całościowe zaburzecia rozwoju

Całościowe Zburzenia Rozwoju (CZR)

 

Całościowe zaburzenia rozwoju, z angielskiego nazywane także PDD (pervasive developmental disorder), to grupa wrodzonych zaburzeń dotykających sfery motoryki, komunikacji i języka oraz percepcji. Choroby te same w sobie nie wpływają znacznie na długość życia, jednak utrudniają funkcjonowanie w społeczeństwie. Są nieuleczalne, ale przy wczesnym rozpoznaniu można dostosować edukację dziecka do jego potrzeb, co w znacznym stopniu ułatwi mu rozwój zdolności społecznych i językowych.
Rodzaje całościowych zaburzeń rozwoju

Do całościowych zaburzeń rozwoju zalicza się obecnie:

* całościowe zaburzenia rozwoju, takie jak autyzm atypowy,
* autyzm wczesnodziecięcy,
* zespół Aspergera,
* zespół Retta,
* zespół Hellera.

Pierwsze trzy zaburzenia rozwoju są zaliczane do zaburzeń spektrum autystycznego. Oprócz tego, występują one częściej niż dwa ostatnie schorzenia. Objawy zaburzeń rozwoju

Wszystkie całościowe zaburzenia rozwoju mają pewne cechy wspólne:

* nietypowe użycie przedmiotów i zabawek,
* trudności w rozumieniu słów,
* trudności w mówieniu,
* problemy z nawiązaniem kontaktu z innymi ludźmi,
* brak naśladowania innych ludzi,
* niechęć do kontaktu fizycznego,
* niechęć do jakichkolwiek zmian,
* powtarzanie określonych ruchów.

Całościowe zaburzenia rozwoju w większości przypadków mogą być zdiagnozowane już w niemowlęctwie lub w pierwszych latach życia.

Objawy autyzmu atypowego:

Atypowe zaburzenia autystyczne mogą mieć różne nasilenie objawów w zależności od konkretnego przypadku. Niektóre dzieci z takimi zaburzeniami nie potrafią mówić, inne budują poprawne zdania, choć wszystkie mają pewne problemy z komunikacją i nawiązywaniem kontaktu z innymi ludźmi. Dzieci autystyczne różnią się także zachowaniem. Autyzm atypowy jest diagnozowany wtedy, kiedy nie można stwierdzić, że dziecko jest chore na autyzm wczesnodziecięcy lub zespół Aspergera, ale ma pewne charakterystyczne dla autyzmu deficyty rozwoju.
Objawy autyzmu wczesnodziecięcego

Możliwe objawy autyzmu wczesnodziecięcego, to:

* opóźniona nauka mówienia,
* małomówność,
* powtarzalne ruchy,
* kompulsywne układanie przedmiotów,
* brak kontaktu wzrokowego,
* brak przyjemności związanej z bliskością,
* trudności w odróżnieniu ja od ty,
* trudności w rozpoznawaniu emocji innych,
* trudności w rozpoznawaniu ironii, metafor, dowcipów,
* trudności w stosowaniu komunikacji niewerbalnej,
* wąskie zainteresowania,
* nieumiejętność zmiany tematu rozmowy.

Objawy zespołu Aspergera

Zespół Aspergera to zaburzenie ze spektrum autyzmu. Osoby cierpiące na to zaburzenie mają jednak dużo mniejsze problemy z komunikacją niż osoby z innymi odmianami autyzmu. Rozwój umysłowy i funkcjonowanie także odbiegają od typowego autyzmu. Zespół Aspergera obejmuje objawy takie, jak:

* problemy ze współpracą z innymi ludźmi,
* problemy z rozumieniem języka niedosłownego,
* zawężone zainteresowania,
* przywiązanie do rutyny,
* problemy z mimiką i niewerbalnym okazywaniem uczuć,
* brak kontaktu wzrokowego,
* unikanie bliskości fizycznej.

W porównaniu z typowym autyzmem, zespół Aspergera pozwala osobie chorej osiągnąć dużo więcej. Wiele osób z zespołem Aspergera osiąga sukcesy, a to przede wszystkim dzięki umiejętności skupienia się na jednym temacie czy problemie oraz inteligencji.

 

Objawy zespołu Retta

Zespół Retta, w odróżnieniu od pozostałych całościowych zaburzeń rozwoju, w większości przypadków występuje u dziewczynek. Oprócz tego, dotyka nie tylko rozwoju psychicznego, ale także fizyczności chorych. Objawy zespołu Retta, to:

* małe dłonie, stopy i głowa,
* niski wzrost,
* trudności w przełykaniu,
* trudności w chodzeniu,
* spastyczność (sztywność mięśni, przykurcze utrudniające lub uniemożliwiające poruszanie się),
* bruksizm,
* napady padaczkowe,
* ataki paniki,
* powtarzalne ruchy dłoni,
* problemy z koordynacją ruchową,
* brak umiejętności komunikowania niewerbalnego,
* brak umiejętności mówienia.

