Tadeusz Dylewski
Mazowieckie Centrum Promocji
i NamnaŜania Mikroorganizmów
Mikroorganizmy – wróg czy przyjaciel ?
Biotechnologia EM-Farming
TM
w hodowli zwierząt
Wraz z pytaniem tytułowym zadajmy sobie następne:
MoŜe zamiast bezwzględnie zwalczać wszech otaczające nas mikroorganizmy warto
spróbować z nimi współdziałać – tym bardziej, Ŝe to one są dosłownie wszędzie, a my
(ludzie) zasiedliliśmy jedynie ułamek otaczającego nas świata ?
Czy to nie mikroorganizmy od pradziejów są odpowiedzialne za rozkład materii
organicznej, procesy wpływające na nasze zdrowie, eliminację uciąŜliwych odorów, etc?
Czy w XXI wieku, postępem będzie wynalezienie kolejnego preparatu
antybakteryjnego, czy teŜ będą nim próby rozczytania funkcjonowania mikroorganizmów
wśród których Ŝyjemy?
Proste odpowiedzi nasuwają się same.
Jedną z nich jest
EM-Farming
TM
naturalna Ŝywa substancja o silnym działaniu anty-
utleniającym, nie modyfikowana genetycznie, całkowicie przyjazna dla ludzi i zwierząt. Za
pomocą dobroczynnego działania tegoŜ preparatu moŜna wyeliminować kilkadziesiąt
problemów gnębiących współczesne rolnictwo i nie tylko.
Na początku zajmijmy się hodowlą zwierząt.
Nad wyraz szerokie spektrum stosowania tegoŜ preparatu dla róŜnych gatunków
zwierząt świadczy o niesamowitym jego potencjale.
Z punktu widzenia i producenta i konsumenta, niezmiernie waŜne jest to, Ŝe
stosowanie EM-Farming
TM
daje moŜliwość znacznego obniŜenia, a w niektórych przypadkach
całkowitej eliminacji stosowania antybiotyków - trudno o lepszy sposób na otrzymywanie
bezpiecznej i zdrowej Ŝywności. Wszystkie szczepy bakterii kwasu mlekowego zawarte w
kompozycji EM-Farming
TM
to bakterie probiotyczne.
Probiotyki to Ŝywe mikroorganizmy, jak równieŜ ich metabolity,
wpływające korzystnie na organizm gospodarza.
Mają one bezsporny wpływ na wzrost efektywności produkcji poprzez poprawę
zdrowia zwierząt, zwiększenie ich odporności na stres, skrócenie czasu odnowy organizmu po
przebytej chorobie, powiększenie retencji azotu, przyrostów masy ciała oraz znacznie lepsze
wykorzystanie składników pokarmowych.
Probiotyki:
•
produkują witaminy B12 i K, które biorą udział m.in. w produkcji i regeneracji
czerwonych krwinek, dzięki czemu zapobiegają anemii i wspomagają prawidłowe
krzepnięcie krwi,
•
uczestniczą w trawieniu niedobrych składników pokarmowych (np. rozpuszczalnego
błonnika) i zmniejszają wchłanianie cholesterolu,
•
zapobiegają rozwojowi komórek nowotworowych i pobudzają do pracy układ
odpornościowy,
•
hamują rozwój szkodliwych drobnoustrojów i pobudzają pracę jelit, dzięki czemu
zapobiegają kłopotom z trawieniem.
„Promotorzy Ŝycia"- (bo i takiego określenia uŜywa się często mówiąc
o probiotykach), czyni się odpowiedzialnymi za czynniki stymulujące wzrost organizmu. Jako
naturalne stymulatory wzrostu nie powodują Ŝadnych niepoŜądanych skutków ubocznych
oraz odkładania się szkodliwych substancji w organizmach, poprawiając wzrost i rozwój
drobiu, świń oraz przeŜuwaczy.
Poprzez produkcję kwasów organicznych, obniŜają pH treści przewodu pokarmowego
powodując zahamowanie rozwoju bakterii chorobotwórczych, takich jak:
Clostridium sp.,
Escherichia coli, Salmonella sp
.
Jedyną ich wadą jest to, Ŝe zbyt długo nie zasiedlają organizmu gospodarza, gdyŜ są
z niego wydalane. Dlatego teŜ w stosowaniu preparatu EM-Farming
TM
istnieje zasada:
zaszczepić i doszczepiać.
Probiotyki w EM-Farming
TM
Nazwa szczepu
Obecność
w
EM-
Farming
TM
Lactobacillus acidophilus
tak
Lactobacillus casei
tak
Lactobacillus plantarum
tak
Bacillus subtilis
tak
Bifidobacterium bifidum
tak
Bifidobacterium
thermophilus
tak
Oto korzyści, których moŜemy oczekiwać od poŜytecznych mikroorganizmów
zawartych w
EM-Farming
TM
w hodowli zwierząt:
1. Poprawa stanu zdrowotności stada :
•
Poprawa procesu trawienia i przyrostu masy zwierzęcia.
•
Poprawa kondycji fizycznej i funkcji fizjologicznych.
•
Likwidacja grzybic.
•
Ograniczenie występowania biegunki.
•
Spadek aktywności chorób dróg oddechowych.
•
Ograniczenie występowania stanów zapalnych.
•
Łagodniejszy przebieg zatruć pokarmowych.
•
ObniŜenie i stabilizacja liczby komórek somatycznych w mleku.
