ŚWIAT CYWILIZACJI 

Autor pracy :Błażej 

Podlasiewski

Wielubiegunowy

 

świat

 

wielu

 

cywilizacji

 

• Po  raz pierwszy w histori  polityka goblana stała się 

wielobiegunowa a jednocześnie  jej podmiot jest wiele 

cywilizacji .

• Okres  zimnej wojny  polityki globalnej  stał  się  

dwubiegunoway  a świat  podzielił na trzy części .

• Grupa  najbogatszy  są to demokratyczne 

społeczeństwa  na czele  której  stanęły  Stany 

Zjednoczone .

• Grupa uboższa  społeczeństw  komunistycznych 

satelitów  Związku Radzieckiego którym przewodził .

• Na  Trzeci Świat  składa się państwa  ubogie  

niestabilne politycznie  , które nie dawno uzyskały  
niepodległość 

.

Wielubiegunowy

 

świat

 

wielu

 

cywilizacji

 

• Najważniejszymi ugrupowaniami  państw nie są 

już  trzy bloki z okresu zimnej wojny , ale siedem 
lub  osiem głównych cywilizacji  świata 

• Świecie jaki się wyłonił po zimnej wojnie  , kultura 

jest siłą  która zarazem  dzieli i łączy .

• Kraje o w  wspólnych cechach  kulturowych 

podejmuja współpracę gospodarczą  i polityczną .

• Cywilizacja  Zachodu jest najpotężniejsza  i  taką 

przez lata pozostanie  ale potęga  ta staje się 
coraz  słabsza  w miarę  jak inne cywilizacje rosną 
w siłę 

Paradygmaty

 

 

Jeden świat : euforia i harmonia

•  paradygmat  oparty  na   założeniu  iż koniec  

zimnej wojny  oznacza zakończenie poważnego 
konfliktów rzutujacych na politykę  globalną.

Dwa światy : My  i Oni 

• Zakończenie  wielkich  konfliktów  towarzyszą  

nadzieje  na zjednoczenie  świata tendencja do 
myślenia  w kategoriach dwóch  światów  
pojawiają  się na  przestrzeni  całych dziejów 
ludzkich  

Paradygmaty

Mniej  więcej  184 państw : 

• Twórcy trzeciej  mapy świata  jaka wyłoniła  się  po 

zimnej  wojnie  wychodzą założenia  realistycznej  
teori  stosunków międzynarodowych  .

• Zgodnie  z  tą teorią  państwa są głównymi aktorami 

na arenie międzynarodowej  jedynie  które się liczą.

Totalny   chaos  

: 

• Proces  słabnięcia  państw  i pojawienie się państw  

nieudanych 

Porównanie światów realizm 

uproszczenie przewidywanie:

• Podejscie cywilizacyjne zakłada  w świecie 

rzeczywiście działają siły integracyjne i wywołują  
reakcjie w postaci potwierdzajace wartość własnej 
kultury.

• Żaden paradygmat nie zachowuje jednak aktualność 

po wiek wieków 

• Z paradygmaty rodzą się przepowiednie których 

trafność i użyteczność stanowi kryterium poprawności 
danego paradygmatu w porównaniu z innymi  

• Ważne wydarzenie jakie miały miejsce po zakonczeniu 

zimnej wojny pasuje do paradygmatów 
cywilizacyjnych.

Cywilizacja

 

uniwersalna

 

• Pojęcie  cywilizacj  i kultury odnoszą się do stylu  

życia  danego narodu  cywilizacja zaś  jest kulturą  
w szerokim znaczeniu .

