Szyszynka i
Szyszynka i
przysadka
przysadka
mózgowa
mózgowa
Opracowała Paulina
Tomaszewska
Szyszynka i
Szyszynka i
przysadka
przysadka
mózgowa
mózgowa
Opracowała Paulina
Tomaszewska
Szyszynka – budowa i
Szyszynka – budowa i
położenie
położenie
•
Szyszynka (pineal glands) jest jednym z
Szyszynka (pineal glands) jest jednym z
gruczołów układu dokrewnego. Jest częścią
gruczołów układu dokrewnego. Jest częścią
nadwzgórza. Znajduje się z tyłu III komory
nadwzgórza. Znajduje się z tyłu III komory
mózgowia. Ma ona długość ok. 8-12 mm i
mózgowia. Ma ona długość ok. 8-12 mm i
zbudowana jest z pineocytów i tkanki glejowej.
zbudowana jest z pineocytów i tkanki glejowej.
•
Szyszynka należy do gruczołów
Szyszynka należy do gruczołów
wewnątrzwydzielniczych i wydziela substancje
wewnątrzwydzielniczych i wydziela substancje
hormonalne: noradrenalinę, serotoninę,
hormonalne: noradrenalinę, serotoninę,
melatoninę i hormony hamujące wydzielanie
melatoninę i hormony hamujące wydzielanie
gonadotropin odpowiedzialnych za
gonadotropin odpowiedzialnych za
dojrzewanie płciowe.
dojrzewanie płciowe.
Szyszynka - hormony
Szyszynka - hormony
Najważniejszym
Najważniejszym
hormonem wydzielanym przez
hormonem wydzielanym przez
szyszynkę jest melatonina:
szyszynkę jest melatonina:
•
zmniejsza ilość wolnych rodników, chroniąc organizm przed
zmniejsza ilość wolnych rodników, chroniąc organizm przed
wczesnym starzeniem.
wczesnym starzeniem.
•
działa antagonistycznie do intermedyny, powodując skupienie
działa antagonistycznie do intermedyny, powodując skupienie
barwnika w melanoforach (skutkiem jest jaśnienie skóry)
barwnika w melanoforach (skutkiem jest jaśnienie skóry)
oraz wprowadza zwierzę w stan niskiej aktywności rozrodczej
oraz wprowadza zwierzę w stan niskiej aktywności rozrodczej
(wydłużenie dnia wiosną hamuje wydzielanie hormonu).
(wydłużenie dnia wiosną hamuje wydzielanie hormonu).
•
wpływa na hormony gonadotropowe regulujące cykl
wpływa na hormony gonadotropowe regulujące cykl
miesięczny i gametogenezę. Hamuje czynność jajników przed
miesięczny i gametogenezę. Hamuje czynność jajników przed
okresem pokwitania.
okresem pokwitania.
•
poprawia sen fizjologiczny, a wytwarzana w błonie śluzowej
poprawia sen fizjologiczny, a wytwarzana w błonie śluzowej
żołądka i trzustki chroni je przed uszkodzeniem i przyspiesza
żołądka i trzustki chroni je przed uszkodzeniem i przyspiesza
gojenie nadżerek i wrzodów.
gojenie nadżerek i wrzodów.
Czynność wydzielnicza szyszynki
Czynność wydzielnicza szyszynki
przebiega zgodnie z rytmem
przebiega zgodnie z rytmem
biologicznym związanym z
biologicznym związanym z
cyklicznymi dobowymi zmianami
cyklicznymi dobowymi zmianami
oświetlenia (produkcja melatoniny
oświetlenia (produkcja melatoniny
jest stymulowana przez ciemność i
jest stymulowana przez ciemność i
hamowana przez światło).
hamowana przez światło).
Przysadka mózgowa-
Przysadka mózgowa-
położenie i budowa
położenie i budowa
Przysadka mózgowa jest to najważniejszy gruczoł
Przysadka mózgowa jest to najważniejszy gruczoł
dokrewny kręgowców, który reguluje aktywność
dokrewny kręgowców, który reguluje aktywność
wydzielniczą innych gruczołów dokrewnych, a
wydzielniczą innych gruczołów dokrewnych, a
także działający wprost na narządy efektorowe i
także działający wprost na narządy efektorowe i
procesy metaboliczne komórek. Leży w
procesy metaboliczne komórek. Leży w
wgłębieniu kości klinowej zwanym siodłem
wgłębieniu kości klinowej zwanym siodłem
tureckim i połączona jest lejkiem z podwzgórzem.
tureckim i połączona jest lejkiem z podwzgórzem.
