BUDOWA I FUNKCJE
KORZENIA
BUDOWA I FUNKCJE
KORZENIA
KORZEŃ
Korzeń jest podziemnym
organem rośliny, który jako
pierwszy rozwija się podczas
kiełkowania nasienia.
FUNKCJE KORZENIA:
• umocowanie rośliny w podłożu
• pobieranie wody i soli mineralnych
• gromadzenie substancji zapasowych
• rozmnażanie wegetatywne
• symbioza z bakteriami i grzybami
BUDOWA ZEWNĘTRZNA
KORZENIA
Korzeń dzieli się na kilka
odcinków, tak zwanych stref,
różniących się budową i
pełnionymi funkcjami.
BUDOWA ZEWNĘTRZNA
KORZENIA
strefa korzeni bocznych
strefa włośnikowa
strefa wydłużenia
stożek wzrostu korzenia
czapeczka
BUDOWA ZEWNĘTRZNA
KORZENIA
W budowie zewnętrznej korzenia
można wyróżnić cztery zasadnicze
strefy. Są to kolejno (patrząc od
szczytu korzenia):
• strefa wierzchołkowa (stożek wzrostu)
okryta czapeczką
• strefa wydłużenia (elongacji)
• strefa włośnikowa
• strefa korzeni bocznych
Strefa wierzchołkowa (stożek
wzrostu)
• odpowiada za wzrost komórek
• składa się z drobnych komórek, które
stale się dzielą
• otoczona warstwa komórek osłaniających ,
które tworzy czapeczkę
Strefa wydłużenia
• w strefie tej występują intensywne
podziały komórkowe oraz wzrost
korzenia
Strefa włośnikowa
• strefa różnicowania się
• w strefie tej komórki różnicują się w
skórkę, korę pierwotną, walec
osiowy
• w strefie tej komórki skórki tworzą
cienkie wypustki – włośniki, które
odpowiadają za pobieranie wody z
gleby
Strefa korzeni bocznych
• korzeń tworzy odgałęzienia boczne,
odpowiadające za utrzymanie rośliny
w podłożu
• zawiera uformowane tkanki stałe
BUDOWA WEWNĘTRZNA
KORZENIA
• skórka
• kora pierwotna
• drewno
• łyko
BUDOWA WEWNĘTRZNA
KORZENIA
miazga
(kambium)
łyko
walec
osiowy
drewno
wiązki
przewodzące
skórka
kora pierwotna
okolica (perycykl)
śródskórnia
Skórka
najbardziej zewnętrzna warstwa
korzenia
komórki ściśle przylegają do siebie
wytwarza włośniki które pobierają
wodę z solami mineralnymi
Stanowi ochrone przed czynnikami
zewnętrznymi
Kora pierwotna
• Utworzona z komórek miękiszowych
o cienkościennych ścianach, z
licznymi przestworami
międzykomórkowymi
Drewno
• transportuje wodę do wyżej
położonych oganów
• naczynia drewna skupione są w
centrum korzenia i w przekroju
poprzecznym przypominają gwiazdę,
między jej ramionami znajduj się
komórki łyka.
SYSTEMY KORZENIOWE
Istnieją dwa typy systemów
korzeniowych:
• system wiązkowy
np. u traw
• system palowy
np. u sosny, róży
KORZENIE
PRZYBYSZOWE
Korzenie wyrastające w nietypowych
miejscach rośliny, np. z boku łodygi
lub na liściach. Ich zadaniem jest
stabilizacja rośliny. Występują
przede wszystkim u roślin rosnących
w lasach tropikalnych gdzie podłoże
jest bardzo podmokłe (np. u
figowców, palm, filodendronów,
pandanów).
MODYFIKACJE
KORZENIA
U niektórych roślin korzenie ulegają
modyfikacją. Przekształcenia dotyczą
dodatkowych, często nietypowych funkcji.
Istnieją więc:
• korzenie spichrzowe
• korzenie podporowe
• korzenie oddechowe
• ssawki
• korzenie powietrzne
• korzenie czepne
Korzenie spichrzowe
• pełnią funkcję organów
magazynujących
substancje pokarmowe,
zapasowe;
• są grube i mięsiste –
charakteryzują się silnie
rozrośniętym miękiszem
spichrzowym;
• występują u marchwi,
buraka, pietruszki, selera,
dalii
Korzenie podporowe
• występują u roślin
rosnących nad
brzegami wód
• chronią roślinę przed
zatopieniem
• występują np. u
kukurydzy, figowców,
palm
Korzenie oddechowe
• mają postać długich
stożków, wyrastających na
powierzchnię gleby lub
wody;
• zapewniają dostęp
powietrza do systemów
korzeniowych zalanych
wodą;
• występują u niektórych
roślin klimatu ciepłego
rosnących na terenach
bagnistych, gdzie jest mało
tlenu ;
• spotykane np. u cypryśnika
błotnego i namorzynów
Korzenie ssawki
• występują u roślin
pasożytniczych i
półpasożytniczych np. jemioła;
• roślina pobiera za pomocą
ssawek wodę lub substancje
odżywcze ze swojego
żywiciela
Korzenie powietrzne
• zwisające swobodnie w
powietrzu
• umożliwiają pobieranie
wody z powietrza,
wchłaniają parę wodną
• występują u niektórych
epifitów rosnących w lasach
tropikalnych
Korzenie czepne
• charakterystyczne dla
pnączy i epifitów;
• służą do
przymocowywania się
do gałęzi lub pni
drzew wysokich, skał,
murów lub ścian;
• obecne są np. u
bluszczu pospolitego.
OSMOZA
Woda wnika do korzenia dzięki
osmozie.
Proces
ten polega na ruchu cząsteczek wody przez błony
półprzepuszczlne z roztworu o niższym stężeniu
do roztworu o stężeniu wyższym. Woda
przepływa tak długo, aż stężenie wyrówna się,
czyli liczba cząsteczek wody po obu stronach
będzie taka sama.
Na sktek osmozy woda przenika z gleby do
włośników, w których stężenie rotworu jest
wyższe. Nastęonie przepływa z nich do komórek
leżących obok, któe zawieają mniej wody.
Bibliografia i netografia:
• Podręcznik do biologii do gimnazjum ,, Plus życia
1,, M.Jefimow, M.Sęktas, wyd. Nowa era 2009;
• Zeszyt ćwiczeń do biologii do gimnazjum ,, Plus
życia 1,, M.Jefimow, M.Sęktas, wyd. Nowa era
2009;
• Podręcznik do biologii do gimnazjum ,, Biologia
XXI, cz.1 praca zbiorowa pod redakcja
A.Jerzmanowskiego, wyd. WSiP 2003
•
• encyklopedia multimedialna PWN
•
• Vademecum gimnazjalisty ,,Biologia,,
• Szkolny przewodnik ,,Biologia,,