Microsoft Word - st_podypl_PJM

Studia Podyplomowe „Polski Język Migowy”

2008/2009–2009/2010

Wydział Polonistyki, Instytut Języka Polskiego

Wstęp

Dramatyczną potrzebą edukacji niesłyszących w Polsce jest zorganizowanie systemu

kształcenia nauczycieli w zakresie Polskiego Języka Migowego. Kadra dydaktyczna szkół dla
niesłyszących nie zna zwykle rodzimego języka populacji Głuchych w Polsce. W najlepszym
razie  nauczyciele  posługują  się  miganą  odmianą  polszczyzny  –  Systemem  Językowo-
Migowym.  Tymczasem  studiów  z  zakresu  PJM  w  Polsce  nie  ma.  Bliska  perspektywa
uchwalenia przez Sejm Ustawy o Polskim Języku Migowym uzasadnia uruchomienie studiów
kształcących kadrę specjalistów i praktyków. Nauczyciele szkół dla niesłyszących i tłumacze
języka  migowego  nie  mają  zwykle  przygotowania  językoznawczego  do  pracy  z  językiem
obcym. Język polski, którego uczą lub na który tłumaczą, jest dla głuchego językiem obcym.
Studia  wychodzą  naprzeciw  oczekiwaniom  osób  pracujących  z  Głuchymi,  zarówno
słyszących jak głuchych.

Informacje ogólne:

Przeznaczone dla: absolwentów magisterskich studiów różnych kierunków, którzy posługują

się Polskim Językiem Migowym (PJM) lub Systemem Językowo-Migowym (SJM).

Cele i zadania: przygotowanie teoretyczne i praktyczne do wykonywania zawodu

nauczyciela szkoły dla niesłyszących, tłumacza lub lektora PJM, rozszerzanie wiedzy i
umiejętności w zakresie komunikacji niesłyszacych.

Tryb studiów: zaoczny (sesje sobotnio-niedzielne)
Czas trwania: trzy semestry (350 godzin).
Limit przyjęć: 30 osób.
Koszt uczestnictwa: 6240 zł za trzy semestry.
Szczegółowe warunki rekrutacji: znajomość Polskiego Języka Migowego (PJM) jako

rodzimego (Głusi) lub jako obcego (słyszący) lub Systemu Językowo-Migowego (SJM),
rozmowa kwalifikacyjna: sprawdzenie przygotowania językowego oraz znajomości
problematyki społeczności niesłyszących.

Sylwetka absolwenta: Absolwent otrzyma przygotowanie do wykonywania zawodu

nauczyciela szkoły dla niesłyszących, tłumacza lub lektora PJM.

Wymagane dokumenty:

•  odpis dyplomu ukończenia studiów wyższych,
•  kwestionariusz osobowy,
•  cv,
•  podanie o przyjęcie na studia,
•  3 fotografie,
•  zobowiązanie do ponoszenia odpłatności za studia.

Informacje dodatkowe dotyczące rekrutacji:

• Szczegółowy program zajęć w pierwszym semestrze będzie podany na stronie

internetowej.

• Podania o przyjęcie na Studia należy składać do 14.06.2008 w Instytucie Języka

Polskiego UW, Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-971 Warszawa, gmach
Polonistyki, II piętro, pok. 36.

• Rozmowy kwalifikacyjne rozpoczną się 23.06.2008.
• Przewidywany termin rozpoczęcia zajęć: 1.10.2008.

Formy zaliczenia:

• Uczestnicy studiów zobowiązani są do zdania 8 egzaminów praktycznych i/lub

w formie testów oraz do uzyskania zaliczeń z 3 przedmiotów.

• Nauka kończy się egzaminem złożonym z dwóch części: teoretycznej (pisemnym) i

praktycznym.

Program zajęć:

• 12 bloków tematycznych (A – L) w

wymiarze od 5 do 50 godzin,

• praktyki: 22 godziny, w tym 10 godzin hospitacji i 12 godzin zajęć bądź tłumaczenia

(organizowane przez Instytut Głuchoniemych).

Bloki programu:

Przedmiot

Ćw

Razem

Zal.

Wiedza o języku

Egz.

Nauczanie języka obcego

Egz.

Psycholingwistyka rozwojowa

Egz.

Podstawy gramatyki i słownictwa PJM

Egz.

Dydaktyka PJM

Egz.

Warsztat tłumacza PJM

Egz.

rodowisko Głuchych w Polsce –

historia i stan obecny

Egz.

SignWriting

– sposoby notacji i zapisu

PJM

Egz.

Języki migowe na świecie

Zal

System językowo-migowy

Zal.

PJM – lektorat uzupełniający

Egz.

Pomoce audiowizualne – przygotowanie
i wykorzystanie

Zal.

