Wysiłek fizyczny u pacjentów z niewydolnością serca

Rehabilitacja kardiologiczna

Kompleksowe postępowanie

terapeutyczne, które ma na celu:

aktywację narządu ruchu, zmierzającą do

optymalnej sprawności fizycznej

oddziaływanie na stan psychiczny i

przygotowanie chorego do rozwiązywania

trudnych, stresorodnych problemów w

zmieniających się warunkach socjalnych

wyeliminowanie bądź zahamowanie

rozwoju czynników ryzyka

Poradnictw

dietetyczne

Poradnictw

dietetyczne

Wysiłek

fizyczny

Wysiłek

fizyczny

Edukacja

Zaprzesta

nie

palenia

Zaprzesta

nie

palenia

Wspólny cel- wspólne

działanie

Wspólny cel- wspólne

działanie

Optymaln

farmakote

rapia

Optymaln

farmakote

rapia

Psychoterapia

Rehabilitacja

Sytuacje kliniczne kwalifikujące

do rehabilitacji

1.Choroba niedokrwienna serca

a) stabilna dławica piersiowa

b) stan po zawale serca, pomostowaniu

aortalno-wieńcowym, koronaroplastyce

2. Niewydolność krążenia

3. Stan po operacyjnym leczeniu wad

4. zastawkowych serca

5. Stan po transplantacji serca

6. Stan po wszczepieniu ICD

7. Nadciśnienie tętnicze

Ostre zespoły wieńcowe

Zawał z załamkiem Q

Zawał bez załamka Q

Niestabilna dusznica bolesna

spowodowana zakrzepicą tętnicy

wieńcowej

Rozległe niedokrwienie podwsierdziowe

Nagły wzrost ciężkości dusznicy

bolesnej

Zalecenia dla pacjenta po

zawale wg AHA

Aspirin, antianginal therapy

.Beta-blocker, blood pressure

.Cigarette smoking, cholesterol

. Diet, diabetes

Education, exercise

ETAPY REHABILITACJI

–

szpitalny

II- wczesny poszpitalny

Stacjonarny

Ambulatoryjny

III- późny poszpitalny

Etap szpitalny-

modele A i B - od

ok.12 godzin po ustąpieniu ostrych

objawów zawału serca.

Czas trwania: 5-14 dni

leżenie, siadanie w łóżku i w fotelu

(dzień 0-10)

siadanie w fotelu, pionizacja (2- 15)

pełne uruchomienie, schody (4- 20)

Etap wczesny poszpitalny

po wypisie ze szpitala

CEL: opanowanie lęku i wytworzenie

poczucia bezpieczeństwa

METODY: trening fizyczny od siódmego dnia

po zawale, najpóźniej do 8 tyg. od

incydentu

NAJWAŻNIEJSZY OKRES W CAŁYM PROCESIE

REHABILITACJI: pacjent

najbardziej

podatny

na sugestie dotyczące ZMIANY STYLU ŻYCIA

(trwa 4- 8 tygodni)

II etap (czas trwania:4-

12tyg.)

Rehabilitacja stacjonarna

wczesna poszpitalna

Rehabilitacja ambulatoryjna

wczesna poszpitalna

Rehabilitacja wczesna

poszpitalna w warunkach

domowych

Ocena wstępna, badania

badania laboratoryjne krwi (morfologia,

OB, INR, stężenie kreatyniny, elektrolity)

elektrokardiogram spoczynkowy

24-godzinne monitorowanie ekg metodą

Holtera

rtg klatki piersiowej

echokardiografia spoczynkowa

elektrokardiograficzna próba wysiłkowa

Skład zespołu prowadzącego

rehabilitację

Lekarz

Fizjoterapeuta

Psycholog

Pielęgniarka, technik medyczny

Dietetyk

Pracownik socjalny

Zalecanie wysiłku w treningu

wytrzymałościowym i

oporowym

Trening

wytrzymałościowy

3-5 dni w tygodniu

60-80% max.częstotliwości

rytmu serca

40-60% Vo2 max

Czas trwania: 20-60 min

Kd:chodzenie, jogging,

wchodzenie po schodach,

Kg:ergometria kg

Kd i kg: wiosłowanie,

stacjonarny bieg narciarski,

pływanie, aerobik, ćw. Na

ergometrze rowerowym

Trening oporowy

2-3 dni w tygodniu

1-3 serii po 8-12

powtórzeń na każdą

grupę mięśniową

Kd:wyprosty, zgięcia,

wyciskanie, przywodzenie-

odwodzenie

Kg:skurcz m dwugłowego,

rozciąganie m trójgłowego,

wyciskanie ciężaru,

opuszczanie i wznoszenie

kończyn z obciążeniem,

ćwiczenia na ergometrze

wioślarskim

Przeciwwskazania do

treningu

Bezwzględne:

