Etyka gospodarcza

Etyka gospodarcza

wykład 10g. dla studentek i studentów 

wykład 10g. dla studentek i studentów 

I roku studiów niestacjonarnych II stopnia

I roku studiów niestacjonarnych II stopnia

I roku studiów niestacjonarnych II stopnia

I roku studiów niestacjonarnych II stopnia

Barbara Pogonowska

Katedra Socjologii i Filozofii UEP

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

I. 

brak związku bądź sprzeczność

 idea rozłączności etyki i gospodarowania/  biznesu: 

R.E. Freeman 

„teza o rozdzielności” 

(separation

thesis): ontologiczna odmienność obu dziedzin

 etyczność jako 

czynnik destrukcji 

gospodarowania/ 

 etyczność jako 

czynnik destrukcji 

gospodarowania/ 

biznesu

 warunkiem uwzględniania 

aspektu moralnego 

przez 

firmę jest zdobycie silnej pozycji na rynku (argument 
historyczny - drapieżność kapitalizmu pionierskiego)

 ethics pays

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

Zagadnienie edukacji etycznej 

(A. Lewicka-Strzałecka)

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

II.

Ujęcie kulturowe - historyczno-dziedzinowa zmienność systemów 

przekonań i praktyk; gr. 

ethos

: zwyczaj, obyczaj, zadomowienie, 

bycie u siebie; łac. 

moralis

:

np. 

„wyścig szczurów”

•

moralność

- układ przekonań, który wartościuje/ 

ocenia relacje społeczne (stosunki między 

ocenia relacje społeczne (stosunki między 
jednostkami, grupami, społeczeństwami itd.) według 
skali Dobra i Zła

•

etyka gospodarcza/ biznesu 

– usystematyzowana 

refleksja nad postacią praktykowanej moralności w 
sferze gospodarowania/ w sferze gospodarki 
rynkowej

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

Kontekst kulturowy

:

•

przemiany w świadomości społecznej

 kontrkultura lat 60-tych XX wieku (kontestacja 

hierarchii wartości kultury Zachodu)

hierarchii wartości kultury Zachodu)

 degradacja środowiska naturalnego 

 organizacje pozarządowe, rozwój społeczeństwa 

obywatelskiego (nurt ekologiczny, feministyczny, 
pacyfistyczny)

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

•

społeczeństwo mediatyczne – rola środków masowego 
przekazu, opinia publiczna

•

skala ujawnianych skandali korupcyjnych (sfera polityki i 
‘wielkiego’ biznesu) 

•

proces społecznego kwestionowania ‘definicji’ biznesu jako 
obszaru niezależnego od gospodarczych i moralnych 

obszaru niezależnego od gospodarczych i moralnych 
oczekiwań świata społecznego: marnotrawstwo, skala 
ubóstwa, stan środowiska naturalnego, macdonaldyzacja

•

kryzys gospodarczy – od 15 września 2008 r.

•

globalizacja problemów gospodarczych, uboczne skutki 
rozwoju technologicznego, nieprzejrzystość funkcjonowania 
rynków finansowych

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

•

rok 

1985

– umowna data powstania etyki biznesu jako 

dziedziny o charakterze akademickim (USA, Wielka Brytania); 

The Foundamentals of Business Ethics

, USA, 1926

 instytucjonalizacja etyki biznesu

 przedmiot nauczania w uczelniach ekonomicznych/ 

 przedmiot nauczania w uczelniach ekonomicznych/ 

menedżerskich

 lata 80 – „dekada chciwości” (Greed is good)

 rozwój rynków finansowych

 skandale przełomu XX i XXI wieku (afery: Enron 

Worldcom),  

2008

– obecny kryzys 

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

Racje obecności i wagi refleksji etycznej 

nad gospodarką rynkową 

•

nieznana w przeszłości skala wpływu wywieranego przez
decyzje w sferze gospodarowania na sytuację jednostek i
zbiorowości (poziom dobrobytu, stan dobra wspólnego,

zbiorowości (poziom dobrobytu, stan dobra wspólnego,
dobrostan społeczeństw)

•

refleksja etyczna ukazuje złożoność ludzkiej egzystencji
(wymiar jednostkowy i społeczny)

•

procesy

globalizacji

(wzrasta

skomplikowanie

sieci

powiązań

gospodarczych

i

społecznych

oraz

ich

konsekwencji – „efekt motyla”)

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

•

pytanie myślicieli starożytności: 

Jak żyć godnie

Jak żyć godnie?

przekształca się w pytanie:

Jak żyć godnie razem

Jak żyć godnie razem? 

B. Skarga

: „Kiedy mówimy o innym, wkraczamy na teren etyki”.

myślenie wspólnotowe, wzór rozumnego  postępowania, 

myślenie wspólnotowe, wzór rozumnego  postępowania, 
wzór społecznej postawy

•

Z. Bauman

: 

metafora społeczeństwa jako autostrady

:

„

ktoś nie przestrzega reguł – giną wszyscy

”

 prospołeczność/ solidarność

 społeczeństwo jako wspólnota a nie tylko jako zbiorowość

 dobro wspólne/ prawo wszystkich Istot do godnego życia

 dobro przyszłych pokoleń

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

1. Etyka a gospodarowanie/ biznes

•

Z. Bauman: 

„to, co moralne może być zarazem efektywne 

ekonomicznie”

zamiast:

•

„wprawdzie decyzja była moralnie naganna ale biznesowo 
sensowna i korzystna”

(polityk)

sensowna i korzystna”

(polityk)

perspektywa dobra wspólnego 

(etyka zysku jest już zużyta) 

idea przyzwoitego (dobrego) społeczeństwa:

odpowiedzialność, 

prawość, godność, szacunek i partnerstwo, przyzwoitość, 
nadzieja, sprawiedliwość, solidarność, wstyd itd. 

- idee ekonomii społecznej jako alternatywa gospodarki opartej 

na koncepcji wzrostu gospodarczego