BADANIE PSYCHIATRYCZNE WYKORZYSTUJE DWA SPOSOBY
OCENY PACJENTA: 

1

. introspekcja- odwoływanie się do podmiotowych przeżyć  

    chorego

2. obserwacja behawioru ( zachowania) chorego

Np. Chory, który przeżywa omamy słuchowe: 

•obserwacja behawioralna polega na tym, że obserwujemy 
następujące zachowanie pacjenta, które potwierdza nam iż 
doznaje takich omamów: zatyka uszy, mówi głośno do 
siebie, prowadzi dialog z osobami których nie ma, ujawnia 
emocje w tej rozmowie

•Introspekcja polega na tym, iż jeżeli uda nam się zdobyć 
zaufanie chorego to potwierdzi on nam fakt doznawania 
omamów, opowie o nich i „nadawcy”

Badanie psychiatryczne

Badanie psychiatryczne

-

pacjenci nie mają zazwyczaj poczucia choroby i wglądu w 

  objawy chorobowe (

 wyjątek to dzieci, które chętnie poddają 

  się badaniu a często rozumieją jego sens i celowość)

-często chorzy przyjmują postawę nieufną, negatywną wobec 
  badającego, dążą do symulacji, niektórzy są tak rozproszeni, 
  że nie mogą odpowiedzieć nawet na proste pytania

-inni chorzy są  bardzo gadatliwi  lecz ich skargi są 
  przesycone nieistotnymi i nieprawdziwymi informacjami do 
  takiego stopnia, że uzyskanie informacji rzeczywistej jest 
  praktycznie niemożliwe,

-chorzy na depresją, którzy mają silne poczucie choroby 
  wypowiadają pod swoim adresem oskarżenia nie będące 
  odbiciem rzeczywistości lecz urojeń i dopiero wywiad 
  środowiskowy umożliwia ocenę rzeczywistości

cd. Badanie psychiatryczne

• 

istotne jest obserwowanie reakcji uczuciowych pacjenta-

 

np. czy mimika odpowiada wypowiadanej treści i treści 
zadawanych pytań; czy brak jest łączności uczuciowej z 
badanym ( tzw. sztywność afektu)

• 

pacjentów nie można okłamywać

 ( np. obiecywać czegoś  

   czego nie można spełnić- „ jeśli mi opowiesz co słyszałeś to 
   pójdziemy na spacer do parku”) ponieważ niespełnienie 
   obietnicy rujnuje zaufanie nie tylko do badającego ale i od 
   razu do całego personelu medycznego szpitala,

• 

badający chorego musi szczególnie silnie kontrolować swoje 

   wypowiedzi

 gł. w stosunku do chorych hipochondrycznych, 

   ponieważ są oni szczególnie uczuleni na wszelkie informacje 
   dotyczące ich zdrowia, wyników badań

• 

nie powinno się „protokołować” tego co mówi chory w jego 

   obecności;

 najlepiej chory toleruje „rozmowę w cztery oczy” 

 
   (większa ilość osób go krępuje)

cd. Badanie psychiatryczne

• 

w nkt przypadkach dobrze jest poprzedzić badanie psychia- 

  tryczne zwykłym badaniem somatycznym

 ( ogólnym wywia- 

  dem i badaniem), ponieważ często  chorzy stawiają zarzut,  
  że nie byli badani ( więc jak chcemy ich leczyć?), a jedynie  
   rozmawiali z lekarzem/pielęgniarką/fizjoterapeutą

• 

w celu oceny wykształcenia i sprawności intelektualnej 

   należy nawiązać na początku rozmowy, swobodny kontakt    
      
   (ale nie skracać dystansu) i pytać o rodzinę, zawód, zain- 
    teresowania, wydarzenia polityczne

• jeśli chcemy ustalić „stan” pamięci chorego należy go takto- 
 
   wnie o tym uprzedzić np. że w celu określenia aktualnego  
   stanu zdrowia konieczne jest zbadanie pamięci.

• 

najlepiej nie posługiwać się potwierdzeniami typu:” Pana 

   żona nam powiedziała…”

• 

należy wystrzegać się sądów oceniających i wartościujących

OBOWIĄZUJE ZACHOWANIE WYSOCE: KULTURALNE, 

OBOWIĄZUJE ZACHOWANIE WYSOCE: KULTURALNE, 

TAKTOWNE I TOLERANCYJNE

TAKTOWNE I TOLERANCYJNE

Przykładowy kwestionariusz dla uzyskania danych wywiadu 

przedmiotowego:

1. Dane osobiste chorego: imię , nazwisko, imiona rodziców, 

nazwisko panieńskie, data i miejsce urodzenia, stan 
cywilny, adres, zawód, miejsce pracy lub nauki

2. Dane rodzinne : poważne choroby w rodzinie bliższej i 

dalszej ( gł. neurologiczne i umysłowe- należy uwzględnić 
rodzaj choroby, uzależnienie od alkoholu i innych środków 
psychoaktywnych), samobójstwa lub próby samobójcze; 
niezwykłe cechy charakteru i uzdolnienia, pokrewieństwo 
m-dzy rodzicami, ich wiek w chwili urodzenia się chorego, 
informacja na temat rodzeństwa i ich potomstwa.

3. Środowisko, z którego pochodzi chory: środowisko 

społeczne, zawód rodziców. Czy chory pochodzi z legalnego 
związku, wykształcenie rodziców, stosunek środowiska  do 
chorego w latach dzieciństwa, przestępczość w rodzinie i 
najbliższym otoczeniu, choroby somatyczne w najbliższym 
otoczeniu, stres psychospołeczny

cd. Badanie przedmiotowe:

4. Urodzenie i lata dziecięce: dane o chorobach matki w 
czasie ciąży, ewentualnie zażywane przez nią leki, przebieg 
porodu, urazy porodowe, zamartwica, wrodzone wady 
rozwojowe, przebyte choroby i rozwój we wczesnych latach 
dziecięcych 

( drgawki, moczenie nocne, somnambulizm, lęki nocne, 
choroby zakaźne, przyzakaźne powikłania mózgowe, urazy 
czaszkowo-mózgowe, zaburzenia chodu, nieprawidłowości 
mowy, rozwój umysłowy, ruchliwość, ząbkowanie)

5. Wiek szkolny: cechy charakteru, trudności wychowawcze, 
cechy usposobienia: kapryśne, gniewne, drażliwość, 
wybuchowość, skłonność do okrucieństwa, przekora, 
lękliwość, zawziętość, lenistwo, towarzyskość, stosunek do 
rówieśników, uspołecznienie, nadwrażliwość, postępy w 
nauce- szczególne uzdolnienia, zmiany charakteru i 
zachowania w okresie przedpokwitaniowym lub pokwitania

6. 

