Wallner M, Jedrejek M Klasycy politologii polskiej

background image

Michał Wallner, Marek Jędrejek: Klasycy politologii polskiej

Autor: Michał Wallner, Marek Jędrzejek

23.02.2007.

Celem tego opracowania jest prezentacja sylwetek dziesięciu wybitnych uczonych,

przedstawicieli polskiej politologii i nauki o stosunkach międzynarodowych, których ze względu

na olbrzymi wkład, jaki wnieśli w rozwój tych dyscyplin, określamy jako ,,klasyków''. Są to

profesorowie: Artur Bodnar, Stanisław Ehrlich, Henryk Groszyk, Konstanty Grzybowski, Józef

Kukułka, Czesław Mojsiewicz, Kazimierz Opałek, Ziemowit Jacek Pietraś, Franciszek Ryszka

oraz Marek Sobolewski.

Wybór powyższych osób wynika z przyjętej koncepcji pracy, która opiera się na kilku

założeniach. Po pierwsze, ze względów praktycznych ograniczyliśmy się do biogramów tylko

dziesięciu politologów, mając świadomość, że pomijamy w tej pracy wielu innych zasłużonych

reprezentantów tej dyscypliny. Po drugie, dążyliśmy do w miarę obiektywnego

odzwierciedlenia poziomu rozwoju polskiej kadry politologicznej i ujęcia w pracy tylko tych

osób, które należą do jej ścisłej elity, a jednocześnie reprezentują różne ośrodki naukowe.

Kierowaliśmy się też jednak przy wyborze pewnymi sympatiami i preferencjami osobistymi,

które wprowadzają do pracy element subiektywizmu. Po trzecie, przedmiotem naszego

zainteresowania była tylko politologia współczesna, rozwijana po 1945 roku, stąd pominęliśmy

postacie historyczne, wybitnych pisarzy politycznych okresu średniowiecza i odrodzenia, luźno

powiązanych ze współczesnym obszarem badawczym nauki o polityce (Paweł Włodkowic,

Andrzej Frycz Modrzewski). Po czwarte, tytułowe pojęcie ,,politologia'' traktujemy tu dosyć

szeroko. Obejmuje ono wyodrębnioną z politologii naukę o stosunkach międzynarodowych,

oraz dziedziny, pozostające w obszarze zainteresowania nauk prawnych, ekonomii, historii i

socjologii. Większość z przedstawionych przez nas klasyków nauki o polityce to właśnie nie z

wykształcenia politologowie, ale uprawiający politologię prawnicy (Henryk Groszyk, Konstanty

Grzybowski, Kazimierz Opałek, Ziemowit Jacek Pietraś, Franciszek Ryszka, Marek Sobolewski),

historycy (Józef Kukułka), albo ekonomiści (Artur Bodnar). Po piąte, przyjęliśmy alfabetyczną

kolejność prezentacji biogramów uczonych.

Każdy z opracowanych biogramów składa się z pięciu części. Schemat ten wygląda

następująco: 1) życiorys, wykształcenie, 2) przebieg kariery zawodowej, 3) liczba publikacji z

wyszczególnieniem najważniejszych z nich, 4) członkostwo w towarzystwach naukowych,

odznaczenia, ordery, nagrody, 5) specyfika dorobku naukowego i istota wkładu w rozwój

politologii w Polsce.

1. Artur Bodnar politolog i ekonomista urodził się 4 sierpnia 1929 roku w Rohiznie (dzisiejsza

Ukraina), zmarł w 1989 roku w Warszawie. Studia w Leningradzkim Instytucie Planowania

ukończył w 1954 roku. W 1963 roku uzyskał stopień doktora, a w 1972 roku doktora

habilitowanego nauk politycznych. W 1977 roku został mianowany na stanowisko profesora

nadzwyczajnego Uniwersytetu Warszawskiego.

W latach 1948-58 pracował w Ministerstwie Przemysłu i Handlu oraz w Państwowej Komisji

Planowania Gospodarczego. Krótko kierował działem ekonomicznym tygodnika ,,Polityka''

(1957-58). Następnie pracował jako ekspert w Sekretariacie RWPG w Moskwie (1958-61). W

latach 60. objął kierownictwo Zespołu Współpracy z Zagranicą w Komisji Planowania przy

Radzie Ministrów. Od 1969 roku pełnił funkcję wicedyrektora, a od 1972 roku dyrektora

Centralnego Ośrodka Metodycznego Studiów Nauk Politycznych (COMS NP) przy UW. W latach

1971-81 był stałym współpracownikiem tygodnika ,,Perspektywy''. Od 1972 roku pełnił

funkcję redaktora naczelnego ,,Studiów Nauk Politycznych'', periodyku politologów

psz.pl - Portal Spraw Zagranicznych

http://www.psz.pl/content/view/3981/

Utworzono 28 April, 2008, 18:51

background image

wydawanego przez COMS NP wspólnie z Komitetem Nauk Politycznych PAN. Od 1972 roku

pracował na Uniwersytecie Warszawskim, pełniąc kolejno funkcje dyrektora INP (od 1975) i

członka Senatu uczelni (1978-81). Od 1981 roku zasiadał w Prezydium Komitetu Nauk

Politycznych PAN. Był obok gen. Czesława Kiszczaka i Stanisława Cioska jednym z

przedstawicieli strony rządowej podczas obrad ,,Okrągłego stołu''.

Do ważniejszych pozycji w dorobku naukowym profesora Bodnara można zaliczyć książki:

,,Gospodarka europejskich krajów socjalistycznych'' (1962), ,,Samodzielność a

integracja''(1967), ,,Wymiana międzynarodowa a rozwój gospodarczy Polski'' (1969, razem z

M. Deniszczukiem), ,,Ekonomika i polityka. Podstawowe zależności'' (1978), ,,Kultura

polityczna'' (1981, wraz z J. Stefanowiczem), ,,Nauka o polityce'' (red., 1983), ,,Stosunki

międzynarodowe: problemy badań i teorii'' (red., razem z W. Szczepańskim, 1983), ,,Decyzje

polityczne. Elementy teorii'' (1985), ,,Decyzje polityczne w systemach społecznych'' (red.,

wraz z W. Szczepańskim, 1987).

Profesor Bodnar udzielał się aktywnie w Polskim Towarzystwie Nauk Politycznych (PTNP)

pełniąc kolejno funkcje wiceprezesa (1977-79) i prezesa (1979-82) Zarządu Głównego. Był

przewodniczącym Grupy Specjalistów ds. Edukacji Politycznej na IX Światowy Kongres

Międzynarodowego Stowarzyszenia Nauk Politycznych (IPSA) w Montrealu (1973), oraz na X

Kongres IPSA w Edynburgu (1976). Przewodniczył Grupie Badawczej IPSA ds. Edukacji

Politycznej i Politycznej Socjalizacji (1976-79) oraz Komitetowi Badawczemu Edukacji

Politycznej IPSA (od 1979 roku). Za swoje zasługi został odznaczony m.in. Krzyżem

Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Profesor Artur Bodnar był bardzo znaczącą osobistością polskiej politologii lat 80. Złączyło z

nim wówczas swoje naukowe kariery wielu spośród obecnie dojrzałych przedstawicieli tej

dyscypliny (np. J. Sielski, wówczas doktorant A. Bodnara, dziś profesor). Stan ten

odzwierciedlało określenie ,,stajnia Bodnara''. Profesor Bodnar przyczynił się też do integracji

środowiska politologicznego, organizując jako dyrektor COMS NP, a następnie prezes PTNP

coroczne, poprzedzające rok akademicki konferencje naukowe. Ważną funkcję integrującą

odgrywały też redagowane przez niego ,,Studia Nauk Politycznych''. Profesor Bodnar był także

pierwszym dyrektorem Instytutu Nauk Politycznych PAN, utworzonego w 1988 roku w miejsce

COMS NP (od 1990 roku zastąpionego przez Instytut Studiów Politycznych PAN).

