09-3-6

 

Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu

Zaburzenia 

snu

UM
WWL|SII/5

 09-3-6

 

Zaburzenia snu 

występują często w populacji ogólnej, 

jednak niektóre grupy osób są na nie narażone w 
większym stopniu, a są to:



osoby w podeszłym wieku,



kobiety,



pacjenci ze współistniejącymi schorzeniami ogólnymi, 
psychicznymi i neurologicznymi. 

Osoby starsze częściej dotknięte są zaburzeniami oddychania 

podczas snu, nasila się u nich fragmentacja snu (sen 
przerywany), pogorszeniu ulega jakość snu. 

Kobiety częściej niż mężczyźni cierpią na zaburzenia snu, do 
czego przyczyniają się

prawdopodobnie zmiany hormonalne w różnych fazach ich życia 
(cykl menstruacyjny, ciąża, menopauza). Występowanie 
bezsenności u kobiet ocenia się na ok. 40% w okresie 
menopauzy i w wieku pomenopauzalnym.

Schorzenia ogólne, z którymi często współistnieją zaburzenia 
snu, to: przewlekłe

schorzenia bólowe, schorzenia przewodu pokarmowego, schorzenia 

układu

krążenia, schorzenia układu oddechowego, schorzenia 

metaboliczne.

Schorzenia neurologiczne: padaczka, SM, otępienie, ch. 

Parkinsona, ch. Alzheimera,

przewlekłe zespoły bólowe. 

Schorzenia psychiczne: depresja, zaburzenia afektywne.

 09-3-6

 



Chrapanie pierwotne –

 jest złożonym zjawiskiem 

spowodowanym interakcją różnych grup mięśni w obrębie 
górnych dróg oddechowych (np. języka, podniebienia 
miękkiego, gardła) i ścian dróg oddechowych.

Czynniki ryzyka p. ch.



Otyłość 



Spożywanie alkoholu



Palenie tytoniu



Leki uspokajające lub rozluźniające mięśnie



Niedoczynność tarczycy i inne choroby somatyczne



Pozycja na wznak podczas snu



Obturacja i  niedrożność nosa



Nieprawidłowa budowa anatomiczna g.d.o.

Postępowanie u osób zdrowych:



Obniżenie masy ciała



Unikanie spania na wznak



Stosowanie specjalnych aparatów wewnątrzustnych

Epidemiologia – ch. p. 

występuje u ok. 24% 

dorosłych kobiet i 40% 

dorosłych mężczyzn

ZABURZENIA ODDYCHANIA W 

CZASIE SNU

 09-3-6

 

                                 

 

ocena laryngologiczna  

                               

bad. polisomnograficzne



Sen nie dający wypoczynku



Nadmierna senność w ciągu dnia



Gorsze funkcjonowanie w ciągu dnia



Bóle głowy



Trudności w koncentracji uwagi

Leczenie:



Eliminacja czynników ryzyka



Śr. Nawilżające śluzówkę nosa i udrażniające nos



Wymuszanie zmiany pozycji



Leczenie chirurgiczne



Chirurgia laserowa

Pacjenci wymagający  
większej uwagi:

 09-3-6

 



Zespół  zwiększonej  oporności  w  g.d.o.  –

 

oznacza 

zwiększenie  oporności  w  g.d.o.  i  zmniejszenie  przepływu 
powietrza,  które  nie  pozwalają  zdiagnozować  spłyconego 
oddechu lub bezdechu.

Objawy kliniczne:



Stwierdzenie fragmentacji snu



Zaburzenia funkcjonowania w trakcie dnia



Badania dod. potwierdzają zwiększony opór w g.d.o.

Leczenie:



Zabiegi laserowe



Inne  metody  eksperymentalne  w  zakresie  badania  nosa  i 
gardła

c.  d.  zaburzeń  oddychania  w 
czasie snu

 09-3-6

 



Zespół 

obturacyjnego 

bezdechu 

– 

spłyconego 

oddechu  w  czasie  snu  – 

występują 

krótkie 

epizody 

zatrzymania  oddechu,  podczas 
którego  saturacja  krwi  O2 
spada,  natomiast  stężenie  CO2 
rośnie.  Podjęcie  oddychania  na 
nowo  przywraca  prawidłowe 
stężenie  O2  i  CO2,  pacjent 
wykonuje 

kilka 

normalnych 

oddechów 

lub 

„łapie” 

powietrze. 