2. Zmniejszenie uciąŜliwości wobec środowiska i sąsiedztwa:
•
Likwidacja odorów pochodzących z emisji gazów takich jak: amoniak, siarkowodór,
merkaptany.
•
Poprawa jakości powietrza w pomieszczeniach inwentarskich i magazynach.
3. Uszlachetnianie obornika, gnojówki i gnojowicy poprzez:
•
Wypieranie procesów gnilnych na rzecz fermentacji.
•
Przetwarzanie obornika, gnojówki i gnojowicy w najwyŜszej wartości nawóz.
4. Redukcja populacji insektów, w tym much, muszek i komarów.
5. Zwalczanie, bądź ograniczanie populacji mikroorganizmów chorobotwórczych
(
salmonella, enterokoki, bakterie coli
).
6. Ograniczenie potrzeby stosowania antybiotyków i środków dezynfekujących.
7. Pomoc w utrzymaniu czystości ciągów kanalizacyjnych, trakcji wodnych, kojców,
urządzeń, ale równieŜ ścian, sufitów, w tym pomieszczeń socjalnych.
8. Rewitalizacja wody.
KaŜde zastosowanie EMa daje pozytywne rezultaty.
Najlepsze jednak efekty uzyskujemy przy łącznym uŜyciu kilku sposobów ich
dawkowania.
W tym celu proponujemy autorski Zintegrowany System Stosowania EMa.
Szczegółowe dawki w Zintegrowanym Systemie naleŜy ustalać z najbliŜszym Doradcą
„GRUPY EM-WORLD Polska”. UŜycie EMa zdecydowanie poprawia ekonomikę chowu
i hodowli zwierząt. Koszt stosowania EMa jest niski i dlatego moŜliwy do poniesienia przez
kaŜdego rolnika.
EM-Farming
TM
w hodowli bydła
Przedstawiony poniŜej Zintegrowany System Stosowania EM-Farming
TM
w hodowli
bydła cieszy się zaufaniem i aprobatą wielu hodowców.
1.
Produkcja i uszlachetnianie kiszonek.
Dawka od 0,2 do 1 litra EMa/1 tonę zakiszanego materiału. Rozcieńczenie EMa winno
być takie, aby umoŜliwiało jednorazowe równomierne rozprowadzenie EMa. Kiszonka,
w której przebiega prawidłowy proces zakiszania, nie zagrzewa się. Nie tworzą się pleśnie,
ani na obrzeŜach pryzmy, ani w miejscu pobierania kiszonki.
•
Kiszonka z kukurydzy - na podstawie dotychczasowych doświadczeń, a przede
wszystkim opinii rolników mogę stwierdzić, iŜ dawka EMa w ilości 0,3 do 0,7 litra
na 1 tonę zakiszanej kukurydzy jest dawką optymalną. Sposób aplikacji preparatu
na skoszoną kukurydzę jest bardzo róŜny, jedni rolnicy polewali konewką, inni
opryskiwali opryskiwaczem ciągnikowym.
•
Sianokiszonka – najlepiej, gdy przy belownicy zainstalowany jest aplikator,
wtedy sprawa jest mało skomplikowana. Gdy takowego nie ma, dobry efekt
uzyskuje się uŜywając ręcznego opryskiwacza ogrodniczego. Wystarczy wówczas
opryskanie przed zawinięciem w folię jedynie zewnętrznej warstwy zbelowanego
siana. Dawka EMa 0,5do 1,0 lira na 1 belę.
Folia do owijania sianokiszonki jest dosyć droga, bo ponad 200 zł za rolkę, rolnicy
często próbują na niej oszczędzać i zastępują ją folią typu „strech” przeznaczoną notabene
do owijania palet z kartonami. Widziałem kilkanaście przykładów jak to „oszczędzanie”
wychodzi rolnikowi bokiem – sianokiszonka pleśnieje i zagniwa. Z reguły co najmniej 30%
takiej sianokiszonki ląduje na kompostowniku.
2. Dodatek do pasz.
Dawka 50-70 ml EMa/1 krowę, oraz 20 ml EMa/1 cielę dziennie.
W celu dodania EMa do paszy moŜna zraszać karmę z uŜyciem opryskiwacza, lub
konewki. Tam gdzie pozwalają na to warunki techniczne, preparat podajemy do
mieszalnika, linii dozującej, itp.. EMa rozcieńczamy taką ilością wody, by swobodnie go
rozprowadzić na zadawaną paszę. Dawka 50 ml EMa/ 1 krowę jest z reguły wystarczająca.
EMa w takiej dawce podajemy przez pierwszy tydzień, potem zalecane jest podawanie
preparatu co 2-3 dni. EMa podnosi walory zdrowotne i smakowe zadawanej paszy oraz
zwiększa stopień jej wykorzystania.
Z czasem, w odchodach będziemy znajdowali mniej niestrawionej kiszonki. śywe
kultury EMa w organizmie zwierzęcym nie tylko uczestniczą w fermentacji
i prawidłowym trawieniu pasz, ale równieŜ oczyszczają układ trawienny z produktów
gnilnych i leczą z tzw. kwasicy. Zapobiegają biegunkom. W przypadku biegunek moŜna
wlać krowie do pyska 0,5 – 1,0 l EMa, po takiej dwu-trzy dniowej kuracji biegunka z reguły
mija, zdarza się, Ŝe mija takŜe po pierwszym podaniu preparatu.