Objawy zespołu Hellera

Dziecięce zaburzenia dezintegracyjne (ang. CDD childhood disintegrative disorder) zaczynają objawiać się najpóźniej ze wszystkich całościowych zaburzeń rozwoju. Między 2. a 4. rokiem życia dziecko traci nabyte już umiejętności motoryczne, językowe i społeczne. Symptomy przypominają autyzm dziecięcy, jednak w przypadku autyzmu dziecko rodzi się już z pewnymi objawami. W zespole Hellera dziecko do 2.-4. roku życia rozwija się najzupełniej normalnie, a w pewnym momencie dość szybko traci swoje umiejętności, choć może to trwać do 10. roku życia. Charakterystycznym objawem są także halucynacje.

 

Leczenie:

Plan leczenia opracowywany jest indywidualnie dla każdego dziecka w zależności od: wieku, stanu zdrowia i historii medycznej dziecka, głębokości zaburzenia, rodzaju zaburzenia, tolerancji i podatności dziecka na określone działania, procedury i terapie, a także sytuacji rodzinnej. Terapia może obejmować: psychoterapię indywidualną dziecka (z wykorzystaniem elementów terapii behawioralnej, opcji, integracji sensorycznej); terapię grupową, terapię logopedyczną; psychoedukację dla rodziców. Niestety dotychczas nie są znane metody zapobiegania CZR.

 

Bibliografia:

Olechnowicz A., Wokół autyzmu - fakty, skojarzenia, refleksje, WSiP, Warszawa 2004, ISBN 83-02-08923-0.
O'Regan F., ADHD, Liber, Warszawa 2005, ISBN 83-60215-04-9.
Bragdon A., Gamon D., Kiedy mózg pracuje inaczej, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2003, ISBN 83-89574-07-1.
Cytowska B., Winczura B., Dziecko z zaburzeniami w rozwoju, Impuls, Kraków 2006, ISBN 83-7308-725-7.

źródło: internet: http://portal.abczdrowie.pl/calosciowe-zaburzenia-rozwojowe

 

Zaburzenia i opóźnienia
rozwoju ruchowego

Rozwój psychoruchowy mający prawidłowy przebieg charakteryzuje się progresywnymi zmianami ilościowymi i jakościowymi we wszystkich jego sferach, następującymi w miarę wzrastania i dojrzewania dziecka w ustalonym porządku i w określonym tempie.

Zaburzenia Rozwoju Psychoruchowego dzieci w wieku Przedszkolnym

Nie wszystkie dzieci rozwijają się harmonijnie i w równym tempie. Wiek rozwojowy nie zawsze pozostaje w zgodzie z wiekiem biologicznym. W psychoruchowym rozwoju niektórych dzieci można zauważyć pewne opóźnienia, które mają różne podłoże etiologiczne. 
Zaburzenia psychoruchowego rozwoju dziecka można 
podzielić na:

- Makrouszkodzenia centralnego układu nerwowego są to uszkodzenia genetyczne, trwałe, których nie da się zlikwidować.
- Mikrouszkodzenia centralnego układu nerwowego są to śladowe uszkodzenia spowodowane najczęściej niewłaściwymi warunkami środowiska 
rodzinnego i instytucjonalnego Mikrozaburzenia można zlikwidować poprzez wczesne wykrycie i rozpoznanie oraz właściwą terapię pedagogiczną. -  - Zaburzenia somatyczne dotyczą narządu wzroku, słuchu, mowy i postawy (np. krótkowzroczność, głuchota, zez, wady postawy), mają wpływ    
na proces rozwoju i edukacji.

Parcjalne zaburzenia rozwoju, to opóźnienia lub zaburzenia jednej lub kilku funkcji psychoruchowego rozwoju dziecka przy ogólnym poziomie umysłowym odpowiednim do wieku i przy odpowiednim kształtowaniu się pozostałych funkcji i sfer rozwoju. H. Spionek zaproponowała następujący podział ze względu na rodzaj zaburzeń rozwoju psychoruchowego dzieci: 
zaburzenia motoryczne, 
zaburzenia procesów poznawczych, 
zaburzenia emocjonalno - motywacyjne, 
zaburzenia napędu psychoruchowego.

Wymienione zaburzenia są następstwem mikro uszkodzeń mózgu we wczesnej ontogenezie, a także wynikiem braku czynników stymulujących rozwój dziecka w środowisku rodzinnym. Gdy stwierdzimy opóźnienia lub zakłócenia wąskozakresowe  np. zaburzenia manualne przy prawidłowym ogólnym rozwoju ruchowym lub zakłócenia w percepcji wzrokowej bądź słuchowej, mówimy wtedy o fragmentarycznych deficytach rozwojowych. 

I. MIKROZABURZENIA ROZWOJU RUCHOWEGO

GRUPY OBJAWOWE:

a) jako skutek zaburzeń funkcjonowania układu piramidowego obniżenie sprawności pojedynczych aktów ruchowych, np. chwytu pęsetkowego, co utrudnia wykonanie precyzyjnych ruchów, takich jak trzymanie ołówka w palcach;
b) jako skutek zaburzeń funkcjonowania układu pozapiramidowego zaburzenia melodii kinetycznej ruchów itp. 
c) obniżenie precyzji ruchów docelowych z jednoczesnym wzmożeniem psychoruchowym napędu. 
d) zaburzenia koordynacji wzrokoworuchowej powodujące, że dziecko z wielkim trudem uczy się dostosowywać swoje ruchy do właściwości przedmiotów. Powiązania ruchowo-wzrokowe wytwarzają się w tych wypadkach z dużym opóźnieniem.

