HANDEL EMISJAMI CO2

Informacje ogólne



Handel emisjami (ang.:

emissions trading) jest jednym z

instrumentów polityki

ekologicznej państwa, który

najczęściej służy do ograniczania

emisji zanieczyszczeń. Uważany

jest powszechnie za jeden z

najbardziej rynkowo

zorientowanych instrumentów



Handel emisjami polega na zdefiniowaniu zbiorczego

limitu emisji dla dużej grupy źródeł emitujących

dane zanieczyszczenie. Następnie, zgodnie z

określonym algorytmem, pulę dopuszczalnych emisji

rozdziela się na wszystkie źródła objęte systemem

poprzez wydanie im odpowiedniej liczby uprawnień

do emisji. Uprawnienia te mogą być zbywalne

pomiędzy uczestnikami systemu. Istotne jest by na

koniec okresu rozliczeniowego, każde źródło

posiadało taką liczbę uprawnień, która będzie nie

mniejsza od ilości wyemitowanych przez to źródło

zanieczyszczeń. Każda tona emisji ponad liczbę

posiadanych uprawnień powoduje konieczność

zapłacenia wysokiej kary. Ten mechanizm zapewnia,

że łączna emisja zanieczyszczeń z grupy źródeł

objętych systemem nie przekroczy ustalonych

zbiorczych limitów



W Traktacie Akcesyjnym, Polska

zobowiązała się do dotrzymania globalnej

emisji z tych źródeł na dość niskim

poziomie, kontrolowanym w 2008, 2010 i

2012 roku. W kolejnych latach liczba

przydzielanych uprawnień zmniejsza się

zgodnie z wcześniej określoną ścieżką, co

wymaga redukcji emisji w źródłach. Jest

ona dokonywana najpierw w tych

źródłach, gdzie jest to najtańsze. Źródła o

wyższych kosztach redukcji będą od nich

kupowały uprawnienia do emisji, unikając

w ten sposób realizacji kosztownych

przedsięwzięć.



System handlu emisjami zachęca do

poszukiwania i realizacji

przedsięwzięć o niskich kosztach

redukcji emisji oraz stymuluje

dokonywanie działań tam, gdzie jest

to najtańsze. Te cechy sprawiają, że

uzyskanie tych samych redukcji

emisji przy zastosowaniu handlu

emisjami jest ok. 30-60% tańsze niż

w podejściu nakazowo-kontrolnym



Jednocześnie nie są zakłócane warunki

uczciwej konkurencji na rynku energii,

konkurowanie energii "czystej" z "brudną"

jest wspomagane przez handel emisjami,

co w efekcie zapewnia wyrównywanie

szans rynkowych. Umożliwia to

dopuszczenie do bezpośredniej rywalizacji

rynkowej praktycznie wszystkich źródeł

energii elektrycznej, a im więcej

podmiotów na rynku, tym lepiej dla

odbiorców końcowych

Historia handlu emisjami

CO2



Idea zbywalnych uprawnień na korzystanie

ze środowiska, czy to w formie

gospodarczego pozyskiwania zasobów ze

środowiska, czy w postaci uprawnień do

odprowadzania zanieczyszczeń, istnieje na

świecie od ponad 30 lat. Początki sięgają

końca lat sześćdziesiątych kiedy

kanadyjski ekonomista John. Dales

wystąpił z koncepcją stworzenia rynku dla

uprawnień do zanieczyszczania potocznie

zwaną "handlem emisjami".

Pierwszym krajem, który wprowadził

handel emisjami do polityki ochrony

atmosfery są Stany Zjednoczone.

Poprawka do ustawy o czystym

powietrzu przyjęta w 1977 r.

umożliwiała stworzenie rynku handlu

prawami do emisji. Zapoczątkowało to

realizację "Polityki Handlu Emisjami" ,

opartej na współistnieniu regulacji

bezpośrednich i bardziej elastycznych

mechanizmów rynkowych.