Obecność poŜytecznych mikroorganizmów w przewodzie pokarmowym, a tym samym
w Ŝwaczu zwierzęcia wspomaga prawidłowe trawienie paszy.
Stwierdzono, Ŝe u krów tzw. rekordzistek, które dają od 9 – 15 tys. l mleka
rocznie, występuje często problem wydalania niestrawionych pasz. Z kałem zwierząt
jest wydalane ok. 30% pasz niestrawionych.
Z racji na oczekiwanie bardzo wysokich wydajności mleka, dzisiaj dieta bydła
mlecznego składa się z kiszonek, (często źle przygotowanych), pasz treściwych, oraz róŜnych
dodatków chemicznych. W efekcie takich działań krowy rekordzistki zamiast 6 – 7 okresów
laktacyjnych wytrzymują zaledwie 2- 3 okresy laktacyjne. Stosując poŜyteczne
mikroorganizmy poprawiamy ich kondycję, zdrowotność i zwiększamy szansę na
dłuŜsze Ŝycie.
3.
Uszlachetnianie - rewitalizacja wody.
Dawka 1 litr EMa/1000 litrów dziennie podawanej wody. Woda zrewitalizowana jest
doskonałym siedliskiem poŜytecznej mikroflory. Oczyszcza organizm, wzmaga trawienie. Tak
zrewitalizowaną wodę podawać do picia przynajmniej raz w tygodniu.
NaleŜy bezwzględnie pamiętać, aby nie uŜywać wody chlorowanej !!!
AŜ dziw bierze jak małą wagę przywiązują rolnicy do wody podawanej zwierzętom.
Jakość wody jest najbardziej zaniedbanym i niedocenianym czynnikiem w chowie zwierząt
.
Woda ma kluczowe znaczenie dla zdrowia zwierząt. Woda wodociągowa najczęściej
chemicznie oczyszczana posiada zniszczoną strukturę heksagonalną i ma zwiększone napięcie
powierzchniowe. Osłabia to m.in. jej funkcję transportowania tlenu, substancji odŜywczych,
mikro i makroelementów do komórek organizmu zwierzęcia. Nie posiada właściwości
samooczyszczania
się
z
części
toksyn,
sprzyja
rozwojowi
mikroorganizmów
chorobotwórczych. Rewitalizacja wody ma na celu przywrócenie jej właściwej struktury
i funkcji zdrowotnych. Woda zdrowa jest doskonałym siedliskiem poŜytecznych
mikroorganizmów. Sprzyja to uaktywnieniu procesów trawiennych. Dzięki modyfikacji form
mikro i makroelementów w takiej wodzie ulega zmniejszeniu wytrącanie się osadów, w tym
równieŜ wapiennych
.
4.
Zabezpieczenie wymion i strzyków przed infekcjami.
UŜywając 5 – 10 krotnie uwodnionego EMa, naleŜy wymiona opryskiwać roztworem,
a strzyki zanurzać w kubku. Czynności te wykonujemy tylko po udoju! Nie stosować przed
udojem, poniewaŜ moŜe to zwiększyć ilość drobnoustrojów w mleku. Dlatego teŜ przed
udojem najlepiej przemyć wymiona letnią wodą. Procedury takie wykonywane co najmniej
jeden raz w tygodniu zmniejszą do minimum ryzyko zapalenia wymienia oraz nie pozwolą na
podwyŜszenie poziomu komórek somatycznych. PodwyŜszony ich poziom świadczy o stanie
zapalnym wymienia.
Do zapalenia wymienia, czyli
mastitis
, dochodzi wtedy, gdy chorobotwórcze zarazki
(bakterie, wirusy, grzyby) wnikną poprzez kanał strzykowy wymienia, albo poprzez
uszkodzoną skórę lub narząd rodny. Produkty powstające z przemiany materii tych zarazków
i ich rozpadu działają draŜniąco na delikatną tkankę gruczołową wymienia, powodując
reakcję obronną organizmu, czyli stan zapalny.
W przypadku zapalenia którejś z ćwiartek, opryskiwać wymię nawet dwa razy
dziennie. Strzyk zaś bezpośrednio po udoju zanurzać w EMa uwodnionym w stosunku 1:5.
Strzyk po udoju jest otwarty nawet do 20-30 minut, co w tym wypadku ułatwi penetrację
poŜytecznych mikroorganizmów w głąb wymienia.
5. Wypieranie przyczyn infekcji skóry (m.in. parcha i grzybicy, oraz innych
powikłań mikrobiologicznych), pęknięć skóry, zranień i otarć. MoŜna stosować EMa bez
dodatkowego uwodnienia, spryskując lub przecierając uszkodzone miejsca. Regularne
opryskiwanie kurzajek występujących czy to na skórze czy to na wymieniu zwierzęcia
spowoduje, Ŝe po pewnym czasie kurzajki znikną.
Często u bydła stojącego na matach zdarzają się problemy z ropieniem tylnych racic.
Regularne opryskiwanie chorych miejsc ( nawet 2 razy dziennie) powoduje, Ŝe choroba mija.
NaleŜy jednak zastrzec, Ŝe nie jest to proces natychmiastowy – na efekty trzeba czekać
nawet do 2 miesięcy.