• Braudela cywilizacja jest przestrzenią  obszarem 

kulturowym  zbiorem kulturowych cech i  zjawisk 

• Według Dawsona  cywilizacja jest wytworem 

określonego orginalnego  procesu twórczość 
kulturowej wypracowanej przez określony lud

• W  ujęciu  Spenglera  cywilizacja   to  nieunikniony 

los kultury  najbardziej zewnętrzny  i sztuczny  stan 
w jakim  znależć  się może  rozwinięty  odłam ludzki 

Cywilizacja

 

uniwersalna

 

• Według  Melko  -  cywilizacje mają  określony stopień 

integracji  ich część definuje się przez  wzajemne 
odniesienia  do siebie oraz do całość.

• Podstawowym elementem kultury określające 

cywilizacji  przedstawione zostały w klasycznej formie 
przez Ateńczyków .

• Cywilizacja  jest największą jednostką   kulturową  

,Wsie regiony  grupy etniczne  narodowości  , odrębne  
kultury o rozmaitym stopniu zróżnicowania 

• Cywilizacje nie mają wyrażnie wytyczonych granic nie 

wiadomo  gdzie się zaczynają  i gdzie się k

ończą .

•  

Cywilizacje   są  śmiertelne ale i długowieczna

Cywilizacja uniwersalna 

• Główne cywylizacje  współczesność

•  Cywilizacja chińska
• Cywilizacja  japońska 
• Cywylizacja  hinduistyczna 
• Cywylizacja  islamska
• Cywilizacja  prawosławna
• Cywilizacja Latynoamerykańska 
• Cywilizacja europejsko- amerykańska
• Cywilizacja afrykańska

Stosunki

 

między

 

cywilizacjami

 

• Stosunki między cywilizacjami ewoluując przeszły przez 

dwie fazy obecnie znajdują się w trzeciej 

• Cywilizacje były również oddalone od siebie w przestrzeni 

.

• Przemieszczanie się idei i technologii  między 

cywilizacjami miało miejsce  , ale trwało to często wiele 
wieków .

• Napór Narodziny  Zachodu -  europejskie chrześcijaństwo 

zaczęło się wykształcać w odrębną cywilizację w  VIII i IX 
wieku jednakże przez całe stulecia pozostawało w tyle za 
innymi 

• Naporowi  Zachodu  zdołała się oprzeć tylko cywilizacja 

rosyjska japońska i etiopska 

Stosunki

 

między

 

cywilizacjami

 

• Słowo cywilizacja stanowi synonim cywilizacji 

zachodniej 

• Polityka cywilizacji zachodniej ciążyła wielka schizma 

religijna oraz  wojny  religijne dynastyczne .

Interakcje  .System  wielocywilizacyjne:

•  W XX wieku  stosunki między cywilizacjami  przeszły  

więc  z fazy  jednokierunkowego  naporu jednej  z nich 
na wszystkie inne w stadium intensywnych , ciągłych i 
wielokierunkowych interakcji  między wszystkimi .

Stosunki

 

między

 

cywilizacjami

Główne  cechy epoki stosunków  

międzycywilizacjami :

• Po pierwsze  jak to upodobaniem  powtarzają  

historycznie skończyła się ekspansja  Zachodu i zaczął  
bunt  przeciw Zachodowi .

• Po  drugie  w  rezultacie  tych procesów system 

międzynarodowy  wykroczył poza granice Zachodu  i 
objął wiele cywilizacji .

• Żadna  inna cywilizacja  nie zrodziła  znaczącej 

ideologii politycznej ,Zachód natomiast  nigdy nie  
stworzył wielkiej religii.

Cywilizacja uniwersalna 

• Cywilizacja uniwersalna – zakłada kulturowe 

jednoczenie się ludzkość  powszechna  akceptacja 
wartość orientacja zwyczajów i instytucji przez narody 
 całego  świata .

• Na pierwszy termin   cywilizacji uniwersalnej – zakłada 

elementarne wartości jak uznanie morderstwa za 
zło ,które są wspólne dla wszystkich społeczeństw. 

• Na drugi termin cywilizacja  uniwersalna można 

odnosić do wspólnych  elementów .cywilizacja  
społeczeństwa jak miasta umiejetność czytania i 
pisania które odróżnia je od  społeczeństwa 
prymitywnych i od barbarzyńców.