Okres młodzieńczy i pokwitanie: przebieg nauki, 

ukończenie szkoły, wyuczony zawód, trudności  wychowawcze 
w okresie pokwitania ( przynależność do różnych grup, 
używanie alkoholu i narkotyków lub innych środków 
psychoaktywnych), pojawienie się zarostu u chłopców a 
miesiączki u dziewczynek

7.Okres dojrzałości: potomstwo, poronienia sztuczne i samo-
istne, przebieg ciąży porodów i połogów, termin ostatniej 
miesiączki, dolegliwości okresu przekwitania. Wykonywany 
zawód, stanowisko społeczne, działalność polityczna, źródła 
utrzymania, stosunki rodzinne, pożycie małżeńskie, życie 
płciowe, służba wojskowa; czy i od kiedy pije napoje alkoho-
lowe, pali tytoń lub nadużywa leków.

8. Przebieg choroby: choroby zakaźne ( tbc, kiła inne), choro-
by ogólne, operacje, wypadki i urazy ( głównie czaszkowo-
mózgowe) z dokładnym opisem następstw- krwotoki z jamy 
ustnej, nosa, uszu, niepamięć wsteczna i następcza, śródcza-
sowa, luki pamięciowe, bóle i zawroty głowy, nudności i wy-
mioty, zjawiska napadowe( omdlenia, napady padaczkowe) i 
ich przypuszczalna przyczyna, uzależnienia od alkoholu i 
innych środków, zaburzenia życia płciowego, choroby 
zawodowe, warunki pracy

cd. Badanie przedmiotowe:

9. Czy pacjent był dawniej chory psychicznie: gdzie i kiedy był 
leczony, opis dawnych zaburzeń psychicznych

10.Sprawy sądowe i dochodzenia : karalność, odbyte kary 
więzienia, kolegia, dochodzenia prokuratorskie, zatargi z 
policją, aktualne postępowanie śledcze lub sprawy sądowe

11. Przyczyny choroby obecnej wg mniemania podających 
wywiad: np. Ujemny wpływ zawodu, zdarzenia losowe, 
nieudane małżeństwo, nieszczęśliwa miłość, dawne przeżycia 
( wojna, obóz), zamiłowanie do hazardu, ekscesy pod 
wpływem alkoholu, przepracowanie, interpretacje magiczne, 
praktyki religijne 

12. Osobowość przed zachowaniem: cechy charakteru, 
temperamentu, intelektu, uczuciowość, rysy patologiczne: 
dziwactwa, skrupulatyzm, arytmomania ( przymus liczenia), 
myślenie archaiczne ( magiczne), pedantyzm, drażliwość, 
wybuchowość, skłonności sadystyczne i masochistyczne, 
lenistwo, kłamliwość, skłonności społeczne i antyspołeczne, 
umiejętność przyznawania się do błędów i korygowania 
zachowań, wytrwałość i upór w realizowaniu celu

cd. Badanie przedmiotowe:

13. Początek i przebieg choroby obecnej: pierwsze jej 
zwiastuny, opis objawów ich jakość i nasilenie, przebieg, 
zmiana osobowości, zmiany w stosunku do otoczenia, zabu-
rzenia przytomności i świadomości, zaburzenia afektywne, 
popędowe, poznawcze, urojenia , omamy, aktywność i zabu-
rzenia napędu psychoruchowego, sen, łaknienie, somatyczne 
objawy psychogenne ( np.. Jadłowstręt), myśli lub zamiary 
samobójcze, skłonności niszczycielskie, samookaleczenia, za-
burzenia ruchliwości, zaburzenia życia płciowego, dziwacz-
ność, zmanierowanie, skłonność do zachowań ekscentrycz-
nych, zaburzenia pamięci i sprawności intelektulanej, otępie-
nie umysłowe i uczuciowe, natręctwa myślowe i ruchowe, za-
chowania agresywne wobec otoczenia. Dotychczasowy prze-
bieg leczenia, ostatnio przebyte choroby ogólne, zakaźne itd.

* Uwaga-

* Uwaga- 

spisany wywiad powinien być podpisany przez 

osobę go udzielającą i osobę zbierającą informacje; należy też 
głównie w sprawach karnych uprzedzić rodzinę lub inną osobę 
przekazującą informacje 

o odpowiedzialności za fałszywe

o odpowiedzialności za fałszywe 

wiadomości. Należy też zapewnić 

pełną dyskrecję. 

pełną dyskrecję. 

OCENA STANU PSYCHICZNEGO: 

I. Życiorys pacjenta- poza wywiadem należy zapytać czy chory 

nie pisał życiorysu własnoręcznie lub czy nie ma ochoty 
napisać go teraz. Znaczenie ma wtedy także charakter 
pisma i popełniane błędy.

II. 

Schemat badania psychiatrycznego:

a) Zachowanie się i napęd psychoruchowy: ruchliwość, 

bezruch, zachowanie posłuszne, spokojne, taktowne, 
oporne, aroganckie, dziwaczne, błazeńskie, bez poczucia 
dystansu, pobudzenie, podniecenie psychoruchowe

b) Wyraz twarzy

: pogodny, ponury, zbolały, zgnębiony, mimika 

żywa, uboga lub sztywna, grymasy, tiki, twarz maskowata

c) Nastrój

: obojętny, żywy, wesoły, tępy, przygnębiony, leni-

wy, chwiejny, euforyczny; należy określić łączność uczu-
ciową z otoczeniem ( syntonia lub jej brak) i właściwości 
afektu: napięty, sztywny, tępy, niedostosowany, drażli-
wość, stany lękowe, wybuchowość

cd. Ocena stanu psychicznego:

d) 

Świadomość i przytomność

: senność, półśpiączka ( sen 

głęboki), śpiączka; zmiany świadomości: przyćmiona, 
zamącona, zawężenie pola świadomości.

e) 

uwaga:

 rozproszona, nadmiernie przerzutna, lepka, 

trudność skupienia uwagi, łatwe znużenie uwagi

f) 

pamięć

: zdolność zapamiętywania, przypominania, ogólny 

zanik pamięci, luki pamięciowe, wyspy pamięciowe, 
złudzenia i omamy pamięciowe, konfabulacje

g) 

orientacja:

 w czasie , miejscu, otoczeniu, sytuacji własnej i 

co do własnej osoby, dezorientacja urojeniowa

h) 

Czynności myślowe

: zaburzenia ilościowe- tok myślenia 

zwolniony, przyspieszony lub prawidłowy, słowotok, 
gonitwa myśli, zaburzenia jakościowe ( rozkojarzenie, 
rozrywanie związków myślowych- inkoherencja)

i) mowa

: gadatliwość, małomówność, mutyzm, wady wymo-

wy, bezgłos, afazja, mutyzm selektywny, perseweracje, 
neologizmy, stereotypie

j) 

inteligencja

: wybitna, przeciętna, mierna, niska, otępienie,  

     bezkrytycyzm

k) 