6. Higenizacja obór i likwidacja odorów.
Dawka 1 litr EMa/10 litrów wody na 1-20 m
2
opryskiwanej powierzchni. Zabieg
wykonywać raz w tygodniu. Chcąc uzyskać szybki efekt naleŜy w pierwszych tygodniach
zwiększyć dwu-trzykrotnie liczbę zabiegów. Do zamgławiania uŜyć 1 litr EMa na 50-200 m
3
, w
uwodnieniu 2-5 krotnym. Zabieg w zaleŜności od nasilenia występujących odorów naleŜy
wykonywać 2 do 3 razy w tygodniu. W efekcie w oborze moŜe pachnąć tylko kiszonka.
Opryskujemy ściany, podłogi, ruszta, stanowiska, maty oraz co bardzo waŜne równieŜ bydło.
Bardzo istotne jest dokładne higienizowanie pomieszczeń i stanowisk dla cieląt.
Od zabiegu higienizacji obory winno się rozpocząć stosowanie EM-
Farming
TM
w chowie bydła.
7. Czyszczenie stanowisk udoju, osprzętu i pomieszczeń z socjalnymi włącznie.
EMa skutecznie usuwa zabrudzenia, a zwłaszcza zabrudzenia tłuste. Miejsca zabrudzone
naleŜy wstępnie spłukać, a w razie potrzeby przetrzeć, a następnie spryskać – zwłaszcza
rowki i trudno dostępne miejsca. EMa rozcieńczamy 50 krotnie.
8. Fermentacja obornika.
W celu fermentacji zgromadzonego obornika naleŜy jednorazowo uŜyć 1 do 2 litrów
EMaPlus na 1 m
3
. W zaleŜności od miejsca składowania obornika (pryzma, obora głęboka)
oraz wilgotności, naleŜy uŜyć odpowiedniej ilości wody do rozcieńczania 1 litra EMa – ok. 10
– 20 litrów.
Działania naleŜy prowadzić w taki sposób, aby pierwsze zaszczepienie odbyło się gdy
grubość warstwy obornika nie przekracza 40-50 cm. Obornik zaszczepiony EM-Farming
TM
Plus po upływie 3-4 miesięcy ulegnie humifikacji. Pryzma obornika potraktowana EMa Plus
powinna zostać ugnieciona. Fermentacja odbywa się na zimno, a więc nie ma
zjawiska parowania. Fermentujący obornik trzykrotnie zmniejsza swoją objętość.
Obornik poddany fermentacji przez poŜyteczne mikroorganizmy jest najlepszym
nawozem organicznym, który intensywnie wspomaga tworzenie się próchnicy w glebie,
a to jej zawartość decyduje o Ŝyzności gleby i w konsekwencji poprawia wysokość
plonów.
9. Fermentacja gnojowicy.
Z obserwacji moich wynika jednoznacznie, iŜ wśród rolników prowadzących
bezściełowy chów zwierząt pokutują
między innym dwie „prawdy”:
1.
Tam gdzie gnojowica tam i koŜuch.
2.
Tam gdzie gnojowica tam konieczne jest mieszadło, lub skomplikowany (i bardzo
drogi) system pomp .
OtóŜ nic bardziej mylnego - na gnojowicy wcale nie musi tworzyć się koŜuch.
MoŜna tego dokonać przy pomocy poŜytecznych mikroorganizmów zawartych w
EM-
Farming
TM
Plus
.
Wystarczy aplikować regularnie EMa Plus w ilości 2 litry na 1 m
3
gnojowicy. JeŜeli
równocześnie będziemy podawać EMa do paszy, bądź do picia naszemu bydłu moŜna
próbować ograniczyć ilość EMa podawanego do gnojowicy do 1 litra na 1m
3
. Takie rezultaty
zaobserwowałem u rolników stosujących preparat.
Równie dobrze moŜna poradzić sobie z koŜuchem juŜ istniejącym. NaleŜy przebić
warstwę koŜucha do poziomu ciekłej gnojowicy i zaaplikować EMa Plus w ilości 2-3 litrów na
1m
3
gnojowicy. Po 2-3 miesiącach - w przypadku koŜucha grubości 60-70 cm, bądź po 3-4
miesiącach nawet w przypadku koŜucha o grubości 120 cm na pewno gnojowica zostanie
przefermentowana i wybierzemy ją do końca. O mieszadle moŜna zapomnieć.
EM-Farming
TM
Plus dodany do gnojowicy nadzwyczaj skutecznie oczyszcza kanały i
kraty-ruszta podłogowe ułatwiając spływ gnojowicy. Rolnicy informują nas równieŜ, Ŝe kał
nie przykleja się do rusztów i są one o wiele bardziej czyste niŜeli przed stosowaniem
preparatu.
Sposób i miejsce aplikowania EMa najlepiej uzgodnić z Doradcą EM-WORLD Polska.
Zagniwająca gnojowica bezsprzecznie jest trująca i w większych ilościach szkodliwa
tak dla gleby, roślin jak i środowiska. Jest nośnikiem olbrzymiej ilości patogenów (bakterii,
wirusów, robaków pasoŜytniczych). PrzenawoŜenie gleby taką gnojowicą powoduje
zaburzenia właściwości biochemicznych gleby oraz jej skaŜenie. Następstwem tego staje się
skaŜenie roślin, całego środowiska, a w efekcie wzrost zachorowań zwierząt, a nawet
człowieka. Specjaliści od nawoŜenia twierdzą, Ŝe optymalna dawka gnojowica dla gleby to
około 15 m
3
na 1 ha. Wiem, Ŝe podlascy rolnicy, którzy mają gnojowicy w bród, wylewają
często i 50-60m
3
; średnia ilość zawiera się w 35-45 m
3
/ 1ha. W większości wypadków
gnojowica ta tylko częściowo jest przyswajalna dla gleby. Gnojowica przefermentowana
z EM-Farming
TM
staje się idealną wprost szczepionką mikrobiologiczną dla gleby wspierającą
zdrowe procesy humifikacyjne. PoŜyteczne mikroorganizmy zawarte w EM-Farming
TM
posiadają zdolność wypierania patogenów. Gnojowica ta nie zagniwa, więc nie wydziela
odorów, azot pozostaje związany w gnojowicy.