Bezdech 

lub 

spłycony 

oddech 

charakteryzują  się  całkowitym 
lub  częściowym  zamknięciem 
górnych  dróg  oddechowych 
podczas  snu,  co  w  wyniku 
zatrzymania 

przepływu 

powietrza,  hipoksemii  lub  obu 
tych 

czynników 

może 

spowodować 

przebudzenie 

chorego. 

Jest 

to 

poważne 

zaburzenie, 

wymagające 

diagnostyki 

i 

szybkiego 

leczenia.

Obraz  kliniczny:

  nadmierna 

senność  w  ciągu  dnia,  bóle 
głowy,  zaburzenia  koncentracji, 
zmęczenie,  depresja.  Objawy 
nocne, to: chrapanie, bezdechy 
potwierdzane przez inne osoby, 
czkawka, duszność nocna, brak 
uczucia 

wypoczynku, 

nadmierna  potliwość,  częste 
oddawanie  moczu  w  nocy, 
refluks  żołądkowo-przełykowy  i 
ślinienie.

Leczenie:



Uwzględnienie  towarzyszących 
schorzeń    somatycznych  oraz 
stylu życia pacjenta



Zastosowanie 

aparatu 

mającego  na  celu  utrzymanie 
drożności  g.d.o.    w  czasie  snu. 
Nowoczesne  aparaty  CPAP  – 
badania snu są skuteczne.

Epidemiologia: 

2-5% 

częściej u mężczyzn

c.  d.  zaburzeń  oddychania  w 
czasie snu

 09-3-6

 



Centralny bezdech senny – 

w czasie snu 

określa  się  okres  trwający  co  najmniej  10 
sek., podczas którego nie jest rejestrowany 
przepływ 

powietrza 

w 

drogach 

oddechowych,  jak  również  nie  obserwuje 
się  wysiłku  oddechowego.  B.  c.  wynika  z 
obniżonego  napędu  oddechowego,  co 
prowadzi  do  bezdechu  lub  zatrzymania 
przepływu  powietrza.  Etiologia  tego  typu 
bezdechu nie jest wyjaśniona.

Obraz 

kliniczny 

–

 

objawy 

są 

zróżnicowane  i  zależą  od  stopnia  ciężkości 
bezdechu,  nadmierna  senność  w  ciągu 
dnia, 

bezsenność, 

chrapanie 

umiarkowanego  stopnia,  sen  nie  dający 
wypoczynku, przebudzanie z krztuszeniem.

Cechy 

b. 

c. 

w 

badaniu 

polisomnograficznym  –

  rejestruje  się 

brak przepływu powietrza przez nos i usta. 
Pasy  założone  na  kl.  piersiową  i  brzuch 
rejestrują  brak  ruchów,  co  wskazuje  na 
niemożność podjęcia wysiłku oddechowego 
przez pacjenta.

Epidemiologia –

 wg różnych autorów: 12-

66%  w  różnych  populacjach,  częściej  u 
mężczyzn.  Chorych,  u  których  rozpoznano 
b.  c.  ciężki  wykazują  przeważnie  objawy 
kardiomiopatii 

rozstrzeniowej, 

serca 

płucnego i obrzęków obwodowych.

Leczenie  –

  wymagana  jest  ok.  wentylacja 

przez  maskę,  leczenie  wspomagające 
oddychanie 

w 

nocy. 

W 

przypadku 

poważnych  zaburzeń  –  tlenoterapia  z 
zastosowaniem  aparatu  doustnego  CPAP. 
Tracheostomia  obecnie  jest  procedurą 
ostatniego wyboru. 

c.  d.    zaburzeń  oddychania  w 
czasie snu

 09-3-6

 

Bezsenność –

 subiektywne skargi na 

zaburzenia ilościowe i/lub jakościowe snu, 

które wpływają na pogorszenie 

funkcjonowania w ciągu dnia.

Do objawów zaburzeń snu należą:



Trudności z zasypianiem w pierwszej 
połowie nocy



Trudności z utrzymaniem snu (tzn. częste 
lub przedłużające się przebudzenia w 
ciągu nocy)



Przedwczesne budzenie się nad ranem 
połączone z niemożnością ponownego 
zaśnięcia



Poczucie, że sen nie przynosi wypoczynku 
i ma złą jakość



Po przebudzeniu pacjenci z bezsennością 
skarżą się, że nie są wypoczęci



Budzenie się rano z uczuciem zmęczenia

Bezsenność –

 jest rozpoznaniem 

klinicznym stawianym w oparciu o 

subiektywne skargi pacjenta.

