Dziedziczenie cech jakościowych

Cechy 

jakościowe                                

ilościowe

[monogenowe]                                   

[poligenowe]

                         

Współdziałanie 

alleliczne

 

Dziedziczenie z dominacją zupełną - typ Pisum
Dziedziczenie z dominacją niezupełną – 
dziedziczenie 
                                                              
pośrednie  - typ Zea
Kodominacja 

 

współdominacja

Plejotropia

Naddominacja

AA  <  Aa   >  aa 

Rzekoma – szurpatość drobiu

Właściwa – niektóre geny umaszczenia 
 wykazują 
                    działanie plejotropowe 

Lisy 
Locus W – 
 allele W

bp

 i W

p

 

letalne 
  w homozygocie 
  W

bp 

W

p

 - letalny

(platynowy/białop
yski)

przykłady

Konie

Syndrom białych 

źrebiąt 

Współdziałanie alleliczne

 

  Stosunek 
fenotypów 
       1: 3
genotypów 
       1:2:1

Dziedziczenie z dominacją zupełną

typ Pisum

Dziedziczenie z dominacją niezupełną

 – dziedziczenie pośrednie

Typ Zea

  Stosunek

 

fenotypów 
     1:2:1 
genotypów 
     1:2:1

Allele wielokrotne

 Warunkują tylko jedną cechę

 Każdy osobnik może mieć tylko 2 allele z serii (szeregu alleli wielokrotnych)

 W populacji możne być wiele genotypów

 Współdziałanie alleli z serii  - dominowanie lub kodominowanie

 Allele z serii można uszeregować w kolejności dominowania

 Liczba genotypów zależy od liczny alleli w serii :

             n (n+1)           seria 13 alleli :    13 (13+1)    =  91 genotypów
                 2

2     

Układy grupowe krwi Umaszczenie Polimorficzne białka

Współdziałanie alleliczne

Identyfikacja grup krwi układu ABO

locus w chromosomie 9 człowieka

 O, A, i B – główne grupy krwi układu ABO. Allel grupy O jest 
recesywny. 
   Allele grupy krwi A i B są kodominujące. Osobniki z grupa krwi. 
AB, heterozygoty, 
   produkują oba typy antygenów A i B. 
Różnice między antygenami są determinowanie genetycznie. 
Identyfikacja antygenów:
          > metodą serologiczną  surowice testowe zawierające 

przeciwciała
          > test molekularny  badania na poziomie DNA

  

Fenomen bombajski - fenotyp „Bombay”:

Osoba o takim fenotypie ma fenotyp grupy 0 ale 
genotypowo ma A, B lub AB 

Umaszczenie zwierząt

Biochemiczne funkcje genów umaszczenia

Locus C
   liczba i intensywność   
        ziaren pigmentu 

Locus B
   synteza eumelaniny 

Locus E
   ilość produkowanej   
               eumelaniny 

Locus A
   rozmieszczenie pigmentu
     A – agouti  a- nie agouti

Locus D
   rozjaśnienie barwy

Inne loci : W, G, Z, Sp, ...:

 –

 różne rodzaje umaszczenia

Wytwarzanie melanin u ssaków jest kontrolowane 
przez geny działające na różnych poziomach:

 

tkankowym      regulują liczbę i 

rozmieszczenie
    melanocytów w tkankach   [ gen srokatości – 
Piebaldism, 
    nabytego bielactwa – Vitiligo;  Sp, W, Sl ]
 komórkowym   oddziałują na strukturę i/ lub 

funkcję 
    melanocytów  [ loci A, E, D, P, Pa ] 
    (ilość, rozmieszczenie barwnika w komórkach)
 subkomórkowym  bezpośredni wpływ na ilość i 

typ 
    wytwarzanej melaniny [ loci C, B ] 

Umaszczenie zwierząt

C       



 

gen tyrozynazy ; pigment/ brak pigmentu

E (B) 



  

melanina/eumelanina

A       



  

aguti/ nie aguti- strefowość pigmentu w 

tkankach

Geny modyfikujące

D 



  

rozjaśnienie - strefowość pigmentu w 

komórkach

W      



  

biel epistatyczna

G       



 

siwienie postępujące

                                  i inne

Geny podstawowe

Umaszczenie zwierząt

Dziedziczenie niezależne cech

9 – obie cechy dominujące 
3 – jedna cecha dominująca, druga cecha recesywna 
3 – jedna cecha recesywna, druga cecha dominująca
1 – obie cechy recesywne

Podstawowe mechanizmy dziedziczenia cech

Sprzężenie cech

Cechy dziedziczące się razem

Podczas procesu gametogenezy 
geny znajdujące się w określonym 
chromosomie będą przekazane 
do powstającej komórki rozrodczej
łącznie, czyli cechy determinowane 
przez te geny będą się dziedziczyć 
razem

 

J

J

K

K

j

j

1

2

k

k

    

Dwa loci położone w tym samym chromosomie

                                locus  B    i    locus V 

 
Genotyp „dziki” pod względem tych dwóch loci :

   BV   

        

++   

  ===                         ===

                          BV

                      ++  

Genotyp podwójnej homozygoty recesywnej :

                     bv

                                            ===

                  

         bv

                                      BV

                                   Bv

faza przyciagania        ==                  faza odpychania:    ===

(cis)               bv

(trans)            bV

Wykorzystanie sprzężenia loci w hodowli zwierząt

Mapowanie genetyczne  sprzężenie między loci markerów

                                             a loci genów „ważnych”
Analiza segregacji alleli w loci markerowych w rodzinach
    referencyjnych z jednoczesnym oznaczaniem fenotypu 
    cech ważnych (cechy produkcyjne, zdrowotność) 

Określenie odległości między loci w cM (centiMorgan) 
     1 cM  crossing over między dwoma sprzężonymi loci zachodzi

                   1 raz na 100 podziałów mejotycznych

Uwzględnienie trzech loci  

krzyżówka trzypunktowa

Sprzężenie cech