PowerPoint Presentation

ODJĘCIA KOŃCZYN –

ZADANIA PIELĘGNIARKI

Katarzyna Grabarczyk

Pomorska Akademia Medyczna

Wydział Nauk o Zdrowiu

Podstawowe pojęcia

AKINEZJA

bezruch, brak ruchów lub ich znaczne

upośledzenie wywołane uszkodzeniem

obwodowego narządu ruchu, zaburzenia

układzie nerwowym lub na tle

psychicznym.

HIPOKINEZJA

niedostatek ruchu , wysiłku fizycznego;

dysproporcja

pomiędzy zwiększającym się obciążeniem układu

nerwowego, a zmniejszającym się obciążeniem

układu

ruchowego.

Prowadzi do zaburzeń w zakresie układów:

- sercowo – naczyniowego,

- trawiennego,

- psychonerwowego,

- zaburzenia zdolności motorycznych i postawy

ciała

Zaburzenia związane z brakiem lub

niedoborem wysiłku fizycznego

Układ krążenia:



zmniejszenie objętości wyrzutowej i pojemności

minutowej serca co jest wynikiem redukcji objętości

osocza (ponieważ wzrost częstotliwości skurczów

mięśnia sercowego);



zmniejszenie zapotrzebowania tkanek na tlen;



upośledzenie przewodzenia impulsów sercu,

zakłócenia repolaryzacji a także pogłębienie zmian

niedokrwiennych;



zmniejszenie objętości krwi;



zmniejszenie aktywności unerwienia serca;



obniżenie tolerancji ortostatycznej( wynik

zmniejszenia pobudliwości odruchu z baroreceptorów

tętniczych – na skutek biernej pionizacji);



zmniejszenie napięcia i zanik mięśni szkieletowych

prowadzi do obniżenia napięcia ścian naczyń żylnych;



skłonność do powstawania żylaków k.dolnych;



zwiększone ryzyko nadciśnienia tętniczego;



zwiększenie krzepliwości krwi (skłonność do

zatorowości);

Mięśnie szkieletowe:



zmniejszenie masy ciała na skutek zaniku mięśni

(szczególnie m. kończyn dolnych, gdzie obserwuje

się zmniejszenie ich przekroju poprzecznego),

czego skutkiem jest obniżenie siły mięśniowej;



redukcja zawartości białek kurczliwych oraz liczby

mitochondriów;



mniejsza wrażliwość na insulinę,



zwiotczenie i stopniowy zanik mięśni;

Układ kostno – stawowy:



wzrost wydalania jonów wapnia oraz fosforanów z moczem,

kałem, potem;



atrofia kości;



zmniejszenie gęstości kości koniczyn dolnych (osteoporoza);



demineralizacja kości;



zwiększone ryzyko uszkodzeń stawów;



słabsze odżywianie tkanki kostnej i chrzęstnej;



zmniejszenie zakresów ruchomości stawów (bo przykurcze

mięśni, więzadeł, torebek stawowych i miękkich tkanek

okołostawowych przez zrosty kostne);

Układ odpornościowy:



zmniejszenie właściwości bakteriobójczych skóry;



zmniejszenie odporności organizmu;

Układ pokarmowy:



zmniejszenie metabolizmu (bo malejące zapotrzebowanie na składniki

odżywcze);



wzrost skłonności do otyłości (bo tkanka tłuszczowa magazynuje

nadmierna ilość węglowodanów);



mniejsza zdolność przyswajania glukozy przez tkanki oraz wrażliwość

na insulinę (doprowadza to do podwyższonych wartości cukru we krwi,

co wpływa na rozwój cukrzycy, nadciśnienia, zmian miażdżycowych);



skłonność do zaparć;



skłonność do tworzenia się przepuklin.

Układ oddechowy:



zmniejszenie liczby mitochondriów i enzymów

niezbędnych do przeprowadzania procesów

tlenowych;



zmniejszenie pojemności życiowej płuc;



trudności z wymiana gazową;



zmniejszenie maksymalnej wentylacji płuc

Układ nerwowy:



osłabienie koordynacji ruchowej;



obniżenie nastroju i zmniejszenie zdolności radzenia sobie ze

stresem (przyczyna – spadek produkcji niektórych

neuroprzekażników w mózgu np..noradrenaliny), co może

prowadzić do depresji;



pogorszenie ostrości wzroku;



pogorszenie progu odczucia dźwięku;



zaburzenia równowagi i chodu fizjologicznego;



zaburzenia snu i koncentracji;



bóle głowy;



pogorszenie sprawności psychomotorycznej

Wpływ unieruchomienia na metabolizm i

skład płynów ustrojowych:



zmniejszenie objętości;



zwiększenie diurezy;



wzmożone wydalanie jonów Na+, K+, Ca+;



zmniejszenie liczby erytrocytów i leukocytów (zatrzymanie

krwinek czerwonych w śledzionie w następstwie

zwiększonego przepływu krwi przez ten narząd);



zwiększa się ilość fibrynogenu (ulega skróceniu czas

krzepnięcia);



zmniejsza się ilość hemoglobiny

!!!