2. Stanisław Ehrlich urodził się 27 października 1907 roku w Przemyślu, zmarł 3 października

1997 roku w Warszawie. Był prawnikiem, specjalistą w dziedzinie teorii państwa i prawa.

Studia w Wyższej Szkole Nauk Politycznych w Krakowie ukończył w 1929 roku. Rok później

uzyskał stopień naukowy doktora prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1951 roku został

mianowany na stanowisko profesora nadzwyczajnego Uniwersytetu Warszawskiego, a w 1958

roku profesora zwyczajnego tejże uczelni.

Stanisław Ehrlich w latach 1932-39 był pracownikiem Prokuratorii Generalnej. Po wybuchu II

wojny światowej opuścił Kraków w obawie przed niemieckimi represjami (był Polakiem

żydowskiego pochodzenia i marksistą) i zamieszkał we Lwowie, pozostającym pod sowiecką

okupacją. Tam związał się z tzw. lwowską szkołą prawniczą. W styczniu 1940 roku został

zatrudniony na stanowisku docenta w Katedrze Prawa Cywilnego (a następnie Katedrze Prawa

Cywilnego Procesowego) Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. W latach 1943-45 brał

udział w działaniach bojowych jako żołnierz. Po 1945 roku włączył się czynnie w odbudowę

nauki w powojennej Polsce, początkowo na Uniwersytecie Łódzkim (1946-47), później w

Warszawie. Był założycielem i redaktorem naczelnym (1946-66) miesięcznika prawniczego

,,Państwo i Prawo'', w którym publikują do dzisiaj najwybitniejsi specjaliści z różnych dziedzin

nauk prawnych. Od 1948 do 1978 roku był pracownikiem naukowo-dydaktycznym UW. W

1966 roku w wyniku represji utracił stanowisko redaktora naczelnego ,,Państwa i Prawa'' oraz

kierownika katedry na UW. Był założycielem i redaktorem naczelnym (1966-70) ,,The Polish

psz.pl - Portal Spraw Zagranicznych

http://www.psz.pl/content/view/3981/

Utworzono 28 April, 2008, 18:51

background image

Round Table''. Jako stypendysta Fundacji Forda studiował w 1960 roku w USA. Wykładał jako

visiting profesor na Sorbonie w Paryżu (1965-66), Katolickim Uniwersytecie Louvain (1972),

Uniwersytecie w Toronto (1973-74), Fundacji Nauk Politycznych w Paryżu (1978) oraz na

uniwersytetach w Bazylei, Hamburgu, Berkeley, Belgradzie, Bordeaux, Dijon, Florencji,

Genewie, Heidelbergu, Moskwie, Perugii, Rzymie, Tybindze i Zagrzebiu. Był stypendystą

Fundacji Rockefellera (USA, 1974). Wypromował wielu doktorów prawa, w tym obecnego

premiera RP Jarosława Kaczyńskiego, który nazywa profesora Ehrlicha niekwestionowanym

autorytetem w dziedzinie prawa.

Pośród wielu publikacji profesora Ehrlicha na szczególną uwagę zasługują książki:

,,Zagadnienia praworządności''(1945), ,,Praworządność, Sejm'' (1956), ,,Studia z teorii

prawa'' (red., 1966), ''Władza i interesy: studium struktury politycznej kapitalizmu'' (1967),

,,Wstęp do nauki o państwie i prawie'' (1970), ,,Oblicza pluralizmów'' (1980), ,,Dynamika

norm'' (1988), ,,Wiążące wzory zachowania : rzecz o wielości systemów norm'' (1995),

,,Norma, grupa, organizacja'' (1997) oraz artykuły ,,Ekspert - zagadnienie polityczne''

(,,Państwo i ,,Prawo'' 1973, z. 6), ,,O wielości systemów normatywnych'' (tamże, 1979, z. 5).

Stanisław Ehrlich był członkiem Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, prezesem Polskiego

Towarzystwa Nauk Politycznych (1964-65), przewodniczącym Sądu Koleżeńskiego ZAiKS

(1976-77), wiceprezesem International Political Science Association (1964-67),

przewodniczącym Research Committee on Socio-Political Pluralism, prezesem International

Association of Social Science Documentation (1966), członkiem Jury Europejskiego dla

Stypendiów Americal Council of Learned Societies (1972). Za swoje zasługi został odznaczony

m.in. nagrodą resortową II stopnia (1973) oraz Krzyżem Oficerskim OOP (1971).

Profesor Ehrlich propagował realistyczne i socjologiczne spojrzenie na prawo oraz badanie

rzeczywistości normatywnej w jej społecznym odbiorze i funkcjonowaniu. Był zwolennikiem

badań interdyscyplinarnych w naukach humanistycznych. Jego główny wkład w rozwój polskiej

politologii polega na dostarczeniu oryginalnych opracowań dotyczących zjawiska pluralizmu

oraz teorii grup interesów, jak również w zaangażowaniu w działalność organizatorską (założył

na początku lat 50-tych wraz z Oskarem Lange i Adamem Schaffem Towarzystwo Nauk

Politycznych, działał też aktywnie w powstałym w 1957 roku Polskim Towarzystwie Nauk

Politycznych).

3. Henryk Groszyk prawnik, specjalista w dziedzinie teorii państwa i prawa, zajmujący się

także problematyką nauk politycznych, urodził się 2 października 1926 roku w Sępólnie

Krajeńskim, w ówczesnym woj. Pomorskim. Naukę w gimnazjum przerwał mu wybuch II

wojny światowej, na początku której został wraz z rodziną przeniesiony do Generalnego

Gubernatorstwa. Brał udział w czynnej walce z okupantem w szeregach AK. Schwytany przez

gestapo znalazł się w Pawiaku w Warszawie, skąd został przetransportowany do obozu

koncentracyjnego Stutthof. Po wojnie zdał maturę i jesienią 1946 roku rozpoczął studia

prawnicze na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu,

uzyskując w 1950 roku stopień magistra praw. Stopień doktora uzyskał na Wydziale Prawa

UMCS w 1959 roku, pisząc pracę z zakresu problematyki dotyczącej swoistych odrębności

założeń filozoficznych i organizacyjnych państwowości socjalistycznej, pokazanych na

przykładzie idei centralizmu demokratycznego. Stopień naukowy doktora habilitowanego H.

Groszyk uzyskał również na Wydziale Prawa UMCS w 1965 roku i tym samym został docentem

UMCS. Tytuł profesorski uzyskał w 1977 roku. Ożenił się w wieku 25 lat, ze Stefanią Słubicką.

Mają syna Mariusza.