Chociaż badania snu pacjentów cierpiących 

na bezsenność przeważnie potwierdzają 

ich subiektywne relacje, to stwierdzane 

obiektywne zaburzenia snu nie zawsze są 

ściśle skorelowane z odczuciami pacjenta i 

jego reakcją na leczenie.

Badania polisomnograficzne 

wykazują, 

że osoby skarżące się na bezsenność 

charakteryzuje przeważnie wydłużenie 

latencji snu, zwiększenie liczby i czasu 

okresów czuwania w nocy, skrócenie 

całkowitego czasu snu i zmniejszenie ilości 

snu wolnofalowego.

Wszystkie dopuszczone przez FDA leki 

nasenne znacznie poprawiają, zarówno 

subiektywne, jak i obiektywne parametry 

snu.

 09-3-6

 

1.

Pacjent  zgłasza  jedną  lub  więcej  spośród 
wymienionych 

poniżej 

dolegliwości 

związanych ze snem:

a)

Trudności z zasypianiem

b)

Trudności z utrzymaniem snu

c)

Zbyt wczesne budzenie się

d)

Stałe  poczucie  zmęczenia  po  obudzeniu  lub 
poczucie złej jakości snu

2. 

Wymienione  powyżej  zaburzenia  występują 

niezależnie 

od 

tego, 

że 

pacjent 

ma 

odpowiednie warunki do snu.

3. 

Pacjent  zgłasza  co  najmniej  jeden  z 

wymienionych  poniżej  objawów  dotyczących 
zaburzeń  funkcjonowania  w  ciągu  dnia, 
wynikających z zaburzeń snu nocnego:

a)

Zmęczenie / złe samopoczucie

b)

Pogorszenie uwagi, koncentracji lub pamięci

c)

Zaburzenia  funkcjonowania  społecznego  czy 
innej formy samorealizacji

d)

Zaburzenia nastroju / drażliwość

e)

Senność w ciągu dnia

f)

Zmniejszenie motywacji / energii / inicjatywy

g)

Skłonność  do  popełniania  błędów,  wypadki  w 
pracy lub podczas prowadzenia samochodu

h)

Napięciowe  bóle  głowy  i  /  lub  zaburzenia  ze 
strony przewodu pokarmowego, spowodowane 
niedoborem snu

i)

Niepokój  i  zamartwianie  się  w  związku  z 
zaburzeniami snu

Kryteria diagnostyczne 

bezsenności:

 09-3-6

 

Choroby i zaburzenia somatyczne:



Choroby nowotworowe



Choroby układu krążenia (zastoinowa 
niewydolność krążenia)



Przewlekłe zespoły bólowe



Choroby dermatologiczne (łuszczyca, 
wyprysk atopowy)



Zaburzenia endokrynologiczne (zab. 
funkcji tarczycy)



Zaburzenia ze strony przewodu 
pokarmowego (reflux żołądkowo-
przełykowy, choroby zapalne jelit, zespół 
jelita drażliwego)



Choroby zakaźne (HIV, borelioza)



Choroby neurologiczne (otępienie, 
choroba Parkinsona)



Okres perimenopauzalny



Choroby płuc (astma, bezdech 
centralny)



Choroby reumatologiczne (zapalenie 
stawów, fibromialgia)



Choroby urologiczne (przerost prostaty, 
nukturia)

Choroby somatyczne, psychiczne i 

zaburzenia snu związane z bezsennością

 09-3-6

 



Zaburzenia adaptacyjne



Zaburzenia lękowe



Zaburzenia odżywiania



Zaburzenia nastroju



Schizofrenia



Zaburzenia związane z nadużywaniem substancji 
psychoaktywnych



Zaburzenia rytmu okołodobowego (praca zmianowa, zab. po 
zmianie strefy czasowej)



Zespół niespokojnych nóg



Bezdechy senne

Choroby psychiczne:

Pierwotne 

zaburzenia snu:

 09-3-6

 

Etiologia zaburzeń snu

                                                                                  

         pierwotna 

                  Bezsenność

                                                                                  

            wtórna

Leki mogące powodować bezsenność



Leki przeciw depresyjne (fluoksetyna, sertralina, 
citalopram, paroksetyna, wenlafaksyna, buproprion)