Zaburzenia postrzegania

: złudzenia, omamy, omamy rze-  

     kome, mikro- lub makroskopia, nadwrażliwość zmysłowa             

    (np. światłowstręt, przeczulica dotykowa)

l) 

Patologiczne twory myślowe

: urojenia, natręctwa myślowe,    

   ruchowe, myślenie magiczne, urojeniowa interpretacja  traf-

   nych spostrzeżeń, idee nadwartościowe, mitomania (skłonność  

   do pseudologizowania)

Ł) 

poczucie choroby psychicznej

: niedostateczne, brak  poczucia   

     choroby lub przesadne, nastawienie hipochondryczne, stopień   

     krytycyzmu wobec zjawisk chorobowych

m) 

Uczuciowość wyższa

: obniżenie lub zanik, cechy 

     rozszczepienia, stopień uspołeczenienia chorego, zakres jego 

      zainteresowań, egocentryzm, egoizm, skłonności przestępcze, 

skrupulatyzm, zanik ambicji

N) 

Życie popędowe-

 obniżenie lub zanik, anoreksja, paroreksja  

     ( zamiłowanie do szczególnych potraw), popęd płciowy,  
     skłonności samobójcze

, 

do samookaleczeń, popędy niszczy- 

     cielskie,  napastnicze)

M) 

Osobowość:

 cechy osobowości przedchorobowej ( prawidło-

      wa czy nie), stosowane mechanizmy obronne osobowości,  
      objawy i zachowania nerwicowe, struktura osobowości          
      ( rozszczepienie, rozpad, rozdwojenie jednoczasowe i  
        naprzemienne, zubożenie)

BŁĘDY W KONTAKTACH Z PACJENTEM: 

BŁĘDY W KONTAKTACH Z PACJENTEM: 

-wypowiadanie zdawkowych i lakonicznych komentarzy
-nagłe odejście od tematu ( nawet jeśli problem poruszony  
  przez pacjenta niepokoi też lekarza- „oszczędzanie pacjenta)
-dosłowne traktowanie niedorzecznych ( np.urojeniowych) wy-
  powiedzi lub wzywanie do udowodnienia ich prawdziwości,
-pomniejszanie lub bagatelizowanie cierpień lub dolegliwości
-wypytywanie z naciskiem

cd. Błędy:

-

sugerowanie odpowiedzi

-ocenianie, aprobata lub dezaprobata zachowań, zgadzanie 
się z chorobliwymi sądami chorego lub ich negowanie bez 
podawania uzasadnienia dla swojej oceny

Należy unikać doradzania i uspokajania pacjenta typu:

„Głowa do góry”, „Wszystko będzie dobrze”- to często irytuje 
chorego.

SŁOWNIK:

Afonia- bezgłos

Agrawacja- wyolbrzymianie

Ambiwalencja-dwuwartościowość- np.. Uczuć jednoczesne  

   występowanie sprzecznych uczuć; sadów, ekspresji (  

    mimiki, gestów)

cd. Słownik:

Amnezja- niepamięć, także luka pamięciowa, powstała w 
wyniku zaburzeń: zdolności zapamiętywania, przechowywania 
lub przypominania

Anankazm: natręctwo w postaci przymusu zastanawiania się 
nad zagadnieniami nonsensownymi lub nie dającymi się 
rozwiązać

Apersonizacja: objaw psychopatologiczny polegający na 
przejmowaniu objawów i przeżyć innych osób, najczęściej 
chorych psychicznie

Arytmomania: przymus liczenia ( gł. jako natręctwo myślowe)

Autyzm- zamykanie się w świecie własnych przeżyć

cd. Słownik:

Choroba psychiczna: termin zbiorczy obejmujący wszelkie 
zaburzenia psychiczne: nerwice, psychozy, zespoły 
psychoorganiczne i zaburzenia osobowości ( charakteru). 
zaburzenie psychiczne w znacznym stopniu ograniczające 
wgląd ( czyli poczucie choroby), zdolność radzenia sobie ze 
zwykłymi wymaganiami życia lub utrzymania właściwego 
kontaktu z rzeczywistością.

Choroba psychosomatyczna: grupa chorób, w etiopatogenezie 
których dowiedziono znaczącej roli czynnika psychologiczne-
go ( głównie emocjonalnego) powodującego objawy psycho-
fizjologiczne, co doprowadza ostatecznie do organicznych 
uszkodzeń narządów i tkanek. 

Czynności impulsywne: dokonywanie czynów bez zastanowie-
nia, jedynie pod wpływem popędu lub silnego afektu

Depersonalizacja: poczucie obcości samego siebie

Derealizacja: wrażenie, że otaczający świat i cała rzeczywis-
tość uległy zmianie.

Dereizm: -myślenie dereistyczne; polega na nieliczeniu się z 
realiami życia codziennego, na życzeniowej ( katatymicznej) 
ocenie rzeczywistości

Deterioracja psychiczna- obniżenie sprawności intelektualnej 
i uczuciowości wyższej w zespołach psychoorganicznych

Dysforia- zaburzenie nastroju ( odwrotnie do euforii), polega-
jące na występowaniu złego samopoczucia, ciągłego niezado-
wolenia, poczucia dyskomfortu, rozdrażnienia, zrzędliwości

Echolalia: automatyczne powtarzanie przez chorego 
zasłyszanych słów i zadań

Echpraksja: powtarzanie gestów i ruchów zauważonych u 
innych

Egocentryzm: cecha osobowości lub rodzaj myślenia i postaw, 
polagająca na ześrodkowaniu uwagi otoczenia na sobie.

Euforia: błogostan, stan lekko podwyższonego nastroju, nie 
uzasadnionego optymizmu, przebiegający niekiedy łącznie z 
bezkrytyczną oceną własnego położenia

Hebefrenia: poczatek psychozy w wieku młodzieńczym cha-
rakteryzujący się początkowo zaburzeniami zachowania, bra-
kiem poczucia dystansu, pobudzeniem psychoruchowym, sto-
pniowo dołącza się rozkojarzenie, dziwactwa, zmanierowanie

Hipochondria: przesadne zajmowanie się stanem swego 
zdrowia, odczuwanie nie potwierdzonych przedmiotowo 
dolegliwości

Hypersomnia: nadmierna senność

Idee nadwartościowe: przekonania silnie zabarwione 
emocjonalnie. Które człowiek uważa za szczególnie ważne i 
słuszne, zajmujące w jego systemie wartości centralne 
miejsce ( nie zawsze patologiczne)

Iluzje: złudzenia zmysłowe, zaburzenia spostrzegania 
polegające na błędnej percepcji realnie istniejących 
przedmio-tów. U ludzi zdrowych złudzenia podlegają 
sprostowaniu, w psychozach towarzyszy im duża siła 
przekonania.