H. Spionek, Zaburzenia psychoruchowego rozwoju dziecka, Warszawa 1969, PWN; H. Spionek, Zaburzenia rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne, Warszawa 1973, PWN.

Przebieg prawidłowego rozwoju ruchowego jest następujący:

-wykształcenie odruchowych ruchów niemowlęcych i ich wzajemnej integracji 
-integracja odruchów niemowlęcych z ruchami świadomie kontrolowanymi 
-rozwój u dziecka całościowych schematów ruchów ciała (siedzenie, stanie) i kształtowanie ruchów przejściowych (umiejętność odwracania się, 
siadania) 
- rozwój dożywotnich odruchów- grawitacji, równowagi, trzymania głowy  wykształcenie różnorodnych koordynacji ruchów (lewa ręka-prawa ręka,  
- ręce-oczy, rece-oczy-słuch, ręce-nogi, i wiele innych)rozwój wymiarów ciała: lateralizacji, ześrodkowania i skupienia 
- wykształcenie bazowych schematów ruchowych zapewniających nabycie umiejętności manualnych i nawyków pisania, czytania. 
- ukształtowanie pozycji ciała, tempa, postawy i formy ciała 
- prawidłowy rozwój neurologiczny 
- ukształtowanie kinestetycznego intelektu 
- rozwój związków między ruchami i ich schematami a procesami emocjonalnymi, poznawczymi, psychicznymi oraz zachowaniem.

Naturalny i prawidłowy rozwój ruchowy małego dziecka ma ogromny wpływ na inne etapy dojrzewania oraz na funkcjonowanie w dorosłym życiu. 

Prawidłowe funkcjonowanie analizatora kinestetyczno - ruchowego, szczególnie jego części zlokalizowanych w korze mózgowej, oraz stymulujące oddziaływanie środowiska to warunek prawidłowego rozwoju motorycznego dziecka.

W ujęciu Reykowskiego motoryka jest ściśle powiązana z psychiką, spełnia bowiem podobne zadanie - uczestniczy w regulacji stosunków człowieka z otoczeniem, stanowi element systemu organizującego ludzką działalność.
Rozwój fizyczny, jako proces zmian somatycznych (anatomicznych) i funkcjonalnych (fizjologicznych) w organizmie, stwarza podstawy do rozwoju motoryki.Poziom rozwoju ruchowego zależy więc od rozwoju układu kostnego, mięśniowego, układów związanych z przemianą materii i wydzielaniem wewnętrznym, a szczególnie od układu nerwowego, który koordynuje działalność wszystkich układów i steruje funkcjami organizmu. 
Opóźnienia w rozwoju ruchowym mogą mieć charakter globalny i dotyczyć całokształtu motoryki dziecka lub wycinkowy , gdy dziecko wolniej opanowuje niektóre tylko umiejętności ruchowe przy innych rozwijających się w tempie normalnym (dysharmonie w rozwoju ruchowym).

Według Nartowskiej najczęściej spotykane zespoły zaburzeń u dzieci w wieku przedszkolnym to:

-  niezręczność ruchowa całego ciała 
-  niezręczność manualna

Niezręczność ruchowa całego ciała:

Niezręczność ruchowa całego ciała to fragmentaryczne opóźnienie rozwoju ruchowego, które wyraża się brakiem precyzji ruchów, wzmożonym napięciem mięśniowym i współruchami ( np. przy pisaniu dziecko pomaga sobie ruchami nóg, tułowia, szyi czy języka). Opóźnienia w tym zakresie obserwujemy już w niemowlęctwie, dziecko z opóźnieniem zaczyna siadać i chodzić. Jeżeli opanuje jednak jakąś czynność to sprawność jej nie odbiega od przeciętnej. Dziecko osiąga umiejętności we własnym czasie, lecz wykonuje je niezgrabnie, napotyka szereg trudności nawet w tych zadaniach ruchowych, które wielokrotnie powtarza. Dziecko niesprawne bywa narażone na krytykę, na wyśmianie i odrzucenie przez grupę z powodu swej nieprzydatności w grach i zabawach ruchowych.

Objawy ogólnej niezręczności:

1. Mała aktywność ruchowa
2. Ogólna niezręczność i małą wyćwiczalność w zakresie dużych ruchów, związana z
zakłóceniami napięcia mięśniowego (napięcie nadmierne lub za małe)
3. Brak koordynacji ruchów przy współdziałaniu różnych grup mięśniowych (współruchy), dający wrażenie ogólnej niezręczności, ruchy są ?kanciaste?, mało płynne
4. Opóźnienie w stosunku do rówieśników nabywania umiejętności ruchów w czynnościach codziennych, zabawowych i sportowych
5. Zakłócenia koordynacji wzrokowo ? ruchowej (ruch odbywa się pod kontrolą wzroku np. rzut piłką oraz w naśladowaniu demonstrowanego ruchu).
6. Brak precyzji ruchów
7. Podczas biegów i skoków dziecko nie nadąża za innymi dziećmi
8. Chodzi po schodach niezręcznie
9. Niezgrabnie wspina się na meble, przeplotnie, huśtawki, żąda w tych sytuacjach pomocy ze strony dorosłych
10. Z trudem uczy się jeździć na rowerze.
11. Niechętnie bierze udział w zabawach ruchowych

