Formułowanie celów
Formułowanie celów
kształcenia z
kształcenia z
uwzględnieniem
uwzględnieniem
operacjonalizacji i
operacjonalizacji i
taksonomii według dziedziny
taksonomii według dziedziny
i kategorii.
i kategorii.
Formułowanie celów
Formułowanie celów
kształcenia z
kształcenia z
uwzględnieniem
uwzględnieniem
operacjonalizacji i
operacjonalizacji i
taksonomii według dziedziny
taksonomii według dziedziny
i kategorii.
i kategorii.
Cele kształcenia
Cele kształcenia
Cele kształcenia odnoszą się do studentów
Cele kształcenia odnoszą się do studentów
i opisują zmianę, jaką chcemy w nich
i opisują zmianę, jaką chcemy w nich
uzyskać
uzyskać
.
.
Cele kształcenia określamy jako zamierzone
Cele kształcenia określamy jako zamierzone
właściwości studentów, wymieniając główne
właściwości studentów, wymieniając główne
rodzaje opanowanych wiadomości
rodzaje opanowanych wiadomości
i umiejętności, formowanych działań i postaw.
i umiejętności, formowanych działań i postaw.
Ze względu na sposób formułowania
Ze względu na sposób formułowania
wyróżniamy dwa rodzaje celów: ogólny
wyróżniamy dwa rodzaje celów: ogólny
i operacyjny.
i operacyjny.
Cele ogólne
Cele ogólne
Cele ogólne wskazują kierunki dążenia.
Cele ogólne wskazują kierunki dążenia.
Zalety celów ogólnych
Zalety celów ogólnych
- są bogate znaczeniowo
- są bogate znaczeniowo
- akcentują ważne wartości
- akcentują ważne wartości
społeczne
społeczne
- są perswazyjne
- są perswazyjne
- są zwięzłe
- są zwięzłe
Wady celów ogólnych:
Wady celów ogólnych:
wieloznaczność, nieokreśloność
wieloznaczność, nieokreśloność
założenia idealizujące
założenia idealizujące
deklaratywność
deklaratywność
niejasny adresat
niejasny adresat
Cele operacyjne
Cele operacyjne
Cele operacyjne stanowią opis wyników,
Cele operacyjne stanowią opis wyników,
które mają być uzyskane.
które mają być uzyskane.
Opis ten
Opis ten
powinien być na tyle dokładny, by
powinien być na tyle dokładny, by
umożliwić rozpoznanie, czy cel został
umożliwić rozpoznanie, czy cel został
osiągnięty, a przynajmniej określenie
osiągnięty, a przynajmniej określenie
sposobu dokonania operacji sprawdzenia
sposobu dokonania operacji sprawdzenia
wyniku. Cel operacyjny powinien być
wyniku. Cel operacyjny powinien być
odpowiedni, logiczny, jednoznaczny,
odpowiedni, logiczny, jednoznaczny,
wykonalny, obserwowalny i mierzalny
wykonalny, obserwowalny i mierzalny
Zalety celów
Zalety celów
operacyjnych:
operacyjnych:
jest jednoznaczny
jest jednoznaczny
wskazuje sposób
wskazuje sposób
zademonstrowania, iż cel
zademonstrowania, iż cel
został osiągnięty
został osiągnięty
odnosi się wprost do studenta
odnosi się wprost do studenta
mobilizuje ucznia i
mobilizuje ucznia i
nauczyciela
nauczyciela
Wady celów
Wady celów
operacyjnych:
operacyjnych:
względne ubóstwo
względne ubóstwo
znaczenia
znaczenia
rozłączenie poznania i
rozłączenie poznania i
motywacji
motywacji
poszatkowanie przedmiotu
poszatkowanie przedmiotu
pracochłonność
pracochłonność
Taksonomia celów
Taksonomia celów
Taksonomia celów- hierarchiczna
Taksonomia celów- hierarchiczna
klasyfikacja celów.
klasyfikacja celów.
Hierarchiczność taksonomii polega
Hierarchiczność taksonomii polega
na tym, że wyższe kategorie mieszczą
na tym, że wyższe kategorie mieszczą
w sobie kategorie niższe, a więc
w sobie kategorie niższe, a więc
osiągnięcie celu wyższego mówi nam,
osiągnięcie celu wyższego mówi nam,
że cel niższy został także osiągnięty
że cel niższy został także osiągnięty
Taksonomia celów dziedziny
Taksonomia celów dziedziny
poznawczej, inaczej: taksonomia celów
poznawczej, inaczej: taksonomia celów
nauczania.
nauczania.