Od początku studiów utrzymywał się z pracy w NBP, z której zrezygnował, chcąc poświęcić się

pracy naukowej. W roku akademickim 1948/1949 był asystentem-wolontariuszem w Katedrze

Historii Ustroju Państwa i Prawa Polskiego UMK. Następnie współpracował z prof. Tadeuszem

Szczurkiewiczem na seminarium socjologii. Po ukończeniu studiów powołano Henryka

psz.pl - Portal Spraw Zagranicznych

http://www.psz.pl/content/view/3981/

Utworzono 28 April, 2008, 18:51

background image

Groszyka na stanowisko młodszego asystenta w Katedrze Prawa Administracyjnego na nowo

utworzonym od 1949 roku Wydziale Prawa UMCS w Lublinie. Z początkiem roku

akademickiego 1953/1954 na wniosek prof. Grzegorza Seidlera, kierownika i założyciela

Katedry Teorii Państwa i Prawa UMCS, Henryk Groszyk został przeniesiony właśnie do tej

Katedry. W 1959 po uzyskaniu stopnia doktora wyjechał jako stypendysta na staż naukowy na

Uniwersytet w Paryżu. Pobyt nad Sekwaną znacznie poszerzył zakres zainteresowań i warsztat

metodologiczny ówczesnego jeszcze doktora Groszyka. Dzięki temu partycypował w tworzeniu

kolejnych wydań ,,Annales UMCS'', a także w tworzeniu monografii ,,Francuska koncepcja

nauki politycznej'' (1964), która stała się podstawą do przeprowadzenia habilitacji. Od końca

lat 60. pełnił wiele funkcji na Wydziale. W 1969 roku objął stanowisko kierownika Katedry

Teorii Państwa i Prawa (1969- 1970), a następnie, po przekształceniu systemu katedralnego

na system instytutowy, został kierownikiem Zakładu Państwa i Prawa. W następnych latach H.

Groszyk pełnił funkcje dyrektora Instytutu Historii i Teorii Państwa i Prawa (1977-1981),

prodziekana Wydziału Prawa i Administracji (1981-1982) i dziekana tegoż Wydziału (1982-

1984), członka senatu UMCS (1973-1976 i 1982-1984) oraz wielu komisji senackich i innych

organów uniwersyteckich bądź z uniwersytetem związanych, np. od roku 1971 był redaktorem

działu humanistyki w biuletynie Lubelskiego Towarzystwa Naukowego. Od 1983 roku, po

przejściu prof. G. L. Seidlera na emeryturę, został ponownie kierownikiem Zakładu Teorii

Państwa i Prawa i pełnił tę funkcję do 1997 r.

Posiadał członkostwo: Komitetu Nauk Prawnych PAN (1981- 1987), Komitetu Nauk

Politycznych PAN (1972- 1996), Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN. Był

prezesem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych (1988- 1991),

wcześniej wieloletnim wiceprezesem i członkiem tego Zarządu, od 1991 r. posiada

członkostwo honorowe PTNP. Był też członkiem kilku rad naukowych np. Rady Naukowej

Instytutu Nauk Prawnych PAN, Rady Naukowej PISM i kilku redakcji. Przez wiele lat był

członkiem komitetu redakcyjnego, a potem, rady redakcyjnej ,,Studiów Nauk Politycznych'',

przez kilka lat członkiem komitetów redakcyjnych ,,Studiów Prawniczych'', wydawnictwa

ciągłego Instytutu Nauk Prawnych PAN, ,,Polish Round Table'' , ,,Studies in the Theory and

Philosophy of Law'', ,,Polish Political Science''.

Jego najistotniejsza działalność pozanaukowa przypada na lat 80. i 90. W okresie lat 80. to

przede wszystkim działalność w Międzyklubowym Zespole Ekspertów Parlamentarnych (1981-

1982). Dzięki pracom w tym zespole przyczynił się do powołania w Polsce Trybunału Stanu,

Trybunału Konstytucyjnego oraz reaktywowania urzędu prezydenta. Z wyboru Sejmu był

członkiem Trybunału Stanu pierwszej kadencji (1982-1985), a w latach 1985-1993 sędzią

Trybunału Konstytucyjnego. Od 1995 do 1997 roku był ekspertem Komisji Konstytucyjnej

Zgromadzenia Narodowego. W latach 1984-1987 i 1994-1998 był członkiem Rady

Legislacyjnej przy Prezesie Rady Ministrów, a w latach 1994-1998 także członkiem Komisji

Prezesa Rady Ministrów ds. Nagród Naukowych.

Jest autorem ponad 100 publikacji naukowych, w tym kilku monografii z zakresu teorii

państwa i prawa. Niezwykle istotną monografią jest chociażby wspomniana wyżej ,,Francuska

koncepcja nauki politycznej'' (1964, wznowiona w 1968). Inne interesujące prace to

,,Refleksje o przyszłości sankcji prawnej'' (1985), w studium tym zawarł optymistyczną tezę,

że historia i współczesna ewolucja sankcji prawnej wskazują na zachodzący w dziejach postęp

etyczny. Kolejną wartą odnotowania publikację prof. Groszyk stworzył wraz z A. Korybskim.

Książka ta nosi tytuł ,,Konflikt interesów i prawo'' (1990).

Profesor w swych pracach i działalności naukowej koncentruje swoją uwagę na trzech

zjawiskach: władzy, państwie i prawie. Między tymi fenomenami dostrzega ścisłą łączność.

Jego zdaniem, te trzy wieloaspektowe zjawiska można łącznie uznać za spektrum, za którego

pomocą następuje instytucjonalizacja życia społecznego umacniająca wartości i normy istotne

dla trwania i rozwoju zbiorowości społecznych zorganizowanych w państwo. Prof. Groszyk

przyczynił się także w znacznej mierze do stworzenia ładu ustrojowego Polski po 1989 roku.,

uczestnicząc w kształtowaniu i pracach Trybunału Stanu i Konstytucyjnego. W pracach tego

psz.pl - Portal Spraw Zagranicznych

http://www.psz.pl/content/view/3981/

Utworzono 28 April, 2008, 18:51

background image

drugiego wniósł szczególnie istotny wkład w budowaniu głównych linii orzecznictwa,

umacniających zasadę państwa prawnego.

4. Konstanty Grzybowski, prawnik i historyk doktryn politycznych i prawnych, urodził się 17

lutego 1901 roku w Zatorze koło Oświęcimia. Gimnazjum ukończył w Krakowie w 1921 roku,

następnie studiował prawo na UJ (1921-1923), później prawo i ekonomię w

Handelshochschule w Berlinie (1923-1924). W 1927 r. obronił doktorat praw na podstawie

pracy ,,Unitaryzm i federalizm w Niemczech'', przygotowanej pod kierunkiem Władysława

Jaworskiego. Z uwagi na zatarg z władzami sanacyjnymi co do autonomii uczelni jego

habilitacja nie została zatwierdzona. Po wojnie, w 1946 roku został profesorem

nadzwyczajnym, a w 1959 roku otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Poślubił córkę swojego

nauczyciela Stanisława Estreichera - Krystynę; była ona pisarką, autorką książek dla

młodzieży oraz ,,Kroniki rodzinnej'' poświęconej Estreicherom. Brat Konstantego, Stefan

Mieczysław Grzybowski, był także wybitnym prawnikiem, cywilistą, profesorem UJ. Konstanty

Grzybowski zmarł na skutek nieszczęśliwego wypadku w Krakowie 19 czerwca 1970 roku.

Pracował przez kilka lat w Prokuratorii Generalnej w Krakowie oraz w zarządzie miejskim w

Krakowie (jako radca prawny) W latach 1928-1929 wykładał teorię państwa i prawo

konstytucyjne w Instytucie Administracji Gospodarczej w Krakowie, a w latach 1928-1939

geopolitykę w Szkole Nauk Politycznych przy Wydziale Prawa UJ. Związany przed wybuchem

wojny ze środowiskami kontynuującymi tradycje konserwatywnych ,,stańczyków'' był

członkiem Stronnictwa Prawicy Narodowej, a w latach 1933-1934 redaktorem ,,Czasu''. W

latach 1930-1939 pełnił funkcję redaktora ,,Przeglądu Współczesnego'', w latach 1933-1935

należał do BBWR i sympatyzował z polityką Piłsudskiego. Potem zbliżył się do ugrupowań

lewicowych i działał w Stronnictwie Demokratycznym. Po zakończeniu wojny nawiązał

najpierw współpracę z tygodnikiem ,,Odrodzenie'', następnie zaś z redakcją otwarcie

sprzyjającą nowemu reżimowi ,,Kuźnicą''. Tuż po wojnie kierował też Katedrą Prawa

Państwowego, a następnie Zespołem Katedr Teorii Państwa i Prawa Państwowego. W latach

1948-1951 pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa. Od 1962 roku kierował utworzoną w tym

czasie pierwszą w Polsce Katedrą Historii Doktryn Politycznych i Prawnych. Poza UJ pozostawał

związany z Zakładem Nauk Prawnych PAN (od 1956 pod nazwą Instytut Nauk Prawnych PAN,

pracował w Zakładzie Powszechnej Historii Państwa i Prawa, 1956-1961) oraz Instytutem

Historii PAN (pracował w Zakładzie Historii Państwa i Prawa, 1961-1968). Od 1967 był również

prezesem Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych, poza tym brał udział w pracach

towarzystw i akademii zagranicznych - Institut International de Philosophie Politique, Societe

Jean Bodin, Commission Internationale pour l'Histoire des Assembles d'Etat.