Niezręczność manualna:

Niezręczność manualna zaś charakteryzuje się zaburzeniami koordynacji ruchowej i wzrokowo ruchowej. Dzieci te ze względu na mała precyzję ruchów mają duże trudności z wykonywaniem prostych zadań. Opóźnienie w rozwoju apraksji, brak precyzji ruchów drobnych. Duże trudności z wykonywaniem prostych zadań. Z opóźnieniem zdobywają umiejętności samoobsługi, są mało samodzielne. Codzienne czynności wykonują wolno i niezręcznie, co powoduje, że dorośli nie mając cierpliwości wyręczają je. Niechętnie budują z klocków, gdyż ich budowle łatwo rozpadają się z powodu wadliwej konstrukcji. Często niszczą i psują zabawki oraz przedmioty codziennego użytku. Często upuszczają przedmioty, nie chcą i nie lubią wycinać nożyczkami. Niewłaściwa koordynacja obu rąk powoduje, że dzieci chętnie posługują się jedną ręką (druga raczej im przeszkadza). Trudności więc przy zapinaniu guzików, wiązaniu sznurowadeł. Niechętne podejmowanie czynności manualnych. Nieprawidłowo trzymają ołówek, rysują niechętnie, nie kończąc pracy nie mogą wykazać "zdolności rysunkowych". Ich rysunki mają uproszczoną formę i niski poziom graficzny. 

Zakłócenia motoryki manualnej:

Objawy niezręczności manualnej:

1. Zaburzenia koordynacji ruchowej i wzrokowo ? ruchowej.
2. Mała precyzja ruchów ? trudności w wykonywaniu prostych zadań.
3. Mała samodzielność dziecka, z opóźnieniem zdobywa umiejętności samoobsługowe, ma trudności przy zapinaniu guzików, wiązaniu sznurowadeł.
4. Codzienne czynności wykonuje wolno i niezręcznie.
5. Nieprawidłowo trzyma ołówek.
6. Niechętnie rysuje, nie kończy pracy.
7. Rysunki mają uproszczoną formę i niski poziom graficzny.
8. Prace są niedbale wykonane, często poplamione, podarte, pogniecione.
9. Dziecko niechętnie buduje z klocków budowle łatwo się rozpadają z powodu wadliwej konstrukcji.
10. Często psuje i niszczy zabawki oraz przedmioty codziennego użytku.
11. Niezręcznie wycina, szarpie papier( źle koordynują ruchy obu rąk).
12. Nadmierne napięcie mięśni zbyt silny nacisk ołówka, łamanie kredek. Ruchy ręki są gwałtowne, mało płynne, kanciaste w rysunkach przeważają linie proste, mało jest linii falistych lub całkowity ich brak.
13. Zbyt małe napięcie mięśniowe linie rysunku nikłe, czasem ledwo widoczne. Linie proste są nierówne  faliste lub przerywane. Przewaga rysunków drobnych i małych. Upuszczają przedmioty nie maja siły wycinać nożyczkami.
14. Dzieci te są bierne, mało samodzielne, maja niską samoocenę, unikają rówieśników.

Prawidłowa motoryka ogólna ciała oraz sprawność manualna jest jednym z warunków powodzenia dziecka w nauce szkolnej. Dla prawidłowej oceny sprawności ruchowej kończyny górnej, która odgrywa istotną rolę m.in. w czynnościach pisania niezbędna jest znajomość fizjologii ręki. Ręka skupia w sobie 3 podstawowe czynności :

- Czynność chwytną, która jest najbardziej prymitywną, spotykaną również wśród niższych form życia;
- Czynność manipulacyjną, występującą u wielu zwierząt, lecz najlepiej wykształconą u człowieka;
- Mowę ręki, najwyższą formę czynności ręki.

Pisanie wymaga zarówno czynności chwytnej jak i manipulacyjnej. Czynność pisania angażuje całą rękę, gdyż ruchy pisarskie wymagają udziału nie tylko palców, ale także przedramienia i łokcia. Sprawność ruchów pisarskich jest zależna od dynamiki procesów nerwowych oraz anatomicznej dojrzałości aparatu kostnego i mięśniowo stawowego ręki oraz poziomu koordynacji wzrokowo ruchowej. Dojrzałość tę osiąga dziecko z wiekiem, zaś sprawność w miarę nabywania doświadczeń. 

Dzieci przedszkolne oraz w młodszych klasach szkoły podstawowej napotykają duże trudności w pisaniu, głównie z powodu niedostatecznej sprawności rąk. U dzieci 78 letnich nie jest zakończony jeszcze proces kostnienia dłoni. Skostnienie nadgarstka następuje dopiero w wieku 10-13 lat. Ręce dziecka, a w szczególności palce są bardzo giętkie, bowiem kości palców mają zakończenia chrząstkowe. 