Leki hipotensyjna (α i β – blokery)



Chemioterapia



Leki moczopędne



Leki zmniejszające przekrwienie (fenylafryna, 
pseudoefedryna)



Hormony (steroidy, hormony tarczycy)



Leki stosowane w chorobach układu oddechowego 
(teofilina, albuterol)



Leki stymulujące (kofeina, amfetamina, metyfenidat, 
modafinil)

 

 09-3-6

 



Częstość  występowania  istotnej 

klinicznej 

bezsenności 

(którą 

zdefiniowano,  jako  zaburzenia  snu 

utrzymujące się przez co najmniej 2 

tygodnie  w  ciągu  ostatniego  roku) 

w  populacji  ogólnej  ocenia  się  na 

10-15 %.



Jeżeli 

przyjmiemy 

mniej 

rygorystyczne  kryteria,  to  częstość 

występowania  bezsenności  może 

sięgać 50-60 %populacji.



Kobiety  skarżą  się  na  bezsenność 

1,4 razy częściej, niż mężczyźni.



Bezsenność  częściej  dotyczy  osób 

w  podeszłym  wieku  –  skarży  się  na 

nią około 25 % osób powyżej 65 r.ż.



Bezsenność  występuje  częściej  u 

osób  leczących  się  z  powodu 

schorzeń  somatycznych  i  zaburzeń 

psychicznych.  Te  drugie  są  w 

większym  stopniu  związane  z 

bezsennością, 

niż 

jakiekolwiek 

choroby somatyczne.



Częstość  zaburzeń  psychicznych  u 

pacjentów 

z 

bezsennością 

zgłaszających się do lekarza POZ-ej 

sięga  nawet  75  %.  Najczęściej  w 

tych 

przypadkach 

bezsenności 

towarzyszyła depresja. 

Epidemiologia 

bezsenności

 09-3-6

 



Rodzaj  dolegliwości  zgłaszanych  przez 
pacjenta:

a) Charakter zaburzeń snu

b) Częstość

c) Nasilenie

d) Czas trwania

e)  Wpływ  na  funkcjonowanie  w  ciągu 

dnia



Czynniki 

predysponujące 

(np. 

przewlekły lęk, czy reakcja na stres)



Czynniki  wyzwalające  (np.  choroba, 
stresory)



Zachowania związane ze snem:

a)

Schemat snu, regularność

b)

Drzemki w ciągu dnia

c)

Niekorzystne  zwyczaje  związane  ze 
snem

d)

Aktywność fizyczna



Wcześniejsze 

metody 

leczenia 

bezsenności i ich skuteczność

Diagnostyka 

bezsenności

 09-3-6

 



Stosowane leki i substancje 
psychoaktywne:

a)

Środki dostępne bez recepty

b)

Leki przepisane przez lekarza

c)

Alkohol, kofeina, tytoń

d)

narkotyki



Wywiad ogólny i badanie fizykalne



Badanie w kierunku zaburzeń snu:

a)

Bezdechy senne (np. chrapanie, otyłość, 

nadmierna senność w ciągu dnia)

b)

Zespół niespokojnych nóg

c)

Zaburzenia rytmu okołodobowego (okres 
snu w innym czasie niż pożądany)



Badanie polisomnograficzne u pacjentów 
z podejrzeniem bezdechów sennych lub 
zespołu niespokojnych nóg

 09-3-6

 



Polega  na  wykrywaniu  i  leczeniu 
wszystkich  chorób  somatycznych  i 
zaburzeń  psychicznych,  które  mogą 
przyczynić 

się 

do 

występowania 

bezsenności  wtórnej  lub  towarzyszącej 
innym schorzeniom.



Chorzy  z  bezsennością  pierwotną,  jak  i 
wtórną, 

wymagają 

specyficznego 

leczenia,  w  zależności  od  charakteru 
zgłaszanych przez nich dolegliwości.

