11

•• Wzrosty inflacji wywołały 

Wzrosty inflacji wywołały 
głównie szoki podażowe oraz 

głównie szoki podażowe oraz 
wzrost podatków pośrednich

wzrost podatków pośrednich

-3%

-2%

-1%

0%

1%

2%

3%

4%

2

0

0

2

IV

V

II

X

2

0

0

3

IV

V

II

X

2

0

0

4

IV

V

II

X

CPI

żywność

transport

uzytkowanie mieszkania i nośniki energii

Żywność: 26,9%

-3%

-2%

-1%

0%

1%

2%

3%

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

2002

2003

2004

Żywność

Kontrolowane

Pozostałe

Co wstrzymuje banki 

Co wstrzymuje banki 

centralne przed 

centralne przed silnym

silnym

podnoszeniem stóp 

podnoszeniem stóp 

procentowych?

procentowych?

Wzrost cen 

Wzrost cen 

ropy

ropy

Wzrost 

Wzrost 

inflacji

inflacji

Wzrost 

Wzrost 

kosztów

kosztów

produkcji

produkcji

Spadek zysków

Spadek zysków

przedsiębiorstw

przedsiębiorstw

Wzrost

Wzrost

oczekiwań

oczekiwań

inflacyjnych

inflacyjnych

Wzrost płac 

Wzrost płac 
(bez wrostu 

(bez wrostu 

wydajności)

wydajności)

Spadek

Spadek

produkcji

produkcji

Bank 

Bank 

centralny

centralny

22

Wzrost cen 

Wzrost cen 

żywnosci

żywnosci

Wzrost 

Wzrost 

inflacji

inflacji

Spadek zysków

Spadek zysków

przedsiębiorstw

przedsiębiorstw

Wzrost

Wzrost

oczekiwań

oczekiwań

inflacyjnych

inflacyjnych

Wzrost płac 

Wzrost płac 
(bez wrostu 

(bez wrostu 

wydajności)

wydajności)

Spadek

Spadek

produkcji

produkcji

Bank 

Bank 

centralny

centralny

Co jednak RPP brała pod 

Co jednak RPP brała pod 
uwagę?

uwagę?

0%

5%

10%

15%

20%

25%

IX

X

X

I

X

II

20

04

II

II

I

IV

V

V

I

V

II

V

II

I

IX

X

produkcja przemysłowa

Sprzedaż detaliczna r/r

0%

5%

10%

15%

20%

25%

30%

35%

X

X

I

X

II

20

04

II

II

I

IV

V

V

I

V

II

V

II

I

IX

X

Co spowodowało, że wzrost 

Co spowodowało, że wzrost 
inflacji był przejściowy?

inflacji był przejściowy?

0%

1%

2%

3%

4%

5%

6%

7%

2003

2004

2005

NBP rate

CPI

Core inflation

2,5%

2,5%

33

0%

5%

10%

15%

20%

25%

IX

X

X

I

XI

I

20

04

II

II

I

IV

V

V

I

VI

I

V

II

I

IX

X

produkcja przemysłowa

Sprzedaż detaliczna r/r

0%

5%

10%

15%

20%

25%

30%

35%

X

X

I

XI

I

20

04

II

II

I

IV

V

V

I

VI

I

V

II

I

IX

X

-5%

0%

5%

10%

15%

20%

25%

IX

X

X

I

XI

I

20

04

II

II

I

IV

V

V

I

VI

I

V

II

I

IX

X

produkcja przemysłowa

płace realne

-5%

0%

5%

10%

15%

20%

25%

30%

X

X

I

X

II

20

04

II

III

IV

V

V

I

V

II

V

III

IX

Wydajność

Realne wynagrodzenia

Gdzie jest 

limit

prędkości?

Czy globalizacja pomaga 

Czy globalizacja pomaga 

utrzymać inflację na niskim 

utrzymać inflację na niskim 

poziomie?

poziomie?

44

Inflacja w Stanach Zjednoczonych

-15%

-10%

-5%

0%

5%

10%

15%

18

72

18

89

18

98

19

09

19

20

19

28

19

47

19

59

19

72

19

79

19

85

19

91

19

97

II

wojna światowa

wojna światowa

II

II

wojna światowa

wojna światowa

Wielka Inflacja

Wielka Inflacja

POLSKA

0,0%

2,5%

5,0%

7,5%

02

q

1

02

q

3

03

q

1

03

q

3

04

q

1

04

q

3

05

q

1

05

q

3

06

q

1

06

q

3

07

q

1

07

q

3

GDP
CPI

0,0%

2,5%

5,0%

7,5%

02

q

1

02

q

3

03

q

1

03

q

3

04

q

1

04

q

3

05

q

1

05

q

3

06

q

1

06

q

3

07

q

1

07

q

3

GDP

Core inflation

•• Zmniejszenie się 

Zmniejszenie się 
możliwości 

możliwości 
przedsiębiorstw 

przedsiębiorstw 
przerzucania 

przerzucania 
wzrostu kosztów na 

wzrostu kosztów na 
ceny                    

ceny                    
((pol. 

pol. pricing power

pricing power)  

)  

• Międzynarodowa 

konkurencja

Co podwyższa potencjalne

Co podwyższa potencjalne

tempo wzrostu?

tempo wzrostu?

Jaki wpływ ma globalizacja?

Jaki wpływ ma globalizacja?

