Istota zarządzania

Definicja organizacji

Organizacja jest całością, która
składa

się

części.

Części

przyczyniają się do powodzenia
całości, przy czym podstawowymi
częściami są ludzie.

Definicja Kotarbińskiego i Zieleniewskiego.

Ujęcia organizacji

Ujęcie

rzeczowe

INSTYTUCJA

Ujęcie

czynnościowe

- PROCES

Ujęcie

atrybutowe

- PORZĄDEK

ORGANIZACJA

Ujęcie rzeczowe

Organizacja jest

instytucją

lub

grupą

funkcjonalną

, w skład której wchodzą

celowo organizowane zespoły ludzi i
rzeczy.

Zachodzą

niej

procesy

realne

(materialne i fizyczne) oraz kierowania
na

które

składają

się

działania

informacyjne i decyzyjne.

Ujecie czynnościowe

Organizacja

jest

procesem

celowego

zgrupowania ludzi i rzeczy w taki sposób,

by sprawnie osiągały założone cele.

Organizowanie jest działaniem polegającym

na tworzeniu pewnej nowej organizacji i

celowym koordynowaniu czynności, działań,

pracy, służby itp.

Ujęcie atrybutowe

Struktura organizacyjna - czyli porządek

Organizacja w sensie atrybutowym
eksponuje

właściwości

rozpatrywanej

organizacji:
pozytywne lub negatywne,
istotne lub nieistotne,
mówimy  że  coś  jest  dobrze  lub  źle
organizowane,
albo  dana  organizacja  jest  sprawna  lub
niesprawna,
efektywna lub nieefektywna itp.

Składowe organizacji

całkowitej

Organizacja całkowita

potencjalny

poziom

formalizacji

organizacja poddająca się formalizacji

organizacja

nie poddająca

się

formalizacji

pożądany

poziom

formalizacji

organizacja formalizowana

organizacja

nie

formalizowana

rzeczywisty

poziom

formalizacji

- organizacja formalna,
- organizacja nieformalna,
- organizacja nierzeczywista,

organizacja poza formalna,

- organizacja rzeczywista

organizacja

niesformalizowa

Organizacji całkowita

część organizacji

poddająca się

formalizacji

cele, zadania obowiązki

produkcja,  kształtowanie  wydajności  na
stanowiskach  po  przez:  normowanie
pracy  (normy  ilościowe,  jakościowe,
czasowe).

część organizacji

nie poddająca

się

formalizacji

(

prace

koncepcyjne),

Organizacja

nie formalizowana -

niesformalizowana

obejmuje te

cele i stosunki organizacyjne

które w procesie formalizacji są

pozostawione

świadomie poza organizacją formalną

;

dają one jej członkom

margines swobody

działania

(np. dowolność stosowania metod

i technik kierowania, wypracowania

decyzji, technik planistycznych, motywowania

pracowników, technik kontroli i nadzoru).

Organizacja formalna

jest  opisana w postaci modelu, na który
składają      się      zadania,      hierarchia
oraz  więzi funkcjonalne;
porządek  wewnętrzny  jest  określony
przez

zbiór

reguł

organizacyjnych

porządkujący procesy i działania;
tworzy się ją, aby osiągać założone cele.

przyczyny działań niezgodnych ze wzorcem:



świadome

• powstanie warunków

uniemożliwiających działanie zgodne

z normami;

• przekonanie, że działanie

nieformalne jest lepsze, łatwiejsze,

korzystniejsze;

• konflikt interesów;
• niski poziom poszanowania norm;



nieświadome

• nieznajomość wzorców;
• niewłaściwe zrozumienie wzorców.

Organizacja

nieformalna c.d.

Organizacja rzeczywista

jest syntezą organizacji formalnej,

nieformalnej, poza formalnej i

niesformalizowanej;

jest to organizacja powstała na bazie

reguł, zadań, hierarchii i przewidywanych

więzi funkcjonalnych oraz wniesionych przez

jej uczestników celów indywidualnych i

grupowych, a także ukształtowanych poza
organizacją sposobów zachowań itp.

