Kontrola w administracji publicznej

wykład

18.11.2013r

Kontrola sprawowana przez NIK

• charakter państwowy, zewnętrzny

• typowa instytucja kontrolna

• skupia się przede wszystkim na kontroli adm.publ.

• Podstawa prawna:ust o NIK z 94r; akty o charakterze wewnętrznym-statut NIK → akt w formie zarządzenia marszałka Sejmu, zarządzenia Prezesa NIK w sprawie postępowania kontrolnego,

• kontrola sprawowana względem podmiotów niepodporządkowanych NIK

• prawo unijne odnoszące się do NIK – ochrona interesów finansowych UE – mają zastosowanie przepisy UE

Charakterystyka NIK jako podmiot kontrolny:

• Naczelny Organ Kontroli Państwowej w świetle Konstytucji i ustawy – przewodni podmiot kontroli w państwie

• podlega Sejmowi

• wyłamuje się z trójpodziału władzy

• inne organy kontroli w państwie mają obowiązek przeprowadzać kontrole przed przewodnictwem NIK

• NIK może zlecić przeprowadzenie doraźnych kontroli innym organom

• NIK informuje różne organy kontroli o wynikach, w szczególności Prezydentowi RP, Prezesowi RM

• organy terenowe mogą być informowane o wynikach ważniejszych kontroli – wojewodom, organizacjom jst, który działają na terytorium, gdzie kontrola była przeprowadzona

• kontrola NIK jest niezależna i niezawisła,

• zwierzchnictwo Sejmu ogranicza się w uprawnieniach do obsadzenie kluczowych stanowisk i uprawnieniach do oddziaływania na funkcjonowanie izby

Zakres kontroli NIK odnośnie adm.publ.:

→ podmiotowy

podmioty kontrolowane obligatoryjnie – organy adm. rządowej,organy NBP oraz państwowe osoby prawne i inne państwowe jednostki organizacyjne; fakultatywne – organy samorządu terytorialnego, samorządowe osoby prawne i inne samorządowe jednostki organizacyjne.

Kontrola sprawowana jest względem: legalności, gospodarności, rzetelności i celowości

→ przedmiotowy

NIK w szczególności kontroluje wykonywanie budżetu państwa, ustaw, innych aktów prawnych w zakresie działalności finansowej, gospodarczej, organizayjno-administracyjnej.

Jeśli NIK kontroluje z własnej inicjatywy podmioty takie jak KRRIT, Kancelaria Prezydenta. GIODO, IPN, państwowa inspekcja pracy to zakres kontroli jest ograniczony tylko do badania wykonania budżetu, zd audytu wewnętrznego oraz gospodarki finansowej i majątkowej.

NIK może wykonywać kontrole na zlecenie określonych organów jak i z własnej inicjatywy.

Podmioty, które mogą zlecić kontrolę NIK:

1. Sejm

2. Organy Sejmu np. komisje sejmowe

3. Prezydent RP

4. Prezes RM

Kontrole przeprowadzone przez NIK są planowane, może również przeprowadzać kontrolę doraźnie.

Postępowanie kontrole:

1. Zasady postępowania kontrolnego

   - legalności – postępowanie w granicach określonych w ustawie

   -prawdy materialnej – prowadzenie postępowanie, aby rzetelnie ocenić stan faktyczny, udokumentować kontrole

   -pisemności – czynności proceduralne są dokumentowane w formie pisemnej

   -sprawności postępowania – postępowanie prowadzone skutecznie, sprawnie, ekonomicznie, wiąże się z tym, że na kierowników organu kontrolowanego ciąży zapewnienie wszystkich środków niezbędnych do przeprowadzenia szybkiej kontroli

   -kontroli bezpośredniej – postępowanie kontrolne prowadzone jest w siedzibie jednostki kontrolowanego w czasie wykonywania zadań.

2. Postępowanie kontrolne rozpoczyna się od przygotowania kontroli.

   - powinna być przemyślana, zaprogramowana, planując kontrolę uwzględnia się wyniki wcześniejszych kontroli, skargi, wnioski, opinie, ekspertyzy naukowe.

Kontrole przeprowadzają pracownicy NIK – Prezes, wiceprezesi, Dyr. Gen. na podstawie legitymacji służbowej.

Kontrolerzy niższej rangi przez legitymacje służbową, potrzebują specjalnego uprawnienia do przeprowadzenia kontroli, wydane przez Prezesa, wiceprezesi NIK, dyrektorzy, wicedyrektorzy kontrolnych jednostek org. NIK.

Instytucja wyłączenia kontrolera:

• na wniosek lub z urzędu

• w sytuacjach możliwości zagrożenia bezstronności

• kontroler zawsze jest wyłączony jeśli wyniku kontroli wpływałby na jego własne prawa i obowiązki

• fakultatywnie – jeżeli zachodzą wątpliwości uzasadnione co do bezstronności.

Obowiązki kierowników jednostek rangi kontrolowanych muszą niezwłocznie przedkładać materiały bazy danych .

Upoważnieni przedstawiciele NIK – uprawnienia:

• prawo swobodnego wstępu do obiektów i pomieszczeń w jednostkach kontrolnych

• prawo wglądu do wszelkich dokumentów, rzeczy związanych z działalnością podmiotu kontrolowanego

• przeprowadzenie oględzin obiektów, składników majątków, przebiegu czynności

• prawo do wzywania i przesłuchiwania świadków – pracowników kontrolowanej jednostki, ale również innych osób pod groźbą odpowiedzialności karnej

• prawo żądanie udzielenia wyjaśnień od osób wykonujących pracę w jedn. Kontrolowanej w formie ustnej lub pisemnej

• prawo zasięgania informacji od jednostek niekontrolowanych

• prawo korzystania z pomocy biegłych i specjalistów

• zwoływanie narad w trakcie kontroli z pracownikami jedn. Kontrolowanej.

Z czynności kontrolnych powinien być sporządzony protokół. Powinien być podpisany przez wszystkie osoby, które biorą udział w czynnościach dowodowych. Jeżeli kontroler stwierdzi bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia, szkody w menu niezwłocznie musi powiadomić o tym kierownika jednostki kontrolowanej lub jedn. Nadrzędnej a ponadto inne organy w celu zapobieżenia szkodzie. Skutkiem jest obowiązekkierownika podjęcia działań zapobiegających zagrożeniu. Stwierdzenie innych uchybień – może na bieżąco informować, wskazywać nieprawidłowości jednostek kontrolowanych.