To właśnie ze względu na wszystkie możliwe

powikłania ze strony każdego układu

naszego organizmu w związku z

unieruchomieniem należy zwrócić

szczególną uwagę na to, by do takowego

nie dopuścić.

Priorytetem po amputacjach jest szybkie

uruchamianie pacjenta oraz szybkie

zaprotezowanie, co znacznie zwiększa jego

szanse na sprawne funkcjonowanie.

Rehabilitacja



powinna rozpocząć się od momentu

przyjęcia pacjenta pod opiekę medyczną;



nigdy nie należy opóźniać rehabilitacji

jeśli nie ma przeciwwskazań do jej

stosowania;



często program rehabilitacji ustala się

jeszcze przed właściwym dokonaniem

amputacji;



cele rehabilitacji należy ustalić we właściwy, jasny

sposób, aby stanowiły przewodnik dla postępowania;



ustalić możliwe do osiągnięcia wyzwanie zarówno dla

pacjenta jak i personelu;



jasne cele pozwalają skoncentrować się na wybranych

problemach oraz możliwych do osiągnięcia wynikach;



przykładowy cel: osiągnięcie samodzielności pacjenta w

ramach podstawowych czynności życia codziennego;



istotna współpraca zespołu osób opiekujących się

pacjentem (pozwala ustalić cele, które pacjent

zaakceptuje i uzna za możliwe do osiągnięcia)

Często pacjent pozostawia ta decyzja lekarzowi, należy

się jednak starć, aby istniała komunikacja pomiędzy

pacjentem a zespołem terapeutycznym.

Główny cel rehabilitacji



doprowadzenie pacjenta do potencjalnie maksymalnej

sprawności fizycznej, mentalnej i społecznej;

(powrót , odzyskanie utraconych funkcji, które

pozwolą na wykonywanie czynności życia

codziennego);



u pacjenta starszego należy uwzględnić co będzie

normalnym stanem , w miarę maksymalnie dobrym

dla niego;



sprawność społeczna- czyli jakie są potrzeby pacjenta

i oczekiwania rodziny;



pomiar tych ograniczeń powinien być wyznacznikiem

planowanej rehabilitacji

PIELĘGNOWANIE I USPRAWNIANIE OSÓB PO

ODJĘCIACH KOŃCZYN



Sposób pielęgnacji i usprawniania dostosowuje się

do przyczyn, techniki i poziomu odjęcia, wieku,

ogólnego stanu zdrowia, rodzaju wykonywanej pracy,

zastosowanej protezy.



Istotne znaczenie ma także czas, jaki upływa od

odjęcia kończyny do rozpoczęcia usprawniania.



W urazowych odjęciach u osób młodych, zdrowych

można przeprowadzić intensywny program

usprawniania.



Po odjęciach z powodu choroby naczyń obwodowych,

zwłaszcza u osób starszych, wskazany jest niezbyt

intensywny, indywidualny program usprawniania

Rola pielęgniarki w opiece nad

pacjentem oczekującym na amputację



przygotowanie psychiczne do zabiegu i życia z

niepełnosprawnością;



zapoznanie chorego z programami

usprawniania po amputacji;



uświadomienie celowości ćwiczeń i aktywnego

„wtaczania” się chorego w usprawnianie;



ułatwienie kontaktu z pacjentami po amputacji

umiejętnie posługującymi się protezami

(zaadoptowanych do sytuacji po amputacji)

Opieka pielęgniarska nad chorym po

amputacji we wczesnym okresie po

amputacji

Pielęgnacja rany



codzienna zmiana opatrunku i kontrola

skóry;



w przypadku trudności gojenia

zastosowanie np. lasera;



natłuszczanie skóry po zagojeniu

Prawidłowe ułożenie kikuta:



zabezpieczenie poprawnego ustawienia kikuta

uzyskuje się przez zastosowanie: wyciągu,

opatrunku gipsowego lub woreczków z piaskiem.



przy amputacji udowej zabezpieczenie przed

przykurczem zgieciowym i odwiedzeniowym w

stawie biodrowym;



przy amputacji poniżej stawu kolanowego

zabezpieczenie przed przykurczem zgieciowym w

stawie kolanowym;



przy amputacji w obrębie stopy zabezpieczenie

przed ustawieniem końsko –szpotawym,



przy amputacji powyżej stawu łokciowego

zapobieganie ustawieniu kikuta w odwiedzeniu,

zgięciu , rotacji wew.;



przy amputacji w obrębie przedramienia

zabezpieczenie przed przykurczem zgięciowym w

stawie łokciowym

Nadanie odpowiedniego kształtu kikutowi

- walcowaty

- łagodny stożek

Bandażowanie kikuta do czasu zaprotezowania



do bandażowania używa się opaski elastycznej o

szerokości od 12 do 25 cm w zależności od objętości

kikuta.



od końca kikuta prowadzi się opaskę kłosem

występującym coraz wyżej, nadając mu kształt

ściętego stożka. bandażowanie kontynuować do

chwili zaprotezowania,



minimum 3 razy w ciągu dnia.



ważne, aby pacjent umiał prawidłowo bandażować

(pod nadzorem pielęgniarki powinien ćwiczyć)

Leczenie bólów fantomowych

Ból fantomowy -

ból odczuwany w miejscu nieistniejącej, amputowanej

kończyny lub w miejscu, w którym nie nastąpiły zmiany

fizjologiczne, lub które nie zostało uszkodzone mechanicznie

tak by mogło powodować ból rzeczywisty



farmakoterapia,



laser,



jonizacja z zastosowaniem leków p/bólowych,



psychoterapia,



terapia zajęciowa.

