego nie zrobisz 

niewidomy może mówić 

niewidomy może mówić 

do ciebie nieobecnego.

do ciebie nieobecnego.

 

 

 

 

 

 

    

    

Leki pogarszające widzenie:

Leki pogarszające widzenie:

1. Leki odkładające się w rogówce :Amiodaron, 

1. Leki odkładające się w rogówce :Amiodaron, 

Indometacyna, Chlorpromazyna, 

Indometacyna, Chlorpromazyna, 

chlorochina(arechina).

chlorochina(arechina).

2. Leki odkładające się w soczewce(zaćma): Amiodaron, 

2. Leki odkładające się w soczewce(zaćma): Amiodaron, 

sterydy, Ergotamina, Tal i zaburzające akomodację; 

sterydy, Ergotamina, Tal i zaburzające akomodację; 

Arechina.

Arechina.

3. Leki powodujące wzrost ciśnienia 

3. Leki powodujące wzrost ciśnienia 

wewnatrzgałkowego: sterydy.

wewnatrzgałkowego: sterydy.

4. Leki wpływające na siatkówkę(plamkę):Arechina.

4. Leki wpływające na siatkówkę(plamkę):Arechina.

5. Leki wpływające na nerw wzrokowy: Arechina.

5. Leki wpływające na nerw wzrokowy: Arechina.

 

 

 

 

Dziękuję za uwagę!

Dziękuję za uwagę!