Przysadka mózgowa zbudowana jest z dwóch
Przysadka mózgowa zbudowana jest z dwóch
rozwojowo różnych części:
rozwojowo różnych części:
gruczołowej
gruczołowej
- przedniej rozwijającej się z
- przedniej rozwijającej się z
nabłonka kieszonki gardłowej (kieszonki
nabłonka kieszonki gardłowej (kieszonki
Rathkego)
Rathkego)
nerwowej
nerwowej
- tylnej, utworzonej z uwypuklenia
- tylnej, utworzonej z uwypuklenia
tkanki mózgowej z okolic dna komory trzeciej
tkanki mózgowej z okolic dna komory trzeciej
mózgu.
mózgu.
Część gruczołowa jest właściwym
Część gruczołowa jest właściwym
gruczołem wydzielania
gruczołem wydzielania
wewnętrznego. Tworzy ona przedni
wewnętrznego. Tworzy ona przedni
płat a u niektórych kręgowców
płat a u niektórych kręgowców
również część pośrednią i guzową.
również część pośrednią i guzową.
Przedni płat otoczony jest z zewnątrz
Przedni płat otoczony jest z zewnątrz
torebką łącznotkankową wnikającą
torebką łącznotkankową wnikającą
do wnętrza wraz z naczyniami
do wnętrza wraz z naczyniami
krwionośnymi tworzącymi gęstą sieć.
krwionośnymi tworzącymi gęstą sieć.
Hormony przysadki
Hormony przysadki
mózgowej
mózgowej
Hormony jąder wielkokomórkowych
Hormony jąder wielkokomórkowych
uwalniane w płacie tylnym przysadki
uwalniane w płacie tylnym przysadki
mózgowej
mózgowej
:
:
•
OXY oksytocyna
OXY oksytocyna
:
:
wywołuje skurcze porodowe
wywołuje skurcze porodowe
macicy i skurcze mięśni gładkich kanalików
macicy i skurcze mięśni gładkich kanalików
wyprowadzających gruczołów mlecznych, wyzwala
wyprowadzających gruczołów mlecznych, wyzwala
odruch wydalania mleka.
odruch wydalania mleka.
•
VP wazopresyna
VP wazopresyna
(ADH hormon antydiuretyczny)
(ADH hormon antydiuretyczny)
:
:
nasila zwrotne wchłanianie wody w nerkach co
nasila zwrotne wchłanianie wody w nerkach co
zmniejsza ilość moczu.
zmniejsza ilość moczu.
Hormony uwalniające (liberyny):
Hormony uwalniające (liberyny):
Pobudzają one część gruczołową przysadki do wydzielania
Pobudzają one część gruczołową przysadki do wydzielania
hormonów. Należą do nich:
hormonów. Należą do nich:
•
GH-RH -
GH-RH -
hormon uwalniający hormon wzrostu (somatoliberyna)
hormon uwalniający hormon wzrostu (somatoliberyna)
:
:
pobudza do wydzielania hormonu wzrostu GH (somatotropiny).
pobudza do wydzielania hormonu wzrostu GH (somatotropiny).
•
CRH -
CRH -
hormon uwalniający hormon adrenokortykotropowy
hormon uwalniający hormon adrenokortykotropowy
:
:
pobudza do wydzielania hormonu adrenokortykotropowego ACTH
pobudza do wydzielania hormonu adrenokortykotropowego ACTH
(kortykotropiny).
(kortykotropiny).
•
TRH
TRH
- hormon uwalniający hormon tyreotropowy
- hormon uwalniający hormon tyreotropowy
: pobudza do
: pobudza do
wydzielania hormonu tyreotropowego TSH (tyreotropiny).
wydzielania hormonu tyreotropowego TSH (tyreotropiny).
•
GnRH -
GnRH -
hormon uwalniający gonadotropiny
hormon uwalniający gonadotropiny
: pobudza do
: pobudza do
wydzielania hormonu folikulotropowego FSH i hormonu
wydzielania hormonu folikulotropowego FSH i hormonu
luteinizującego LH.
luteinizującego LH.
•
MRH
MRH
- hormon melanotropowy
- hormon melanotropowy
: pobudza do wydzielania hormonu
: pobudza do wydzielania hormonu
melanotropowego (melanoforowego) MSH.
melanotropowego (melanoforowego) MSH.