10. Fermentacja gnojówki.
Dawka 2 litry EMa Plus/1m3 rozpuści osad który często zalega na dnie zbiornika
z gnojówką. JeŜeli w zbiorniku nie ma osadu wystarczy 1 litr EMa Plus/1m3. Po wlaniu EMa
Plus do zbiornika z gnojówką, naleŜy lekko ją zamieszać. Praktycznie odbywa się to
w następujący sposób - wlać do beczkowozu Ŝądną ilość EMa Plus, pociągnąć parę m
3
gnojówki z szamba i z powrotem wpompować.
Zabieg ten wykonać nie później niŜ 2-3 miesiące przed wylaniem gnojówki na pola.
Doskonały efekt przynosi wylanie takiej gnojówki na łąki najlepiej w czasie deszczu, lub
wieczorem. Gnojówka przefermentowana z EM-Farming
TM
Plus jest równieŜ doskonałą
szczepionką
mikrobiologiczną
wnoszącą
do
gleby
ogromne
ilości
poŜytecznych
mikroorganizmów i składników łatwo przyswajalnych dla roślin.
11. Zabezpieczanie magazynowanych płodów w tym słomy i siana.
Dawka 1 litr EMa/1 tonę słomy czy siana. Stosujemy jednorazowy oprysk w
uwodnieniu umoŜliwiającym dobre rozprowadzenie EMa w magazynowanych produktach. W
przypadku miejscowego wystąpienia pleśni powtarzamy oprysk.
Magazynowane płody podatne są na pleśnienie. Obecność mykoplazm dyskwalifikuje
kaŜdą paszę. Zaszczepienie EMa skutecznie blokuje rozwój pleśni - nawet przy podwyŜszonej
wilgotności - oraz podnosi walory smakowe zadawanej paszy jak i zwiększa stopień jej
wykorzystania.
12. Biegunki nowo narodzonych cieląt.
Główną przyczyną biegunek nowo narodzonych cieląt jest zmniejszona odporność,
zakaŜone środowisko, nieprawidłowy sposób Ŝywienia, niewłaściwy mikroklimat. Kojce są
przewaŜnie przygotowywane wcześniej, przed narodzeniem cieląt. Niezmiernie istotne jest,
aby dokonać higienizacji kojca przed wprowadzeniem się nowonarodzonego lokatora.
Szczególną wagę naleŜy przyłoŜyć do spryskania słomy na której będzie leŜało cielę.
Higenizacja kojców EMa w uwodnieniu 1:10 zdecydowanie poprawi mikroklimat oraz wyprze
mikroorganizmy mogące powodować biegunki jak i kaszel cieląt. Zalecane jest równieŜ
podawanie EMa do picia w ilości 20 ml/1 szt.
EM-Farming
TM
w hodowli trzody
Stosowanie EM-Farming
TM
w hodowli trzody winno się rozpocząć od
zabiegu higienizacji chlewni.
1. Higenizacja chlewni, likwidacja odorów.
Sposób stosowania EM-Farming
TM
i EM-Farming Plus™ (SCD EM Plus™) zaleŜy od
typu hodowli:
Chów na rusztach – pierwszym krokiem będzie powstrzymanie zagniwania gnojowicy
w zbiorniku pod rusztami i doprowadzenie do jej fermentacji. W tym celu naleŜy
zaszczepić gnojowicę stosując minimalnie 3 litry EMa lub EMa Plus/1m
3
nagromadzonej
gnojowicy. JeŜeli osad zalega na dnie, naleŜy starać się wprowadzać mikroorganizmy na
dno zbiornika, aby znalazły się we frakcji stałej. JeŜeli na gnojowicy jest koŜuch, naleŜy
zaszczepić wierzchnią warstwę na całej grubości koŜucha. Zdarza się, Ŝe koŜuch jest
bardzo gruby (często 80-100 cm) a frakcja ciekła jest minimalnie cienka, naleŜy
wówczas pamiętać aby dodawać sukcesywnie odpowiednią ilość wody. Zdarza się, iŜ
hodowcy oczekują „zamiany gęstego w rzadkie” – na pewno tak się nie stanie jeŜeli nie
będziemy dolewali odpowiedniej ilości wody. EMa lub EMa Plus naleŜy sukcesywnie
dolewać do gnojowicy w ilości 3 litry /1m3 proporcjonalnie do przyrastającej jej ilości.
Kolejnym krokiem będzie spryskanie kojców roztworem EMa. Stosować uwodnienie
1:10. W pierwszym miesiącu wymagane są częstsze opryski – do dwóch w tygodniu. Po
pierwszym
miesiącu, jeŜeli zmniejszy się siła wyczuwanego odoru, moŜna zabiegi
ograniczyć do jednego w tygodniu. Oczywiście opryskiwać naleŜy równieŜ i zwierzęta.
