Chemiczne zwalczanie 

chwastów

Wprowadzenie

 

 

Informacje o herbologii

Książki:

• Ochrona warzyw przed chwastami. A. Dobrzański. Państwowe 

Wydawnictwa Rolnicze i Leśne, 1999

• Herbicydy. T. Praczyk, G. Skrzypczak. Państwowe Wydawnictwa 

Rolnicze i Leśne, Poznań, 2004

• Atlas chwastów. W. Tymrakiewicz

• Herbologia. Zenon Woźnica

• programy ochrony roślin

Strony anglojęzyczne:

• weedscience.org

• wssa.net - Weed Science Society of America

Strony polskie:

• rolnik.com.pl

• ho.haslo.pl – Hasło Ogrodnicze

 

 

Chemiczna ochrona roślin przed 

chwastami

• Starożytność: popiół i sól
• 1895: zastosowanie cieczy bordoskiej 

CuSO

4

 + Ca(OH)

2

 do zwalczenia mączniaka 

rzekomego winorośli – przypadkowe 

działanie chwastobójcze

• CuSO4 do zwalczania gorczycy polnej w 

zbożu

• Kwas siarkowy, siarczan żelaza, azotan 

miedzi itp.

 

 

Chemiczna ochrona roślin przed 

chwastami

• 1940s, odkrycie syntetycznych analogów 

hormonów roślinnych w Anglii i USA

• 1950s i 1960s, wprowadzenie 

selektywnego zwalczania chwastów przy 

pomocy stosunkowo niskich dawek 

substancji czynnej

• 1993: 130 herbicydów selektywnych i 30 

nieselektywnych

• 2004: ponad 200 substancji aktywnych

 

 

Podstawowe pojęcia

• Preparat
• Substancja aktywna
• Generyki
• Substancje pomocnicze
• Ciecz robocza
• Dawki herbicydu
• Wydatek cieczy roboczej

 

 

Nazwy

• Glean 75 WG

– chlorosulfuron 75%

• Roundup 360 SL (Avans…)

– glifosat 360g/l

• Betanal Progress 274 OF

– fenmedifam– 91 g/l
– desmedifam– 71 g/l
– etofumesat– 112 g/l

 

 

Termin stosowania:
• Herbicydy przedsiewne
• Herbicydy przedwschodowe
• Herbicydy powschodowe

 

Drogę wnikania:
• Herbicydy dolistne
• Herbicydy doglebowe = dokorzeniowe

Podział herbicydów ze względu 

na:

 

 

Podział herbicydów ze względu 

na:

Selektywność

• Selektywne (np. graminicydy)
• Nieselektywne, totalne (Roundup, Basta)

Przemieszczanie się w roślinie

• Układowe, systemiczne
• Miejscowe, parzące

 

 

Podział ze względu na grupę 

chemiczną

• Nie zawsze istnieje związek między grupą 

chemiczną, a mechanizmem działania herbicydu

• Kilka grup (SU, IMI, PTB itp.) = jedno działanie i 

odwrotnie np. triazynony (inhibitory fotosystemu 

II oraz inhibitory oxydazy protoporfirygenu)

• Jedna substancja chemiczna może być 

składnikiem aktywnym wielu preparatów, 

samodzielnie, bądź w mieszaninie np. linuron 

(Afalon, Linurex, Linusol Stefes)

 

 

1. Pochodne alifatyczne
2. Pochodne amidowe
3. Pochodne triazynowe
4. Pochodne mocznikowe
5. Nitryle
6. Dwunitroaniliny
7. Pochodne kwasu karbaminowego 
8. Pochodne tiokarbaminianów
9. Pochodne diazyny
10.Pochodne sulfonylomocznikowe
11.Pochodne fenoksykwasów
12.Pochodne heterocykliczne

Podział ze względu na grupę 

chemiczną

 

 

Podział ze względu na mechanizm 

działania

mechanizm działania ≠ sposób działania 
(mechanism of action ≠ mode of action)

• Inhibitory syntezy lipidów (tłuszczów, VLCFA, 

inh.ACCazy)

• Inhibitory syntezy aminokwasów 

(rozgałęzionych, aromatycznych...)

• Inhibitory fotosyntezy (fotosystem I i 

fotosystem II)

• Regulatory wzrostu
• Inhibitory wzrostu siewek (mitozy, tworzenia 

mikrotubul, tworzenia się ścian 

komórkowych...)

 

 

Inne podziały - toksyczność

 

 

Inne podziały – forma użytkowa

• AE dyspenser aerozolowy
• CE zawiesina kapsuł
• EC koncentrat do sporządzenia emulsji
• EW emulsja olej w wodzie
• GR granule
• OW zawiesina olejowa
• OF koncentrat zawiesinowy rozcieńczany olejem
• SC koncentrat w postaci stężonej zawiesiny
• SE zawiesinoemulsja
• SL koncentrat rozpuszczalny
• WG granule do sporządzenia zawiesiny wodnej
• WP proszek do sporządzenia zawiesiny wodnej

 

 

Inne podziały: długość zalegania w 

środowisku (w glebie)

• DT

50

   >30 dni

• DT

50 

   30-100 dni

• DT

50

   <100 dni 

• glifosat: 8-30 dni (Xi) 
• 2,4-D: 16 dni (Xn)
• dikwat, parakwat: 1000 dni (T+)

 

 

•Wysoka skuteczność zwalczania chwastów
•Niższe koszty odchwaszczania
•Zwiększona wydajność pracy
•Możliwość eliminacji chwastów w początkowej fazie 
wegetacji roślin uprawnych

•Możliwość odchwaszczania gatunków wysiewanych 
rzutowo i w wąskich rzędach

•Możliwość utrzymania pola wolnego od chwastów 
przez cały sezon wegetacji

•Możliwość maksymalizacji plonowania
•Możliwość usprawnienia zbioru

Korzyści ze stosowania chemicznej ochrony 

roślin:

 

 

Korzyści ze stosowania chemicznej ochrony 

roślin:

•Możliwość ograniczenia strat w czasie zbioru i 
magazynowania

•Możliwość usunięcia z pola i ograniczenia rozsiewania 
gatunków inwazyjnych

•Możliwość rozszerzenia uprawy gatunków, których 
odchwaszczanie metodami agrotechnicznymi i 
mechanicznymi jest trudne i pracochłonne

•Możliwość znacznego zredukowania zabiegów 
agrotechnicznych

•Możliwość szybkiego przywrócenia do użytkowania 
terenów nieuprawianych

•Możliwość większej specjalizacji w uprawie
•Możliwość estetycznego i funkcjonalnego utrzymania 
terenów nieużytkowanych rolniczo

 

 

Wady chemicznej ochrony roślin:

•Możliwość uszkodzenia lub całkowitego 
zniszczenia rośliny odchwaszczanej

•Możliwość zatrucia herbicydami
•Możliwość zniszczenia pożytecznej fauny
•Możliwość skażenia plonu
•Możliwość wyselekcjonowania gatunków 
odpornych na dany herbicyd lub grupę 
herbicydów

•Możliwość wyselekcjonowania biotypów 
odpornych