Pogarszanie się tolerancji wysiłku lub duszności w

spoczynku lub podczas wysiłku podczas ostatnich 3-5 dni

Objawy dławicy piersiowej przy małym wysiłku (<2

MET, < 50 W)

Niewyrównana cukrzyca

Ostry zator lub zawał płuca, zakrzepowe zapalenie żył

Czynne zapalenie wsierdzia

Nieopanowane zaburzenia rytmu serca, wywołujące

dolegliwości lub zaburzenia hemodynamiczne

Aktywne zapalenie osierdzia lub mięśnia serca

Wada zastawkowa wymagająca korekty chirurgicznej

Zawał serca w ciągu ostatnich 3 tygodni

Świeżo wykryte migotanie przedsionków

Przeciwwskazania do

treningu fizycznego

Względne:

> 2 kg wzrost masy ciała w ciągu ostatnich 1-3 dni

NYHA IV

Zwężenie pnia lewej tętnicy wieńcowej lub jego

odpowiednik

Zaburzenia elektrolitowe

Tachyarytmie lub bradyarytmie

Kardiomiopatia przerostowa

Upośledzenie umysłowe uniemożliwiające

współpracę

Zaawansowany blok A-V

Trening aerobowy

- wysiłek, w czasie którego

konieczna energia jest dostarczana z

wykorzystaniem tlenu do spalania metabolitów

Trening anaerobowy

- wysiłek, w czasie którego

konieczna energia przewyższa uzyskiwaną z

procesów oksydacyjnych i rozpoczyna się

metabolizm beztlenowy

Fazy wysiłku fizycznego

Wzrost pojemności minutowej serca

w następstwie wzrostu

objętości wyrzutowej ( mech. Franka- Sterlinga) oraz zwiększenia

częstotliwości rytmu serca

II.

Stan równowagi

( kilka minut od rozpoczęcia wysiłku):

częstotliwośc rytmu serca, pojemność minutowa, ciśnienie tętnicze,

wentylacja płucna utrzymują się na stałym poziomie

III.

Maksymalne pobudzenie układu współczulnego

, zahamowanie

układu przywspółczulnego; skurcz naczyń w większości łożysk

naczyniowych ustroju z wyjątkiem łożyska zaopatrującego pracujące

mięśnie , krążenia mózgowego i wieńcowego

IV.

Ok.

trzykrotny

wzrost poboru tlenu

,ok

. sześciokrotny wzrost

pojemności minutowej serca

Powrót parametrów hemodynamicznych

do wartości

wyjściowych

w ciągu kilku minut po zakończeniu wysiłku

Rodzaje skurczu mięśni

( wysiłku)

IZOMETRYCZNY ( statyczny)-skurcz

mięśnia bez jego ruchu

IZOTONICZNY ( dynamiczny czyli

ruchowy)-skurcz mięśnia powodujący ruch

OPOROWY ( połączenie wysiłku

izometrycznego i izotonicznego)-skurcz

mięśnia, któremu towarzyszy ograniczony

ruch

Wpływ treningu fizycznego na

niekorzystne wskaźniki rokownicze

w niewydolności serca

Wydolność fizyczna

Próg tlenowy

Maksymalna pojemność minutowa

serca

Masa mięśni

Reakcja wentylacji na wysiłek

Równowaga współczulno-

przywspółczulna

Rehabilitacja wczesna

poszpitalna ambulatoryjna

Wiek chorych < 50 lat

Czas od przebytego zawału 4- 6

tygodni

Dobry stan kliniczny, bez istotnych

zaburzeń kurczliwości lewej komory,

test ujemny, brak złożonych

zaburzeń rytmu

Zgoda chorego na formę rehabilitacji

Etap późny poszpitalny

Ambulatoryjne cykle ćwiczeń po 8-

12 tygodniach od zawału

DO KOŃCA ŻYCIA

kontrolowany lub

niekontrolowany

Cel: dalszy przyrost lub podtrzymanie

uzyskanej sprawności,

utrwalenie

nawyku regularnego treningu

fizycznego, kontynuowanie

prozdrowotnego stylu życia

DIETA ZMNIEJSZJĄCA STĘŻENIE CHOL.-

LDL

Trzeci Raport Zespołu Ekspertów Narodowego

Programu Edukacyjnego na temat Profilaktyki

Cholesterolowej do spraw Wykrywania, Pceny i

Leczenia Zwiększonego Stężenia Cholesterolu we

Krwi u Osób Dorosłych ( Jama, wrzesień 2001)

a)zmniejszenie spożycia tłuszczów nasyconych

(<7% całk. Spożycia kalorii) i cholesterolu

(<200mg na dobę)

b)zwiększenie spożycia fitosteroli ( 2 g na dobę)

oraz rozpuszczalnego błonnika( 10-25g na

dobę)

c)zmniejszenie masy ciała ( BMI, WHR)

Miopatia

(morfologiczne, enzymatyczne i

czynnosciowe zmiany w mięśniach)

dotyczy

również mięśni oddechowych

( w tym

przepony), hyperaktywnych i

hyperperfundowanych, co sugeruje, że jest

niezalężna od tkankowego przepływu krwi.

