Mnogie i wielomiejscowe
obrażenia.
Klasyfikacje oceny obrażeń
Mnogie i wielomiejscowe
obrażenia.
Klasyfikacje oceny obrażeń
Uraz
•
Rodzaj energii działającej na organizm
pod wpływem której, po przekroczeniu
wytrzymałości tkanek powstaje obrażenie
•
Uraz wielonarzadowy – uraz conajmiej
dwóch narzadów leżących w bezp.
Sąsiedztwie
•
Uraz mnogi – uraz conajmiej dwóch
narzadów leżących w róznych okolicach
ciała
Obrażenie
•
Zamknięte (jedno narządowe,
wielonarządowe)
•
Otwarte (drążące, nie drążące)
OCENA ZDARZENIA
1 Zabezpieczamy siebie
2 Ocena zagrożenia
3 Triage
4 Mechanizm Urazu
Mechanizm urazu
•
Co się stało?
•
Jak doszło do urazu?
Podstawowe mechanizmy
urazów
•
1 Urazy tępe
•
a) szybka deceleracja w przód (kolizje)
•
b) szybka deceleracja w dół (upadki)
•
c) energia przeniesiona z innych obiektów (kij
baseballowy)
•
2 Urazy penetrujące
•
a) pociski
•
b) noże
•
c) nadzianie się na wystający przedmiot
Kolizje pojazdów
•
Kolizje pojazdów
•
Kolizja ciała
•
Kolizja organów
Możliwe urazy
•
głowy
•
kręgosłupa szyjnego
•
m..sercowego
•
kl. Piersiowej
•
j. brzusznej
•
złamania
Rodzaje kolizji
•
Czołowa (frontal)
•
boczna (lateral)
•
tylna (rear)
•
rollover
•
rotacyjna
Kolizja czołowa
•
Uszkodzenia
mózgu
(coup/contracoup)
•
uszkodzenia
tkanek miękkich
(skóra, twarz,
szyja)
•
kręgosłup szyjny
Deska rozdzielcza
•
Głowa
•
kręgosłup szyjny
•
złamania
(kończyny dolne
-> krwotok
Kierownica
•
Uszkodzenia tk.
Miekkich
•
Urazy krtani i
tchawicy
•
Złamanie mostka
•
Uszkodzenie m.
sercowego
•
Tamponada serca
•
Wiotka kl. Piersiowa
•
Odma preżna
Kolizja boczna i tylna
•
Kl. Piersiowa (kl. Cepowata,
uszkodzenie płuc, odma prężna,
hemotorax)
•
j. Brzuszna
•
urazy miednicy (złamania,
przemieszczenie)
•
uszkodzenie pęcherza moczowego
•
Kręgosłup szyjny
Efekt składanego noża
Upadek
1 wysokość
2 ułożenie ciała w zetknięciu z
podłożem
3 podłoże na jakie upadek
nastapił
Dzieci najczęściej spadają na
głowę,
dorośli na nogi i ręce
Najczęstsze obrażenia
•
Złamania kończyn
dolnych
•
urazy biodra i/lub
miednicy
•
złamania kompresyjne
kręgosłupa
lędzwiowego
•
uszkodzenia
narządów
•
złamania Colles`a
Urazy penetrujące
•
Rany postrzałowe
1) Ile strzałów?
2) Ile ran postrzałowych?
3) Typ broni i odległość?
4)Pozycja w jakiej znajdowała się ofiara?
-
Rany zadane nożem
1)
Długość noża?
2)
Kierunek zadania ciosu?
Wybuchy
•
Mechanizm urazu, 3
czynniki
•
1) Siła wybuchu
•
2) odłamy
materiałów
(kamienie, szkło,
itp).
•
3) upadek na
podłoże lub inne
obiekty
Doraźne postepowanie
•
A
•
– zapewnić drożność dróg
oddechowych z zabezp. Kregosłupa
szyjnego
•
- odessanie, ułożenie
•
- intubacja, konikotomia,
tracheotomia
B
•
1)Zapewnić skuteczną wentylację
•
a) odbarczenie odmy preżnej
•
b) zamknięcie odmy otwartej
•
c) zniesienie paradoksu oddechowego
•
d) blokada międzyżebrowa
•
e) tlenoterapia
•
f) oddech zastępczy
C
•
1) zapewnić dostateczny przepływ
obwodowy
•
- zewn. Masaż serca
•
-odbarczenie tamponady serca
•
- uzupełnianie obj. Krwi krażącej,
•
- podanie amin presyjnych
•
- zatrzymanie krwotoku zewn.( opatrunek
uciskowy, dostęp iv., ochrona przed utratą
ciepła)
D –disabilitty(ocena stanu
swiadomości)
bad. neurologiczne
•
Drożność dróg oddech
•
Tlenoterapia
•
Sztuczna wentylacja
•
Utrzymanie przepływu
mózgowego
•
Ułożenie
•
Podanie srodków
przeciwobrzękowych
•
GCS
•
Obrażenia zewn.
•
Obj. ogniskowe\
•
Obj. ciasnoty
E i F
•
Exposure(examination) – rozebrać,
zbadać
•
Fractures – unieruchomienie
złamań
Transport
•
M – monitoring (RR, tętno, SaO2, EKG,
GCS)
•
N –nursing (pielęgnacja – ułożenie,
zabezp. Przed utrata ciepła, pobranie
krwi, itp.)
