Prof. dr hab. Waldemar Michna

Wykład 5.

EUROPEJSKI 

SYSTEM BANKÓW 

CENTRALNYCH

Prospekt opracowany na podstawie 

publikacji Narodowego Banku 

Polskiego oraz projektu Traktatu 

ustanawiającego konstytucje dla 

Europy

 

 

I. MOTYWACJE POWOŁANIA 

EUROPEJSKIEGO SYSTEMU 
BANKÓW CENTRALNYCH

1.Unia Europejska jest 

organizacją gospodarczą i 
walutową. Idea unii 
gospodarczo-walutowej 
zrodziła się 
w końcu lat sześć dziesiątych. 
jednak Europejski Bank 
Centralny jako organ kreacji i 
realizacji polityki pieniężnej 
i walutowej powołano w 1999 
roku.

 

 

 

2. Niektóre elementy 

polityki pieniężnej i 
walutowej były przez Unię 
Europejską prowadzone 
od 1994 r. Na przykład 
Unia już w latach 
dziewięćdziesiątych 
wydała zakaz 
finansowania przez 
narodowe banki 
centralne – deficytów 
budżetowych. 

 

 

3. Unia Europejska jest 

wspólnotą gospodarczą i 
walutową. oznacza to, że 
docelowo zmierza nie 
tylko do ujednolicenia 
polityki gospodarczej, ale 
także do ujednolicenia 
waluty, a także polityki 
pieniężnej i walutowej. 

 

 

4. Unia Europejska 

eliminuje cła 
oraz liczne opłaty 
związane 
z operacjami handlowymi. 
Czyni natomiast 
instrumentem 
oddziaływania władz 
unijnych na władze 
narodowe, a także władz 
narodowych na narodowe 
gospodarki – system 
bankowy oraz politykę 
pieniężną walutową. 

 

 

5. Niezbędnym stało się 

więc utworzenie 
Europejskiego  Systemu 
Banków Centralnych 
złożonego wprawdzie 
z centralnych banków 
narodowych, ale 
zarządzanego przez organ 
podległy władzom Unii, a 
mianowicie, przez 
Europejski Bank 
Centralny.

 

 

 

6. Z chwilą, gdy państwo 

będące członkiem wspólnoty 

gospodarczej UE 

przystępuje także do Unii 

Monetarnej, przekazuje 

upoważnienia swojego 

banku centralnego na rzecz 

Europejskiego Banku 

Centralnego. Narodowy 

Bank Centralny posiada 

wówczas już tylko 

upoważnienia i obowiązki 

wdrażania w swoim kraju 

postanowień Europejskiego 

Banku Centralnego. 

 

 

II. CELE EUROPEJSKIEGO 

SYSTEMU BANKÓW 
CENTRALNYCH

 

7. Głównym celem ESBC jest 

utrzymywanie stabilności cen. W 
statucie EBC, a także 
w statucie ESBC istnieje także 
zapis, że celem ESBC jest 
wspieranie swymi działaniami 
ogólnej polityki gospodarczej 
Wspólnoty, skierowanej na 
wzrost gospodarczy, zwalczanie 
bezrobocia, ekspansję 
eksportową, rozwój regionalny, 
restrukturyzację oraz 
unowocześnienie gospodarki. 

 

 

8. Ten zapis wynika z tradycji 

banków centralnych krajów 
UE. Wszystkie bowiem banki 
centralne obecnych krajów UE 
zawierały klauzule przed 
przystąpieniem tych krajów 
do UE, 
że zadaniem banku 
centralnego jest nie tylko 
utrzymywanie stabilności cen, 

ale także wspieranie eksportu, 
walki 
z bezrobociem, inwestycji w 
kraju itp. Ta tradycja ma duże 
znaczenie. 

 

 

9. Trzeba dodać, że zarówno zapis 

mówiący o tym, iż Europejski Bank 
Centralny powinien oprócz 
stabilności cen wspierać walkę z 
bezrobociem, ekspansję eksportową 
oraz unowocześnianie gospodarki, jak 
również fakt, że nie wspomina 
o Bezpośrednim Celu Inflacyjnym 
świadczy 
o tym, iż polityka pieniężna i 
walutowa EBC jest znacznie bardziej 
elastyczna niż polityka NBP, która 
przewiduje dla polskiego banku 
centralnego jedynie Bezpośredni Cel 
Inflacyjny 
i nic więcej. Na tle celu EBC, cele 
Narodowego Banku Polskiego 
prezentują się jako przykład wąskiego 
spojrzenia. 

 

 

10. Europejski System 

Banków Centralnych 
wykonuje następujące 
zadania:

 

określa i realizuje politykę 

pieniężną, 

dokonuje operacje walutowe,
zarządza rezerwami 

dewizowymi państw 
należących do strefy euro, 

prowadzi politykę emisyjną, 
dokonuje rozliczeń.

 

 

  11. ESBC wypełnia także 

zadania administracyjne 
jak:

 



gromadzenie informacji 

statystycznych,

działania analityczne i 

badawcze,

działalność prawotwórczą,
funkcje doradcze,
współpraca na forum 

międzynarodowym. 

 

 

12. Natomiast do zadań NBC 

(narodowych banków 
centralnych) należą 
zadania: 



zbieranie danych,

realizacja zaleceń EBC 

dotyczących polityki 
pieniężnej,

prowadzenie operacji 

otwartego rynku, 

druku pieniędzy na 

zamówienie NBP. 

 

 

III. NIEZALEŻNOŚĆ ESBC

Niezależność wyraża się w 

następujących formach:

 

niezależności instytucjonalnej – zakaz 

przyjmowania sugestii od osób trzecich, 

niezależności personalnej – długie, 8-

letnie kadencje, które chronią 
urzędników przed zwolnieniem z pracy,

niezależności finansowej – tworzenie 

zasad trwałych podziału funduszów,

niezależności funkcjonalnej – 

samodzielne tworzenie polityki pieniężnej 
i samodzielne podejmowanie decyzji. 

 

 

IV. POLITYKA 

PIENIĘŻNA
 I KURSOWA

13. EBC zajmuje się polityką 

pieniężną
i kursową. EBC dyktuje 
politykę pieniężną i kursową 
wszystkim państwom będącym 
w strefie euro. 

14. EBC składa się także z 

prezesów banków tych państw, 
które jeszcze nie przyjęły euro 
jako swojej waluty.

 

 

 

V. ROLA BANKÓW 

NARODOWYCH 
(NBC)

 

15. Banki narodowe – 

wykonują dyrektywy 
EBC.

16. Banki narodowe 

zbierają informacje dla 
EBC.