Mancini D, Donchez L, Levine S

J Am Cardiol 1997; 87

Leczenie niewydolności

serca

Farmakoterapia: ACEI,

beta blokery,blokery rec. AT

1, diuretyki, naparstnica,

spironolakton

Leczenie ruchem

Wydolność aerobowa a czas

trwania i częstotliwość ćwiczeń

Wydolność czas trwania wysiłku

częstotliwość treningu

Bardzo ciężka niewydolność 3-5min kilka sesji w

ciągu dnia

Poniżej 3 MET 5-10 min kilka sesji w

ciągu dnia

3-5MET 15 min 1-2 sesji

na dobę

Powyżej 5 MET 20- 30 min 1 sesja na

dobę

Skutki regularnej aktywności

fizycznej

Skutki przeciwmiażdżycowe

(zmniejszenie otyłości,

obniżenie BP, redukcja TG i LDL)

Skutki przeciwzakrzepowe

( zmniejszenie stężenia

fibrynogenu w osoczu, wzrost stężenia aktywatora

plazminogenu, spadek stężenia inhibitora aktywatora

plazminogenu, zmniejszenie aktywacji płytek krwi)

Zmiana czynności śróbłonka

( zwiększone uwalnianie,

zmniejszona degradacja NO)

Zmiany czynnościowe w układzie autonomicznym

( poprawa mierników zmienności rytmu serca)

Skutki przeciwniedokrwienne

( zzwolnienie czynności serca,

poprawa perfuzji mięśnia serca, „preconditioning”)

Skutki antyarytmiczne

( poprawa równowagi między

dowozem a zapotrzebowaniem mięśnia sercowego na tlen,

spadek napięcia współczulnego)

Maksymalne zużycie tlenu

(VO2max)

to maksymalna ilość tlenu , którą może

pobrać z wdychanego powietrza osoba w

czasie wysiłku obejmującego dużą część

masy mięśniowej

Wskaźnik ten jest NAJLEPSZĄ miarą

sprawności układu sercowo- naczyniowego i

wydolności wysiłkowej.

Rehabilitacja po zabiegach

kardiochirurgicznych

Wdrożenie już przed zabiegiem w celu

opanowania prez chorego ćwiczeń,

które będzie wykonywał po operacji

Nauka oddychania torem

przeponowym i skutecznego kaszlu

Kilka tygodni po torakotomii

przeciwwskazane ćwiczenia

rozciągające klatkę piersiową

Program usprawniania

ruchowego

ocena stanu klinicznego chorego przed

korektą wady (czas trwania objawów,

stopień zaburzeń hemodynamicznych,

rytm serca, obecność powikłań

zakrzepowo-zatorowych, stan narządu

ruchu)

rodzaj wady i sposób jej korekty

stan rany pooperacyjnej

obecność wczesnych powikłań po

zabiegu

Okres oprawy czynności serca

i wydolności fizycznej po

zabiegach

3- 6 miesięcy, przy

zachowanych możliwościach

adaptacyjnych układu

krążenia

Korzyści z wysiłku fizycznego u

chorych na cukrzycę

wpływ na metabolizm glukozy

charakteryzujący się obniżeniem stężenia

glukozy we krwi

wpływ na profil lipidowy

wpływ na parametry koagulologiczne

zwiększenie wydatku energetycznego

sprzyjające zmniejszeniu masy ciała

zwiększenie sprawności i siły fizycznej

poprawa samopoczucia i jakości życia

Choroby płuc

Restrykcyjne: zwłóknienie,

zapalenie opłucnej, zapalenie

płuc

Obturacyjne: przewlekłe

obturacyjne zapalenie oskrzeli,

rozstrzenie oskrzeli, astma,

rozedma, mukowiscydoza, zator

tętnicy płucnej

Zaburzenia restrykcyjne

Zabiegi fizjoterapeutyczne

1.Zwłóknienie płuc- optymalna

pojemność życiowa płuc i

zmniejszona częstość oddechów

2. Zapalenie opłucnej- zapobieganie

zapaleniu płuc

Zaburzenia obturacyjne

Zabiegi fizjoterapeutyczne:

FAZA NIEOSTRA:

Ruchomość klatki piersiowej i

postawa wyprostowana

Ćwiczenia o charakterze

wytrzymałościowym

Zwiększenie odporności- brodzenie

w wodzie, natryski naprzemienne

Document Outline