E. Hurlock zwraca ponadto uwagę, iż u dzieci 6-7 letnich nerwy i mięśnie palców, ręki przegubu i ramienia nie są rozwinięte w takim stopniu, aby mogły wykonywać precyzyjnie skoordynowane ruchy potrzebne przy pisaniu. Z tego też względu nauki pisania nie można rozpoczynać zbyt wcześnie. Niezbędną do pisania sprawność manualną zdobywa dziecko w toku wykonywanie różnych działań, a w szczególności czynności angażujących drobne ruchy palców. Doniosłe znaczenie tego typu zajęć polega na tym, że sprzyjają one kształtowaniu się ruchów dowolnych, celowych, skoordynowanych. Właśnie tego typu ruchy potrzebne są przy pisaniu.

Metody badań motoryki

1.Wywiad z matką

Niezwykle ważna rolę w dokonaniu oceny rozwoju ruchowego odgrywa wywiad z opiekunem dziecka. Niezbędne w nim są pytania o to kiedy dziecko zaczęło utrzymywać głowę w pozycji pionowej, siedzieć, stać i chodzić (tempo rozwoju). Czy rozwój dziecka był harmonijny, czy dziecko rozwijało się równie dobrze pod względem ruchowym jak np. pod względem umysłowym (rytm rozwoju) i czy obserwowano okresy przyspieszenia lub zahamowania rozwoju (dynamika rozwoju). Równie ważnych danych dostarcza obserwacja dziecka podczas zajęć. 

2. Obserwacja dziecka podczas codziennych zajęć, zabaw manipulacyjnych,konstrukcyjnych, czynności samoobsługowych:

nawlekanie korali na sznurek
ubieranie się, mycie
budowanie z klocków

3. Analiza wytworów plastycznych

Analiza wytworów powstałych podczas zajęć plastycznych, czyli rysunków, wycinanek, ulepianek, oraz podczas pisania pozwala uchwycić symptomy zaburzeń motoryki, przedstawione wcześniej w tabeli objawów. 

4. Badania testowe i eksperymentalne

-  Badania testowe i eksperymenty służą również do oceny rozwoju motorycznego. Przykładowym testem, który służy do badania ogólnej sprawności ruchowej i jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży w wieku 4-16 lat jest test Oziereckiego.
-  Do oceny motoryki rąk służy test Kreskowanie Miry Stambak, w którym miarą sprawności ruchowej jest liczba kresek wpisanych w kolejne kratki (1cm x 1cm) w ciągu jednej minuty oraz test Karty Rene Zazzo.

- Poziom odtwarzania figur prostych jest w teście H. Spionek miarą sprawności motorycznej i koordynacji wzrokowo  ruchowej. ?Próby odwzorowywania figur geometrycznych do badania dzieci w wieku od 3; 7; 6 lat. 

Lateralizacja i jej wpływ na sprawność manualną dziecka. 

Zaburzenia sprawności ruchowej często wiążą się z zakłóceniami w procesie lateralizacji. Lateralizacja związana jest z dominacją jednej z półkul mózgowych. Większość ludzi prezentuje model lateralizacji jednorodnej prawostronnej: dominacja prawego oka, prawej ręki i prawej nogi. (prawonożność) Lateralizacji jednorodnej lewostronnej nie traktuje się jako odchylenia od normy w sensie klinicznym jedynie statystycznym. 
H. Spionek podaje, że dzieci leworęczne nie różnią się pod względem sprawności intelektualnej od dzieci praworęcznych. 
Zdaniem H. Spionek dzieci leworęczne popełniają specyficzne błędy, jak:

- statyczne odwracanie liter (mylenie liter o podobnych kształtach, lecz innym położeniu w przestrzeni względem osi poziomej, 
- dynamiczne odwracanie liter (przestawianie, zmiana kolejności liter) 
- opuszczanie i dodawanie liter, sylab, wyrazów 
- błędne odtwarzanie liter (niedokładne odczytywanie i zapisywanie liter).

Zaburzenia lateralizacji:

Do zaburzeń lateralizacji zalicza się przede wszystkim brak funkcjonalnej dominacji jednej strony ciała, tzw. Lateralizacja słaba nieustalona, co może być stanem przejściowym (po 6 r.ż. świadczy o opóźnieniu procesu lateralizacji) lub trwałym (oburęczność utrzymuje się do końca życia). Wśród dzieci słabo zlateralizowanych często występują trudności w nauce. U dzieci obuocznych wiodącą rolę podczas czytania przejmuje kolejno raz jedno, raz drugie oko. Stąd zdarza się, że jednym okiem dziecko odczytuje początek wyrazu, drugim końcówkę, przeskakując i opuszczając litery wewnątrz wyrazu. W efekcie zniekształca wyraz, nie rozumie go, czyta bardzo wolno. 

Brak dominacji jednej ze stron ciała utrudnia wytwarzanie się orientacji w lewej i prawej stronie własnego ciała. Ponieważ kierunki w przestrzeni wyznacza sam człowiek, dlatego nieprawidłowa orientacja w lewej i prawej stronie schematu ciała jest powodem trudności wykształcenia się orientacji w przestrzeni. Dzieci te mają trudności ze wskazaniem kierunków w przestrzeni ("na prawo", "na lewo"), w związku tym także trudności odwzorowywaniem figur geometrycznych, występuje mylenie liter i cyfr asymetrycznych różniących się względem osi pionowej p - g, d - b, osi poziomej u - n, w - m, b - p, d - g, 9- 6. 