Źródło

Źródło: Charles Bean, 

: Charles Bean, Globalisation and Inflation

Globalisation and Inflation, LSE, 24 October 

, LSE, 24 October 

•• Wzrost wydajności

Wzrost wydajności

•• Korzyści z wymiany są 

Korzyści z wymiany są 
równorzędne wzrostowi 

równorzędne wzrostowi 
wydajności

wydajności

•• Szybkie 

Szybkie 
rozprzestrzenianie się 

rozprzestrzenianie się 
nowoczesnych 

nowoczesnych 
technologii

technologii

Co podwyższa potencjalne 

Co podwyższa potencjalne 

tempo wzrostu?

tempo wzrostu?

Jaki wpływ ma globalizacja?

Jaki wpływ ma globalizacja?

55

•• Zmniejszenie się 

Zmniejszenie się 
siły negocjacyjnej 

siły negocjacyjnej 
pracobiorców

pracobiorców

•• Offshoring, outsorsing

Offshoring, outsorsing

Co podwyższa potencjalne

Co podwyższa potencjalne

tempo wzrostu?

tempo wzrostu?

Jaki wpływ ma globalizacja?

Jaki wpływ ma globalizacja?

Jak globalizacja wpływa na 

Jak globalizacja wpływa na 

skuteczność polityki pieniężnej w 

skuteczność polityki pieniężnej w 

małych otwartych gospodarkach?

małych otwartych gospodarkach?

KRAJOWA

KRAJOWA

LUKA

LUKA

POPYTOWA

POPYTOWA

PROJEKCJA

PROJEKCJA

INFLACJI

INFLACJI

ZMIANA

ZMIANA

STOPY

STOPY

PROCENTOWEJ

PROCENTOWEJ

GLOBALNA

GLOBALNA

LUKA

LUKA

POPYTOWA

POPYTOWA

)

(

U

t

γ

=

Π

)

(

*

1

k

k

t

t

U

U −

−

Π

=

Π

+

γ

)

(

)

(

*

2

*

1

1

g

k

k

t

t

U

U

U

U

−

−

−

−

Π

=

Π

+

γ

γ

Źródło: Charles Bean, Globalisation and Inflation, LSE, 24 October 

Czy współcześnie może 

Czy współcześnie może 

wystąpić spirala wzrostu płac i 

wystąpić spirala wzrostu płac i 

cen podobna jak w latach 70?

cen podobna jak w latach 70?

66

•

• Lata

Lata 70

70..

• Koncentracja produkcji i słabe oddziaływanie 

konkurencji zagranicznej. 

• Scentralizowane i zbiurokratyzowane związki 

zawodowe. 

• Przekonanie wielu ekonomistów o dużych 

kosztach dezinflacji; rodzące przekonanie o 
konieczności stosowania kontroli cen i płac: 
James Tobin

, Paul Samuelson, Arthur 

Okun

, Walter Heller

• „inflation now reflected 

militant desire of union 

members

for wage increases” (Samuelson, 

1970

)

• price-control must bear down selectively hard 

on the few hundred largest industrial 
corporations which do have 

quasi-oligopolistic 

prices

(Samuelson 1978) 

• Excessive price increases enacted by 

concentrated industries and excessive wage 
increases enacted by 

overly powerful labor 

unions

(Heller, 1976) 

•

•

“

“

If 

If 

they

they

triumph,  democratic  capitalist 

triumph,  democratic  capitalist 

economies  will  suffer  high  unemployment 

economies  will  suffer  high  unemployment 

and  slow  real  growth  for  some  years  to 

and  slow  real  growth  for  some  years  to 

come

come

”

”

–

J. Tobin, Essays in Economics: Theory and Policy:

J. Tobin, Essays in Economics: Theory and Policy:

The Papers of James Tobin. Vol. 3. Cambridge, MA:

The Papers of James Tobin. Vol. 3. Cambridge, MA:

MIT Press, 1982. P. 663

MIT Press, 1982. P. 663--666

666

•

• Lata

Lata 90

90..

•• Znaczenie tradycyjnych przemysłów zmalało, 

Znaczenie tradycyjnych przemysłów zmalało, 
konkurencja zagraniczna silnie wzrosła. 

konkurencja zagraniczna silnie wzrosła. 

•• Przenoszenie produkcji z krajów wysoko 

Przenoszenie produkcji z krajów wysoko 
rozwiniętych do krajów o niskich kosztach 

rozwiniętych do krajów o niskich kosztach 
wytwarzania. 

wytwarzania. 

•• W sektorach usługowych, których znaczenie rośnie, 

W sektorach usługowych, których znaczenie rośnie, 
rola związków zawodowych jest marginalna

rola związków zawodowych jest marginalna

•• Stosowanie zindywidualizowanych metody 

Stosowanie zindywidualizowanych metody 
zarządzania.

zarządzania.

•• Wskaźnik „uzwiązkowienia” w krajach wysoko 

Wskaźnik „uzwiązkowienia” w krajach wysoko 
rozwiniętych spadł do mniej niż 30%, a w sektorze 

rozwiniętych spadł do mniej niż 30%, a w sektorze 

Czy RPP już spóźniła się z 

Czy RPP już spóźniła się z 

podwyżkami stóp procentowych?

podwyżkami stóp procentowych?

0,0%

1,0%

2,0%

3,0%

4,0%

5,0%

2002

2003

2004

2005

2006

2007

?

?

77

0%

5%

10%

15%

20%

25%

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

-2%

-1%

0%

1%

2%

3%

4%

5%

6%

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Odzież i obuwie
Inne 
Transport
Żywność
Mieszkanie