Przed wojną publikował opracowania na temat ustroju politycznego Niemiec i ZSRR, oraz

rozstrzygnięć Konstytucji kwietniowej (,,Zasady konstytucji kwietniowej'', 1937). Po wojnie

zajmował się głównie historią parlamentaryzmu (m.in. ,,Demokracja angielska'', 1946,

,,Teoria reprezentacji w Polsce Odrodzenia'', 1959) i problematyką doktryn polityczno-

prawnych (,,Historia doktryn politycznych i prawnych. Od państwa niewolniczego do rewolucji

burżuazyjnych'', 1967). Pozostawił także wiele prac poświęconych wiekom XVI i XVII,

dwutomowe ,,Refleksje sceptyczne'' (1970) oraz - ocenianej krytycznie - doktrynie i polityce

Stolicy Apostolskiej (,,Doktryna polityczna i społeczna papiestwa 1798-1968'', wraz z B.

Sobolewską).

Był laureatem nagrody "Życia Literackiego" za działalność publicystyczną i popularyzatorską

(1961), nagrody "Problemów" za popularyzację nauki. Otrzymał również wyróżnienie "Ekranu"

za cykl programów telewizyjnych ,,Gawędy o współczesności'' (1969).

Konstanty Grzybowski uważany jest za twórcę polskiej szkoły historii doktryn politycznych i

prawnych. Zainteresowania naukowe Grzybowskiego obejmowały właśnie historię doktryn

politycznych i prawnych, a oprócz tego: politologię, prawo państwowe, teorię państwa i

psz.pl - Portal Spraw Zagranicznych

http://www.psz.pl/content/view/3981/

Utworzono 28 April, 2008, 18:51

background image

prawa. Zainicjował w Polsce badania politologiczne, prowadzone na podstawie analiz

socjologicznych, prawnych i historycznych. Wydał pierwsze naukowe opracowania polskiego

prawa państwowego okresu II Sejmu Ustawodawczego. Jako pierwszy przeprowadził analizę

prawną dyktatury władzy III Rzeszy. Za fundamentalne w jego dorobku naukowym uchodzi

dzieło ,,Nauka o państwie'' (1949). Oprócz dużego wkładu naukowego w ramach

wymienionych wyżej dziedzin prof. Grzybowski prowadził intensywną działalność

popularyzatorską, o czym świadczą uzyskiwane przez niego nagrody. Wydarzeniem o takim

charakterze była, przygotowana przez prof. Grzybowskiego, Sesja Makiawelowska,

zorganizowana w 1969 roku.

5. Józef Kukułka, profesor, politolog, działacz polityczny urodził się 3 stycznia 1929 roku we

wsi Rączyna, w byłym powiecie jarosławskim, w rodzinie chłopskiej. Zmarł 6 października

2004 roku w Warszawie, pozostawiając żonę Krystynę, która była profesorem Wydziału

Zarządzania UW, oraz synów Jana i Piotra. Studia na Wydziale Dyplomatyczno-Konsularnym

Akademii Nauk Politycznych w Warszawie rozpoczął w 1948 roku. W 1951 roku ukończył I

stopień studiów i otrzymał dyplom wykwalifikowanego pracownika służby dyplomatyczno-

konsularnej wydany przez Szkołę Główną Służby Zagranicznej (dawna ANP). W 1953 roku

otrzymał dyplom magistra w zakresie historii stosunków międzynarodowych (praca

magisterska dotyczyła podboju Maroka przez Francję). Studia doktoranckie odbył w Instytucie

Historii PAN i po obronie rozprawy pt. ,,Geneza sojuszu polsko-francuskiego 1917-1919''

otrzymał w 1958 roku stopień doktora nauk historycznych. W marcu 1971 roku zdał

kolokwium habilitacyjne na Wydziale Historyczno-Filozoficznym Uniwersytetu Łódzkiego, który

nadał mu stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych. Za rozprawę habilitacyjną

pt. ,,Francja a Polska po Traktacie Wersalskim 1919-1921'' uzyskał w 1971 roku nagrodę

PISM I stopnia. Profesorem nadzwyczajnym nauk politycznych został mianowany w 1977

roku, zaś profesorem zwyczajnym nauk humanistycznych w 1986 roku.

W latach 1949-56 Profesor Kukułka pracował jako asystent a później adiunkt w Katedrze

Historii Powszechnej Najnowszej Szkoły Głównej Służby Zagranicznej. W latach 1956-62

zaangażował się silnie w działalność ruchu ludowego, współtworząc nowy Związek Młodzieży

Wiejskiej i pełniąc funkcję redaktora naczelnego ,,Roczników Dziejów Ruchu Ludowego'' (1960-

62). Od 1962 do 1968 roku był pracownikiem naukowym PISM, specjalizując się w tematyce

francuskiej. Od 1968 do 1972 roku przebywał w Paryżu, pracując kolejno na stanowiskach I

sekretarza i radcy ambasady do spraw politycznych. W 1972 roku rozpoczął pracę w

Instytucie Nauk Politycznych UW na stanowisku docenta. Od 1972 do 1978 roku był

konsultantem MSZ. W latach 1973-75 pełnił funkcję wicedyrektora INP ds. dydaktycznych, zaś

od 1975 do 1977 roku prodziekana Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW. Od 1977

do 1990 roku był dyrektorem Instytutu Stosunków Międzynarodowych UW, poczym objął

kierownictwo Zakładu Historii i Teorii Stosunków Międzynarodowych. W marcu 1994 roku

został wybrany przewodniczącym Rady Naukowej ISM. Związany od 1949 roku z partią

chłopską (SL, ZSL, PSL), pełnił różne funkcje w jej ogniwach uczelnianych,

międzyuczelnianych, wojewódzkich i krajowych. W latach 1981-89 był wiceprezesem

Naczelnego Komitetu ZSL. Od 1985 do 1989 roku był posłem na Sejm PRL,

wiceprzewodniczącym sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych i sekretarzem Polskiej Grupy

Unii Międzyparlamentarnej. Prowadził wykłady z problematyki teoretycznej stosunków

międzynarodowych na uniwersytetach Paryż XI, Triest i Hanoi.

Do najważniejszych publikacji w dorobku naukowym Profesora Kukułki poza habilitacją zalicza

się następujące książki: ,,Współpraca polityczna państw wspólnoty socjalistycznej'' (1976),

,,Problemy teorii stosunków międzynarodowych'' (1978, pierwsza tego typu praca w

literaturze polskiej, tłumaczona na wiele języków, w tym chiński), ,,Międzynarodowe stosunki

polityczne'' (1982), ,,Teoria stosunków międzynarodowych'' (2000), ,,Historia współczesna

stosunków międzynarodowych 1945-2000'' (2003), ,,Wstęp do nauki o stosunkach

międzynarodowych'' (2004).

psz.pl - Portal Spraw Zagranicznych

http://www.psz.pl/content/view/3981/

Utworzono 28 April, 2008, 18:51

background image

Profesor Józef Kukułka był członkiem wielu organizacji społecznych i towarzystw naukowych.