- Zakłócenia orientacji przestrzennej powodują kłopoty w rozplanowaniu zapisu na stronicy zeszytu, nieodpowiedni wybór linijek. W czytaniu przestawianie liter lub cząstek wyrazów, przeskakiwanie linijek druku.
- Podobne trudności pojawiają się w przypadkach lateralizacji niejednorodnej, czyli skrzyżowanej (dominujące narządy ruchu i zmysłów znajdują się po obu stronach osi ciała, np. dziecko praworęczne, lewoooczne, prawonożne). W tych przypadkach trudności spowodowane są głównie zaburzeniami współdziałania oka i ręki i ujawniają się podczas rysowania, pisania i czytania.

Ćwiczenia ogólnej sprawności ruchowej:

-    ćwiczenia równowagi (chodzenie po narysowanej linii, ławeczce gimn., równoważni, krawężniku itp.)
-    chodzenie i marsze ze zmianą kierunku ruchu na określony sygnał (dźwiękowy, wzrokowy). 
-    ćwiczenia orientacji kierunkowej związane z percepcją słuchową ( np. zabawa w chowanego, Kubusiu, gdzie jesteś, skąd głos dochodzi, gdzie ptak śpiewa itp.  ). 
-    zagadki ruchowe ( imitowanie i odgadywanie czynności ) jako ćwiczenia wyobraźni i pamięci ruchowej. 
-    zabawy wdrażające do gospodarowania własnymi ruchami i usprawniające koordynację ruchów  ćwiczenia rozmachowe obu ramion-ruchy płynne, rytmiczne ruchy zmienne, naśladowanie ptaków, samolotów, orły na śniegu itp. ) 
-   zabawy ruchowe-zręcznościowe w sali ( latające czapeczki, stołowa koszykówka, serso stołowe, bilard, kręgle, pchełki, bierki ). 
-   ruchy naprzemienne (element kinezjologii edukacyjnej) 
-   zabawa ruchowa np. lot jaskółki, zabawa w pociąg, chód bociana, kulawy wróbel, skacząca piłka  

Ćwiczenia zręcznościowe:

-  zabawy dużą piłką, balonikami, kulami ugniecionymi z gazet 
-  zabawy woreczkiem wypełnionymi ryżem, grochem 
-  budowanie konstrukcji z klocków 
- rzucanie do celu 
- rzucanie piłki w parach 
- zabawy stolikowe np. pchełki, bierki 
- wdrażanie do samodzielności podczas samoobsługi 
- zabawy manipulacyjne klockami, koralikami 
- włączanie dziecka do wykonywania prac domowych np. ugniatanie ciasta, odrywanie szypułke owoców, wykrawanie ciastek

Ćwiczenia rozwijające orientacje w schemacie ciała i przestrzeni:
- nazywanie części ciała, 
- orientacja w schemacie ciała: daj lewą rękę, tupnij prawą nogą itp., 
- orientacja w przestrzeni: idź 2 kroki do przodu, do tyłu, na lewo, w prawo, 
- ćwiczenia graficzne: zaznacz kreską prawy róg, u góry narysuj zieloną kreskę, 
- dyktando graficzne jest najtrudniejszym ćwiczeniem i wymaga doskonałej orientacji przestrzennej.

Ćwiczenia usprawniające staw nadgarstkowy i palce rąk: 

- ćwiczenia z wykorzystaniem różnych technik plastycznych 
- rysowanie na tablicy jedna lub dwiema rekami 
- zamalowywanie dużych płaszczyzn farbą 
- lepienie z gliny, plasteliny 
- marsz palców po stole 
- przewlekanie nitek przez dziurki w tekturze 
- ugniatanie jedną ręką kul z gazety, bibuły 
- składanie papieru 
- kalkowanie różnej wielkości wzorów 
- pisanie na klawiaturze komputera 
- wydzieranie, wydzieranie papieru 
- nawlekanie makaronu, korali na sznurek 
- malowanie szlaczków grubym pędzlem 
- stemplowanie pieczątkami z ziemniaka, gumowymi, drewnianymi 
- malowanie palcami 
- obrysowywanie kształtów i pisanie wyrazów bez odrywania ręki od papieru

Ćwiczenia, które zwalniają napięcie stawowo - mięśniowe:

-  poruszanie rękami uniesionymi nad głową 
- zabawa w pranie i prasowanie 
- zabawa w rabanie i piłowanie drzewa 
- zabawa w kosiarzy 
- zabawa z użyciem skakanki: przesuwanie sznurka w palcach, kręcenie, owijanie wokół własnej dłoni 
- naśladowanie lotu ptaka 
- naśladowanie dyrygenta 
- naśladowanie pływania 
- naśladowanie drzew na wietrze