Inkoherencja: zaburzenie toku myślenia polegające na 
rozerwaniu związków m-dzy poszczególnymi słowami

Katalepsja- zespół objawów wyrażających się ograniczeniem 
lub utratą wykonywania ruchów dowolnych. Rozróżnia się 
katalepsję sztywną: kiedy ułożenia ciała przyjętego przez 
chorego nie da się zmienić w wyniku wzmożenia napięcia 
mięśniowego i negatywizmu; katalepsję woskową- pacjent 
przyjmuje takie ułożenie ciała jakie mu nadamy

Manieryzmy: ruchy, gesty i mimika o niezrozumiałej ( nieade-
kwatnej) motywacji dla obserwatora

Mantyzm: napór, natłok myśli

Mechanizmy obronne osobowości: sposoby radzenia sobie w 
trudnych sytuacjach. Występują gł. u chorych na nerwicę ale 
także u osób zdrowych, służą zmniejszeniu napięcia 
emocjonalnego ( np.. Redukcji leku) w określonych 
sytuacjach. Chodzi tu nie tylko o zachowania ale szerzej o: 
sposoby myślenia, przeżywania uczuć, tworzenia ocen itd.

Mikrografia: zaburzenie pisma wyrażające się w pisaniu coraz 
drobniejszymi literami

Mitomania: kłamstwo patologiczne- skłonność do 
posługiwania się zmyśleniami, kłamstwem w celu zaspoko-
jenia własnego egocentryzmu (w nieprawidłowej osobowości)

Moria: patologiczna skłonność do niewybrednych żartów, 
przeważnie o treści seksualnej

Mutyzm: uporczywe milczenie przy nie uszkodzonych 
ośrodkach mowy

Myślenie magiczne: ( archaiczne): wiara w istnienie sił 
nadprzyrodzonych powodująca zjednywanie sobie tych sił za 
pomocą modłów, uroków, talizmanów ( przesądy , zabobony)

Natręctwa: myśli i wyobrażenia nasuwające się wbrew woli 
chorego prowadzące do działań natrętnych ( kompulsji)

Negatywizm: objaw psychopatologiczny polegający na 
opornej postawie wobec poleceń i nakazów otoczenia ( może 
być czynny i bierny)

Omamy: halucynacje; patologiczne postrzeganie 
przedmiotów, które nie znajdują się w polu percepcji, 
połączone z silnym przekonaniem ich realizmu

Perseweracja: udzielanie na różne pytania stale tej samej 
odpowiedzi, albo powtarzanie stereotypowe słów i zdań

Puerylizm: zachowanie dziecięce u dorosłych

Rozkojarzenie: jeden z objawów rozszczepienia struktury 
osobowości; brak l0ogicznego związku m-dzy wypowiedziami 
chorego

Rozdwojenie osobowości: zaburzenie osobowości polegające 
albo na naprzemiennym rozdwojeniu, albo jednoczasowym 
( występuje ambiwalencja uczuć, paramimia etc)

Urojenia: patologiczne twory myślenia oznaczające błędne 
sądy, kłócące się z doświadczeniem jednostki i otoczenia ( czyli 
z rzeczywistością), uważane przez chorego za prawdziwe, 
oporne na wszelką perswazję ( np. przekonanie o posiadaniu 
wielkiego majątku, chorowaniu na śmiertelną chorobę, o tym że 
wszyscy o nim rozmawiają na ulicy etc)

PRZYKŁADOWE JEDNOSTKI CHOROBOWE: 

PARANOJA i reakcje paranoiczne

:

*

Reakcje paranoiczne – zaburzenia psychotyczne o różnym 

czasie trwania;

 rozwijają się u ludzi u których występuje 

przewaga projekcji  nad innymi mechanizmami obronnymi ze 
specyficznymi cechami charakteru: podejrzliwość, nieufność, 
skrywana wrogość wobec otoczenia, lęk o zachowanie własnej 
autonomii. 

Są następstwem działania różnego rodzaju 

czynników : psychologicznych, społecznych czy też biolo-
gicznego stresu ( w paranoi rzeczywistej nie znamy etiologii).

Np. nieprzyjemne wydarzenia, przeżycia, izolacja więzienna, 
samotne długie wyprawy. Np. Reakcja paranoiczna głuchych

*

Paranoja prawdziwa

: b. rzadka, w wieku dojrzałym; 

udział 

czynników psychospołecznych w jej powstaniu jest bardzo 
mały lub go nie ma. Przebieg fazowy:

f.1- prepsychotyczna; pacjent jest odbierany jako silny, pew-
ny siebie, niezależny ale jednocześnie narasta w nim poczucie 
że ludzie są mu przeciwni, że zazdroszczą mu sukcesów, 
talentów, pozycji. Pacjent pilnie śledzi otoczenie wyszukując 
dowody kt. potwierdziłyby jego tezę. Trwa do kilku lat.

f.2- w pełni rozwiniętych objawów paranoi: najczęściej pod 
wpływem niekorzystnego zdarzenia które sprawia że chory 
utwierdza się w przekonaniu ze jest obiektem prześladowań i 
że to one są odpowiedzialne za jego niepowodzenia. Błędnie 
interpretuje zachowania ludzi ( przy próbie pomocy uznaje że 
to złośliwe lub mające go pogrążyć działania). Pacjent czuje 
się śledzony, wśród przechodniów rozpoznaje wrogów po 
specyficznym ubiorze, uśmiechu; uznaje że podsłuchiwane są 
jego rozmowy telefoniczne.

Chory czując się osaczony zaczyna się bronić i z 
prześladowanego staje się prześladowcą. Żąda np.. Ochrony 
od policji, ukarania sprawców a kiedy tak się nie dzieje sam 
wymierza sprawiedliwość. Ponieważ funkcjonowanie chorego 
poza swerą pozostającą pod wpływem urojeń jest prawidłowe 
ten atak często jest dużym zaskoczeniem dla np.rodziny 
( pacjenci potrafią twórczo pracować intelektualnie

Paranoja= obłęd- usystematyzowane urojenia i inne objawy 
psychopatologiczne ( zaleganie afektu, złudy pamięciowe) 
przy nienaruszonej strukturze osobowości

Objawy dla paranoi rzeczywistej i reakcji paranoidalnych są 
podobne różnica wynika z wpływu środ.zewn. i czasu trwania.

Leczenie paranoi i reakcji paranoicznych: leki psychotropowe, 
psychoterapia, zmiana sytuacji życiowej chorego

PSYCHOZY PARAFRENICZNE ( HALUCYNOZY)

-ZESPOŁY UROJENIOWO( błędne sądy)- OMAMOWE( patolo-
giczne postrzeganie przedmiotów)

*przewlekła parafrenia (PP)- o nieznanej etiologii

*zespoły parafreniczne- powstają na tle toksycznym, 
infekcyjnym lub w przebiegu innych chorób somatycznych

- (PP) Najczęściej początek w wieku 40-60 lat, u osób 
pyknicznych; początek podostry, mało dostrzegalny dla 
otoczenia ponieważ chorzy dyssymulują objawy i zachowują 
zdolność do pracy. Wyjątki to ostre psychozy.