Cywilizacja uniwersalna 

• Po trzecie pojecie cywilizacji  uniwersalna 

możemy odnosić się  do przekonań  wartość i 
doktryn  przyjmowanych obecnie przez wielu ludzi 
z kręgu cywilizacji zachodniej oraz  przez 
niektórych  należących do innych kręgów 
kulturowych.

• Po czwarte popularność zyskuje koncepcja że 

rozpowszechnianie się na całym świecie 
zachodnich wzorców konsumpcji oraz kultury 
masowej  tworzy  cywilizacja  uniwersalnej

.

Stosunki

 

między

 

cywilizacjami

 

• Wszystkie wielkie religie świata powstały w 

niezachodnich kregach kulturowych i starsze  są 
przeważnie od cywilizacji zachodniej.    

•  Globalna geografia  polityczna ulega zmianie od  

jednego świata w 1920 roku  do lat dziewięćdziesiątych.

• Kontakty międzycywilizacyjne w  trzeciej fazie  są  o  

wiele  częstsze i intensywniejsze niż  w pierwszej  oraz  
bardziej   równorzędne    i wzajemne niż drugie.

• Pod koniec XX wieku rozpowszechniła zaściankowa 

koncepcja jakoby europejska cywilizacja Zachodu 
stanowiła obecnie uniwersalną cywilizację światową.         
                                                                                           
                                                                         

Źródła cywilizacji zachodniej 

• Pojęcie  cywilizacji uniwersalnej  jest wytworem 

cywilizacji zachodniej.

• XIX wiek przynosi  nam  koncepcje  białego człowieka 

która zakłada usprawiedliwienie politycznej ekonomicznej 
ekspansji i dominacji Zachodu.

•    Uniwersalizm to ideologia Zachodu służąca konfrontacji 

z innymi kulturami      .

• Koncepcja jednej cywilizacji są intelektualiści niezachodni 

, którzy wemigrowali na Zachod jak Naipaul i Fouad Ajam 
–postawa typowa dla  konwerttytów czy ludzi marginesu . 
                                                                                           
                                                                                           
                                                        

Źródła cywilizacji zachodniej 

• . Argumenty  przemawiające za powstaniem 

uniwersalnej cywilizacji opiera  się na 
następujących  założeniach :

• Upadek sowieckiego komunizmu oznaczało koniec 

histori  i powszechne zwycięstwo demokracji 
liberalnej na całym świecie .

• Zakłada  licznejsze kontakty między  róznymi 

narodami handel inwestycje media turystyka 
prowadzą do tworzenia się wspólnej kultury 
światowej

Zachód i modernizacja

• Modernizacja składa się  z industraluizacja urbanizacji 

powszechniejszą  umiejetnością czytania  pisania  
wyższym poziomem  wykształcenia  zamożnością  , 
zróznicowaniem  struktury zawodowej.

• Modernizacja to proces  rewolucyjny który da się 

porównać  tylko z przejsciem  od  społeczeństwa  
prymitywnego  do cywilizowanych czyli z powstaniem 
cywilizacji .

• Zachód  jako pierwsza cywilizacja  uległa modernizacji 

 i najlepiej  przyswoiła  sobie kulture nowoczesności.

• Nowoczesna  społeczeństwa  mogą być  do  siebie 

nawzajem podobne niż tradycyjne .

Zachód i modernizacja

• Cechy  zachodniego społeczeństwa:

• dziedzictwo starożytności klasycznej
• katolicyzm i protestantyzm
• języki europejskie 
• rządy prawa 
• pluralizm społeczny 
• gremia przedstawicielskie
• indywidualizm

Reakcja na zachód i  

modernizacja 

• Polityka odrzucenia  sprowadza się do 

beznadziejnych usiłowań  odizolowania kraju od 
kurczącego się współczesnego świata.