Bibliografia:
Bogdanowicz M. : Uczeń z dysleksją w domu. Gdynia 2007. 
Gąsowska T., Pietrzak- Stępowska Z.:Praca wyrównawcza z dziećmi mającymi trudności w czytaniu i pisaniu. 
B Kaja.,:Zarys terapii dziecka. Bydgoszcz 1995 
Sawa B.:Jeżeli dziecko źle czyta i pisze. 
M. Bogdanowicz., Zaburzenia rozwoju psychoruchowego dziecka W: Logopedia. Pytania i Odpowiedzi pod red. T. Gałkowskiego i G. Jastrzębowskiej 
H. Spionek., Zaburzenia psychoruchowego rozwoju dziecka. PWN Warszawa 
Źródło:internet

 

Zespół Down'a

Zespół Down'a, trisomia 21 jest najczęstszą aberracją chromosomową i przyczyną ok. 30% przypadków upośledzenia umysłowego. Jest to zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością dodatkowego chromosomu 21. Częstość tej aberracji chromosomowej wynosi 1 na 700 - 900 żywych urodzeń. Ryzyko urodzenia dziecka z trisomią wzrasta wraz z wiekiem matki od 1:2000 dla kobiety 25-letniej, do 1:300 dla kobiety 35-letniej i do 1:30 dla kobiety 45-letniej. Diagnostyka prenatalna wykluczająca zespół Down'a  powinna być wykonana u wszystkich kobiet po 35 rż. oraz w rodzinach, w których już doszło do urodzenia jednego dziecka z tym zespołem.

Od pierwszych miesięcy życia dzieci z zespołem Down'a stwierdza się znaczne obniżenie napięcia mięśniowego oraz cechy dysmorfii twarzy w postaci skośnego ustawienia szpar powiekowych, szerokiej nasady nosa, małych dysplastycznych uszu. Hipotonia (wiotkość mięśni) częściowo odpowiada za tendencję do otwierania ust i wysuwania języka. W obrębie krótkich, szerokich dłoni występuje charakterystyczna bruzda, zwana małpią bruzdą. Przeciętnie dzieci z Zespołem Down'a są niższe od swoich rówieśników. Ich skóra przeważnie jest sucha, a włosy cienkie i miękkie. U około 30-40% dzieci stwierdza się wady serca. Rzadziej występuje zaćma, niedoczynność tarczycy, hipoplazja zębów (niedorozwój szkliwa).

Większość chorych ma opóźnienie umysłowe od łagodnego (IQ 50?70) do średniego (IQ 35?50) stopnia. Osoby z łagodnym stopniem upośledzenia umysłowego radzą sobie w codziennym życiu potrzebując jedynie niewielkiej pomocy ze strony opiekuna, w przypadku cięższego stopnia upośledzenia umysłowego konieczna jest pomoc w każdej dziedzinie, np. myciu się, ubieraniu się, robieniu zakupów. Osoby upośledzone umysłowo i fizycznie wymagają opieki przez 24 godziny na dobę.

Wychowywanie i pielęgnowanie dziecka z zespołem Down'a nie jest łatwe. Wymaga od rodziców więcej czasu, pracy i nakładów finansowych, bowiem dzieci takie rozwijają się wolniej niż ich rówieśnicy, wolniej uczą się stać, chodzić i mówić. Potrzebują specjalnej troski, stymulacji i rehabilitacji do dalszego rozwoju umysłowego i fizycznego. Potrafią tak jak inne dzieci, śmiać się i płakać, bawić się i złościć, a do szczęśliwego życia potrzebują tyle co wszyscy - kochającej rodziny, która się nimi zainteresuje, otoczy opieką i miłością.

Bibliografia:

1. "Neurologia dziecięca w praktyce" Opracowanie zbiorowe pod red. Sergiusza Jóźwiaka i Romana Michałowicza.

2. http://pl.wikipedia.org

 

Mózgowe Porażenie Dziecięce (MPD) - Podstawowe zagadnienia

1. Mózgowe porażenie dziecięce (MPD) jest jednym z najczęstszych schorzeń wśród chorób układu nerwowego wieku dziecięcego.

2. Definicja MPD według R. Michałowicza: "niepostępujące zaburzenia czynności będącego w rozwoju ośrodkowego układu nerwowego a zwłaszcza ośrodkowego neuronu ruchowego, powstałe w czasie ciąży, porodu lub okresie okołoporodowym. MPD nie stanowi określonej, odrębnej jednostki chorobowej, lecz jest różnym etiologicznie i klinicznie zespołem objawów chorobowych, a co się z tym wiąże, także różnym obrazem anatomo-patologicznym".

3. Definicja E. Jankowicz: "MPD jest pojęciem objawowym, a nie jednostka kliniczną; pojęciem tym określa się przypadki o różnej etiologii, różnym obrazie anatomo-patologicznym i klinicznym".

4. Wspólne cechy zespołów ujmowanych nazwą MPD:

Obecność zaburzeń ruchowych

Umiejscowienie zmian patologicznych mózgu

Niepostępujący charakter zmian

Powstanie uszkodzeń w okresie rozwoju mózgu

Najczęstsze i najbardziej charakterystyczne są zaburzenia sfery ruchowej.

5. Klasyfikacja MPD (według prof. M. Syndera):

A. Ze względu na zaburzenia ruchowe:

a) Typ spastyczny - charakteryzuje się znacznie wzmożonym napięciem mięśni.