Od 1949 roku był członkiem SL, a od 1949 roku ZSL. W latach 1958-66 był członkiem Zarządu

Głównego Związku Młodzieży Wiejskiej. Kilka kadencji był członkiem Komitetu Nauk

Politycznych PAN, Rady Naukowej PISM oraz Spółdzielczego Instytutu Badawczego. Był

współtwórcą i wiceprzewodniczącym Polskiej Rady Badań Pokoju. Był współtwórcą i

przewodniczącym Klubu Inteligencji Ludowej. Aktywnie działał w Towarzystwie Przyjaźni

Polsko-Francuskiej. Za zasługi naukowe i dydaktyczne został odznaczony m.in. Złotym

Krzyżem Zasługi, Krzyżami Kawalerskim, Oficerskim i Komandorskim Orderu Odrodzenia

Polski, Nagrodą im. Profesora Franciszka Ryszki.

W pracy naukowej Profesor Kukułka zajmował się głównie historią i teorią stosunków

międzynarodowych, uważany jest za jednego z ojców polskiej nauki o stosunkach

międzynarodowych, którą uważał za najszerszą z nauk humanistycznych. Kładł duży nacisk na

warsztatowe, metodologiczne aspekty analiz politologicznych podejmowanych przez autorów

prac magisterskich i doktorskich. Przyczynił się do wyodrębnienia w Polsce nauki o stosunkach

międzynarodowych jako odrębnej dyscypliny naukowej. Jako pierwszy w Polsce zajął się

szeroko teorią stosunków międzynarodowych.

6. Czesław Mojsiewicz urodził się 1 stycznia 1925 roku w Miratyczach, pow. Nowogródek. Na

Nowogródczyźnie mieszkał do 1940 roku, kiedy został wysiedlony wraz z rodziną do lasów

archangielskich (ZSRR). Jako żołnierz wojska Polskiego przebył szlak bojowy w szeregach 1

Dywizji im. T. Kościuszki (do września 1944 r.) i 5 Dywizji II Armii Wojska Polskiego. 12

października 1943 roku brał udział w bitwie pod Lenino. W wieku zaledwie 19 lat został

powołany na stanowisko oficerskie. Po zakończeniu działań wojennych związał się zawodowo z

wojskowością. W 1954 roku zdobył wykształcenie wyższe magisterskie na Wydziale Społeczno-

Filozoficznym UW. W 1964 roku obronił rozprawę doktorską na temat pracy wychowawczej w

armii amerykańskiej na Wojskowej Akademii Politycznej. Od 1967 roku związał się na stałe z

UAM w Poznaniu. W 1971 roku odbył kolokwium habilitacyjne, w 1979 roku został powołany

na stanowisko profesora nadzwyczajnego, a w 1988 roku - profesora zwyczajnego.

Profesor Mojsiewicz początkowo poświęcił się służbie zawodowej w Wojsku Polskim. Od 1951

do 1961 roku był wykładowcą w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie Od 1961 roku

pracował jako zastępca komendanta Oficerskiej Szkoły Wojsk Pancernych w Poznaniu. W 1966

roku po ponad 23-letniej służbie wojskowej podjął decyzję o rozstaniu się z armią. Od 1967 do

1996 roku pracował na UAM w Poznaniu, przechodząc drogę od asystenta do profesora

zwyczajnego. W 1971 roku objął stanowisko kierownika Zakładu Stosunków

Międzynarodowych w Instytucie Nauk Politycznych. W latach 1978-84 pełnił funkcję zastępcy

dyrektora Instytutu do spraw naukowych. Po podjęciu pracy na uniwersytecie Profesor

wykazywał dużą aktywność w uczestnictwie w międzynarodowych i krajowych konferencjach

naukowych. Brał udział w kilku światowych kongresach nauk politycznych, m.in. w Moskwie

(1979), Paryżu (1985), Waszyngtonie (1988), Buenos Aires (1991) i Berlinie (1994). Na

uznanie zasługuje działalność dydaktyczna Profesora; wypromował kilkuset magistrów i 30

doktorów nauk o polityce. Obecnie kieruje Katedrą Stosunków Międzynarodowych w Wyższej

Szkole Zarządzania i Bankowości w Poznaniu.

Profesor Mojsiewicz jest autorem ponad 300 publikacji naukowych, odzwierciedlających

szeroki horyzont zainteresowań badawczych. W swoich pracach poruszał m.in. kwestie

globalnych problemów ludzkości (,,Globalne problemy ludzkości'' Poznań 1998), wojny i

pokoju, zbrojeń i rozbrojenia (,,Pokojowe współistnienie państw o różnych systemach''

Warszawa 1978, ,,Współistnienie lub nieistnienie'' Warszawa 1986, ,,Leksykon problemów

międzynarodowych i konfliktów zbrojnych Wrocław 1998), kształtowania kultury politycznej i

opinii publicznej (,,Rola opinii publicznej w polityce'' Poznań 1999), tożsamości politologii jako

dyscypliny naukowej i jej metodologii, teorii i praktyki ładu międzynarodowego (,,Leksykon

psz.pl - Portal Spraw Zagranicznych

http://www.psz.pl/content/view/3981/

Utworzono 28 April, 2008, 18:51

background image

współczesnych międzynarodowych stosunków politycznych'' Wrocław 1996, ,,Wspólnota

Niepodległych Państw'' 2000). Na dużą uwagę zasługuje też działalność publicystyczna

Profesora prezentowana w regionie, kraju oraz za granicą (m.in. w USA).

Profesor Czesław Mojsiewicz zajmował różne stanowiska naukowe i dydaktyczne w uczelni,

Polskim Towarzystwie Nauk Politycznych (przewodniczący), Komitecie Nauk Politycznych PAN

(wiceprzewodniczący i przewodniczący) i IPSA (International Political Science Association).

Przez kilka kadencji był członkiem Centralnej Komisji ds. Tytułu Naukowego i Stopni

Naukowych. Od 2004 roku jest honorowym przewodniczącym Komitetu Nauk Politycznych

PAN. Za działalność naukowo-dydaktyczną, społeczną, organizacyjną, a wcześniej bojową

podczas II wojny światowej i wojskową po II wojnie światowej odznaczony został licznymi

medalami, odznakami honorowymi, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim

Orderu Odrodzenia Polski.

Profesor Czesław Mojsiewicz jest jedną z najważniejszych osobistości politologii polskiej. Był

jednym z rzeczników rozwoju tej dyscypliny naukowej i wydzielenia jej spośród innych,

pokrewnych dyscyplin nauk humanistycznych. Wskazywał na jej odrębność metodologiczną i

główne pola badawcze. Przyczynił się też do rozwoju na gruncie polskim nauki o stosunkach

międzynarodowych.

7. Kazimierz Tadeusz Opałek urodził się 13 lipca 1918 roku w Krakowie, zmarł 11 listopada

1995 roku, tamże. Z wykształcenia był prawnikiem, specjalistą w dziedzinie teorii państwa,

prawa i polityki oraz filozofii prawa. Studia na UJ ukończył w 1945 roku. Rok później otrzymał

stopień naukowy doktora, a w 1952 roku doktora habilitowanego. W 1954 roku został

mianowany na stanowisko profesora nadzwyczajnego, a w 1962 roku profesora zwyczajnego.

W 1967 roku otrzymał od Wydziału Prawa Uniwersytetu w Pecs (Węgry) tytuł doktora honoris

causa, jako pierwszy Polak w historii tej uczelni.