Jak wiadomo jedynie tylko ok. 50% azotu paszy podlega retencji w organizmie
świni, reszta wydalana z kałem i moczem zamieniana jest na amoniak, który wraz
z pozostałymi szkodliwymi domieszkami gazowymi powietrza, takimi jak dwutlenek
węgla, siarkowodór czy teŜ metan ma znaczący, wyjątkowo negatywny wpływ na
produkcyjność i zdrowie zwierząt. Głównym kierunkiem szkodliwego oddziaływania tych
gazów są drogi oddechowe zwierząt, ze szczególnym uwzględnieniem ich górnej części.
Zniszczone błony śluzowe są wręcz zaproszeniem dla patogennej mikroflory i stanowią
idealne miejsce do jej zasiedlenia.
Zdarza się, Ŝe wielu hodowców zimą bojąc się przeziębienia świń ogranicza
wentylację pomieszczeń poprzez zatykanie otworów wentylacyjnych. Wówczas
nadmierne stęŜenie szkodliwych gazów staje się realnym zagroŜeniem dla zdrowia
zwierząt.
PoŜyteczne – probiotyczne mikroorganizmy zawarte w EM-Farming
TM
likwidują
odory poprzez związanie i nie dopuszczenie do emisji w/w szkodliwych domieszek
powietrza powstających podczas chowu świń. PrzecieŜ nawet przy super działającej
wentylacji, jeŜeli nie cuchnie w chlewni to cuchnie poza nią. Z EM-Farming
TM
nie będzie
odoru ani wewnątrz, ani na zewnątrz.
Chów na płytkiej podściółce - w miejscach gdzie systematycznie usuwa się obornik,
naleŜy szczepić świeŜą ściółkę (np., przy pomocy opryskiwacza) stosując minimum 1 litr
EMa Plus/1m
3
uwodniony 10-krotnie.
Dalsze zabiegi jak opisane powyŜej.
Chów na ściółce głębokiej – bardzo istotne jest pierwsze zaszczepienie obornika.
NaleŜy uŜyć od 2 do 5 litrów EMa lub 2 - 3 EMa Plus/1m
3
obornika. Rozcieńczenie
powinno zapewnić moŜliwość dobrego i dokładnego nasączenia obornika. Przy wysokości
warstwy obornika przekraczającej 40-50 cm, poza zabiegiem powierzchniowym, naleŜy
dodatkowo wlać roztwór wody z EMa lub EMa Plus w otwory wykonane np. kołkiem.
Zaszczepienie obornika spowoduje, Ŝe w miejsce dotychczasowego zagniwania wkroczy
proces fermentacji.
Wielu producentów praktykuje częste - nawet co drugi dzień - zamgławianie
chlewni, stosując 1 litr EMa/50-75 m
3
kubatury. W zaleŜności od urządzenia do
zamgławiania stosuje się roztwór EMa rozcieńczony 2-5 krotnie.
EMa stosujemy równieŜ we wszystkich pomieszczeniach towarzyszących chlewni,
w tym socjalnych, spryskując posadzki, ściany, sufity jak i odzieŜ roboczą roztworem
EMa uwodnionym w proporcji 1:10
NaleŜy wyraźnie podkreślić, Ŝe jeŜeli juŜ poradziliśmy sobie z osadem, czy teŜ
koŜuchem na gnojowicy, lub zagniwającym obornikiem to systematyczne stosowanie
EMa w chowie świń, poprzez opryski kojców, ściółki, ścian, zamgławianie pomieszczeń
oraz stosowanie zrewitalizowanej wody bądź zaszczepianie paszy zupełnie wystarcza do
skutecznego zaszczepienia gnojowicy lub ściółki. Dlatego teŜ nie ma potrzeby
dodatkowego ich zaszczepiania
.
2. Uszlachetnianie - rewitalizacja wody.
Tak jak bydłu, EMa moŜemy podawać równieŜ do picia trzodzie . Na 1000 l wody
stosujemy od 1 l do 5 l EMa. Podawanie EMa do picia działa bardzo korzystnie na
proces trawienia. Układ pokarmowy trzody przyswaja wówczas składniki pokarmowe
zawarte w paszach niemal w 100%. Prawie nie występuje wydalanie z kałem
niestrawionych pasz. Z racji, iŜ w odchodach zwierząt nie ma resztek pasz, to nie
zachodzi proces gnicia i wytwarzanie szkodliwych gazów, zwłaszcza amoniaku.
Atmosfera w takiej chlewni jest czysta i zdrowa. Zwierzęta szybko przybierają na
wadze. U prosiąt, gdzie do picia w wodzie podawano EMa wyeliminowano biegunki.
Choroby biegunkowe u prosiąt mogą stanowić istotną przyczynę strat w produkcji trzody
chlewnej. Olbrzymią rolę w patogenezie tych chorób odgrywa nieprawidłowy skład flory
bakteryjnej przewodu pokarmowego, objawiający się między innymi zaburzeniami
w kwasowości soku Ŝołądkowego. Stres związany z odsadzaniem, przekarmianie prosiąt,
niska mleczność loch, a takŜe zaburzenia kwasowości treści pokarmowej wywołane
niedostateczną ilością bakterii kwasu mlekowego prowadzą do nadmiernego namnoŜenia
w przewodzie pokarmowym pałeczki okręŜnicy i występowania biegunek. Bakterie te giną w
środowisku kwaśnym, dlatego teŜ wskazane jest podawanie prosiętom zakwaszaczy.
Rolę tę doskonale spełnia EMa.
