RACHUNEK DOCHODU 

NARODOWEGO.

Wzrost gospodarczy

 

 

Definicja

• Wzrost gospodarczy jest to 

systematyczne powiększanie 
rozmiarów gospodarstwa 
narodowego a przede wszystkim  
wielkości potencjału wytwórczego, 
produkcji i konsumpcji 

 

 

Produkcja  globalna

• Pg = (Ca + Cm) +V + Z + Tp

 

 

Wartość dodana

• Wartość  dodana (Wd)jest to 

przyrost wartości dóbr w wyniku 
procesu produkcji.

• Wd = Pg – (Ca+Cm) = V +Z+Tp 

 

 

Wartość przeniesiona

• Wartość przeniesiona – koszty 

rzeczowych czynników produkcji 
zużytych w proceasie produkcji

• Wp = Ca + Cm

 

 

Produkcja globalna

• Pg = Wp +Wd

 

 

Produkt globalny

• PG - Produkt globalny
• PG = ΣPg
• W praktyce miarodajną informacją 

na temat kondycji gospodarki są 
miary dynamiki produktu 
globalnego

 

 

Nieadekwatność miernika 

PG

• W mierniku produktu globalnego 

niektóre elementy wartości  
liczone są wielokrotnie.

 

 

Produkt krajowy brutto

• Produkt krajowy brutto –PKB  (GDP – 

Gross Domestic Produkt)

• Produkt krajowy brutto jest miarą 

wielkości produkcji  wytworzonej 
przez czynniki  wytwórcze 
zlokalizowane na terytorium 
danego kraju, niezależnie od tego, 
kto jest ich właścicielem.

 

 

Dobra finalne

• Dobra finalne to dobra nabyte 

przez ostatecznego użytkownika. 
(nie podlegają dalszemu 
przetwarzaniu. Kryterium ich 
wyróżnienia jest przeznaczenie. 
Przeznaczone one są na cele 
konsumpcyjne, inwestycyjne bądź 
eksport.

 

 

Dobra pośrednie  

(końcowe)

• Dobra pośrednie  (końcowe) to 

dobra częściowo przetworzone , 
które stanowią nakład (Cm)  w 
innych przedsiębiorstwach.

 

 

Ceny rynkowe i czynników

• PKB w cenach rynkowych  jest 

miarą produkcji krajowej łącznie z 
podatkami pośrednimi.

• PKB w cenach czynników 

wytwórczych jest miarą produkcji 
krajowej z pominięciem podatków 
pośrednich.

 

 

Definicja PKB

• PKB = Σpi qi

• pi - cena dobra i-tego  
• qi – wielkość produkcji i-tego 

dobra finalnego w jednostkach 
naturalnych.

• i = 1, 2, 3,....n

 

 

Formuły

• PKB = C+I+G +(Ex-Imp)
 
• bez udziału zagranicy:
   PKB = C+I+G  =  popyt globalny

 

 

PKB jako suma dochodów

• PKB = Σv+Σz+ΣTp +A

 

 

Równość dwu stron PKB 

Σpi qi = Σv + Σz + ΣTp + 

Σa

 

 

Produkt Narodowy  Brutto 

–PNB (GNP)

PNB jest  miernikiem całkowitych 

dochodów  osiąganych przez 
obywateli  danego kraju, 
niezależnie od miejsca ich 
powstawania. PNB jest równy PKB 
powiększonemu o dochody netto 
(saldo transferów dochodów) z 
tytułu własności za granicą.

 

 

PNB

• PNB = PKB + (Bw)

 

 

Produkt Narodowy  Netto 

PNN = PNB – A

•  
• A – amortyzacja

 

 

DNCW

• DNCW – dochod narodowy  w 

cenach czynników produkcji = 
Dochód narodowy

 

DNCW =PNN - Tp 

 

 

Inne określenie

Dochód narodowy jest to produkt 

narodowy netto wytworzony w 
gospodarce. Oblicza się go przez 
odjęcie  amortyzacji od PNB 
wyrażonego w cenach czynników 
produkcji.