• Kemalizm zakłada trudne i traumatyczne zadania 

polegające na zniszczeniu kultury istniejącej od 
stuleci i zaprowadzenie na jej miejsce  zupełnie 
innej , zapożyczonej  od obcej cywilizacji

• Reformizm polega   na próbie wprowadzenia 

modernizacji  i zachowania  przy tym 
podstawowych  wartości  zwyczajów  i  instytucji 
rodzimej kultury danego społeczeństwa

.

Reakcja zachodu i 

modernizacja 

Polityka odrzucenia ,kemalizmu i reformizm 

przyjmuje następujące założenia 

:

• Zwolenicy  odrzucenia nie życzą sobie  ani modernizacja 

ani westrnizacja  i są przekonani że jedno i drugie da się 
odrzucić.

• Dla kemalistów oba procesy są pożądane , westernizacja 

stanowi niezbędny warunek modernizacji , jedno i drugie 
jest możliwe  do przeprowadzenia.

• Reformiści  uznają że modernizacja jest pożądana i 

możliwa bez westernizacji  na wiekszą skalę , która jest 
niepożądana.

Cywilizacje i nowy ład 

• W kształtującej się  na nowo polityce globalnej państwa 

będą  ośrodkami  głównych cywilizacji zajmujące 
miejsce  dwóch supermocarstw z  okresu zimnej wojny 

• Kraje dołączają przeważnie  do innych o podobnej 

kulturze  , starajac się tworzyć przeciwagę  z takimi  
które nie mają wspólnych kulturowych cech .

• W okresie zimnej wojny panujacy ład był wytworem 

dominacji supermocarstw nad  podległymi im dwoma 
blokami oraz ich wpływów  w Trzecim świecie 

• Świat , w którym przewodnią lub dominującą  rolę  

odgrywają państwa-ośrodki  składa  się ze stref 
wpływów.

Tworzenie więzi w obrębie 

zachodu

:

• W okresie zimnej  wojny Stany Zjednoczone 

znajdowały się w samym centrum dużej 
zrożnicowanej  grupy krajów  należących do kilku  
cywilizacji   .

•  Państwa- ośrodki Unia Europejska –Francja i 

Niemcy ,tworzą wewnetrzny krąg  w których 
wochdzą państwa  Beneluksu ,które postanowiły 
znieść  bariery  utrudniajacych tranzyt dóbr i osób

• Kolejny  kręgi tworza państwa członkowskie , i 

państwa które uzyskały członkowstwo w 1995 
roku ,oraz państwa  owym czasie miały status  
państw  stowarzyszonych.

Tworzenie więzi w obrębie 

zachodu

• Paradygmat cywilizacyjny dostarcza precyzyjnej i 

przekonujacej odpowiedzi na nurtujace zachodnich 

Europejczyków pytanie gdzie kończy  się  Europa 

• Utożsamienie Europy  z zachodnim chrześcijaństwem 

dostarcza wyrażnego kryterium przyjmowania  

nowych członków do organizacji zachodnich.

• Logika  cywilizacji  narzuca podobny wynik ,jeśli 

chodzi o poszerzenie  składu NATO

• Kryterium cywilizacyjnego do poszczególnych krajów 

uwidacznia się w odniesieniu do państw bałtyckich .

• Polityka Grecji  po zakończeniu zimnej wojny zaczęła 

odbiegać od polityki Zachodu .

Rosja i jej bliskie sąsiedztwo 

• Spadkobiercą carskiego, a następnie 

komunistycznego imperium jest blok 
cywilizacyjny podobny pod wieloma względami do 
europejskiego Zachodu.

• Rosja tworzy blok  z prawosławnym centrum pod 

swoim kierownictwem 

• Prawosławne kraje byłego Związku Radzieckiego  

odgrywają zasadniczą rolę   w tworzeniu spójnego 
rosyjskiego bloku  majace do powiedzenia w 
sprawach Euroazji i świata.