Z reguły hodowcy trzody posiadają dozymetry i dla nich odmierzanie potrzebnej ilości
EMa nie jest kłopotliwe. Podawanie EM-Farming
TM
do picia wiąŜe się z moŜliwością dostępu
do wody niechlorowanej. U hodowców trzody, którzy nie mają takiej moŜliwości jak
równieŜ nie mających urządzeń dozujących właściwym będzie dodawania EMa do pasz.
3. Dodatek do pasz.
•
Do paszy płynnej moŜna dodawać 2 l EMa na 1 tonę paszy przez pierwsze
cztery tygodnie, a potem 1 l EMa na 1 tonę.
•
Do paszy suchej na 1 tonę paszy treściwej 7 l EMa przez pierwszy miesiąc,
a potem 3,5 l EMa na 1 tonę. Najlepiej dodawać do mieszalnika małymi
porcjami EMa, by dobrze wniknęły w pasze.
•
Dawki specjalne – maciorom na 5 dni przed i aŜ do 10 – 12 dni po
wyproszeniu naleŜy podać 100 – 125 ml EMa na sztukę do kaŜdego karmienia.
•
Prosiętom zaraz po urodzeniu podać 1 – 2 ml EMa do ryjka.
•
Tucznikom aplikujemy do 20 ml na 1 sztukę dziennie.
Kilkuletnia praktyka jednego z EM-Gospodarzy ściśle współpracującego z RCPiNM w
Lesznie wykazała, iŜ stosując EMa moŜna obniŜyć koszty produkcji poprzez :
•
poprawienie zdrowotności zwierząt,
•
eliminacja w znacznym stopniu antybiotyków,
•
lepsze wykorzystanie pasz,
•
skrócenie o 12 dni czasu dorastania do wymaganej wagi,
•
wzrost mięsności z 48% do 57%.
Stosowanie EMa w hodowli trzody przynosi następujące efekty:
•
zostaje zmniejszona emisja szkodliwych gazów: amoniaku, siarkowodoru,
merkaptanów metylowych, trójetylaminy,
•
zostaje zredukowana populacja insektów o ponad 85%,
•
kondycja trzody i jej funkcje fizjologiczne ulegają poprawie,
•
poprawiają się warunki ochrony środowiska w bezpośrednim sąsiedztwie z
chlewnią. Gazy są rozkładane i pozostają w gnojowicy lub oborniku, nie
ulatniają się do atmosfery, przez co wzbogacają obornik i gnojowicę w azot,
siarkę i inne składniki,
•
likwiduje grzybice, przyśpiesza gojenie uszkodzonej skóry , zapobiega chorobom
kopyt, racic, zwalcza kolibakteriozę, dyzenterię.
EM-Farming
TM
w hodowli drobiu
EM-Farming™ w hodowli drobiu moŜna stosować na wiele sposobów, między innymi, jako:
•
dodatek do wody pitnej,
•
dodatek do fermentacji paszy,
•
dodatek do paszy,
•
środek do zamgławiania kurników,
•
środek do higienizacji kurników, pomiotu i ściółki.
Zintegrowany system stosowania EM-Farming™ w chowie drobiu
1.
Czyszczenie kurnika po zakończeniu cyklu produkcyjnego. Oprysk roztworem
1 litra EMa na 100 litrów wody (nawilŜenie w celu ułatwienia usunięcia pozostałych
zanieczyszczeń).
2.
Higienizacja kurnika przed zasiedleniem (w miejsce dezynfekcji)
1 litr EMa na 10 –20 litrów wody.
3.
Do picia:
•
(od drugiego dnia po zasiedleniu) : 1 litr EMa na 1000 - 4000 litrów wody.
•
Do picia przez dozownik do lekarstw : 2 ml EMa na sztukę do trzech razy w
tygodniu.
4.
Zraszanie posadzek i ścian w taki sposób, aby pokryć powierzchnie do takiego
stanu, Ŝe na ścianach pojawią się spływające krople - 1 litr EMa na 20 – 50 litrów
wody (wg potrzeb)
5.
Oprysk ściółki : co dwa tygodnie 1 litr EMa na 10 litrów wody(od 0,5 do 1 litra
wody wraz z mikroorganizmami na m2.
6.
Zamgławianie hali produkcyjnej : 3 do 5 litrów EMa na 1000 m3 kubatury hali
7.
Uzdatnianie odpadów, pomiotu i odcieków w wartościowy nawóz, zawierający
duŜe ilości azotu łatwo dostępnego dla roślin: 1-3 litrów EMa na 1m3.
8.
Dodatek do fermentacji paszy ( wzrost zawartości aminokwasów). Paszę
przefermentowaną podawać przez pierwsze 2 tygodnie stosując w postaci dodatku do
paszy 4 % paszy przefermentowanej, a od 3 tygodnia 2 %.
9.
Bezpośrednie wzbogacanie paszy, zwilŜenie paszy wodnym roztworem EMa
w ilości od 3 do 7 litrów EMa na tonę paszy.
Na jednej z polskich ferm drobiu producent stosuje EM-Farming™ w kurnikach o
powierzchni 1000 m
2
kaŜdy w następujący sposób;
1.
Do higienizacji przed włoŜeniem ściółki - 50 l EMa rozcieńczonego w 400-500 l
wody do oprysku posadzki, ścian i sufitu,
2.
Po rozścieleniu ściółki - zasiedlenie mikroorganizmów w ściółce przez jej oprysk 50
l EMa rozcieńczonego w 1000 l wody
3.