Poziom
Poziom
Kategoria
Kategoria
I.
I.
Wiadom
Wiadom
ości
ości
A. Zapamiętanie wiadomości
A. Zapamiętanie wiadomości
B. Zrozumienie wiadomości
B. Zrozumienie wiadomości
II.
II.
Umiejętności.
Umiejętności.
C. Stosowanie wiadomości w
C. Stosowanie wiadomości w
sytuacjach typowych
sytuacjach typowych
D. Stosowanie wiadomości w
D. Stosowanie wiadomości w
sytuacjach problemowych.
sytuacjach problemowych.
A.
A.
Zapamiętanie wiadomości
Zapamiętanie wiadomości
oznacza gotowość ucznia do
oznacza gotowość ucznia do
przypomnienia sobie pewnych terminów, faktów, praw i
przypomnienia sobie pewnych terminów, faktów, praw i
teorii naukowych, zasad działania. Wiąże się to z
teorii naukowych, zasad działania. Wiąże się to z
elementarnym poziomem rozumienia tych wiadomości:
elementarnym poziomem rozumienia tych wiadomości:
uczeń nie powinien ich mylić ze sobą i zniekształcać.
uczeń nie powinien ich mylić ze sobą i zniekształcać.
B.
B.
Zrozumienie wiadomości
Zrozumienie wiadomości
oznacza ze uczeń potrafi je
oznacza ze uczeń potrafi je
przedstawić w innej formie, niż je zapamiętał,
przedstawić w innej formie, niż je zapamiętał,
uporządkować i streścić, uczynić podstawą prostego
uporządkować i streścić, uczynić podstawą prostego
wnioskowania.
wnioskowania.
C.
C.
Stosowanie wiadomości w sytuacjach typowych
Stosowanie wiadomości w sytuacjach typowych
oznacza opanowanie przez ucznia umiejętności
oznacza opanowanie przez ucznia umiejętności
praktycznego posługiwania się wiadomościami według
praktycznego posługiwania się wiadomościami według
podanych mu uprzednio podanych wzorów. Cel, do
podanych mu uprzednio podanych wzorów. Cel, do
którego wiadomości mają być stosowane, nie powinien
którego wiadomości mają być stosowane, nie powinien
być bardzo odległy od celów osiąganych w toku
być bardzo odległy od celów osiąganych w toku
kształcenia pielęgniarek.
kształcenia pielęgniarek.
D.
D.
Stosowanie wiadomości w sytuacjach problemowych
Stosowanie wiadomości w sytuacjach problemowych
oznacza opanowanie przez ucznia umiejętności
oznacza opanowanie przez ucznia umiejętności
formułowania problemów, dokonywania analizy i syntezy
formułowania problemów, dokonywania analizy i syntezy
nowych dla niego zjawisk, formułowania planu działania,
nowych dla niego zjawisk, formułowania planu działania,
tworzenia oryginalnych przedmiotów, wartościowania
tworzenia oryginalnych przedmiotów, wartościowania
przedmiotów według pewnych kryteriów.
przedmiotów według pewnych kryteriów.
Taksonomia celów dziedziny
Taksonomia celów dziedziny
motywacyjnej
motywacyjnej
Poziom
Poziom
Kategoria
Kategoria
Działania
Działania
Uczestnictwo w
Uczestnictwo w
działaniu
działaniu
Podejmowanie
Podejmowanie
działania
działania
Postawy
Postawy
Nastawienie na
Nastawienie na
działanie
działanie
System działań
System działań
A.
A.
Uczestnictwo w działaniu
Uczestnictwo w działaniu
polega na świadomym i uważnym
polega na świadomym i uważnym
odbieraniu określonego rodzaju bodźców oraz wykonywaniu
odbieraniu określonego rodzaju bodźców oraz wykonywaniu
czynności odpowiadających przyjętej roli, jednak bez wykonywania
czynności odpowiadających przyjętej roli, jednak bez wykonywania
inicjatywy. Student ani nie unika danego rodzaju działania, ani też
inicjatywy. Student ani nie unika danego rodzaju działania, ani też
go nie podejmuje z własnej woli, natomiast chętnie dostosowuje się
go nie podejmuje z własnej woli, natomiast chętnie dostosowuje się
do sytuacji.
do sytuacji.