Profesor Opałek przez większość życia związany był zawodowo z Uniwersytetem Jagiellońskim

w Krakowie, na którym został zatrudniony w 1945 roku. Pokonując kolejne szczeble kariery

naukowej, przeszedł drogę od asystenta do profesora. Od 1954 roku kierował Zakładem Teorii

Państwa i Prawa. W latach 1954-56 pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa, a w latach 1962-

64 prorektora UJ. Od 1969 do 1975 roku był dyrektorem Instytutu Nauk Politycznych UJ. W

1976 roku został członkiem korespondentem PAN, a w 1989 roku członkiem Polskiej Akademii

Umiejętności w Krakowie (II Wydziału, czyli Wydziału Historyczno-Filozoficznego). W PAN

pełnił funkcje wicedyrektora Instytutu Nauk Prawnych (1956-62) i przewodniczącego Komitetu

Nauk Politycznych (od 1972 roku).

Wśród ważniejszych publikacji profesora Opałka na wyszczególnienie zasługują książki:

,,Hugona Kołłątaja poglądy na państwo i prawo'' (1952), ,,Prawo natury u polskich

fizjokratów'' (1953), ,,Problemy metodologiczne nauki prawa'' (1962), ,,Historia nauki

polskiej. T.2, Oświecenie'' (1970), ,,Z teorii dyrektyw i norm'' (1974), ,,Pojęcia <<kultury>> i

<<stylu>> w nauce o polityce i w prawoznawstwie'' (1976), ,,Zagadnienia teorii prawa i teorii

polityki'' (1982), ,,Prawo. Metodologia, filozofia, teoria prawa'' (1991, wspólnie z J.

Wróblewskim), oraz artykuły z dziedziny teorii prawa i teorii polityki opublikowane w

czasopismach zagranicznych.

Profesor Opałek był członkiem wielu towarzystw naukowych, m.in. członkiem korespondentem

Academie Internationale d&rsquo;Histoire des Sciences (od 1971), przewodniczącym Polskiej

Sekcji Internationale Vereinigung fûr Rechts und Socialphilosophie (od 1972), członkiem

Komitetu Wykonawczego International Political Science Association (1973-79), członkiem

korespondentem Hans Kelsen Instytut w Wiedniu (od 1980), oraz członkiem Serbskiej

Akademii Nauk i Sztuki (od 1981 roku). Był także członkiem słynnego Towarzystwa Biblioteki

Słuchaczów Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, najstarszego (1851) koła naukowego w

psz.pl - Portal Spraw Zagranicznych

http://www.psz.pl/content/view/3981/

Utworzono 28 April, 2008, 18:51

background image

Polsce działającego na Wydziale Prawa UJ. W latach 1971-76 pełnił też funkcję redaktora

naczelnego ,,Kwartalnika Historii Nauki i Techniki''.

Wkład profesora Kazimierza Opałka w rozwój polskiej politologii obejmuje nie tylko

wartościowe studia z zakresu teorii państwa i polityki, ale również cenne inicjatywy

organizatorskie, prowadzące do integracji środowiska naukowego. Warto w tym kontekście

wspomnieć o pełnionych przez Profesora funkcjach prezesa Polskiego Towarzystwa Nauk

Politycznych (1973-76) oraz redaktora naczelnego ,,Studiów Nauk Politycznych'' (1972-76).

8. Ziemowit Jacek Pietraś urodził się 7 lipca 1943 roku w Pionkach. Zmarł 12 listopada 2004

roku. Pochodził z rodziny prawniczej, jego ojciec - Stefan był sędzią. Studia na Wydziale

Prawa UMCS skończył w 1966 roku, przygotowując pracę magisterską pt. ,,Zasady prawne

pokojowego badania i wykorzystania przestrzeni kosmicznej''. Wtedy też został zatrudniony w

Studium Nauk Politycznych UMCS na stanowisku asystenta. Doktoryzował się w 1971 roku,

przygotowując dysertację na temat ,,Wojna domowa ze stanowiska prawa

międzynarodowego''. Jako stypendysta Fundacji Kościuszkowskiej studiował w latach 1975-76

politologię oraz stosunki międzynarodowe w University of Minnesota. W roku 1978 na

podstawie rozprawy ,,Dyplomatyczna misja specjalna jako instytucja prawa

międzynarodowego'' uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk prawnych w zakresie prawa

międzynarodowego. W 1991 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1994 roku

został mianowany na stanowisko profesora zwyczajnego. Żonaty z Barbarą z domu Śpiewak,

ma syna Macieja.

Profesor Pietraś od początku związany był z Uniwersytetem Marii Curie-Skłodowskiej w

Lublinie. Był wicedyrektorem i dyrektorem Międzyuczelnianego Instytutu Nauk Politycznych.

Doprowadził do utworzenia w 1980 roku Zakładu Stosunków Międzynarodowych na UMCS

(pierwszego poza Warszawą takiego zakładu), a następnie Wydziału Politologii tamże, którym

kierował przez wiele lat, pełniąc funkcje prodziekana, a następnie dziekana. Krótko w 1993

roku pełnił też funkcje prorektora i rektora UMCS. Współpracował ze środowiskiem

politologicznym z całego kraju, zwłaszcza z pracownikami uniwersytetów Warszawskiego,

Jagiellońskiego i Wrocławskiego. W latach 1992-1997 prowadził też wykłady ze stosunków

międzynarodowych na KUL. Rozwijał szerokie kontakty międzynarodowe. Wykładał jako

visiting profesor na wielu uczelniach amerykańskich, m.in. w Pensylwanii, Minnesocie, St.

Paul, Wisconsin. Był profesorem Jeana Monneta w zakresie Europejskiego prawa

wspólnotowego, uczestniczył w programach TEMPUS i SOKRATES. Był także "polskim

ambasadorem" w Europejskim Stowarzyszeniu dziekanów DEANS. Chętnie wcielał się w rolę

eksperta czy to Ministerstwa Spraw Zagranicznych czy Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Wypromował liczną rzeszę magistrów i doktorów politologii.

Łącznie profesor Pietraś opublikował około 200 publikacji naukowych, w tym wiele książek. Do

jego najważniejszych publikacji książkowych należy zaliczyć prace: ,,Dyplomatyczna misja

specjalna jako instytucja prawa międzynarodowego" (1978), "Postawy teorii stosunków

międzynarodowych" (1986), "Teoria decyzji politycznych" (1990), "Międzynarodowa rola Chin"

(1990), "Sztuczna inteligencja w politologii: heurystyczne modelowanie procesów adaptacji

politycznej" (1990), "Teoria gier jako sposób analizy procesów podejmowania decyzji

politycznych" (1997), "Decydowanie polityczne" (1998, 2000) oraz wydane pośmiertnie

,,Prawo wspólnotowe i integracja europejska'' (2005). Za monografię "Decydowanie

polityczne", uważaną za kanon kształcenia politologa, swoistą ,,biblię politologów'', otrzymał

Nagrodę Ministra Edukacji Narodowej. Pośmiertnie wydana książka ,,Prawo wspólnotowe i

integracja europejska" także otrzymała nagrodę Ministra Edukacji Narodowej w kategorii

,,najlepszy podręcznik akademicki''.