•
O –oxygenation
•
P R – pain relief – znoszenie bólu
•
S –sedation – uspokojenie, inf. o
sytuacji, podejmowanych działań
Nakłucie worka
osierdziowego
•
Znieczulenie miejscowo
kl. Piers. Powyżej kata
żebrowo mostkowego
•
Wprowadzenie igły pod
katem 30 stopni do skóry
pomiedzy wyrostkiem
mieczykowatym i lewym
łukiem żebrowym,
kierujac ją na lewe ramię
•
Podczas wprowadzania
aspirować tłokiem
strzykawki
cd
•
Jeśli zaaspirowano duże ilości płynu
lub krwi, ewakuację można
kontynuować po pozostawieniu igły
na miejscu i dołączeniu do niej
kranika trójdrożnego
Drenaż jamy opłucnej
•
Nacięcie w V przestzreni
miedzyżebrowej w linii
pachowej środkowej
•
Znieczuleni miejscowo
skórę i tk.podskórną,
okostna żebra
znajdującego się ponizej
V przestrzeni
miedzyżebrowej jak
również opłucna scienną
cd
•
Wykonać 3 centymetrowe nacięcie
równolegle do VI żebra bezpośrednio pod
nim
•
Rozwarstwienie tkanek tępo zakończonymi
kleszczami
•
Wprowadzić dren opłucnowy, kierującgo
dogłowowo, przysrodkowo i grzbietowo
•
Podłączyc dren do zastawki wodnej
•
Założyc szwy dla stabilizacji drenu
•
Sprawdzic połozenie drenu wykonując
zdjecie RTG
Klasyfikacja wg.
obowiązujących skal
Przykłady urazów punktowane zgodnie ze
skróconą punktacją urazów (AIS90)
Rodzaj
urazu
Punktacja
Ból stawu ramiennego
(bez szczegółowego określenia
rodzaju uszkodzenia)
Nadwerężenie nadgarstka
Zamknięte złamanie piszczeli
bez przemieszczenia
Uraz głowy - nieprzytomny w chwili
przybycia, lecz po okresie krótszym
niż godzina nie wykazuje ubytków
neurologicznych
Niecałkowite rozerwanie aorty piersiowej
Złożone Uszkodzenie wątroby
Uszkodzenie pnia mózgu
0
1 (uraz drobny)
2 (uraz średniej ciężkości)
3 (uszkodzenie poważne)
4 (uraz ciężki)
5 (uraz krytyczny)
6 (uraz uniemożliwiający
życie)
Klasyfikacja wg.
obowiązujących skal
Punktacja ciężkości urazu (ISS) Dla wyliczenia tej
punktacji należy:
• skorzystać ze słownika AIS90, by uzyskać
punktację każdego urazu
• ustalić najwyższą punktację AIS dla każdej z
następujących sześciu okolic ciała:
1) głowa i szyja
2) twarz
3) klatka piersiowa i piersiowy odcinek kręgosłupa
^ 4) jama brzuszna, lędźwiowy odcinek kręgosłupa
H i narządy miednicy fr 5) kostny szkielet miednicy i
kończyn
6) powierzchnia ciała
• Dodać kwadraty najwyższych punktacji dla trzech
okolic ciała
ISS- Injury Severity Score
Skala śpiączki Glasgow (GCS)
Punktacja
Otwieranie oczu:
• spontaniczne
4
• na głos
3
• na ból
2
• nie występuje
1
Najlepsza odpowiedz słowna:
• zorientowany
5
• splątany
4
• niewłaściwe słowa
3
• niezrozumiałe dźwięki
2
• nie występuje
1
Najlepsza odpowiedź ruchowa:
• wykonuje polecenia
6
• lokalizuje ból
5
• zginanie w odpowiedzi na bodziec
4
• ustawienie zgięciowe
3
• ustawienie wyprostne
2
• bez odpowiedzi
1
Modyfikacja skali śpiączki Glasgow dla dzieci
Punktacja
Najlepsza odpowiedź słowna:
• użycie właściwych słów lub uśmiech,
5
skupianie wzroku na przedmiotach
i śledzenie ich ruchu
• płacz dający się uspokoić
4
• stała pobudliwość
3
• niespokojne, pobudzone
2
• spokojne
1
Odpowiedz ze strony oczu i ruchowa
• punktacja podobna jak u osób dorosłych
Skorygowana punktacja urazu (RTS- Revised Trauma Score)
Wartość Współczynnik Punktacja
Kodowana x korekcyjny = końcowa
Częstość oddechów (oddechy/min):
10-29
4
>29
3
6-9
2
0.2908 -------
1-5
1
0
0
Skurczowe ciśnienie tętnicze (mm Hg):
>89
4
76-89
3
50-75
2
0.7326 -------
1-49
1
0
0
Skala śpiączki Glasgow
13-15
4
9-12
3
6-8
2
0.9368 -------
4-5
1
3
0
Wartość łączna = skorygowana punktacja urazu
-------
Klasyfikacja wg.
obowiązujących skal
Metodologia TRISS
Prawdopodobieństwo przeżycia konkretnego pacjenta
(Ps) = 1/1 +e
b
b= b
0
+ b
1
(RTS) + b
2
(ISS) + b
3
x A
stała e= 2,718282, czyli podstawa logarytmu naturalnego
(Napiera)
b
0
....b
3
to współczynniki uzyskane z analizy regresyjnej
zastosowanej do danych pochodzących z sieci
traumatologicznej. Są one różne dla urazów tępych
i przenikających.
RTS = skorygowana punktacja urazu
ISS = punktacja ciężkości urazu
A = 0, jeśli wiek pacjenta <55 lat
-1,1655, jeśli wiek pacjenta = 55-64 lata
-1,8339, Jeśli wiek pacjenta = 65-74 lata
-2,8182, jeśli wiek pacjenta = 75-84 lata
-3,4448, jeśli wiek pacjenta >84 lata