Organizacja

pozaformalna

tworzy  się  na  bazie  stosunków  między
uczestnikami  organizacji  istniejących
          w  obrębie organizacji;
cele   tej   organizacji są  częściowo  lub
całkowicie    rozbieżne    z    celami
organizacji    formalnej    (

realizowane są

cele własne

zachowania indywidualne i grupowe
mogą

odbiegać od zadań realizowanych

przez organizację formalną

Organizacja

nierzeczywista

to ta część organizacji formalnej,
która nie funkcjonuje

;

istnieje ponieważ wcześniej ustalone
stosunki

organizacyjne

uległy

dezaktualizacji (tzw. "martwe przepisy");
lub członkowie organizacji z pewnych
powodów

nie stosują się do ustalonych

reguł i przepisów

Cele strategiczne

Cele ustalone

na najwyższym szczeblu

zarządzania

dla

realizacji

misji

przedsiębiorstwa. Cele strategiczne
określają dokąd firma zmierza i co
chce osiągnąć w kolejnych okresach.

Produkcyjne,

finansowe,

marketingowe,

logistyczne, badawczo-rozwojowe.

Cele taktyczne

Cele ustalone

na średnim szczeblu

dla

menadżerów

średniego

szczebla organizacji. Koncentrują
się

sposobie

działań

niezbędnych

osiągnięcia celów strategicznych

Cele operacyjne

Cele ustalone

na niższym szczeblu

i dla menadżerów niższego
szczebla organizacji. Koncentrują
się

metodach

sposobach

wytwarzania produktu lub realizacji
usługi.

Określają również zadania

realizowane

stanowiskach

pracy.

Ustalanie celów

„SMART”

- (Specific) -

specyficzny,

konkretny

- (Measurable) -

mierzalny

- (Achivable) -

osiągalny

- (Relevant) -

istotny

- (Timed) -

terminowy

(Specific) specyficzny,

konkretny

Dokładnie określ swój cel a dużo łatwiej będzie Ci

go osiągnąć!!!!

Co chcę osiągnąć?

Zajmować wyższe kierownicze stanowisko w szkole nr

20 w Gdyni

Kto jest zaangażowany w jego realizację?

Ja i .........żona, teściowa...........

Dlaczego chcę go osiągnąć?

Zaspokoi to moje ambicje, będę lepiej zarabiał;

W końcu dobiorę się „do skóry” mojemu byłemu

szefowi

- (Measurable) -

mierzalny

Powinien być możliwy do zmierzenia –
pozwoli to na obiektywną ocenę

Czy Twój cel jest mierzalny?
Jeśli tak to jak możesz go zmierzyć?

Osiągnę cel jeśli zostanę kierownikiem
wydziału (...)

- (Achivable) - osiągalny

Twój cel musi być wykonalny, to znaczy

możliwy do osiągnięcia w założonym

czasie.

Być może należy go podzielić na

mniejsze kroczki

Czy twój cel jest osiągalny?

Tak

!!!!Spełniam wszystkie wymagania -

właśnie zwolniło się stanowisko. Stanę do

konkursu i jeśli skutecznie przedstawię

wizję i strategię rozwoju to

wygram

– mam szansę na awans.

- (Relevant) - istotny

Twój cel powinien mieć dla Ciebie znaczenie.

Jeśli nie będzie wyzwaniem – nie będziesz miał
motywacji do działania

– cel wyda Ci się

zbędny.
Jakie znaczenie ma dla mnie realizacja celu?
Co zmieni się na lepsze?
Na co wpłynie zrealizowanie przeze mnie
mojego celu?
Kto na tym skorzysta i jak?

Bardzo zależy mi na podniesieniu statusu
mojej rodziny. Awans jest dla mnie wyzwaniem
– pozwoli na rozwój umiejętności.
No i pokażę niektórym kto tu rządzi.