Objawy PP i zespołów parafrenicznych nie różnią się m-dzy 
sobą.                     

Obraz kliniczny:

Logiczne zwarte i usystematyzowane urojenia ( najczęściej o 
treści prześladoweczej), omamy słuchowe, węchowe, 
smakowe, świadomość nie zaburzona, brak rozszczepienia 
osobowości, dobrze zachowane życie uczuciowe.

-chory zaczyna słyszeć głosy dochodzące do niego z ulicy, zza 
ściany ( których treść odnosi się do niego). „Prześladowcy 
zmawiają się, wymieniają szyderstwa, używają 
przezwisk”.Zarówno urojenia jak i omamy układają się w 
logiczną całość. Chory nie reaguje na perswazję, daje liczne 
dowody na swoje tezy: ktoś wpuszcza gaz przez dziurkę od 
klucza, dolewa trucizny do herbaty etc.

Rokowanie i leczenie:

Lepiej rokują zespoły parafreniczne. Parafrenia prawdziwa 
trwa kilka tygodni, po czym nasilenie objawów słabnie, 
pojawia się poczucie przebytej choroby, skłonność do 
przemilczania urojeń i omamów aż następuje całkowita 
remisja. 

Leki przeciwpsychotyczne ( neuropeltyki)

PSYCHOZY SCHIZOFRENICZNE

-rozpad lub rozszczepienie osobowości

-istnieje niepodważalny udział czynników genetycznych w ich 

powstawaniu. Udział czynników genetycznych w nkt 
postaciach schizofrenii określa się na 40%

-częściej u osób o typie budowy leptosomiczno-astenicznej

-większość m-dzy okresem pokwitania a 30 r.ż. ( u mężczyzn 

20-25 a u kobiet 25-30 r.ż.)

Osiowe objawy schizofrenii:

1. Rozszczepienie albo rozpad struktury osobowości

Często pierwszym objawem, 

przed rozszczepieniem osobowości

  jest 

autyzm

- zaburzenie komunikacji m-dzyludzkiej.

Rozszczepienie może powodować zaburzenie toku i treści myślenia 

( trudność w logicznym konstruowaniu zdań, dobieraniu słów) 
Chorzy tworzą neologizmy i dziwaczne sformułowania: np.. 
Czyniłem zwierzętonakarmilaność domową.

2. 

obniżenie uczuciowości wyższej, bądź zobojętnienie 

uczuciowe

  Utrata związków uczuciowych, sztywność mimiki ( płacz nie 
wzrusza, śmiech nie rozwesela, brak też poczucia choroby)
3. 

mogą być objawy wytwórcze: omamy, urojenia

Leczenie: schizofrenia prosta- rehabilitacja za pomocą metod 
psychoterapeutycznych i socjoterapeutycznych
Inne postacie: paranoidalna, hebefreniczna, 
lekipsychotropowe

CHOROBY AFEKTYWNE

-

zaburzenia psychiczne o etiologii endogennej w których 

okresowo występują zaburzenia nastroju, emocji i aktywności 
w postaci:

*

zespołów depresyjnych ( depresja endogenna)

*zespołów maniakalnych
Mówimy o chorobie afektywnej dwubiegunowej ( depresja na 
zmianę z zespół maniakalnym) lub jednobiegunową- depresja

.

Etiologia i patogeneza chorób afektywnych nie są w pełni 
poznane ale:

- 

obie choroby występują rodzinnie

: u krewnych pierwszego 

stopnia osoby chorej na ch. dwubiegunową pojawia się ten 
sam typ zaburzenia, ale u krewnych pacjentów z chorobą jed-
nobiegunową stwierdza się oba typy zaburzeń afektywnych;

- 

dużą rolę w ujawnieniu choroby odgrywają czynniki 

środowiskowe;

- patogeneza zarówno depresji i manii jest związana z 
okresowo pojawiającymi się zaburzeniami czynności układu 
limbicznego, podwzgórza i układu siatkowatego ( występują 
zakłócenia przekaźnictwa w neuronach noradrenergicznych i 
serotoninegricznych;

- występują 

2-3 x częściej u kobiet

- 

u 30-60% początek chorób afektywnych oraz kolejne 

nawroty depresji i manii są poprzedzane różnorodnymi 
sytuacjami stresowymi: stresy somatyczne ( gł. poród oraz 
inne: zaburzenia hormonalne, zakażenia, urazy czaszki nkt 
leki ) lub stresy psychiczne ( straty emocjonalne, zawody, 
zmiana środowiska, czasami sukces

Obraz kliniczny depresji

:

-To objawy osiowe oraz nieswoiste objawy wtórne będące 
prawdopodobnie reakcją osobowości chorego na pojawienie 
się objawów podstawowych.

Objawy osiowe to:* obniżenie podstawowego nastroju; 
*osłabienie tempa procesów psychicznych i ruchowych 
( zahamowanie psychoruchowe), *objawy somatyczne i 
zaburzenia rytmów biologicznych ( np.snu i czuwania), lęk

Obniżenie podstawowego nastroju- to stan smutku, 
przygnębienia, niemożności odczuwania radości, szczęścia, 
niekiedy jest to zobojętnienie które charakteryzuje 
niezdolność do przeżywania tak radości jak i smutku

Zahamowanie psychomotoryczne-, spowolnienie tempa 
myślenia, osłabienie pamięci, spowolnienie lokomocji czasami 
osłupienie, poczucie niesprawności intelektu. U nkt chorych 
pojawia się niepokój i podniecenie ruchowe ale łączą się z 
dużym lękiem.

Objawy somatyczne…-

są przejawem zaburzeń funkcji 

podwzgórza i tworu siatkowatego. 

Najczęściej dwa warianty: 

skrócenie snu nocnego lub zwiększona potrzeba snu

Wyrazem 

zaburzenia rytmów mogą być: zaburzenia cyklu 

miesiączkowego ( do zaniku włącznie), napięciowe bóle 
głowy, zaparcia, wysychanie błon śluzowych jamy ustnej, 
bark łaknienia i zmniejszenie masy ciała.

Lęk- tzw. lęk wolnopłynący, utrzymuje się niemal stale, 
nasilanie falujące do osiągania znacznych rozmiarów. Może 
ujawniać się w sferze ruchowej ( podniecenie) lub w postaci 
stanów paniki; chorzy często umiejscawiają go w okolicy 
przedsercowej lub nadbrzuszu.