RAZEM

130

220

350

Zakresy tematyczne bloków:

Blok A Wiedza o języku

prof. dr hab. M. Świdziński
Celem  wykładu  jest  wprowadzenie  w  problematykę  lingwistyki.  Przedmiotem  będzie  aparat
pojęciowy  współczesnego  językoznawstwa  strukturalnego.  Słuchacz  otrzyma  narzędzia
badawcze  zdyscyplinowanego  opisu  gramatycznego  i  słownikowego  tekstu,  zwlaszcza  –
narzędzia  analizy.  Przedstawi  się  mu  również  wizję  pełnego  opisu  języka  naturalnego  oraz
szkic  klasyfikacji  historycznej  i  typologicznej  języków  świata.  Wykład  jest  wstępem
teoretycznym do cyklu przedmiotów językoznawczych.

Blok B Nauczanie języków obcych

dr M. Derwojedowa, mgr M. Czajkowska-Kisil
Celem  przedmiotu  jest  wprowadzenie  słuchacza  w  warsztat  pracy  glottodydaktyka,  czyli
nauczyciela  języków  obcych.  Słuchacz  pozna  techniki  dydaktyczne  nauczania  języka
nierodzimego  –  przede  wszystkim  polskiego  fonicznego,  który  jest  dla  dzieci  niesłyszących
językiem  obcym  (drugim).  Będzie  też  studiować  metody  nauczania  słyszących  języka

wizualno-przestrzennego, przede wszystkim Polskiego Języka Migowego. Przedstawiona
będzie filozofia dwujęzycznego nauczania głuchych, która od dziesięcioleci funkcjonuje już
w świecie.

Blok C Psycholingwistyka rozwojowa

dr P.Tomaszewski
Celem przedmiotu jest wprowadzenie słuchaczy w problematykę zachowań komunikacyjnych
i  językowych  człowieka.  Słuchacz  dowie  się,  na  czym  polega  zdolność  istoty  ludzkiej  do
posługiwania  się  językiem  (kompetencja  językowa  i  komunikacyjna)  i  jak  jest  ona
uwarunkowana  biologicznie,  społecznie  i  kulturowo.  Słuchacze  poznają  przede  wszystkim
mechanizmy  nabywania  pierwszego  języka  przez  dziecko  i,  po  drugie,  przyswajania  języka
nierodzimego  –  także  przez  dorosłych.  Podjęte  będą  zagadnienia  rozwoju  językowego  i
poznawczego  dziecka  głuchego  w  różnych  warunkach  stymulacji  językowej.  Prezentowana
będzie

problematyka

nauczania

dwujęzycznego

dziecka

głuchego

aspekcie

zewnętrznolingwistycznym.

Blok D Podstawy gramatyki i słownictwa PJM

dr P. Tomaszewski, dr I. Grzesiak, mgr M.Czajkowska-Kisil
Celem przedmiotu jest przedstawienie opisu gramatycznego i leksykalnego Polskiego Języka
Migowego.  Punktem  wyjścia  będzie  analiza  mechanizmów  wyrażania  znaczeń  przez  tekst
migowy  (problem  ikonicznośći  reprezentacji).  Słuchacz  dowie  się,  jak  zbudowany  jest  tekst
PJM,  jak  się  go  analizuje,  jak  produkuje.  Pozna  terminologię  lingwistyki  wizualno-
przestrzennej  (migowej).  Otrzyma  narzędzia  opisu  pojedynczych  znaków  PJM  (fonologia),
interpretacji  różnic  kształtu  znaków  (morfologia)  i  mechanizmów  budowy  wyrażeń
(składnia).  Przedstawi  się  w  sposób  systematyczny  różnice  między  tekstem  PJM  a  tekstem
polskim i, w konsekwencji, między językami wizualno-przestrzennymi a fonicznymi.

Blok E Dydaktyka PJM

mgr M. Czajkowska-Kisil
Celem  przedmiotu  jest  zapoznanie  słuchaczy  z  metodyką  nauczania  Polskiego  Języka
Migowego  (PJM)  jako  języka  pierwszego  dla  dzieci  niesłyszących,  które  będą  go  w  szkole
rozwijać, i jako języka obcego dla dzieci niesłyszących nie mających żadnego języka oraz dla
słyszących (dorosłych).  Omawiane będą sposoby prowadzenia zajęć z PJM jako przedmiotu
nauczania  dla  dzieci  głuchych.  Przedstawiony  będzie  w  wersji  próbnej  pionierski  w  Polsce
program  nauczania  tego  przedmiotu  na  poziomie  szkoły  podstawowej,  gimnazjum  i  liceum.
Prezentowane  będą  różne  formy  zajęć  i  ćwiczeń  lingwistycznych  stosowanych  w  nauczaniu
dorosłych, dla których PJM jest językiem obcym.

