Obserwacja

Obserwacja - metoda gromadzenia informacji, polegająca na systematycznym rejestrowaniu zachowań osoby obserwowanej oraz na interpretacji danych (A. Janowski)

Etapy projektowania obserwacji:

• Określenie celu obserwacji

• Określenie obiektu obserwacji

• Określenie rodzaju obserwacji

• Określenie sposobu przeprowadzenia

• Ustalenie formy prowadzenia zapisu

• Ustalenie zasad opracowania danych i ich interpretacji

Typy obserwacji (z kryterium podziału):

• całościowa i tematyczna -(treść)

• jednostkowa i grupowa - (liczba obserwowanych osób)

• uczestnicząca ( ukryta lub jawna) - (liczba obserwatorów i typ ich kontaktów z obserwowanymi)

• ciągła i w próbach czasowych - (czas)

• bierna i czynna lub kontrolowana - (aktywność obserwatora)

• otwarta (luźna) i zamknięta (skategoryzowana) - (uszczegółowienie i stopień standaryzacji zapisu)

1. Obserwacja luźna - cechy:

• nie ukierunkowany cel

• ustawiczność rejestrowanych bodźców

• liczba informacji zależna od charakteru kontaktów

• duża plastyczność

• seria wrażeń i spostrzeżonych faktów

• podstawa do dalszego rozpoznania sytuacji

• rejestrowana w formie zapisu o spostrzeżeniach lub brak rejestracji

• niewskazane łączenie wyników z działaniem interwencyjnym

2. Pogłębiona obserwacja celowa - cechy:

ma określony cel

stosowana wybiórczo

pomaga wyjaśniać przyczyny i skutki zachowań

nie planuje się kategorii

obserwacja wszystkich wydarzeń związanych z celem

dostarcza dokładnych informacji

możliwość stosowania wobec grupy uczniów

brak powtarzalności i porównywalności zjawisk

3. Obserwacja znaczących zdarzeń (zdarzeń krytycznych) - cechy:

obserwacja celowo dobranych zdarzeń na tle sytuacji

rejestruje się zdarzenia będące dobrymi przejawami wybranych cech terenu obserwacji

zdarzenia notowane są wraz z kontekstem

planowy zapis sytuacji ( zapis samych faktów, mieszany, z wyodrębnionymi częściami)

opis zdarzeń często uzupełniany wywiadem z uczestnikami

jednostkowa obserwacja nie daje podstaw do wnioskowania o przyczynach zjawiska

seria znaczących zdarzeń uprawnia do szukania związków przyczynowo-skutkowych

możliwość dokonywania zapisów znaczących zdarzeń przez różne osoby

4. Obserwacja skategoryzowana - cechy:

zdarzenia ujęte w kategorie

kategorie stanowią skrótowy zapis znaczących zdarzeń

kategorie bez krzyżujących się zakresów

możliwość dwustopniowej kategoryzacji