Odczyny 

poprzetoczeniowe

 

 

Odczyny wczesne 

• Występują już w czasie 

przetaczania

• Najcięższe odczyny zwykle 

rozwijają się najgwałtowniej

• Dlatego w ciągu pierwszych 5 

minut przetaczania obowiązuje 
ścisły nadzór (próba biologiczna)

 

 

Odczyny późne

• Rozwijają się po zakończeniu 

przetaczania, nawet po kilkunastu 
dniach

• Bardzo rzadko nawet tak późny 

odczyn może stanowić zagrożenie 
dla życia pacjenta

 

 

Ostre odczyny 

poprzetoczeniowe

• Ostre odczyny hemolityczne
• Odczyny gorączkowe
• Odczyny alergiczne
• Przeciążenie krążenia
• Pozasercowy obrzęk płuc
• Hemoliza nieimmunologiczna
• Posocznica bakteryjna

 

 

Ostry odczyn 

hemolityczny

1. Ostra hemoliza 

wewnątrznaczyniowa – 
niezgodność w zakresie grup 
głównych

2. Ostra hemoliza 

pozanaczyniowa – niezgodność 
w zakresie grup dalszych (układy 
Kidd JK, Duffy Fy, Kell K)

 

 

Patofizjologia 

• Utworzenie kompleksów antygen – 

przeciwciało na powierzchni erytrocytów

• Aktywacja dopełniacza
• Hemoliza wewnątrznaczyniowa
• Hemoglobinemia i hemoglobinuria
• Aktywacja układu krzepnięcia – 

wykrzepianie wewnątrznaczyniowe

• Uwalnianie mediatorów reakcji zapalnej i 

katecholamin

 

 

Objawy kliniczne

• Gorączka i dreszcze
• Niepokój
• Duszność 
• Bóle w piersiach i lędźwiach
• DIC
• Wstrząs 
• Ostra niewydolność nerek

 

 

Postępowanie 

• Przerwać transfuzję
• Leczyć niewydolność krążenia 
    - infuzje
    - katecholaminy
• Leczyć niewydolność oddechową
    - tlenoterapia
    - wspomaganie wentylacji
• Zapobiegać rozwojowi DIC (heparyna) i leczyć 

go (antytrombina III, substytucja cz. 

krzepnięcia)

• Zapobiegać ONN (Mannitol, furosemid, diureza 

2ml/kg/godz)

 

 

Zapobieganie 

• Unikać błędów w dokumentacji
• Prawidłowa identyfikacja próbek 

krwi

• Identyfikacja biorcy (przetoczyć 

temu, czyją próbkę krwi 
krzyżowano)

 

 

Ostra hemoliza 

pozanaczyniowa

• Gorączka
• Niedokrwistość 
• Hiperbilirubinemia
• Ciężkie objawy - rzadko

 

 

Odczyny gorączkowe

• Gorączka jako jeden z objawów 

odczynów hemolitycznych

• Izolowany odczyn gorączkowy – 

spowodowany przez przeciwciała 

przeciwko leukocytom i ew. płytkom 

biorcy

• Podawać leki przeciwgorączkowe
• Stosować masę ubogoleukocytarną lub 

filtry leukocytarne do przetaczania

 

 

Odczyny alergiczne

• Spowodowane przez przeciwciała 

przeciwko białkom osocza dawcy

• Zwykle tylko pokrzywka (świąd, 

rumień i bąble) – u 1 – 2 % biorców

• Rzadko ciężka ogólnoustrojowa 

reakcja alergiczna – wstrząs 
anafilaktyczny

 

 

Postępowanie 

1. W pokrzywce – środki 

przeciwhistaminowe (jeżeli objawy 
ustąpią – można kontynuować 
przetaczanie).