Hormony hamujące uwalnianie
Hormony hamujące uwalnianie
(statyny):
(statyny):
•
GH-IH
GH-IH
hormon hamujący uwalnianie
hormon hamujący uwalnianie
somatotropiny (somatostatyna)
somatotropiny (somatostatyna)
.
.
•
PIH
PIH
hormon hamujący uwalnianie prolaktyny
hormon hamujący uwalnianie prolaktyny
.
.
•
MIH
MIH
hormon hamujący uwalnianie hormonu
hormon hamujący uwalnianie hormonu
melanotropowego
melanotropowego
.
.
Hormony płata przedniego:
Hormony płata przedniego:
•
GH somatotropina
GH somatotropina
(hormon wzrostu)
(hormon wzrostu)
: wzmaga syntezę białek
: wzmaga syntezę białek
i pobudza wzrost chrząstek przynasadowych kości długich
i pobudza wzrost chrząstek przynasadowych kości długich
•
ACTH kortykotropina
ACTH kortykotropina
: pobudza komórki kory nadnerczy do
: pobudza komórki kory nadnerczy do
syntezy glikokortykosteroidów
syntezy glikokortykosteroidów
•
GH somatotropina
GH somatotropina
(hormon wzrostu)
(hormon wzrostu)
: wzmaga syntezę białek
: wzmaga syntezę białek
i pobudza wzrost chrząstek przynasadowych kości długich
i pobudza wzrost chrząstek przynasadowych kości długich
•
ACTH kortykotropina
ACTH kortykotropina
: pobudza komórki kory nadnerczy do
: pobudza komórki kory nadnerczy do
syntezy glikokortykosteroidów
syntezy glikokortykosteroidów
•
TSH
TSH
wpływa na zwiększenie wydzielania hormonów
wpływa na zwiększenie wydzielania hormonów
tarczycowych – tyroksyny , a także trójjodotyroniny. Poza tym
tarczycowych – tyroksyny , a także trójjodotyroniny. Poza tym
TSH wpływa na zwiększenie ukrwienia gruczołu tarczowego, a
TSH wpływa na zwiększenie ukrwienia gruczołu tarczowego, a
także taką przebudowę strukturalną pęcherzyków
także taką przebudowę strukturalną pęcherzyków
tarczycowych, która pozwala sprostać wymogom zwiększonej
tarczycowych, która pozwala sprostać wymogom zwiększonej
czynności hormonalnej.
czynności hormonalnej.
•
FSH hormon folikulotropowy
FSH hormon folikulotropowy
: w jajniku pobudza wzrost i
: w jajniku pobudza wzrost i
dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych, stymuluje syntezę
dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych, stymuluje syntezę
estrogenów w pęcherzyku jajnikowym; w jądrze stymuluje
estrogenów w pęcherzyku jajnikowym; w jądrze stymuluje
spermatogenezę.
spermatogenezę.
•
LH hormon luteinizujący
LH hormon luteinizujący
: w jajniku wywołuje owulację,
: w jajniku wywołuje owulację,
stymuluje syntezę progesteronu i formowanie się ciałka
stymuluje syntezę progesteronu i formowanie się ciałka
żółtego; w jądrze stymuluje syntezę testosteronu.
żółtego; w jądrze stymuluje syntezę testosteronu.
•
PRL prolaktyna
PRL prolaktyna
: pobudza gruczoł mleczny do
: pobudza gruczoł mleczny do
produkowania mleka.
produkowania mleka.
Hormony części pośredniej
Hormony części pośredniej
:
:
•
MSH hormon melanotropowy (hormon melanoforowy,
MSH hormon melanotropowy (hormon melanoforowy,
intermedyna)
intermedyna)
: pobudza melanocyty skóry do syntezy i
: pobudza melanocyty skóry do syntezy i
odkładania melaniny; powoduje rozproszenie barwnika,
odkładania melaniny; powoduje rozproszenie barwnika,
wskutek czego barwa zwierzęcia staje się ciemniejsza.
wskutek czego barwa zwierzęcia staje się ciemniejsza.
Hormony płata tylnego
Hormony płata tylnego
•
Hormony tylnego płata przysadki mózgowej to oksytocyna i
Hormony tylnego płata przysadki mózgowej to oksytocyna i
wazopresyna
wazopresyna