- (Timed) - terminowy

Twój cel powinien być określony w czasie

(daty: rozpoczęcia i zakończenia).

W celu

ułatwienia realizacji wyznacz kamienie

milowe

Zaczynam realizować cel

od jutra (24-ego

października)



1. krok: W ciągu 2 tygodni przygotuję projekt



2. krok: 15 lutego staję do konkursu

Zrealizuję swoje zadanie

w dniu rekrutacji

Jeśli się nie powiedzie zacznę szukać

innego rozwiązania

Elementy organizacji -

Struktura organizacyjna

Struktura organizacyjna to

układ komórek

organizacyjnych

wraz

ustalonymi

powiązaniami (

więzami organizacyjnymi

komórka organizacyjna:



komórki kierownicze;



komórki operacyjne;



komórki wspierające (poza operacyjne).

Więzi

organizacyjne:

powiązania

wyrażone przepływami informacji, zasileń

i zleceń o trwałym charakterze

Organizacja jako system

Organizację w ujęciu systemowym
definiuje się jako zbiór

elementów

oraz

relacji

zachodzących między nimi

w celu zaspokojenia potrzeb ludzkich.

Modelowe struktury

organizacyjne

(ujęcie systemowe - Sienkiewicza)

NADRZĘDNY SYSTEM KIEROWANIA

NADRZĘDNY

SYSTEM

DECYZYJNY

NADRZĘDNY

SYSTEM

INFORMACYJNY

SYSTEM KIEROWANIA

SYSTEM

DECYZYJNY

SYSTEM

INFORMACYJNY

SYSTEM

PODSTAWOW

SYSTEM

WSPOMAGAJĄC

SYSTEM ROBOCZY

Założenia modelowe

Sienkiewicza

każdy system działania tworzą dwa podstawowe
podsystemy -

system kierowania i system

roboczy

(wykonawczy);

system roboczy

realizuje procesy robocze,

energomateriałowe, które bezpośrednio
związane są z zaspokajaniem potrzeb
społecznych;

system kierowania

realizuje procesy

kierowania,

informacyjno-decyzyjne,

organizujące działanie (przebieg procesów
roboczych);

Założenia modelowe

c.d.

system kierowania

jest podporządkowany

nadrzędnemu systemowi kierowania;

system kierowania

tworzą dwa podstawowe

podsystemy -

system decyzyjny oraz system

informacyjny

;

system

decyzyjny

realizuje

proces

podejmowania

decyzji

niezbędnych

dla

racjonalnego (efektywnego) działania
organizacji;

system informacyjny

realizuje procesy zbierania,

przesyłania, przetwarzania, przechowywania
i udostępniania informacji zgodnie z
potrzebami systemu decyzyjnego.

Model Bruke’go i Litwina

Środowisko
zewnętrzne

Przywództwo

Praktyka

zarządzania

Praktyka

zarządzania

Klimat

w miejscu pracy

Klimat

w miejscu pracy

Motywacja

Indywidualny i organizacyjny

poziom pracy

Indywidualny i organizacyjny

poziom pracy

Kultura

organizacyjna

Kultura

organizacyjna

Misja i

strategia

Misja i

strategia

Struktura

System

i procedury

System

i procedury

Indywidualne

potrzeby

i wartości

Indywidualne

potrzeby

i wartości

Wymagania

i indywidualne

możliwości

Wymagania

i indywidualne

możliwości

Misja i strategia

W przekonaniu pracowników jest to

najważniejszy cel organizacji oraz
sposoby osiągania tego celu

Misja i strategia

- mogą być

formułowane w sposób mniej lub
bardziej formalny lecz najważniejsza
jest

ich

interpretacja

przez

pracowników.

Kultura organizacyjna

„Jak to się u nas robi”.

Kultura  jest  zbiorem  jawnych  i  ukrytych
reguł, wartości i zasad, jakimi kierują się
pracownicy.
Wynika  ona  z  historii,  zwyczajów  i
praktyki.
Kiedy  sposób

„jak to się u nas robi”

zmienia

się,

powstaje

potrzeba

stworzenia nowych norm.

