SYSTEM POLITYCZNY RFN
Politologia 8
Ogólna charakterystyka
•
System kanclerski: modyfikacja systemu parlamentarnego (ze wzgl. na relacje
parlament – kanclerz) ale też por. system szwajcarski.
•
Państwo federalne.
System partyjny
•
System partyjny stabilny ze wzgl. na:
– 5% próg zaporowy w wyborach parlamentarnych
– silne i wpływowe partie mają poparcie grup interesu
– silny i stabilny rozwój ekonomiczny
Największe partie
•
CDU/CSU (Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna i Unia Chrześcijańsko-Społeczna)
•
FDP (Wolna Partia Demokratyczna)
•
SDP (Socjaldemokratyczna Partia Niemiec
•
+ Zieloni – rosną w siłę w latach 80.
Ewolucja systemu partyjnego
•
Zmodyfikowany system dwupartyjny = „system dwu i pół partyjny” (od późnych lat
60. Do początku lat 80.)
•
Np. koalicja SPD-FDP rządziła w latach 1969-82, a CDU/CSU-FDP – 1982-98.
•
Po wyborach 1998 nastał system dwublokowy: SPD/Sojusz 90/Zieloni (lewica) i
CDU/CSU i FDP (prawica).
•
Postkomunistyczna PDS (pochodzenie NRD) – izolowana na szczeblu federalnym.
Konstytucja
•
Konstytucja = „Ustawa zasadnicza”
•
Uchwalona 23 maja 1949 r.
•
Uchwalona przez Radę Parlamentarną – namiastkę parlamentu powołaną na podstawie
reguł narzuconych przez państwa okupujące Niemcy.
Art. 23 Ustawy Zasadniczej
•
Stanowi, że jej „moc obowiązująca rozciągnięta zostanie na inne części Niemiec po
ich przystąpieniu”.
•
Odwołując się do tego art., Izba Ludowa NRD uchwaliła w sierpniu 1990 r. ustawę o
przystąpieniu do RFN.
•
31 sierpnia NRD i RFN podpisały układ o ustanowieniu jedności Niemiec.
Zasady ustrojowe
•
„Ustawa zasadnicza” ma wpisany zakaz zmian podstawowych zasad ustrojowych p.:
– suwerenności narodu,
– przedstawicielstwa
– podziału władz
– federalizmu
Ad. suwerenność narodu
•
Zasadniczym źródłem wszelkiej wł. w p. jest naród.
•
Demokracja wyłącznie pośrednia
(nie ma form demokracji bezpośredniej!!! - z
wyjątkiem referendum w kwestii zmian granic landów).
•
= Wzmocnienie pozycji organów przedstawicielskich.
Ad. zasada przedstawicielstwa
•
Wymóg powoływania organów przedstawicielskich na każdym szczeblu podziału
terytorialnego – krajowym, federalnym, powiatowym, gminnym i powierzenie
organom przedstawicielskim kompetencji stanowienia prawa i wpływania na skład
innych organów państwowych.
Ad. zasada federalizmu
•
Podział kompetencji pomiędzy Związek i kraje (landy).
•
Założenie „domniemania właściwości krajów” – organy federalne mogą działać tylko
tam, gdzie przewiduje to konstytucja.
Ad. zasada podziału władzy
•
Realizowana poprzez ustanowienie organów:
– Bundestagu (Parlamentu Związkowego) i Bundesratu (Rady Związkowej) –
jako wł. ustawodawczej
– Prezydenta federalnego – głowa p., gł. uprawnienia reprezentacyjne
– Rządu federalnego – wł. wykonawcza
– Związkowego Trybunału Konstytucyjnego i in. organów sądowniczych
Bundestag
•
Izba parlamentu federalnego, organ przedstawicielski.
•
„Ustawa zasadnicza” nie reguluje liczby posłów (robi to ustawa wyborcza i liczba ta
wahała się, ale nieznacznie – w okolicach 600 członków).
•
Zasady prawa wyborczego do Bundestagu: powszechność, bezpośredniość, równość i
tajność.
•
Kadencja – 4 lata (kończy się pierwszego dnia rozpoczęcia prac przez parlament
nowej kadencji).
•
Działa permanentnie (nie ma sesji i okresów międzysesyjnych).
•
Prawo wyborcze
•
Czynne i bierne prawo wyborcze: każdy kto posiada obywatelstwo Niemiec, skończył
18 lat i od co najmniej 3 miesięcy przebywa na terytorium Niemiec (i nie jest
pozbawiony praw publicznych ani ubezwłasnowolniony).
Wyniki wyborów do Bundestagu
•
Ustalane w wyniku kombinacji systemu większościowego i proporcjonalnego:
– ½ deputowanych wybierana jest w jednomandatowych okręgach wyborczych
wg systemu większościowego (około 300 deputowanych),
– ½ mandatów rozdzielana jest na szczeblu krajowym zgodnie z regułami
systemu proporcjonalnego.
Bundesrat
•
„Ustawa zasadnicza” nie stanowi, że Bundesrat jest izbą parlamentu.
•
Ma 68 członków – delegaci rządów krajowych (landów) i to landy ich mianują i
odwołują.
•
Liczba głosów poszczególnych landów w Bundesracie jest stała i ustalana na podst.
liczby ludności landu:
– do 2 mln mieszkańców – 2 głosy
– 2 mln – 6 mln – 4 głosy
– powyżej 6 mln – 5 głosów
•
Członkowie Bundesratu są związani instrukcjami swoich rządów.
•
Głosy członków z jednego landu muszą być oddane jednomyślnie.
•
Członkowie Bundesratu odpowiadają przed parlamentami landowymi.
•
Nie jest organem kadencyjnym (działa ciągle)
Parlament ogólnie
•
Jest organem ustawodawczym na zasadzie wyłączności.
•
Prawo inicjatywy ustawodawczej – rząd i obie izby parlamentu.
•
Nie ma veta prezydenckiego, ale prezydent ma prawo zbadać zgodność ustawy z
konstytucją.
http://notatek.pl/system-polityczny-republiki-federalnej-niemiec?notatka