Ponadto częstym zjawiskiem jest nastrój gniewliwy, 
zniecierpliwienie, rozdrażnienie które bywają raczej źródłem 
agresji skierowanej przeciwko sobie niż otoczeniu.

Obraz kliniczny manii: przeciwstawienie depresji

.

Objawy osiowe:

*

Zaburzenia podstawowego nastroju; *zaburzenia napędu 

psychoruchowego; *zaburzenie procesów fizjologicznych i 
metabolicznych oraz rytmów biologicznych, *zaburzenia 
emocji.

Zaburzenia nastroju ( nastrój maniakalny): 

stałe wzmożenie 

samopoczucia z beztroską, skłonnością do żartów, brakiem 
adekwatnych reakcji emocjonalnych na wydarzenia przykre. 
W skrajnych stanach ten nastrój zastępuje nastrój bardzo 
gniewny co leży u podłoża licznych konfliktów z otoczeniem

.

Myślenie jest wydatnie przyspieszone: szybkie ale płytkie są 
procesy kojarzeniowe, upośledzona jest precyzja myślenia; 
często porozrywane są związki myślowe; występuje duża 
odwracalność uwagi, często słowotok

Pamięć: może się nawet poprawić ale przyspieszenie myślenia 
uniemożliwia użyteczne jej wykorzystanie

Aktywność ruchowa- nasilona

Rytmy biologiczne_ zmniejszenie

 

potrzeby snu; nasilenie 

popędu płciowego; nieregularne odżywianie, są niechlujni

 

Przebieg manii- najczęściej nagły początek i niespodziewany 
koniec, zwłaszcza u osób u których przechodzi w depresję.

   Choroba afektywna dwubiegunowa- zazwyczaj przed 40 r.ż.; 
nawroty u 100%, częstsze niż w depresji; u 60% osób 
pierwszą fazą jest depresja; długość nawrotów średnio 3 m-
ce; często uporządkowany rytm nawracania, niekiedy 
związany z porą roku ( wiosna, jesień)

   Choroba afektywna jednobiegunowa- najczęściej po 40 r.ż.; 
tylko u 10 % osób występuje jeden epizod w życiu u innych 
stany depresji nawracają; długość nawrotów śr. 6 m-cy

•Przebieg chorób afektywnych i rokowanie często jest trudne 
to przewidzenia źle rokują choroby które:

-rozpoczęły się wcześniej; pierwszy był zespół maniakalny; 
krótkie remisje; pacjenci nadużywają alkoholu, leków

-zejście: wyzdrowienia; przewlekły stan subdepresji; zgon 
( samobójstwo)

Choroby afektywne mogą być przyczyną trwałego lub 
okresowego inwalidztwa.

Leczenie:

-faza depresyjna-gł. trójjpierścieniowe leki p. depresyjne, 
czsem neuroleptyki; elektrowstrząsy; mała skuteczność 
psychoterapii ( często są nawet p.wskazania). Psychoterapia i 
ćwiczenia ruchowe są zalecane jedynie w okresie narastającej 
poprawy stanu klinicznego.

-faza maniakalna- neuroleptyki

ZABURZENIA PSYCHOORGANICZNE

- 

Zaburzenia powstają w wyniku zmian morfologicznych w tk. 

nerwowej:

 urazy czaszkowo-mózgowe; 

pierwotne zespoły 

otępienne (

 bez innych chorób np. w wyniku zmian 

degeneracyjnych- ch. Alzheimera); 

otępienie wtórne

 ( po 

zadziałaniu czynnika szkodliwego)

Typowe objawy otępienia:

1. Upośledzenie pamięci krótkotrwałej ( niemożność 

zapamiętywania nowych informacji) i długotrwałej 
( niemożność zatrzymywania informacji nabytych 
wcześniej)

2. Upośledzenie myślenia abstrakcyjnego ( np. trudności ze 

wskazaniem podobieństw, wyjaśnieniem znaczenia słów)

3. Upośledzenie krytycznej oceny

4. Korowe zaburzenia poznawcze 

5. Zmiany osobowości gł. zaostrzenie cech osobowości 

przedchorobowej

6. Wpływ w/w objawów na zaburzenie sprawności zawodowej 

pacjenta i społeczną aktywność

7. Utrzymywanie się w/w objawów długi czas

• Postać łagodna- nie wymaga pomocy, sam dba o higienę i 

ma względnie zachowany samokrytycyzm

Postać średnio nasilona- okresowa pomoc osób drugich, bo 
pozostawienie  ( brak samokontroli) grozi następstawami

P. zaawansowana- niemożność zaspokojenia prostych potrzeb, 
utrudnienie prostego kontaktu słownego , bezkrytycyzm

Otępienie przedstarcze- przed 65 r.ż., po tym wieku- otępienie 
starcze
UWAGA- starzenie się- proces fizjologiczny o charakterze 
wstecznym: obniżenie sprawności intelektualnej ale nie na 
tyle by uniemożliwić społeczne funkcjonowanie; długa 
aktywność zawodowa i towarzyska a zniedołężnienie 
związane jest gł. z chorobami somatycznymi
Otępienie- zależność pacjenta od opieki wynika ze 
zmniejszenia sprawności intelektualnej co eliminuje pacjenta 
z życia zawodowego i społecznego

CHOROBA ALZHEIMERA- stanowi najczęstszą postać zespołów

 

otępiennych pierwotnych 40-70%.

Rozpoznanie polega na: 

stwierdzeniu objawów otępienia( jw.), podostry początek, po-
stępujący przebieg, wykluczenie możliwej przyczyny 
otępienia

-może wystąpić zarówno przed jak i po 65 r.ż.

-

początek nie jest charakterystyczny: *męczliwość, *upośle-

dzenie sprawności pamięci i uwagi; *pacjent staje się mało 
wydolny w pracy, *proste czynności domowe sprawiają mu 
trudności, *cechy charakteru ulegają zaostrzeniu lub zaskaku-
jącej zmianie, *występują częste zaburzenia rytmu dobowego 
(senność w dzień, bezsenność w nocy), *pacjent zapomina 
słów, *dobiera je niewłaściwie, *zatraca zdolność wykorzys-
tania nabytej wiedzy.

-pojawiają się objawy neurologiczne: niedowłady, napady 
drgawkowe, afazja

-Średni okres przeżycia od rozpoznania choroby wynosi od 5 
do 10 lat ( błędy pielęgnacyjne oraz dołączające się choroby 
somatyczne- ukł. oddechowy i krążenia są przyczyną śmierci)

-Badanie eeg jest niecharakterystyczne
-W badaniu neuroradiologicznym kontrastowym:

  TK- zaniki mózgowe kory i struktur podkorowych

  

NMR- zmiany w obrębie istoty białej; PET- obniżenie metabo-
lizmu glukozy w tkance mózgowej okol. skroniowej i ciemien.