Struktura organizacyjna

Grupowanie funkcji i ludzi w obszarach
i poziomach obowiązków,
odpowiedzialności,

uprawnień

wzajemnych relacji.
Struktura

zapewnia

efektywne

wdrażanie misji i strategii.

System polityki

i procedury

Standaryzowane

procedury

mechanizmy zaprojektowane w celu
ułatwienia pracy.

Najczęściej mówi się o systemach:

nagród, kontroli, przepływu informacji,
ustalania i podziału budżetu,
zarządzania zasobami ludzkimi.

Praktyka zarządzania

- zmiany

przewidywanie, ustalanie celów, planowanie;
określenie problemów jakie muszą być rozwiązane, aby osiągnąć

postawione cele;
poszukiwanie różnych rozwiązań tych problemów;
określenie najlepszego i najbardziej akceptowanego rozwiązania;
uzyskanie zgody na wdrożenie rozwiązania;
przygotowanie i wydanie instrukcji dla przeprowadzenia

zaaprobowanego rozwiązania;
egzekwowanie wprowadzenia rozwiązania;
zaprojektowanie sytemu kontroli – dla sprawdzenia:



czy rozwiązanie jest właściwie wykonywane;



czy w rzeczywistości rozwiązano problemy, dla których rozwiązanie

było wymyślone;

projektowanie, wprowadzanie i utrzymywanie struktury

organizacyjnej najbardziej odpowiedniej dla tych działań;
dobór, szkolenie, rozwój i kierowanie pracownikami (

kierunki

działalności kierowniczej

Klimat w miejscu pracy

Relacje

między

wszystkimi

pracownikami organizacji.
Aktualne,

podzielane

przez

członków

zespołów

roboczych

wrażenia, oczekiwania i uczucia

Wymagania

i indywidualne możliwości

zachowania ludzi jakie są wymagane dla
efektywnego wykonywania zadań (

cechy

osobowości, role grupowe

oraz zadania jakie zostały pracownikowi
przydzielone

lub

jakie

jest

odpowiedzialny, wymagające specyficznych

umiejętności i wiedzy

Określane jest to jako

dopasowanie osoby

i zadania.

Indywidualne potrzeby

i wartości

Specyficzne czynniki psychologiczne, które
powodują, że pewne działania stają się
pożądane i nabierają wartości

Może to obejmować:

reputację

czy

specyficzną

etykę zawodową

pracowników.

Związek pomiędzy

potrzebami pracownika

organizacją

– pewien rodzaj

psychologicznego kontraktu, od którego
zależą wzajemnie korzystne relacje.

Motywacja

motywacja

wewnętrzna

stan

wewnętrzny

pracowników,

który

pobudza, organizuje i ukierunkowuje
pewne wzorce i zachowania.

motywacja zewnętrzna

- co robi

organizacja na rzecz pracowników,
aby ich umotywować do osiągania
celów.

Indywidualny

i organizacyjny poziom

wykonania

Rezultaty i wyniki pracy wraz ze

wskaźnikami wysiłku i osiągnięć.

Może to obejmować takie wskaźniki jak:

wydajność

pracy,

gospodarność,

korzystność,

ekonomiczność,

skuteczność, jakość usług, satysfakcja

klientów, itp.

Środowisko zewnętrzne

(otoczenie organizacji)

Wszelkie sytuacje i uwarunkowania
zewnętrzne,

które nie wchodzą w skład

organizacji

a wpływają i uzależniają jej

funkcjonowanie na rynku.

Wyróżniamy otoczenie

bliższe i dalsze.

Otoczenie społeczne

nowa jakość życia (zwiększone
potrzeby społeczne -

nie tylko ilość

ale jakość produktów

rosnąca

rola

akcjonariuszy

procesach zarządzania,
odchodzenie od państwa
opiekuńczego,
wrażliwość na ochronę środowiska
itp.