B.
B.
Podejmowanie działania
Podejmowanie działania
polega na samorzutnym rozpoczynaniu
polega na samorzutnym rozpoczynaniu
danego rodzaju działania i wewnętrznym zaangażowaniu w
danego rodzaju działania i wewnętrznym zaangażowaniu w
wykonywanie danego rodzaju czynności. Student nie tylko
wykonywanie danego rodzaju czynności. Student nie tylko
dostosowuje się do sytuacji, w jakiej się znalazł, ale i organizuje ją w
dostosowuje się do sytuacji, w jakiej się znalazł, ale i organizuje ją w
pewien sposób. Jest to jednak postępowanie mało jeszcze utrwalone.
pewien sposób. Jest to jednak postępowanie mało jeszcze utrwalone.
C.
C.
Nastawienie na działanie
Nastawienie na działanie
polega na konsekwentnym
polega na konsekwentnym
wykonywaniu danego rodzaju działania na skutek trwałej potrzeby
wykonywaniu danego rodzaju działania na skutek trwałej potrzeby
wewnętrznej i dodatniego wartościowania jego wyników. Student
wewnętrznej i dodatniego wartościowania jego wyników. Student
jest zwolennikiem tego działania i zachęca do niego innych,
jest zwolennikiem tego działania i zachęca do niego innych,
poglądom jego brak jednak szerszego uogólnienia i pełnej spoistości.
poglądom jego brak jednak szerszego uogólnienia i pełnej spoistości.
D.
D.
System działań
System działań
polega na regulowaniu określonego typu
polega na regulowaniu określonego typu
działalności za pomocą harmonijnie uporządkowanego zbioru zasad
działalności za pomocą harmonijnie uporządkowanego zbioru zasad
postępowania, z którymi student identyfikuje się do tego stopnia, że
postępowania, z którymi student identyfikuje się do tego stopnia, że
może je uważać za cechy jego osobowości. Student nie zawodzi
może je uważać za cechy jego osobowości. Student nie zawodzi
nawet w bardzo trudnych sytuacjach, a jego działania odznaczają się
nawet w bardzo trudnych sytuacjach, a jego działania odznaczają się
skutecznością oraz swoistością stylu.
skutecznością oraz swoistością stylu.
Operacjonalizacja celów
Operacjonalizacja celów
Etapy
Etapy
Techniki pomocnicze
Techniki pomocnicze
1.Zapisanie celu w postaci
1.Zapisanie celu w postaci
ogólnej.
ogólnej.
2. Intuicyjny obraz ucznia
2. Intuicyjny obraz ucznia
osiągającego cel.
osiągającego cel.
3. Luźne zapisy celów
3. Luźne zapisy celów
operacyjnych.
operacyjnych.
4. Selekcja luźnych zapisów.
4. Selekcja luźnych zapisów.
5. Klasyfikacja luźnych zapisów.
5. Klasyfikacja luźnych zapisów.
6. Sformułowanie celów
6. Sformułowanie celów
operacyjnych.
operacyjnych.
7. Sprawdzenie celów
7. Sprawdzenie celów
operacyjnych.
operacyjnych.
8. Ewentualne powtórzenie
8. Ewentualne powtórzenie
etapów 2-7.
etapów 2-7.
--------
--------
A.Wyobrażenie populacji
A.Wyobrażenie populacji
wzorcowej.
wzorcowej.
B. Burza mózgów.
B. Burza mózgów.
C. Próba inscenizacji
C. Próba inscenizacji
D. Wykorzystanie taksonomii
D. Wykorzystanie taksonomii
celów kształcenia.
celów kształcenia.
E. Próba komunikacji
E. Próba komunikacji
F. Egzamin
F. Egzamin
pomyślany (techniki A-F)
pomyślany (techniki A-F)
A.
A.