-przyczyna choroby nie jest znana, sugeruje się tło 
genetyczne ze względu na fakt rodzinnego występowania 
( defekt chromosomu 21)

-Leczenie: środki potęgujące działanie ukł. cholinergicznego 
ale nie dysponujemy lekami przyczynowymi

-Istotne jest utrzymanie w „dobrej kondycji” układu krążenia 
ponieważ objawy niewydolności krążenia pogłębiają 
zagubienie i dezorientację chorego

Zespoły psychopatologiczne w chorobach naczyniowych 
mózgu ( otępienie wtórne)-  powstają w przypadku 
przekrwienia lub niedokrwienia (

 w stanie spoczynku do 

mózgu dopływa 15% z całkowitej objętości wyrzutowej serca). 
Przyczyny:

-miażdżyca tętnic mózgowych ( poza objawami neurologicz-
nymi np.niedowładami, plegią zespół parkinsonowski klinicz-
nie często występuje otępienie). W przebiegu powolnym 
objawy to: bóle i zawroty głowy, zaburzenia pamięci, 
zmniejszenie wydolności psychicznej i fizycznej, męczliwość, 
popadanie w drzemkę, małostkowość, nieufność, porywczość, 
utrata łączności uczuciowej z bliskimi, może pojawić się 
depresja

Niewydolność krążenia krwi w układzie t. szyjnej 

Niewydolność krążenia krwi w układzie t. szyjnej 

wewnętrznej:

wewnętrznej: TIA, spowolnienie psychoruchowe, trudnosci 
skupienia uwagi, ograniczenie zainteresowań, zespół 
depresyjny, mogą być objawy psychozy

Niewydolność krążenia krwi w układzie naczyniowym 

Niewydolność krążenia krwi w układzie naczyniowym 

kręgowo-podstawnym:

kręgowo-podstawnym:  uczucie lęku, obawa przed śmiercią, 
niepokój ruchowy, omamy wzrokowe i słuchowe, zamroczenia, 
utraty przytomności, początkowo zwiększenie napięcia 
mięśniowego i sztywność 4-ch kończyn następnie zwiotczenie, 
spłycenie oddechu, krótkotrwałe bezdechy ( napady takie 
trwają do kilkunastu minut); czasami postać poronna 
napadów: zawroty głowy połączone z upadkiem ( drop attack)

LECZENIE ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH W PRZEBIEGU 

NACZYNIOWYCH CHORÓB MÓZGU:

-FARMAKOLOGICZNE- leki p.miażdżycowe, psychotropowe, 

neuroloeptyki, p. depresyjne

-ODDZIAŁYWANIE PSYCHOKOREKCYJNE- stworzenie poczucia 

bezpieczeństwa i chęci pomocy, psychoterapia 
indywidualna niekiedy grupowa

-TERAPIA FIZYKALNO-USPRAWNIAJĄCA, z włączeniem 

członków rodziny w proces rehabilitacji

Zaburzenia Psychiczne w nkt chorobach somatycznych

:

a) Niedobory witamin:

B1 ( tiamina)-gł. u alkoholików; encefalopatia krwotoczna 

mózgu, psychoza Korsakowa

B2 ( ryboflawina) i B12- obniżenie nastroju, senność, 

spowolnienie psychoruchowe

Kwas foliowy- osłabienie, męczliwość, trudność w skupieniu 
uwagi

Vit. PP ( amid kwasu nikotynowego)- jw.. + mogą wystąpić 
stany psychotyczne z zaburzeniami świadomości, 
pobudzeniem ruchowym, agresją

Vit C- jw.

Vit A- przedawkowanie- nadmierna pobudliwość emocjonalna, 
płaczliwość, utrata łaknienia

Vit D- przedawkowanie- spowolnienie psychoruchowe, 
nadwrażliwość zmysłowa, bezsenność

Vit K-niedobory dają zaburzenia świadomości ilościowe i 
jakościowe

b) ból- szczególnie w postaci przewlekłej: rozdrażnienie, 
pobudzenie psychoruchowe, zubożenie zainteresowań, 
obnizenie nastroju, płaczliwość, może być przyczyną reakcji 
psychotycznych

c)Hałas i wibracje- osłabienie, męczliwość , trudność w 
skupieniu uwagi ( objawy neurasteniczne)

d)Przegrzanie i przechłodzenie- zaburzenia świadomości 
ilościowe ale i jakościowe, mogą być zespoły otępienne i 
charakteropatie

e) prąd- stan pomroczny; reakcje nerwicowe z uporczywymi 
bólami głowy, obniżeniem nastroju i objawami 
wegetatywnymi

f) Zabiegi chirurgiczne- psychozy pooperacyjne, jakościowe 
zaburzenia świadomości z dezorientacją, skłonnością do 
halucynacji, niepokojem. Mijają bez śladu

Choroby somatyczne a zaburzenia psychiczne:

a) Choroby ukł. krążenia: 

- Po zawale- lęk przed śmiercią
- Wypadanie płatka zastawki dwudzielnej- lęk napadowy 

( napady paniki)

- Zaburzenia krążenia- psychozy majaczeniowe z 

pobudzeniem ruchowym

b

) Choroby ukł. trawiennego:

- Niewydolność wątroby: śpiączka wątrobowa, psychozy z 

jakościowymi zaburzeniami świadomości ( majaczenia, 
splątanie)

- Choroby trzustki- zespoły majaczeniowe, majaczeniowo-

zamroczeniowe

    W hipoglikemii- zaburzenia świadomości aż do śpiączki 

hipoglikemicznej

c) Układ wewnątrzwydzielniczy:

-Nadczynność tarczycy- chwijeność emocjonalna, wzmożona 
pobudliwość, wewnętrzny niepokój, bezsenność, porywczość, 
trudności w skupieniu uwagi, nadwrażliwośc na hałas ( jak w 
nerwicy neurastenicznej)

-Niedoczynność tarczycy- matołectwo i upośledzenie 
umysłowe, zespół psychoorganiczny, apatia, spowolnienie 
psychoruchowe, stępienie życia emocjonalnego, haluzynozy, 
psychozy majaczeniowe

-Niedoczynność przysadki mózgowej: zanik napędu 
życiowego, zobojętnienie podbarwione depresyjnie, szybka 
męczliwośc, bark popędu płciowego, wrażliwość na zimno, 
zwiększona potrzeba snu

-Inwolucja hormonalna- depresja, psychozy urojeniowe

d) Przewlekła niewydolność nerek- encefalopatia ( mogą 
występować powikłania psychotyczne)

e) AIDS- objawy otępienia; halucynozy, majaczenia, odczyny 
nerwicowe z uczuciem lęku, hipochondria

UZALEŻNIENIE OD ALKOHOLU i leków

Zależność lekowa to stan psychiczny a niekiedy fizyczny, wy-
nikający z interakcji pomiędzy żywym organizmem a środ-
kiem, charakteryzujący się wieloma zachowaniami i objawa-
mi, głównie kompulsywnym przyjmowaniem środka w sposób 
stały lub okresowy, po to, aby przeżyć jego działanie, a nie-
kiedy uniknąć złego samopoczucia, które pojawia się gdy 
środek nie został przyjęty.