 

 

Osobiste i dysponowane 

dochody

• Osobiste dochody ludności

ODL = DNCW – Tc – Nz +Bt 

•  Dysponowane dochody ludności

DDL = ODL – Tl

 

 

Podzial dysponowanych 

dochodów

w gospodarstwach domowych

• DDL = C + Sl

 

 

Cyrkulacja

• Schemat cyrkulacji dochodu 

narodowego 

 

 

MIERZENIE DOCHODU 

MIERZENIE DOCHODU 

NARODOWEGO

NARODOWEGO

• Porównania dochodu 

narodowego w czasie -  
dynamika

• Porównania w przestrzeni (np. 

w układzie międzynarodowym)

• Ustalanie polityki gospodarczej 
• Wytyczanie polityki społecznej  

 

 

Inflacja to nie wzrost 

dochodu

• Inflacja  -wzrost cen
• Jeśli  ceny  rosną  to  rośnie  również 

dochód  narodowy  wyrażony  w  takich 
rosnących  cenach.  Jest  to  jednak 
wzrost  pozorny  wynikający  z  procesu 
inflacji. 

Wzrost 

cen 

zniekształca 

wskaźniki 

dynamiki 

dochodu 

narodowego 

wyrażone 

w 

cenach 

bieżących

 

 

Ceny bieżące i stałe

• Pojęcie cen bieżących
•  i stałych (bazowych)
 

 

 

Dochód nominalny

Dochód nominalny jest to 

dochód narodowy wyrażony w 
cenach bieżących

 

D

n

 = Σp

t

i

*q

t

i

 

 

Dochód realny

• jest to dochód wyrażony w 

cenach stałych (okresu 
bazowego)

                               

Dr = Σ 

p

0

i

*q

t

i

 

 

 

Różne bazy cen stałych

• Wskaźniki Paschego i Laspersa 

 

 

Deflator

• Deflator jest to stosunek dochodu 

narodowego w ujęciu nominalnym 
(wyrażonego w cenach bieżących) 
do dochodu narodowego w ujęciu  
realnym (wyrażonego w cenach 
okresu bazowego).

 

 

Deflator

•                          Σp

t

i

*q

t

i

    

• Deflator =      --------------                   

            

•                           Σ p

0

i

*q

t

i

 

 

Co oznacza?

• Deflator informuje nas ile razy 

wzrosły ceny w czasie między 
okresem bazowym a okresem 
bieżącym

•  

 

 

Wskaźnik tempa 

Wskaźnik tempa 

wzrostu Dn

wzrostu Dn

• Aby określić wzrost dochodu 

narodowego należy realny dochód 
narodowy w danym roku  (t) 
porównać z realnym (wyrażonym w 
cenach tego samego okresu 
bazowego) dochodem roku 
poprzedniego.(t-1). Rok bazowy jest 
dowolny.

 

 

Stopa wzrostu

                    

                    

 

 

D

D

t

t

r

r

           

           

r =    

r =    

------------

------------

      - 

      - 

100%             

100%             

             

             

D

D

(t-1)

(t-1)

r  

r  

      

      

 

 

Ocena wzrostu 

gospodarczego

• Ocena tempa wzrostu według 

wskaźnika r. 

• r = 5 – 7% rozwój prawidłowy
• r  < 2% recesja 
•  r < 0%  kryzys

 

 

Wady miernika dochodu 

narodowego

• miara dobrobytu?  Czy skalarną 

wielkością można mierzyć 
dobrobyt? Iluzja dobrobytu 
materialnego? Różne aspekty 
dobrobytu.

•  
• Kwestia równomierności podziału. 

Miary dysproporcji dochodów.

 

 

Dlaczego miernik jest 

nieprecyzyjny?

• -         szara strefa nieuwzględniona
• -         externalities (efekty zewnętrzne)
• -         nie wszystkie uslugi są wliczane (np 

naprawy własne;  niektóre świadczenia 

bezpłatne np. pomoc sąsiedzka)

• -         dochody imputowane
• -         dobra jałowe (nie przyczyniają się do 

zasp. potrzeb)

• -         nie wszystkie dobra zwiększają dobrobyt 

(armaty)

• -         czas wolny 

 

 

Porównania 

międzynarodowe

• Trudność porównywania  dochodu 

narodowego w układzie międzynarodowym. 
Przeliczanie wartości Dn według (PPP) siły 
nabywczej pieniądza.

• Koszyk  - zestaw dóbr reprezentujących 

standardowe spożycie w stosunku do 
którego porównuje się koszty konsumpcji w 
czasie i przestrzeni.

• Tzw. problem koszyka dóbr

 

 

Dochód ekonomiczny 

netto

DEN    =    PNN
+ szacunek szarej sfery
• -         externalities
• -         dobra ujemne
+ dochody imputowane
+ szacunek wartości czasu 

wolnego

 

 

END

• cdn