2. Gdy objawy ze strony układu 

oddechowego (obrzęk krtani, skurcz 
oskrzeli) lub krążenia – zatrzymać 
transfuzję, sterydy, adrenalina, ew. r-
ry koloidowe

 

 

Zapobieganie 

• Pacjentowi z ciężkim odczynem 

alergicznym w wywiadzie 
przetaczamy tzw. krwinki 
płukane

 

 

Przeciążenie krążenia

• Przetoczenie zbyt dużej objętości 

krwi

• Lub zbyt szybkie
• Zwykle przy wyrównywaniu 

przewlekłej anemii (pacjent z 
prawidłową objętością krwi i 
niedoborem hemoglobiny)

• Łatwiej u pacjentów z miokardiopatią

 

 

Objawy 

• Nadciśnienie tętnicze
• Zaburzenia rytmu serca 

(ekstrasystolia komorowa)

• Duszność (obrzęk płuc) 

 

 

Postępowanie 

• Przewlekłą anemię wyrównywać 

powoli (1jME / 4-6 godz.), nawet 
przez kilka dni

• W razie ciężkiej duszności - 

krwioupust

 

 

Pozasercowy obrzęk płuc

• Nie związany z przeciążeniem 

krążenia

• Spowodowany przez przeciwciała 

anty-HLA (leukoaglutyniny) biorcy 
przeciw leukocytom dawcy lub 
odwrotnie

• Może się zdarzyć po przetoczeniu 

ME lub FFP

 

 

Hemoliza 

nieimmunologiczna

• Roztwór hipotoniczny (Glu 5%, aqua pro 

iniectione) lub

• R-r hipertoniczny (Glu 40%, żywienie 

pozajelitowe) przetaczane jednocześnie przez 

jeden cewnik naczyniowy

• Mechaniczne uszkodzenie krwinek (krążenie 

pozaustrojowe, rzadziej dializa pozaustrojowa)

• Nieprawidłowe przechowywanie (zamrożenie 

lub przegrzanie)

• Zakażenie bakteryjne

 

 

Postępowanie 

• Rozpoznanie przyczyny
• Leczenie objawowe jak w 

hemolizie immunologicznej

 

 

Posocznica bakteryjna

• Bakterie namnażają się we krwi 

przechowywanej w zbyt wysokiej 
temperaturze

• Krew ogrzana do temperatury 

pokojowej kolonizuje się bardzo 
szybko

 

 

Postępowanie 

• Przestrzegać zasad przechowywania
• Przestrzegać terminów przydatności 

preparatów

• Nie ogrzewać krwi przed przetoczeniem
• W transfuzjach masywnych czy u 

pacjentów wychłodzonych stosować „Hot-
line”

• W razie objawów bakteriemii – posiew 

krwi, antybiotykoterapia

 

 

Odczyny późne

• Opóźniony odczyn hemolityczny
• Choroby zakaźne
• Trudności w kolejnym dobraniu 

krwi

• Choroba przeszczep przeciw 

gospodarzowi

 

 

Opóźnione odczyny 

hemolityczne

• W przypadku immunizacji w przeszłości 

(zwykle poza układem ABO), gdy poziom 

przeciwciał obniży się poniżej 

progowego, próba krzyżowa będzie 

ujemna

• Ponowne przetoczenie wywoła 

odpowiedź amnestyczną po 3 – 10 

dniach

• Przetoczone krwinki ulegają hemolizie 

pozanaczyniowej w śledzionie

 

 

Choroby zakaźne

• HCV (90%) 
• HBV
• HIV
• CMV
• EBV
• Toksoplazmoza
• Malaria 
• Kiła
• Bruceloza 
• Gruźlica 

 

 

Zapobieganie 

• Eliminacja dawców z grup ryzyka 

(narkomani, homoseksualiści)

• Rutynowe badania dawców
    - fizykalne (objawy infekcji)
    - laboratoryjne (cechy zapalenia 

wątroby)

    - serologiczne

 

 

Dlaczego to się zdarza?

• Okno serologiczne okres 

pomiędzy zakażeniem dawcy a 
pojawieniem się przeciwciał w 
jego krwi (w przypadku zapalenia 
wątroby typu C nawet kilka 
miesięcy)

 

 

Powikłania 

poprzetoczeniowe      * 

potencjalnie śmiertelne

 

 

Powikłania 

poprzetoczeniowe

 

 

Zwykle bezobjawowa 

niedokrwistość nie 

wymaga przetoczenia !

Wielu przetoczeń dokonuje się 
zwyczajowo np. gdy poziom hgb 
musi być większy niż 10 g/dl, nie 
decyduje o tym stan 
chorego.Okazuje się, że większość 
chorych dobrze toleruje 7-8 g/l.