Anna Kromplewska
Analityka medyczna
Anna Kromplewska
Analityka medyczna
Uogólniona choroba szkieletu,
charakteryzująca się zmniejszoną
wytrzymałością kości, prowadzącą do
wzrostu ryzyka złamań nawet po takim
urazie, po którym prawidłowe kości nie
doznają uszkodzenia.
Jest najczęstszą chorobą kośćca u ludzi
Częstość złamań zwiększa się wraz z
wiekiem i wynosi:
Od 4% u kobiet (50-59lat) do 52% (po 80
r.ż)
Ryzyko złamań osteoporotycznych po 50
roku życia wynosi niemal 40%, przy czym
2/3 występuje po 75 roku życia
Obraz histologiczny:
Zmniejszona grubość warstwy korowej
Zmniejszona liczba i wielkość beleczek
kostnych
U kobiet osiągających wiek dojrzały i
zbliżających się do menopauzy dochodzi do
przyspieszenia fizjologicznej utraty masy
kostnej. U
Utrata masy kostnej w kręgach rozpoczyna się
około 1,5 roku przed ostatnią miesiączką, a w
ciągu 8 lat ubytek ten osiąga około 10%.
Fizjologicznie masa kostna w bliższym końcu
kości udowej zmniejsza się proporcjonalnie do
wieku o około 0,5% na rok. W okresie
okołomenopauzalnym w związku z niedoborem
estrogenów, następuje dodatkowa utrata o
około 5 – 7%.
Zaawansowany wiek
Wątła budowa ciała
Mała masa ciała
Dodatni wywiad rodzinny (osteoporoza u
matki)
Uprzednio przebyte złamanie po niewielkim
urazie
Menopauza przed 45 rokiem życia
Długotrwały brak miesiączki (>6miesięcy)
Czynniki środowiskowe
niedobory witaminy D
nikotynizm
alkoholizm
niedożywienie
Inaczej osteoporoza menopauzalna
Niedobór estrogenów brak
hamowania osteoklastów (powód –
zwiększone uwalnianie IL-6
pobudzającej osteoklasty)
brak pobudzania osteoblastów
(zmniejszone uwalnianie IGF-1 –
insulinopodobny czynnik wzrostu i TGF-
β – wzrostowy czynnik transformacji).
IL - 6
IGF - 1
TGF - β
wzrost
spadek
spadek
Pobudzone osteoklasty penetrują
beleczki kostne i perforują je, powodując
utratę matrycy, na której tworzy się kość.
Wtórnie dochodzi do upośledzenia
wchłaniania wapnia.
Złamania :
trzonów kręgów
kości przedramienia.
Częstość przypadków złamań trzonów
kręgów u kobiet w czasie
pomenopauzalnym przekracza 20%
Niedobór α -1 hydroksylazy (nerki, osoby
starsze) zmniejszenie aktywności
osteoblastów
Upośledzone wchłanianie wapnia w
przewodzie pokarmowym (brak aktywnej
postaci witaminy D3) powoduje wtórną
nadczynność przytarczyc pogłębiającą
resorpcję kostną.
Osteoporozę starczą cechują złamania
szyjki kości udowej, prawie 90%
wszystkich tych złamań jest związane z
osteoporozą.
Choroba spowodowana czynnikami
innymi niż fizjologiczny proces
starzenia lub niedobór estrogenów.
Obserwuje się większy ubytek masy
kości, niż można oczekiwać u osób tej
samej płci , rasy i wieku.
Związana jest z występowaniem
określonych jednostek chorobowych:
ENDOKRYNOLOGICZNYCH:
nadczynność tarczycy
Zespół Cushinga
Hipogonadyzm
CHORÓB PRZEWLEKŁYCH:
Niewydolność nerek
Niewydolność wątroby
Zespół złego wchłaniania
RZS (reumatoidalne zapalenie stawów)
kolagenozy
Związana jest ze stosowaniem leków:
Glikokortykosteroidów
Hormonów tarczycy
Leków przeciwpadaczkowych
Heparyny
Doustnych leków przeciwkrzepliwych
Densytometria
Badania rentgenowskie
Ultrasonografia
Ilościowa tomografia komputerowa
Metoda ta wykorzystuje lampy
rentgenowskie
Wynik badania przedstawiany jest jako
BMD, co oznacza ilość gramów wapnia na 1
cm2 prześwietlanej powierzchni.
Wyznacza się wskaźnik T określa ile
odchyleń standardowych dzieli nas od
wyniku szczytowej masy kostnej jaką
badany mógł osiągnąć w młodości
T poniżej 1 – norma
T między 1 a 2,5 – osteopenia czyli
stan pomiędzy normą a osteoporozą
T powyżej 2,5 - oznacza osteoporozę
„Patofizjologia kliniczna” – Barbara
Zahorska – Markiewicz, Ewa Małecka –
Tendera