Kraj Basków
http://wapedia.mobi/pl/Kraj_Bask%C3%B3w
- kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii.
Kraj
Basków (dawniej
Vasco,Vascongadas; nazwa oficjalna: Euskal Autonomia Erkidegoa - Comunidad Autónoma
Vasca) —
, położona nad
. Zajmuje ona
powierzchnię 7,3 tys. km². W roku 2001 zamieszkiwało ją w sumie około 2,1 mln ludzi.
Najwięcej Basków mieszka w prowincjach Bizkaia i Gipuzkoa. Stolicą wspólnoty jest
Euskadi
País
Vasco
Kraj Basków
Stolica
•
razem
• proc. Hiszpanii
14.
miejsce
7
234
km²
1,4%
Populacja
• proc. Hiszpanii
7.
miejsce
124
846
293,73
os./km²
4,9%
Baskowie
Autonomia od
1. Status prawny
na prowincje, które mogą jednak łączyć się tworząc
wspólnoty autonomiczne. Uprawnienie to zostało wykorzystane przez wszystkie prowincje
hiszpańskie. Jedną ze wspólnot autonomicznych jest właśnie Kraj Basków, który składa się z
trzech prowincji.
Z punktu widzenia konstytucji, wspólnoty autonomiczne zamieszkiwane w dużym stopniu
przez
i narodowościowe nie mają statusu innego niż wspólnoty
autonomiczne zamieszkiwane przez ludność hiszpańskojęzyczną. Kraj Basków ma więc
podobny status co
. Jedyna różnica wynika z historii - Kraj Basków ma (tak jak
Nawarra) statut wspólnoty prawa lokalnego (comunidad foral), jako że wyjątkowo w tych
regionach prawa lokalne (fueros) nie zostały nigdy zlikwidowane (w prowincjach Gipuzkoa i
Bizkaia zniósł je dopiero gen.
w odwecie za poparcie ludności dla republiki). Dzięki
temu Kraj Basków był uprawniony do natychmiastowego ogłoszenia szerszej autonomii oraz
posiada uprawnienie do negocjacji budżetowych z rządem hiszpańskim.
Konstytucja nie przewiduje prawa wspólnot autonomicznych do
1. 1. Statut Autonomiczny Kraju Basków
jako „autonomiczną społeczność w ramach państwa
hiszpańskiego”. Obszar wspólnoty stanowią tzw. terytoria historyczne: Araba, Gipuzkoa i
Bizkaia, do których może dołączyć Nawarra, gdyby jej mieszkańcy tak zadecydowali (Nawarra
utworzyła
jednak
odrębną
wspólnotę
został
. Pozostaje to w pełnej zgodności z konstytucją,
która dopuszcza istnienie innych języków urzędowych niż państwowy (hiszpański), o ile
wspólnoty tak postanowią.
Władza sprawowana jest za pośrednictwem
hiszp.Parlamento Vasco), który składa się z 75 posłów wybieranych na czteroletnią
Reprezentują oni w równej liczbie trzy prowincje.
Władzę wykonawczą sprawuje rząd (bask. Eusko Jaurlaritza, hiszp. Gobierno Vasco), któremu
przewodniczy prezydent (lehendakari) wybierany przez parlament. Prezydent stanowi
najwyższą władzę wspólnoty (bask. lehendakaritza, hiszp. presidencia).
Istotną kwestią rozstrzygniętą w statucie są kompetencje finansowe wspólnoty. Jako wspólnota
prawa lokalnego, wspólnie z rządem hiszpańskim wypracowuje ona tzw. umowę ekonomiczną
(hiszp. Concierto Económico), która określa udział każdej ze stron w wydatkach i podatkach.
Wspólnota jest zobowiązana przekazywać część swoich dochodów do
partycypować w kosztach tzw. funkcji ekskluzywnych państwa. W ich zakres wchodzą
konstytucyjnie wymienione czynności zastrzeżone tylko dla państwa: utrzymywanie stosunków
międzynarodowych, obrona i sądownictwo. W kasie wspólnoty pozostają natomiast dochody
podatkowe z tytułu: podatku od osób fizycznych, wartości dodanej, a także od wagi i ciężaru.