Rosja i jej bliskie sąsiedztwo 

• Armenia  tradycyjne utozsamiała swoje interesy  z 

interesami Rosji , a ta ostatnia prezentowała się 
jako obrońca Armenii przed muzułmańskimi  
sąsiadami .

• W odróżnieniu od Armenii , Białoruś ma słabe 

poczucie  tożsamości narodowej 

• Po Rosji najludniejszą i najważniejszą z byłych 

republik radzieckich jest Ukraina

.

Wielkie

 

Chiny

 

• Wpółczesna cywilizacja chińska ma podobna 

strukturę .

Rola Chin 

:  

• Po

 

pierwsze przejawia się w sposobie w jakim Chiny 

określają własną pozycje na arenie międzynarodowej 

•  Po drugie zaangażowanie gospodarcze chińskich 

emigrantów w kraju ich pochodzenia   .

• Po trzecie ściślejsze  związki  ekonomiczne polityczne 

i dyplomatyczne ,jakie rozwijają z Chinami trzy 
główne chińskie organizmy .                                        
                                                                                 

Wielkie Chiny 

• Rząd chiński postrzega swój kraj jako państwo –

ośrodek cywilizacji , na który powinny się 
orientować wszystkie pozostałe chińskie 
społeczności .

• Wielkie Chiny  nie są  więc wyłącznie koncepcją 

abstrakcyjną – to szybko rozwijajacy się fakt 
kulturowy i gospodarczy .

• Połączenie   rosnącej potęgi gospodarczej i 

wspólnoty kulturowej  sprawiło ,że Hongkong , 
Tajwan  i Singapur coraz bardziej zacieśniały 
stosunki z Chinami na kontynetalnymi  

Islam :świadomość bez 

ścisłej więzi 

• W świecie arabskim i ogólnie w muzułmańskim 

struktura  lojalonści politycznej  wygląda odwrotnie niż 
na Zachodzie ,gdzie jej głównym obiektem było i jest 
państwo narodowe.

• W Azji Środkowej pojęcie narodowości nie było znane 

na przestrzeni dziejów.

• W całym świecie  islamu lojalność obowiązywała przede 

wszystkim wobec małej grupy  i wobec  wielkiej 
religijnej wspolnoty plemienia  i  ummy.

• Odrodzenie Islamu w poszczególnych krajach , sprawiły 

również ,że muzułmanie bardziej zaczęli się utożsamiać 
z ummą czy też cywilizacją islamu jako całością 

Islam :świadomość bez 

ścisłej więzi 

Przejście od etapu islamskiej  świadomości  do spójności swiata 

islamu zawiera jednak w sobie dwa paradoksy :

•   Po pierwsze obszar  islamu jest podzielony  na rywalizujące 

ośrodki władzy , z których każdy próbuje zbić kapitał na 
identyfikowaniu się   muzułmanów z ummą , chcąc ich 
zjednoczyć pod własnym kierownictwem.

• Po  drugie koncepcja ummy zakłada co prawda 

nieprawomocność  państwa narodowego , ale umma może 
zostać zjednoczona  tylko   poprzez  działania jednego lub 
więcej silnych państw-ośrodków .                                              
                                                                                                   
                                                                                                   
                                                                        

Islam :świadomość bez 

ścisłej więzi 

• Brak państwa –ośródka cywilizacji islamskiej 

przyczynia się w znacznym stopniu do zewnętrznych 
i wewnętrznych konfliktów tak typowych dla świata 
islamu .

• Państwo-ośrodek , które miałoby sprawować 

polityczne i religijne  przywództwo ummy ,  musi być 
silne gospodarczo i militarnie .

• Posiadać  umiejętności organizatorskie Mieć 

islamską tożsamość i być zaangażowane w sprawy 
islamu.

• Turcja  mogła by  wyznaczyć  rolę  państwa –ośrodka 

cywilizacji  islamu