Współruchy patologiczne - ruchy, które w sposób mimowolny dołączają się do czynności dowolnych.

b) Typ atetotyczny - charakteryzuje się brakiem kontroli mięśniowej, zmianami napięcia mięśniowego.

Ruchy mimowolne - ruchy wykonywane niezależnie od woli chorego, prawie niemożliwe do opanowania.

c) Typ hipotoniczny - charakteryzuje się znaczną wiotkością mięśni.

d) Typ ataktyczny - charakteryzuje się zaburzeniami równowagi oraz koordynacji ruchowej.

e) Typy mieszane.

B. Ze względu na zajęte części ciała:

a) Hemiplegia - oznacza porażenie połowiczne ciała (jednocześnie kończyna górna i dolna po tej samej stronie ciała)

b) Diplegia - oznacza porażenie obu kończyn dolnych z niewielkim porażeniem kończyn górnych.

c) Quadriplegia - oznacza porażenie wszystkich 4 kończyn.

6. Etiologia

Według prof. M. Syndera "w chwili obecnej nie są znane specyficzne okoliczności, które pojawiają się w okresie ciąży, porodu lub w okresie noworodkowym, powodujących powstanie MPD".

Według Hertla nie ma ścisłej zależności między etiologią a obrazem klinicznym MPD.

Czynniki powodujące powstanie MPD:

20% czynniki przedporodowe - choroby wirusowe (różyczka, odra, grypa, świnka, żółtaczka), choroby odzwierzęce (toksoplazmoza, cytomegalia), leki (gentamycyna, streptomycyna) i używki stosowane przez matkę, szkodliwe promieniowanie RTG.

60% czynniki okołoporodowe - urazy czaszki i mózgu, niedotlenienie.

20% czynniki poporodowe.

Częstość występowania mózgowego porażenia dziecięcego ocenia się 1 - 3 na 1000 żywo urodzonych dzieci.Badania wykazały, że prawdopodobieństwo wystąpienia MPD jest większe 25 razy u wcześniaków z wagą urodzeniową poniżej 1500g, niż powyżej 2500g.

7. Objawy współtowarzyszące MPD:

a) Niedorozwój umysłowy (75% dzieci z MPD)

b) Napady padaczkowe (35%)

c) Uszkodzenie narządu wzroku (50%)

*Narządu widzenia

*Zaburzenia percepcji wzrokowej

d) Uszkodzenia słuchu (25%)

*Niedosłuch lub głuchota

*Zaburzenia słuchu fonemowego

e) Zaburzenia mowy (70%-80%)

f) Chwiejność emocjonalna

8. Zaburzenia mowy

Najczęstszym zaburzeniem mowy u dzieci z MPD jest DYZARTRIA.

Według Darleya "przez dyzartrię rozumiemy zaburzenia oddechowo-fonacyjno-artykulacyjno-prozodyczne spowodowane uszkodzeniem ośrodków i dróg unerwiających narządy mowy".

Zaburzenia oddechowe u dzieci z MPD: oddech ma charakter górnożebrowy, powierzchowny, bardzo krótka faza wydechu.

Zaburzenia fonacji: trudności z wytworzeniem głosu i jego prawidłowym brzmieniem, głos słaby o zmiennym natężeniu i wysokości, pierwsza sylaba jest głośniejsza. Mowa z poszumem nosowym (zaburzenia podniebienia miękkiego).

Zaburzenia artykulacji: porażenie lub zmienne napięcie mięśni artykulacyjnych (głównie wargi, język, podniebienie).

Dziecko z mózgowym porażeniem dziecięcym powinno być jak najwcześniej usprawniane, bowiem wcześnie rozpoczęta i systematycznie prowadzona rehabilitacja może mieć znaczny wpływ na zmniejszenie kalectwa. W opiece nad dzieckiem z MPD konieczny jest udział wielu specjalistów - lekarze, psycholog, logopeda oraz pedagog.

 

 


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
CAŁOŚCIOWE ZABURZENIA ROZWOJOWE, Pedagogika, Pedagogika opiekuńczo wychowawacza
kryteria diagnostyczne całościowych zaburzeń rozwoju, Agnieszka, AUTYZM
Całościowe zaburzenia rozwojowe, Surdopedagogika, Psychologia
Całościowe zaburzenia rozwoju
CAŁOŚCIOWE ZABURZENIA ROZWOJOWE 2
Calosciowe zaburzenia rozwojowe objawy id 107411
CALOSCIOWE ZABURZENIA ROZWOJOWE 2
CAŁOSCIOWE ZABURZENIA ROZWOJU, Fizjoterapia, Psychologia
Całościowe zaburzenia rozwoju, Psychologia kliniczna(1)
Całościowe zaburzenia rozwojowe charakteryzują się początkiem w okresie wczesnego rozwoju
Patomechanizm zaburzeń rozwoju i zachowania, Kliniczna, Psychopatologia, Terapia, Zaburzenia
Autyzm jako rozległe zaburzenie rozwoju (PDD), Autyzm(1)
IMiD Test przesiewowy do wykrywania zaburzen w rozwoju fizycznym u dzieci
zaburzenia rozwoju ruchowego, Wykłady
Panel pokarmowy - badania, ZABURZENIA ROZWOJOWE DZIECKA

więcej podobnych podstron