Wydzielanie i rola 

motyliny i greliny w 

regulacji czynności 

motorycznej i 

wydzielniczej układu 

pokarmowego

 

 

 

 

Miejsce występowania

Grelina wytwarzana jest w błonie 

śluzowej żołądka przez komórki 

X/A.Występuje ona w gruczołach 

zlokalizowanych w dnie żołądka. Poza 

żołądkiem grelina jest produkowana 

w wątrobie, nerkach, tarczycy, 

nadnerczach. Obecność mRNA greliny 

wykazano również w komórkach α i β 

trzustki.

 

 

Czynniki hamujące i 

pobudzające wydzielanie 

Greliny

Wydzielanie Greliny hamowane jest 

przez hipergklikemię, somatostatynę, 

interleukinę, hormon wzrostu, dietę 

bogato tłuszczową, uczucie sytości, 

otyłość oraz pobudzenie nerwu 

błędnego.

Natomiast ograniczenie przyjmowania 

pokarmu,dieta ubogobiałkowa i 

redukcyjna, leptyna oraz hipoglikemia 

prowadzą do wzrostu stężenia tego 

hormonu w surowicy.

Wydzielanie wzrasta wraz z 
napełnieniem 
żołądka.Wykazano jednak, iż 
podanie samej wody nie 
wpływa na jej poziom w 
surowicy

 

 

Działanie troficzne i protekcyjne 
na żołądek

Grelina działa gastroprotekcyjnie. Jej ochronny 
wpływ na błonę śluzową żołądka nie polega na 
zmniejszeniu produkcji HCL, ale na stymulacji 
wytwarzania tlenku azotu.

Poprzez zwiększenie przepływu krwi, grelina 
chroni żołądek przed działaniem HCL i pepsyny.

 

 

Działanie greliny 

w organizmie

Grelina w zależnosci od steżenia wpływa na wzrost 

amplitudy i częstotliwości skurczów przewodu 

pokarmowego (przełyku, żołądka, jelita cienkiego i 

grubego oraz pęcherzyka żółciowego ). Wiąże się to z 

szybkością opróżniania żołądka.

 Grelina stymuluje motorykę żołądka i wydzielanie 

kwasu żołądkowego. Wpływa na przyjmowanie 

pokarmu i bierze udział w kontroli sprzężenia 

zwrotnego pobudzanego wydzielania trzustkowego 

poprzez ośrodki w podwzgórzu.

Grelina przyczynia się do spadku hormonu 

trzustkowego – insuliny co jest odpowiedzią na 

zmniejszony pobór pokarmu a w konsekwencji może 

doprowadzić do hiperglikemii. Wykazano wzajemną 

ujemną korelację między poziomem greliny a 

poziomem insuliny i glukozy.

 

 

U ludzi grelina pobudza sekrecję hormonu 
wzrostu GH, stymuluje uwalnianie hormonu 
adrenokorykotropowego

 (ACTH), prolaktyny 

(PRL), kortyzonu i aldosteronu , zwiększa 
apetyt, hamuje natomiast sekrecję hormonu 
tyreotropowego (TSH).

Grelina uczestniczy w kontroli bilansu 
energetycznego organizmu wraz z leptyną, 
która działa antagonistycznie, wpływając na 
podwzgórze i przekazując obwodową 
informację o stanie odżywienia organizmu i 
jego zasobach energetycznych

 

 

 

 

U mężczyzn stężenie ghreliny 
całkowitej jest niższe niż u 
kobiet.

 Stężenie ghreliny aktywnej 
zmniejsza się wraz z wiekiem, 
a ghreliny całkowitej 
zmniejsza się ze wzrostem 
masy tłuszczu.

Stężenia greliny w surowicy 
krwi i spożywania pokarmów, 
stwierdzono, że stężenie 
greliny rośnie 1–2 godziny 
przed rozpoczęciem każdego 
posiłku oraz obniża się do 
dolnego poziomu w ciągu 1 
godziny po jego rozpoczęciu

 

 

 

 

 

Budowa i występowanie 

motyliny

Motylina, jest to  aminokwas który występuje 
w większych koncentracjach w mięśniach, 
wątrobie, mózgu i centralnym układzie 
nerwowym. Jest to hormon jelitowy, który 
powstaje w komórkach EC2 przewodu 
pokarmowego.

 

 

Czynniki pobudzające i 
hamujące

Centralny i autonomiczny układ nerwowy wpływa 
na regulację wydzielania motyliny.

Erytromycyna zwiększa działanie motyliny 
powodując zwiększenie szybkości opróżniania 
żołądka.