W uznaniu zasług naukowych, dydaktycznych i organizatorskich został odznaczony Złotym

Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, otrzymał też medal Komisji

psz.pl - Portal Spraw Zagranicznych

http://www.psz.pl/content/view/3981/

Utworzono 28 April, 2008, 18:51

background image

Edukacji Narodowej, Nagrody Ministra oraz Rektora. Kiedy w 1999 roku Wydział

Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW zdecydował po raz pierwszy przyznać nagrodę

naukową im. Prof. Franciszka Ryszki dla uczonego spoza Wydziału, to wybór padł na Profesora

Ziemowita Jacka Pietrasia, za ,,wybitny wkład w rozwój polskich nauk politycznych, ze

szczególnym uwzględnieniem teorii polityki i stosunków międzynarodowych''. Profesor Pietraś

był członkiem wielu towarzystw naukowych i kolegiów redakcyjnych 9 czasopism naukowych,

m.in. ,,Yearbook of Polish Foreign Policy'', ,,Polskiego Przeglądu Dyplomatycznego'',

,,Stosunków Międzynarodowych''. Przez 5 lat pełnił funkcję redaktora naczelnego ,,Polish

Political Science Yearbook''. Zasiadał w Radach Naukowych PISM w Warszawie, Instytutu

Studiów Strategicznych w Krakowie, Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej w Lublinie. Był

członkiem Komitetu Nauk Politycznych PAN (od 1990 roku), Rady Głównej Szkolnictwa

Wyższego, Rady Edukacji Europejskiej MEN, Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych

(wiceprezes 1985-1998), Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, International Law

Association, Polish European Community Studies Association, European Political Science

Network. Pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Politologii i Stosunków Międzynarodowych

Oddziału PAN w Lublinie.

Profesor Ziemowit Jacek Pietraś odegrał wielką rolę w wypracowaniu na gruncie polskim

modelu nowej dyscypliny naukowej jaką jest politologia. Opracował przyjęte przez Radę

Główną Szkolnictwa Wyższego obowiązujące obecnie standardy kształcenia studentów

politologii. Od samego początku uczestniczył w wysiłkach zmierzających do wyłonienia w

naszym kraju nauki o stosunkach międzynarodowych jako samodzielnej dyscypliny pośród

nauk politycznych. Był twórcą Lubelskiej Szkoły Badania Stosunków Międzynarodowych. Dzięki

niemu Lublin stał się drugim po warszawskim ośrodkiem tej dyscypliny w Polsce. Szczególną

zasługą Profesora jest rozwinięcie politologicznej analizy decyzyjnej, teorii wyznaczników

polityki zagranicznej, teorii adaptacji politycznej oraz aplikowanie teorii gier do badania

procesów politycznych. Był prekursorem w Polsce badań nad zastosowaniem sztucznej

inteligencji do analizy procesów politycznych. Jego książki stały się podręcznikami dla pokoleń

studentów.

9. Franciszek Dominik Ryszka urodził się 4 sierpnia 1924 roku w Kniaziówce koło Grodna,

zmarł 31 marca 1998 roku w Warszawie. Był jednym z najwybitniejszych historyków idei

politycznych i prawnych, filozofów polityki oraz historyków państwa i prawa. Studia ukończył

w 1950 roku na Wydziale Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1951 roku uzyskał stopień

naukowy doktora, a w 1955 doktora habilitowanego. Od 1963 roku był profesorem

nadzwyczajnym, a w 1972 roku został mianowany na stanowisko profesora zwyczajnego.

W latach 1951-60 pracował jako starszy asystent, a następnie docent w Katedrze Historii

Państwa i Prawa Polskiego Uniwersytetu Wrocławskiego. Pod koniec lat 50. odbywał studia

zagraniczne we Włoszech, Niemczech i Francji. W latach 1961-65 pracował w Polskim

Instytucie Spraw Międzynarodowych w Warszawie. Od 1962 roku kierował zakładem w

Instytucie Historii PAN. W latach 60. i 70. odbył wiele staży zagranicznych i był wizytującym

profesorem w kilku uniwersytetach europejskich (prowadził wykłady m.in. na Uniwersytecie w

Hamburgu). W latach 1962-75 przewodniczył Komisji Historycznej Polska-NRD. Był także

sędzią Trybunału Stanu w dwóch kadencjach Sejmu RP (1991-97).

Profesor Ryszka jest autorem kilkunastu książek i ponad 200 artykułów w polskich i

zagranicznych pismach naukowych. Do najważniejszych jego publikacji należy zaliczyć książki:

,,Przemysł ciężki Górnego Śląska w gospodarce Polski międzywojennej'' (współautor, 1959),

''Historia doktryn politycznych i prawnych'' (wspólnie z J. Baszkiewiczem, 1969), ,,Polityka i

wojna: świadomość potoczna a teorie XX wieku'' (1975), ,,Nauka o polityce. Rozważania

metodologiczne'' (1984), ,,W kręgu zbiorowych złudzeń'' (1991), ,,Pamiętnik inteligenta'' (t. 1-

2, 1994-96) oraz znakomite studia z dziejów hitlerowskiej Trzeciej Rzeszy (o których niżej).

psz.pl - Portal Spraw Zagranicznych

http://www.psz.pl/content/view/3981/

Utworzono 28 April, 2008, 18:51

background image

Profesor Franciszek Ryszka był członkiem wielu instytucji, towarzystw naukowych i komitetów

redakcyjnych. Od 1975 roku był członkiem Prezydium Komisji Historycznej ZBoWiD. Zasiadał

w Prezydium Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. Od 1991 roku był

członkiem korespondentem PAN. Pełnił też funkcję przewodniczącego Komitetu Nauk

Politycznych PAN. Był członkiem polsko-niemieckiej komisji podręcznikowej,

Międzynarodowego Stowarzyszenia Nauk Politycznych i Międzynarodowego Stowarzyszenia

Filozofów Prawa. Jest również członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Nauk

Politycznych. Był też wieloletnim członkiem komitetu redakcyjnego miesięcznika ,,Odra''. Za

swoje zasługi został odznaczony Krzyżem Kawalerskim OOP, Srebrnym Krzyżem Zasługi,

Krzyżem Walecznych, Medalem Zwycięstwa i Wolności oraz Medalem ,,Za zasługi dla

obronności kraju''.

Do głównych obszarów zainteresowań naukowych profesora Ryszki zalicza się historię

gospodarczą, historię państwa i prawa oraz historię idei i myśli politycznej. Był

niekwestionowanym znawcą problematyki faszyzmu i narodowego socjalizmu.

Międzynarodowe uznanie zdobyły jego studia nad genezą i istotą nazizmu, zwłaszcza ,,Noc i

mgła. Niemcy w okresie hitlerowskim'' (1962), ,,Norymberga. Prehistoria i ciąg dalszy'' (1982)

oraz ,,Państwo stanu wyjątkowego. Rzecz o systemie państwa i prawa Trzeciej Rzeszy''

(1985). Od 1996 roku Rada Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW przyznaje

corocznie prestiżową nagrodę im. profesora Franciszka Ryszki za wybitne osiągnięcia w

dziedzinie nauk politycznych.

10. Marek Feliks Sobolewski urodził się 27 kwietnia 1925 roku w Krakowie, zmarł 7 maja 1983

roku, tamże. Z wykształcenia był prawnikiem, specjalistą w dziedzinie prawa konstytucyjnego

oraz nauk politycznych, zwłaszcza systemów politycznych państw zachodnich oraz doktryn

politycznych XIX i XX wieku. Wychował się w typowej rodzinie krakowskiej, łączącej tradycje

niepodległościowe, ale i kupieckie zarazem. Jego dziadek, Karol, był prezydentem Krakowa i

senatorem II RP. Marek Sobolewski ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. B.