Blok F Warsztat tłumacza PJM

mgr A. Kalata-Zawłocka, mgr M. Czajkowska-Kisil
Celem  przedmiotu  jest  wprowadzenie  słuchaczy  w  problematykę  teoretyczną  i  praktyczną
translatoryki  symultanicznej.  Szczególne  znaczenie  będzie  miało  kształtowanie  umiejętności
przekładu  tekstu  wizualno-przestrzennego  na  foniczny  i  na  odwrót.  Uwzględniona  będzie
specyfika  komunikacji  pomiędzy  uczestnikami  tłumaczonego  dialogu.  oraz  roli  tłumacza  w
procesie  tłumaczenia  języka  migowego.  Podjęte  będą  zagadnienia  szczegółowe  związane  z
komunikacją  niefoniczną  (migową),  takie  jak  modele  procesu  tłumaczenia  i  roli  tłumacza,
rodzaje  i  środowiska  tłumaczenia,  analiza  dyskursu,  kultura  a  tłumaczenie,  paternalizm,
audyzm i przemoc w pracy tłumacza, etyka zawodowa i profesjonalizm tłumacza.

Blok G Środowisko Głuchych w Polsce – historia i stan obecny

mgr P. Diehl
Celem  przedmiotu  jest  zapoznanie  słuchaczy  z  historią  powstania  diaspory  głuchych  w
Polsce,  jej  rozwojem,  jej  ograniczeniami,  jej  osiągnięciami  na  rzecz  środowiska  Głuchych.
Słuchacze dowiedzą się o funkcjach kulturotwórczych i rehabilitacyjnych tego środowiska.
Pokaże  się  ważne  procesy  socjologiczne  odpowiadające  przemianom  politycznym,
społecznym  i  kulturowym  społeczności  Głuchych.  Słuchacze  poinformowani  będą  o
organizacji  i  praktyce  edukacji  Głuchych,  o  polityce  społeczna  wobec  tego  srodowiska,  a
także o stanie prawa w tym zakresie.

Blok H SignWriting – sposoby notacji i zapisu PJM

mgr L. Długołęcka, dr I. Grzesiak
Celem przedmiotu jest wyposażenie uczestników Studiów w skuteczne narzędzie zapisywania
pojedynczych znaków i dłuższych wyrażeń w języku migowym. Jest to pismo migowe
SignWriting

, wykorzystywane zarówno w wariancie ręcznym, jak i komputerowym. Słuchacz

pozna historię i strukturę tego pisma.

Blok I Języki migowe na świecie

mgr L. Długołęcka
Cel przedmiotu jest w zasadzie erudycyjny. Chodzi o zapoznanie studentów ze stanem badań
nad językami wizualno-przestrzennymi na świecie – np. Amerykańskim Językiem Migowym
(ASL), Brytyjskim Językiem Migowym (BSL) czy Szwedzkim Językiem Migowym (SSL)), a
także ich rozwojem historycznym. Zaprezentuje się też najnowsze badania z zakresu
lingwistyki migowej prowadzonymi w Instytucie Maxa Plancka w Nijmegen.

Blok J System Językowo-Migowy

prof. dr hab. B. Szczepankowski
Celem  jest  krytyczna  prezentacja  pewnego  narzędzia  translacji,  które  funkcjonuje  od
dziesięcioleci  jako  język  wykładu  w  szkołach  dla  niesłyszących.  System  Językowo-Migowy
(SJM),  czyli  polski  migany,  jest  połączeniem  języka  mówionego  i  migowego.  Służy
przekładaniu  tekstu  mówionego  (być  może,  wypowiadanego  symultanicznie)  na  sekwencję
znaków migowych, zwykle pożyczanych z PJM. Student pozna pochodzenie i przodków SJM
(w  szczególności  „francuski  ręczny”  z  końca  XVIII  wieku),  założenia  teoretyczne  i  zasady
SJM,  interpretację  lingwistyczną  tej  sztucznej  odmiany  języka  polskiego,  warianty
historyczne  SJM  i  ich  zastosowanie.  Podejmie  się  problematykę  języka  miganego  i
odczytywania  z  ust,  synergizmu  wzrokowo-słuchowo-kinestetycznego  oraz  możliwości
wykorzystywania SJM w komunikacji międzykulturowej Głuchych i słyszących.

Blok K PJM – lektorat uzupełniający

mgr M. Dobrowolska, mgr J. Łacheta, mgr A. Gronowska, mgr A. Klimczewska
Celem  przedmiotu  jest  doskonalenie  umiejętności  słuchaczy  posługiwania  się  językiem
migowym, rozwijanie słownika oraz sprawności w zakresie komunikacji czynnej i biernej.

Blok L Pomoce audiowizualne

R. Szurik
Celem

przedmiotu

jest

zapoznanie

słuchaczy

technikami

multimedialnymi

(audiowizualnymi), które powinny być standardowo wykorzystywane w pracy dydaktycznej.