Wyobrażenie populacji wzorcowej
Wyobrażenie populacji wzorcowej
jest myślowym odwołaniem się do
jest myślowym odwołaniem się do
własnych doświadczeń z ludźmi, którzy dany cel ogólny w pełni
własnych doświadczeń z ludźmi, którzy dany cel ogólny w pełni
osiągnęli. Zbieramy ich w wyobraźni w grupę społeczną. Co wspólnego
osiągnęli. Zbieramy ich w wyobraźni w grupę społeczną. Co wspólnego
mają członkowie tej grupy? Czym różnią się od pozostałych wykonawców
mają członkowie tej grupy? Czym różnią się od pozostałych wykonawców
podobnych działań?
podobnych działań?
B.
B.
Burza mózgów
Burza mózgów
polega na rozwiązywaniu problemu przez
polega na rozwiązywaniu problemu przez
nieskrępowaną dyskusję w grupach liczących od kilku do kilkunastu osób.
nieskrępowaną dyskusję w grupach liczących od kilku do kilkunastu osób.
Uczestnicy konferencji "głośno myślą" o zagadnieniu, starając się
Uczestnicy konferencji "głośno myślą" o zagadnieniu, starając się
wytworzyć jak najwięcej pomysłów, a wartościowanie tych pomysłów jest
wytworzyć jak najwięcej pomysłów, a wartościowanie tych pomysłów jest
odroczone.
odroczone.
C.
C.
Próba inscenizacji
Próba inscenizacji
jest wykonaniem czynności stanowiącej osiągnięcie
jest wykonaniem czynności stanowiącej osiągnięcie
celu operacyjnego. Często wystarcza czynność uproszczona, a nawet
celu operacyjnego. Często wystarcza czynność uproszczona, a nawet
objaśnienie, jak byłaby ona wykonana. Jeżeli inscenizacja jest niemożliwa,
objaśnienie, jak byłaby ona wykonana. Jeżeli inscenizacja jest niemożliwa,
kontrowersyjna lub wyraźnie nietrafna, to zapis celu powinien być
kontrowersyjna lub wyraźnie nietrafna, to zapis celu powinien być
zmieniony.
zmieniony.
D.
D.
Wykorzystanie taksonomii celów kształcenia
Wykorzystanie taksonomii celów kształcenia
jest klasyfikowaniem
jest klasyfikowaniem
różnych zapisów operacyjnych wg dziedziny i kategorii. Kilka lub
różnych zapisów operacyjnych wg dziedziny i kategorii. Kilka lub
kilkanaście osób dokonuje klasyfikacji niezależnie, a dyskusja rozbieżności
kilkanaście osób dokonuje klasyfikacji niezależnie, a dyskusja rozbieżności
zmierza do dokładniejszego określenia natury każdego celu.
zmierza do dokładniejszego określenia natury każdego celu.
E.
E.
Próba komunikacji
Próba komunikacji
polega na ułożeniu luźnych zapisów celów
polega na ułożeniu luźnych zapisów celów
operacyjnych
operacyjnych
w logiczne ciągi i odczytaniu ich, najlepiej dwukrotnie,
w logiczne ciągi i odczytaniu ich, najlepiej dwukrotnie,
komuś z zewnątrz. Czy mamy poczucie jasnego opisu odpowiednich
komuś z zewnątrz. Czy mamy poczucie jasnego opisu odpowiednich
osiągnięć? Czy nasz słuchacz zrozumiał ten opis?
osiągnięć? Czy nasz słuchacz zrozumiał ten opis?
F.
F.
Egzamin pomyślany
Egzamin pomyślany
jest wyobrażeniem grup uczniów, których
jest wyobrażeniem grup uczniów, których
dzielimy w myśli na osiągających dany cel ogólny i nie osiągających tego
dzielimy w myśli na osiągających dany cel ogólny i nie osiągających tego
celu. Czy na podstawie sformułowanych celów operacyjnych potrafimy ich
celu. Czy na podstawie sformułowanych celów operacyjnych potrafimy ich
tak podzielić? Czy mogą się zdarzyć niesprawiedliwe decyzje?
tak podzielić? Czy mogą się zdarzyć niesprawiedliwe decyzje?
Bibliografia:
Bibliografia:
Kruszewski K.
Kruszewski K.
Sztuka nauczania.
Sztuka nauczania.
Czynności nauczyciela.
Czynności nauczyciela.
Warszawa
Warszawa
1995. Wydawnictwo PWN, s. 9-21
1995. Wydawnictwo PWN, s. 9-21
Dziękuję
Dziękuję