Okreotyd hamuje wydzielanie motyliny.

 

 

 

Działanie motyliny

Jest ważnym regulatorem gospodarki 

wodno-elektrolitowej. 

Wzmaga częstość i siłę skurczów.

Podobnie jak glutamina, pełni w ustroju 

funkcję magazynową dla nieorganicznego 

azotu.Współdziałając z glicyną 

prawdopodobnie buforuje prace tego 

transmitera. 

Motylina posiada zdolność pobudzania 

syntezy i sekrecji hormonów 

anabolicznych, głównie somatotropiny i 

insuliny.

 Działa oszczędzająco na przemiany 

siarkowych aminokwasów pro-teogennych 

- metioniny i cysteiny. 

Motylina ogranicza wytwarzanie 

serotoniny. 

 

 

Udział hormonów w 

regulacji

Rolą układu pokarmowego jest głównie 
trawienie i wchłanianie pokarmów. Te 
zasadnicze funkcje wiążą się z innymi: 
transportem treści pokarmowej (za co 
odpowiada czynność ruchowa, czyli motoryka 
przewodu pokarmowego) oraz usuwaniem 
niestrawionych resztek i wydzielaniem tzw. 
soków trawiennych.Najważniejsze hormony 
mające wpływ na motorykę przewodu 
pokarmowego to: motylina, cholecystokinina, 
gastryna, sekretyna, somatostatyna. 

 

 

Motylina wzmaga aktywność elektryczną i skurczową 
jelit oraz jest odpowiedzialna za okresowe zwiększenie 
aktywności motorycznej przemieszczającej się wzdłuż 
jelit w okresie międzytrawiennym (MMC).

Jej niedobór zmniejsza zdolność mięśniówki jelit do 
prawidłowej reakcji.Osłabienie motoryki żołądka może 
być również następstwem uszkodzenia mięśni gładkich 
żołądka.

Stężenie motyliny nie oddziaływuje na  zaburzenia w 
górnym odcinku pokarmowym, np. zgaga, wymioty, 
wczesne uczucie sytości, nudności ponieważ nie 
wykazano różnic stężenia tego hormonu u chorych z 
dyspensją.

Motylina wzmaga skurcz toniczny dolnego zwieracza 

przełyku, który rozwiera się tylko w czasie połykania,  

jest pochodzenia biogennego i nie zależy ani od 

hormonów ani od nerwów.

 

 

Obniżenie poziomu motyliny upośledza 

motorykę żołądka powodując opóźnienie 

wchłaniania węglowodanów równocześnie 

zaburzając koordynacje dwunastnicy.

Motylina hamuje wydzielanie soków 

trawiennych.

Motylina nasila wpływ na opróżnianie i 

motorykę żołądka. Nadmierny i 

przedłużający się skurcz odźwiernika może 

powodować czynnościowy opór dla 

swobodnego wypływu treści 

żołądkowej.Przyśpieszenie opróżnianie 

żołądka powoduje szybsze wchłanianie 

pożywienia, w więc wyższe poposiłkowe 

stężenie glukozy.

 

 

Niedobór neurotransmitera takiego jak 

motylina wykazuje upośledzenie poposiłkowego 

uwalniania polipeptydu trzustkowego 

Uwalnianie motyliny przez pokarm zwiększa 

wydzielanie wodorowęglanów w pęcherzyku 

żółciowym.

Warto wspomnieć, że wytwarzana i uwalniana w 

nadmiarze podczas wysiłku serotonina działa 

na mięśnie sportowca, jak hormon 

kataboliczny. Motylina, hamując wytwarzanie 

serotoniny, ogranicza katabolizm wysiłkowy, w 

wyniku czego organizm nie odczuwa zmęczenia 

podczas intensywnego treningu. W warunkach 

obciążenia wysiłkiem, motylina utrzymuje 

długo wysokie stężenie jonów wapnia w 

komórkach nerwowych i mięśniowych. Dzięki 

temu efektowi wykazuje synergizm z kofeiną. 

 

 

Przedposiłkowy wzrost stężenia greliny oraz 
jego spadek pod wpływem pokarmu jest 
podobne do działania motyliny, z którą 
grelina wykazuje także podobieństwo 
strukturalne, stwierdzane również między 
receptorami greliny i motyliny. 

Ponadto wspólne są niektóre efekty działania 
obu tych hormonów w obrębie układu 
nerwowego, zarówno obwodowego jak i 
ośrodkowego Motylina również w wyższych 
stężeniach pobudza wydzielanie hormonu 
wzrostu.