Otoczenie polityczne i

prawne

W zależności od tego jaka partia jest przy

władzy można się spodziewać różnych

rozwiązań prawnych:

rządach lewicowych możemy spodziewać

ustaw kreujących społeczną gospodarkę

rynkową,
przy rządach prawicowych – liberalną

gospodarkę rynkową

Wg. K. Bolesty – Kukułki – „Mały

słownik Menadżera”

Zarządzanie

kierowanie

działalnością przedsiębiorstwa, zbiór
ogólnych funkcji regulujących (tj.

planowania,

organizowania,

motywowania i kontroli

) i wszelkich

działań zmierzających do zapewnienia
przedsiębiorstwu

celowego

efektywnego

funkcjonowania

przy

użyciu zasobów, jakimi dysponuje;

W. Kieżuna - „Sprawne

zarządzanie organizacją”

w rozdziale poświęconym elementom
i stylom procesu zarządzania,

stawia

znak

równości

między

kierowaniem i zarządzaniem

Zaś

kierowanie

definiuje

następująco

: jest to „powodowanie

aby ktoś lub coś zachowywało się
zgodnie z celem organizacji”

Wg. J. Stonera i Ch.

Wankela

Z kolei J. Stoner i Ch. Wankel powołują się

wstępnie na definicję M. Follett, wedle

której „

Kierowanie określone jako sztukę

realizowania czegoś za pośrednictwem

innych ludzi

”, a dalej przedstawiają własną

definicję kierowania (a nie zarządzania)

jest

to proces planowania, organizowania,

przewodzenia i kontrolowania

działalności członków organizacji oraz

wykorzystanie

wszystkich

innych

jej

zasobów dla osiągnięcia ustalonych celów

Wg. J. Zieleniewskiego

Zarządzanie to „formułowanie celu
działania,

planowanie,

organizowanie,

pozyskiwanie

rozmieszczenie zasobów.

Istotą

zarządzania

jest

podejmowanie decyzji o wyborze
celów i ich realizacji.”

Zarządzanie

to ogół działań zmierzających
do efektywnego wykorzystania
zespołów

ludzkich

i środków

materialnych,

podejmowanych

w celu osiągnięcia wcześniej
sformułowanych założeń.

SKUTECZNOŚĆ

SKUTECZNOŚĆ - wskutek działania
zorganizowanego

zostaje

osiągnięty zamierzony cel.

Miarą skuteczności jest

stopień

osiągania celu

KORZYSTNOŚĆ

KORZYSTNOŚĆ - nadwyżka

wyniku

użytecznego

nad

poniesionym

kosztem

Miarą korzystności jest

cenność

nadwyżki

dla podmiotu działania.

EKONOMICZNOŚĆ

EKONOMICZNOŚĆ jest to relacja pomiędzy

wynikiem użytecznym (zysk)

(w) do

kosztu

(k)

E = w/k >1

Drogi zwiększania ekonomiczności

1) Droga wydajnościowa –

koszty pozostają na

tym samym poziomie

a zwiększa się zysk.

2) Droga oszczędnościowa –

koszty spadają

zysk pozostaje na tym samym poziomie.

3) Droga równoległa –

koszty spadają

i zysk

rośnie.

polega na kierowaniu zespołem osób,
zarządzaniem

instytucją

określonych

funkcjach lub jest to

ogół czynności

wykonywanych przez organy państwowe
lub

samorządowe

zakresie

władzy

wykonawczej.

ADMINISTRACJA w znaczeniu powszechnym
oznacza

jednostkę

organizacyjną

odpowiedzialną  za      wykonywanie  czynności
powodujących  sprawne        funkcjonowanie
instytucji  lub  świadczenie  usług  ogółowi
obywateli

Administrowanie

Dowodzenie

działalność

dowódcy

mająca

celu

wykonanie

zadania

poprzez

utrzymanie

wojsk

ciągłej

gotowości i zdolności bojowej,
przygotowanie działań zbrojnych
oraz kierowanie nimi.

Dowodzenie

Document Outline