Pierwotną formą handlu emisjami jest

mechanizm klosza . Polega ona na

łącznym traktowaniu kilku podmiotów w

ramach jednego OKJP, które są

zobowiązane do spełnienia wspólnie

określonych wymogów dotyczących tylko

jednego ściśle określonego rodzaju

zanieczyszczenia np. SO2. Każde źródło

indywidualnie określa wielkość redukcji

zanieczyszczenia zgodnie ze swoimi

kosztami krańcowymi tak, by w ramach

klosza osiągnąć zamierzony cel, przy

czym wymagania stawiane grupie źródeł

są wyższe niż wszystkim osobno



Kolejnym rozwiązaniem było rozwinięcie

rozliczeń netto, zwane mechanizmem

kompensat . Rozwiązanie to umożliwiało

dwóm różnym zakładom łączne

rozliczanie swoich emisji, przy czym

spadek emisji u jednego źródła musiał

być większy aniżeli przyrost emisji u

drugiego podmiotu. Rozwiązanie to

skierowane było do nowych podmiotów

wchodzących na rynek na obszarach

bardzo zanieczyszczonych



Pierwszy program, który wychodził swoim

zasięgiem poza teren Stanów Zjednoczonych

dotyczył wypełnienia zobowiązań Protokołu

Montrealskiego - "Substancje niszczące ozon

(SNO)". Program wystartował w 1988 roku i miał

na celu 100% redukcje substancji niszczącej

ozon do roku 1998. Jednostką transakcji było

uprawnienie do produkcji lub użycia SNO.

Podmiotowi wchodzącemu do programu

przyznawano określoną ilość uprawnień na

podstawie udziału danego podmiotu w rynku

zużycia lub produkcji substancji zubażającej

ozon z roku 1986. Stronami transakcji byli

producenci, importerzy i eksporterzy SNO.



W roku 1995 rozpoczął się program

"kwaśnych deszczy", który ma trwać

do roku 2010. Dotyczy on dwutlenku

siarki i tlenków azotu pochodzenia

antropogenicznego. Program objął

cały teren Stanów Zjednoczonych, a

jego celem była redukcja emisji SO2 i

NOx z sektora energetycznego o 50%

w stosunku do roku bazowego 1980.

W praktyce:



Przepisy określające poziom emisji CO 2 stwarzają

firmom emitującym CO2 duże szansę na poprawę

pozycji konkurencyjnej. Polska jest jednym z

krajów, które sygnowały Ramową konwencję

Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu i

podpisały protokół z Kioto (w 1992 r.). Jego celem

było ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, w

tym CO 2, do atmosfery. Zapisy protokołu weszły w

życie w 2005 r. Od tego roku Polska stała się

potencjalnym uczestnikiem europejskiego rynku

handlu uprawnieniami do emisji, dysponując

nadwyżką do odsprzedaży. Innymi słowy, obecny

poziom emisji dwutlenku węgla jest mniejszy niż

limit przyznany w ramach protokołu z Kioto (nawet

po redukcji naszego krajowego planu rozdziału

uprawnień przez UE o 16,4 proc.).



27 grudnia 2005 r. rząd przyjął

rozporządzenie w sprawie przyjęcia

Krajowego Planu Rozdziału

Uprawnień do emisji dwutlenku węgla

na lata 2005-2007. Wciąż jeszcze nie

wiadomo, kiedy polskie firmy będą

mogły handlować pozwoleniami na

emisję dwutlenku węgla.



Przedsiębiorstwa posiadające

uprawnienia do emisji dwutlenku węgla

muszą spełnić wiele obowiązków, co w

naturalny sposób spowoduje wzrost

kosztów ich działalności. Obowiązki,

jakie muszą spełnić podmioty

uczestniczące w systemie handlu

uprawnieniami, wynikają z wymagań

formalnych i prawnych nałożonych na

te przedsiębiorstwa

Gdzie można handlować

uprawnieniami do emisji CO2?



Ogólnie, uprawnieniami do emisji

CO2 można handlować w jeden z

trzech sposobów:



Handel na giełdzie (obecnie

funkcjonuje 6 giełd);



Handel poprzez brokera,



Samodzielny handel z jakąkolwiek

dowolnie wybraną firmą.

Document Outline