Nowodworskiego w Krakowie, najstarszą w Polsce publiczną szkołę średnią o charakterze

świeckim (maturę zdał po zakończeniu wojny na kursach dla dorosłych). W czasie okupacji był

żołnierzem AK i Szarych Szeregów, podoficerem batalionu ,,Jędrusie'', rannym i dwukrotnie

odznaczonym. Studia na Wydziale Prawa UJ ukończył w 1948 roku. Po odbyciu szkolenia w

Szkole Oficerów Rezerwy w Gdańsku jako prymus otrzymał prawo wyboru miejsca

zatrudnienia. Wybrał Uniwersytet Jagielloński, podejmując obowiązki asystenta w Katedrze

Prawa Państwowego. Wszystkie etapy Jego kariery uniwersyteckiej nacechowane były

administracyjnymi ,,opóźnieniami'', a większość publikacji ingerencjami cenzury (była to cena

jaką płacił za niezależność myślenia i obiektywizm w swoich pracach). Z tego względu Jego

rozprawa habilitacyjna z 1961 roku, która choć oceniona jako wybitna nie mogła być

opublikowana. Mimo tych przeszkód udało mu się dalej awansować i w 1971 roku został

mianowany na stanowisko profesora UJ.

Profesor Marek Sobolewski cieszył się dużym autorytetem wśród społeczności akademickiej na

UJ. Świadczy o tym m.in. fakt wyboru na stanowisko dziekana Wydziału Prawa i Administracji

w 1968 roku. Profesor posiadał też silną pozycję w skali kraju. Gdy w połowie lat 70.

zapoczątkowano program badań międzyresortowych nad polską kulturą polityczną

kierownikiem programu owych badań w Instytucie Nauk Politycznych UJ został właśnie Marek

Sobolewski. Uczestniczył także w działającym od 1978 roku Konwersatorium ,,Doświadczenie i

Przyszłość'', stworzonym przez grono znakomitych ekspertów, uczonych i specjalistów w

poszczególnych dziedzinach gospodarki, przemysłu, nauki i życia kulturalnego (m.in. J. Szacki,

A. Zakrzewski, S. Bratkowski, Z. Religa, E. Lasota, K. Szaniawski). Konwersatorium

wypracowywało diagnozy intelektualne o stanie państwa, które w poważnym stopniu wpłynęły

na kształt późniejszych pomysłów i idei podnoszonych przez opozycję lat 80., a potem

wprowadzanych w życie w III RP. Profesor Sobolewski pozostawił po sobie niewielką, ale silną

szkołę, do której zaliczają się m.in.: prof. J. Majchrowski - obecny prezydent Krakowa, prof.

psz.pl - Portal Spraw Zagranicznych

http://www.psz.pl/content/view/3981/

Utworzono 28 April, 2008, 18:51

background image

M. Jaskólski, prof. K. Chojnicka oraz prof. K. Sobolewska-Myślik - córka Marka Sobolewskiego.

Dorobek naukowy profesora Sobolewskiego obejmuje ponad 170 pozycji. Do najważniejszych

z nich zalicza się książki: ,,Od drugiego cesarstwa do piątej republiki: z dziejów politycznych

Francji 1870-1958'' (1963), ,,Partie i systemy partyjne świata kapitalistycznego'' (1977), ,,Z

badań nad kultura polityczną'' (red., 1977), ,,Myśl polityczna XIX i XX wieku. Liberalizm''

(1978, współautor), ,,Zasady współczesnej demokracji burżuazyjnej'' (1983), ,,Podstawy

teorii państwa'' (1986). Większość z tych dzieł pozostaje w stałym obiegu naukowo-

dydaktycznym i służy do dziś studentom jako literatura podstawowa, a czasami jedyna w

danym zakresie. Poza oficjalnie wydanymi pracami publikował także w wielu bezdebitowych

wydawnictwach, pod pseudonimem Karol Grappa.

Profesor Sobolewski był od 1947 roku członkiem PPS (a później PZPR), jednak z przekonań

był, jak sam oświadczył jeszcze w latach 70., ,,co najwyżej socjaldemokratą'', a po powstaniu

,,Solidarności'' złożył legitymację partyjną. Poza działalnością naukową i polityczną był także

społecznikiem. Wchodził w skład Zarządu Głównego PTTK, był przewodniczącym Sekcji

Turystyki Pieszej Międzynarodowej Federacji Turystyki oraz redaktorem naczelnym

,,Wierchów''.

Wkład Profesora w rozwój polskiej politologii obejmuje cenne i wciąż w dużej mierze aktualne

opracowania z dziedziny historii doktryn politycznych i prawnych, partii i systemów partyjnych

oraz kultury politycznej.

Źródła:

,,Consensus'', nr 5, Lublin 2005

C. Mojsiewicz, ,,Od polityki do politologii'', Toruń 2004

,,Kto jest kim w Polsce 1984. Informator biograficzny'', Warszawa 1984.

,,Marek Sobolewski. Pisma nieznane i rozproszone'', pod red. K. Chojnickiej, M. Jaskólskiego,

Kraków 2003.

,,Stosunki Międzynarodowe'', nr 3-4, t. 30, Warszawa 2004

,,Who is who w Polsce'', Poznań 2002

,,Wielka Encyklopedia PWN'', t. 8, Warszawa 2002.

,,Wielka Encyklopedia PWN'', t. 10, Warszawa 2002.

,,Wielka Encyklopedia PWN'', t. 19, Warszawa 2003.

,,Wielka Encyklopedia PWN'', t. 24, Warszawa 2004.

,,Wielka Encyklopedia PWN'', t. 25, Warszawa 2004.

,,W kręgu problematyki władzy, państwa i prawa. Księga jubileuszowa w 70-lecie urodzin prof.

Henryka Groszyka'', pod red. J. Malajczyka, A. Pieniążka, Lublin 1996.

Internet:

http://www.trybunal.gov.pl/Trybunal/KADENCJA/zyciorysy/20.htm

http://pl.wikipedia.org/wiki/Konstanty_Grzybowski

http://www.omp.org.pl/index.php?module=subjects&func=viewpage&pageid=214

http://janek.ae.krakow.pl/~zkpr/info/historia.php

http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C3%B3zef_Kuku%C5%82ka

http://www.ism.uw.edu.pl/profesorkukulka.php

http://bazy.opi.org.pl/raporty/opisy/osoby/32000/o32056.htm

http://www.marszalek.com.pl/index.php?m=5&szuk=mojsiewicz

http://pl.wikipedia.org/wiki/Ziemowit_Jacek_Pietra%C5%9B

http://www.pan-ol.lublin.pl/biul_10/art_1020.htm

http://www.marszalek.com.pl/index.php?m=5&aut=675.

http://pl.wikipedia.org/wiki/Franciszek_Ryszka.

psz.pl - Portal Spraw Zagranicznych

http://www.psz.pl/content/view/3981/

Utworzono 28 April, 2008, 18:51


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
KLASYCYZM W POEZJI POLSKIEJ PO56
20 Klasycyzm w poezji polskiej po56 roku
87 Klasycyzm w sztuce polskiej
Ustawa Konstytucyjna Królestwa Polskiego zdnia 27, Politologia
Klasyczna strategia pojęcie, pozycje światowe, polskie (1)
POLSKI SYSTEM PARTYJNY, Politologia
Opracowanie tomu 9 wielkiej historii Polski by ChudY 2, Politologia, 1 rok UJ
Twórcy i założenia konwencji klasycystycznej we Francji jej wpływ na literaturę polskiego oświecenia
jezyk polski, Oda do młodości - cechy klasyczne i romantyczne, "Oda do młodości" - cechy k
Współczesne problemy społeczeństwa polskiegot, POLITOLOGIA
Mysl polityczna polskich konserwatystow - skrypt, st. Politologia materiały
Klasycyzm francuski XVII w., Szkoła, Język polski, Wypracowania
Korzysci koszty przystapienia Polski do UE(1), Politologia, Integracja europejska
Polski klasycyzm oświeceniowy
Klasycyzm oświeceniowy, ściągi, Polski1
Egzamin z historii Polski 1918-45, Politologia

więcej podobnych podstron