Po zasiedleniu kurnika pisklętami:
•
dozowanie do picia co drugi dzień przez 8 godzin w ilości 1 l na 1000 l wody
•
polewanie ściółki co 10 dni w dawce 50 l EMa rozcieńczonych w 1000 l wody
Uzyskane efekty to przede wszystkim bardzo dobra waga brojlerów po 5 tygodniach
(2,3 – 2,4kg), świetna zdrowotność, spadek upadków, sucha ściółka, praktycznie
nieodczuwalny amoniak, suche, czyste i pełne opierzenie brojlerów, zdecydowana poprawa
walorów smakowych co poskutkowało natychmiast zwiększonym popytem .
Korzyści ze stosowania EM-Farming
TM
w hodowli drobiu
1. Zmniejszenie uciąŜliwości odorów. Emisja gazów o przykrym zapachu, takich jak:
amoniak, siarkowodór i innych zostaje ograniczona nawet do 90%.
2. Redukcja populacji insektów.
3. Eliminowanie kolibakteriozy.
4. Poprawa zdrowotności stada i kondycji fizycznej drobiu, oraz ich funkcji fizjologicznych.
5. Odwadnianie hal produkcyjnych.
6. Fermentacja pomiotu i ściółki ( wypieranie procesów gnilnych ).
7. Zwalczanie mikroorganizmów chorobotwórczych ( salmonella, enterokoki, bakterie coli ).
8. Łagodniejszy przebieg zatruć pokarmowych.
9. Ograniczenie stosowania antybiotyków i środków dezynfekujących.
10. Odkwaszanie przewodu pokarmowego.
11. Mniejsze koszty ogrzewania i wentylacji kurników.
12. Oczyszczanie poideł i kaŜdej instalacji wodnej.
13. Przerobienie odpadów i pomiotu, oraz odcieków w wartościowy nawóz, zawierający duŜe
ilości azotu łatwo dostępnego dla roślin.
14. Poprawa środowiska naturalnego w bezpośrednim sąsiedztwie ferm.
EM-Farming
TM
w hodowli koni
Koń w stajni zmuszony jest dzielić swoje ”mieszkanie” ze swoimi odchodami, a co za
tym idzie z wydalanymi pasoŜytami. Powstaje obieg zamknięty: wraz z odchodami koń
wydala pasoŜyty i ich jaja, te rozwijają się do postaci larw i z reguły ponownie dostają się do
pyska konia. Tak naprawdę to do dnia dzisiejszego nie wynaleziono Ŝadnego bezpiecznego
środka zapobiegawczego, a jedynie trucizny, które trują pasoŜyty, a zarazem zwierzęta.
Skutkiem tego są kolki, zaburzenia pokarmowe, biegunki etc.
Nie będzie działo się tak, odkąd do czyszczenia stajni i zagrody oraz paszy
zaczniemy podawać EM-Farming™.
Korzyści ze stosowania EM-Farming™ w hodowli koni:
•
Usprawnienie pracy jelit.
•
Likwidacja pasoŜytów.
•
Polepszenie efektywności skarmiania.
•
Poprawa przemiany materii.
•
Poprawa wyglądu sierści.
•
Likwidacja odorów.
•
Przyspieszenie gojenia infekcji skóry i skaleczeń.
•
Likwidacja zapalenia spojówek.
Zintegrowany system stosowania EM-Farming w hodowli koni:
1.
Higenizacja stajni i wybiegów
Stajnie i boksy opryskiwać lub zamgławiać EMa w uwodnieniu 1:10.
Wybiegi opryskiwać EMa w uwodnieniu 1:20
Zabiegi wykonywać 1 raz w tygodniu.
2.
Bezpośrednie wspomaganie odporności
Codzienne podawanie EMa bezpośrednio do pyska w ilości 20-100 ml/zwierzę
3.
Pielęgnacja sierści i skóry
Dodać EMa do wody w rozcieńczeniu 1:10 i opryskiwać zwierzęta.
Stosowanie EM Farming™
w oborach, chlewniach, kórnikach czy teŜ stajniach moŜe stać się
błogosławieństwem zarówno dla zwierząt, jak i ich opiekunów.
Przedstawione przeze mnie powyŜsze informacje o pozytywnym działaniu
poŜytecznych mikroorganizmów dla niektórych z Państwa mogą wydawać się spisem
poboŜnych Ŝyczeń i wywoływać uśmiech powątpiewania, u innych budzić stanowczy
sprzeciw.
Jest jeszcze jedna grupa - naleŜą do niej rolnicy którzy od jakiegoś czasu stosują
poŜyteczne mikroorganizmy w swoich gospodarstwach. Wiem, Ŝe EM-Gospodarze, bo tak ich
nazywamy są obecni na tej sali. Sądzę, Ŝe w dalszej części dzisiejszego spotkania opowiedzą
Państwu o likwidacji „nieuleczalnych” grzybic, spadku liczby upadków, ustępujących szybko
biegunkach i kolkach, leczeniu kaszlu u cieląt, leczeniu ropni na racicach, jednorodnej
gnojowicy, niskim poziomie komórek somatycznych, puszystej i gruzełkowatej glebie, oraz
oborach w których pachnie tylko kiszonką.
Tadeusz Dylewski
Mazowieckie Regionalne
Centrum Promocji i NamnaŜania Mikroorganizmów
Głodowo Wielkie k/Nasielska