* Tolerancja- zależy od właściwości osobniczych, 
najprawdopodobniej związanych z układami enzymatycznymi. 
Nie ma tolerancji na kokainę.

OPIATY-morfina, heroina, kodeina

•Stan ostrego zatrucia opiatami wiąże się z bezpośrednim 
zagrożeniem życia w związku z możliwością porażenia 
ośrodka oddechowego ( odtrutka to nalokson)

•Zespół abstynencyjny- rozwija się około 12 godzin od 
przyjęcia ostatniej dawki, nasilenie zależy od wielkości dawek 
poprzednich. Biegunka, Wymioty, Rozszerzenie źrenic, Katar, 
Ziewanie, Bezsenność, Bóle mięśniowe

ALKOHOL

Alkoholik to osoba która:

-codziennie wypija alkohol w celu utrzymania zadowalającego 
funkcjonowania

-Regularnie pije alkohol w sposób ograniczony np.. Tylko do 
weekendów, w dużych ilościach

-Ma tzw. ciągi picia występujące naprzemiennie z okresami 
trzeźwości

Objawy abstynencji

Objawy abstynencji: po około 12 godzinach od zaprzestania 
picia; jest wynikiem neuroadaptacji danej osoby do stałego 
utrzymywania etanolu we krwi: zaburzenia żołądkowo-
jelitowe, męczliwość, niepokój, nadpobudliwośc, potliwość, 
przyspieszenie HR, podwyższenie RR, drżenie rąk i języka, ból 
głowy, bezsenność

W 2-3 dobie może wystąpieć napad padaczkowy

; często 

występuje hipoglikemia

Majaczenie drżenne-

Majaczenie drżenne-

 ostra psychoza alkoholowa występująca w 

toku abstynencji w 2-3 dobie od odstawienia alkoholu. Objawy 
jak w zespole abstynencyjnym oraz dołączenie zaburzeń 
orientacji w czasie, otoczeniu, miejscu. Nasilenie niepokoju, 
iluzji, omamów gł. wzrokowych ( naciśnięcie gałek ocznych 
wywołuje wystąpienie omamów). Występują urojenia, wzrasta 
pobudzenie psychoruchowe, może wystąpić gorączka, próby 
samobójcze

Ostra halucynoza alkoholowa-

Ostra halucynoza alkoholowa- w 2-3 dobie, występują omamy 
bez zaburzeń świadomości ( gł. omamy słuchowe; objawy 
wegetatywne rzadko. 

Zespół amnestyczny Korsakowa-

Zespół amnestyczny Korsakowa-

 zaburzenia zapamiętywania 

trwające kilka tygodni, mogą się utrwalić. Chory chcąc wypełnić 
lukę pamięciową często konfabuluje, może być apatyczny lub 
pobudzonyJeśli towarzyszą im objawy neurologiczne 
charakterystyczne dla encefalopatii ( ataksja, oczopląs, objawy 
rozsiane) to mówimy o 

Zespole encefalopatii Wernickiego

Zespole encefalopatii Wernickiego

Inne: otępienie, psychozy przelekłe, halucynozy przewlekłe, 
paranoja alkoholowa ( zarzuty niewierności)

Leczenie przewlekłe: zadaniem poradni odwykowej jest 
ułatwienie wejścia pacjentowi w okres abstynencji i 
ugruntowanie motywacji. Poza leczeniem farmakologicznym 
( Esperal) powinno się oferować program oddziaływań 
psychospołecznych ( terapia grupowa, interwencje społeczne 
w środowisku)

*************************************************

ELEMENTY PROFILAKTYKI I REHABILITACJI W PSYCHIATRII

:

-Umacnianie zdrowia ( profilaktyka nieswoista), swoiste 
zapobieganie chorobom ( profilaktyka swoista), możliwie 
wczesne rozpoznanie i najskuteczniejsze leczenie 
zapobiegające rozwojowi choroby, zapobieganie utrwalaniu 
się niekorzystnych następstw, opieka terminalna.

Np. Profilaktyka nieswoista- to elementy profilaktyki 
uświadamiająco- wychowawczej

Np. Profilaktyka swoista- szczepienia ochronne, profilaktyka 
miażdżycy, dodawanie jodu do soli etc.

Np. Leczenie zapobiegające rozwojowi choroby po już 
zadziałaniu czynnika szkodliwego- psychoterapia w grupie 
osób które zgłosiły się z powodu prawidłowych reakcji 
emocjonalnych ( po stracie bliskiej osoby, przeżyciu 
katklizmu)

Np. Opieka terminalna w chorobie Alzhaimera

FORMY REHABILITACJI W PSYCHIATRII

:

To środki i oddziaływania zmierzające do zapobiegania 
rozwojowi lub likwidowaniu następstw procesów 
patologicznych. 

Obejmuje głównie: resocjalizację, reedukację, remotywację co 
uzyskuje się przy użyciu: psychoterapii grupowej, terapii 
rodzinnej, terapii zajęciowej, pracy w warunkach chronionych.

•Psychoterapia- jest podstawową metodą leczenia w zaburze-
niach nerwicowych i zaburzeniach osobowości ( psychotera-
pia podtrzymująca lub reintegrująca

). Niekiedy także w 

psychozach.

Wykorzystuje się głównie : muzykoterapię, terapię ruchem, 
psychodramę,  zajęcia sportowe, ćwiczenia behawioralne, 
niekiedy formy fizykoterapii i balneoterapii jak: 

 #magnetoterapię- w depresjach; 

#kąpiele kwasoweglowe- dystonia neurowegetatywna; 

#sauna- w zaburzeniach neurowegetatywnych                          

Uwaga:

Uwaga: p. wskazana w alkoholizmie i narkomanii; 

#natryski-stałe ciepłe w : nerwicach, bezsenności;

#kąpiele ziołowe-jw

•W chorobach przewlekłych ( u chorych z trwałymi deficy-
tami sprawności) stosujemy w psychoterapii:

-zwiększenie umiejętności tolerowania faktu choroby i 
dolegliwości, 

-pogodzenie się z pewnymi ograniczeniami przy jednoczes-
nym znajdowaniu zastępczych działań,

- aktywny współudział w leczeniu- cel to kształtowanie 
czynnej postawy.

Leczenie sanatoryjne ograniczone jest głównie dla pacjen-
tów z depresją. Jako leczenie bodźcowe może bowiem 
zaostrzyć lub wywołać chorobę w tym chorobę psychiczną.