Usprawnianie chorych po amputacji



hartowanie kikuta

- rozpoczyna się na 2—3 dzień po operacji od delikatnego

opukiwania opuszkami palców,

- po zdjęciu szwów można wprowadzić podczas kąpieli

delikatny masaż przy użyciu gąbki, rękawicy frotte, a

następnie miękkiej szczoteczki. Od drugiego tygodnia

stopniowe oklepywanie całej powierzchni kikuta przez 10—15

minut opuszkami palców lub miękka maczugą wykonaną z

waty i bandaża elastycznego,

- hartowanie zmniejsza wrażliwość skóry kikuta, która

przystosowuje się do równomiernego nacisku całej

powierzchni. Można stosować także hartowanie

hydrotermiczne z wykorzystaniem naprzemiennych kąpieli w

ciepłej i zimnej wodzie,



Wzmacnianie siły mięśniowej;



Ćwiczenia czucia powierzchniowego i głębokiego;



Ćwiczenia ogólnokondycyjne, korekcyjne postawy, oddechowe;

- pielęgniarka sprawdza wykonanie zleconych ćwiczeń ruchowych,

- pomaga w ich wykonaniu albo tylko koryguje błędy pacjenta, nie

wyręcza w wykonywaniu różnych czynności, ale tworzy warunki do

ich samodzielnego wykonywania



Pielęgnacja kikuta, higiena i zasady dotyczące nakładania

pończochy:

- należy dbać o higienę kikuta i protezy;

- gromadzący się pot może ułatwić macerację skóry, powstawanie

otarć i odparzeń;

- zapobiega się temu przez codzienną kąpiel kikuta w ciepłej

wodzie z mydłem;

- unika się stosowania środków drażniących skórę;

w upalne dni kąpiel powtarza się kilka razy w ciągu dnia;

po kąpieli skórę należy osuszyć;

myć należy także wnętrze leja protezy i dokładnie osuszać

niewskazane jest umieszczanie protezy w pobliżu kaloryferów,

pieca, ponieważ może dojść do jej odkształcenia;

jeśli pacjent korzysta z pończoch kikutowych, powinien

zwracać uwagę na dokładność ich zakładania oraz utrzymanie

w czystości;

codziennie powinno się je zmieniać

pończochy należy prać w wodzie z mydłem, a nie z proszkiem;

- w przypadku zniszczenia lub przetarcia pończochy nie

naprawia się jej, tylko wymienia.



Nauka zakładania i zdejmowania protezy;



Nauka chodu w protezie

- poręcze

- drabinki

- kule



Ćwiczenia upadania i równoważne



Ćwiczenia posługiwania się protezą (np.

ubieranie się)

Usprawnianie przy przeciwwskazaniach do

protezowania



ćwiczenia ogólnokondycyjne, oddechowe, oporowe,

zdrowych kończyn;



nauka przesiadania się z wózka na łóżko, krzesło,

przejście z wózka do wanny, nauka chodu z

pomocą kul (amputacja kończyn dolnych);



nauka wykorzystania zdrowych kończyn przy

czynnościach samoobsługi;



ćwiczenia dotyku i ułożenia kikuta w przestrzeni;



układanie kikuta zapobiegające przykurczom

Udział pielęgniarki w rozwiązywaniu

problemów psychologicznych i

społecznych chorych po amputacjach



wystąpienie problemów psychologicznych , nasilenie i

rodzaj, zależy od tego, czy amputacja była wykonana

w trybie nagłym czy planowym;



nagłe odjęcie kończyny może spowodować gwałtowne

reakcje psychiczne o podłożu emocjonalnym;



oddziaływanie na psychikę w celu uzyskania

akceptacji poniesionej straty, zaistniałej sytuacji,



budzenie motywacji do aktywnego współdziałania w

usprawnianiu, w usamodzielnianiu się,

Psychoterapia po amputacji



stanowi nieodłączny element rehabilitacji;



pomimo braku w wielu szpitalach psychologa należy dążyć do

zatrudniania go ze względu na dobro pacjentów,



często pielęgniarka nie jest w stanie poświęcić każdemu

pacjentowi tyle czasu by w pełni go zadowolić, wesprzeć ,

porozmawiać jak człowiek z człowiekiem, a nie chory z opiekunem,



pielęgniarka może jednak pomóc pacjentowi w uzyskaniu

równowagi psychicznej;



pielęgniarka może także pomóc w rozwiązywaniu problemów

społecznych;



część z funkcji psychoterapii może przejąć także rodzina.

Document Outline