Metody leczenia bezsenności

Terapia  behawioralna 

–  wprowadzenie 

właściwej higieny snu

Zasady higieny snu:

a)

Systematyczne  wstawanie  o  tej  samej 

porze każdego dnia

b)

Kładzenie się do łóżka o tej stałej porze

c)

Unikanie drzemek w ciągu dnia

d)

Używanie łóżka tylko do spania i seksu

e)

Unikanie  czytania  i  robienia  innych 

rzeczy w łóżku

f)

Zapewnienie  w  sypialni  spokoju,  niskiej 
temperatury i ciemności

g)

Prowadzenie 

regularnie 

ćwiczeń 

fizycznych późnym popołudniem

h)

Relaksacja 

i 

odprężenie 

przed 

położeniem się do snu



Nie  sprawdzanie  godziny  w  nocy  na 

zegarze



Unikanie  kofeiny  i  nikotyny  co  najmniej 

6 godz. przed snem



Alkohol 

tylko 

w 

umiarkowanych 

ilościach,  unikanie  jego  spożywania  na 
co najmniej 4 godziny przed zaśnięciem

Leczenie 

bezsenności

 09-3-6

 



W leczeniu bezsenności stosuje się wiele 
różnych  leków,  w  tym  leki  przebadane  i 
zarejestrowane,  jako  środki  nasenne,  a 
także wiele innych leków dostępnych na 
receptę  i  bez  recepty,  które  mogą 
wywoływać  działanie  sedatywne,  jednak 
niekoniecznie zostały zarejestrowane do 
leczenia zaburzeń snu.



Idealny 

lek 

nasenny 

powinien 

powodować 

poprawę 

snu 

poprzez 

skracanie 

jego 

latencji, 

skracanie 

okresów 

czuwania 

w 

czasie 

przeznaczonym  na  sen,  zwiększanie 
całkowitej ilości snu bez zaburzenia jego 
normalnej 

struktury, 

powodowanie 

poprawy 

jakości 

snu 

i 

lepszego 

funkcjonowania  w  ciągu  dnia  bez 
nadmiernej sedacji następnego dnia.



Wszystkie 

obecnie 

dostępne 

leki, 

zarejestrowane  przez  FDA  w  celu 
leczenia  bezsenności  są  agonistami 
receptora  benzodiazepinowego.  Należą 
do  nich  leki  z  grupy  benzodiazepin  i 
nowsze 

leki, 

nie 

będące 

benzodiazepinami,  różniące  się  od  nich 
nie  tylko  pod  względem  budowy 
chemicznej,  ale  również  sposobem 
wiązania 

się 

z 

receptorem 

benzodiazepinowym.



Inne  leki  często  stosowane  w  terapii 
bezsenności  to  leki  przeciw  depresyjne, 
przeciw 

psychotyczne, 

przeciw 

histaminowe, przeciw drgawkowe.



Trazodon  –

  lek  przeciw  depresyjny  o 

działaniu 

sedatywnym 

był 

lekiem 

najczęściej  stosowanym  w  leczeniu 
bezsenności. 

Leczenie 

farmakologiczne

 09-3-6

 

Trazodon

Zolpidem

Amitryptylina

Mirtazepina

Temazepam

Kwetiapina

Zopiclone

Estazolam

Klonazepam

Hydroksyzyna

Alprazolam

Lorazepam

Olanzapina

Flunitrazepam

Doksepina

Najczęściej stosowane leki ze 

względu na pożądane ich działanie 

nasenne

 09-3-6

 



Wybór leku jest zależny od indywidualnych 
cech pacjenta, takich jak wiek, płeć, 
jednoczesne stosowanie innych leków, 
współwystępujące choroby somatyczne i 
psychiczne oraz rodzaj skarg związanych z 
bezsennością. Zawsze należy dążyć do 
stosowania jak najmniejszych skutecznych 
dawek leków przez możliwie jak najkrótszy 
czas.

Nowsze leki nasenne: 



Ramelteon  –

  agonista  receptorów  melatoniny 

typu  1  i  2  .  Może  być  stosowany  przewlekle  i  bez 
stałego schematu dawkowania.



Indiplon  – 

będzie  dostępny  w  postaci  o 

natychmiastowym  uwalnianiu  oraz  w  postaci  o 
przedłużonym uwalnianiu.

 09-3-6

 

a)

Narkolepsja

 -  nadmierna senność w 

ciągu dnia

b)

Katapleksja  –  charakteryzuje  się 
występującymi  napadowo  epizodami 
osłabienia 

siły 

mięśniowej 

lub 

całkowitej 

atonii, 

wywołanej 

śmiechem lub emocją.

c)

Hipersomnia

  –  manifestuje  się 

przedłużonymi  epizodami  nadmiernej 
senności,  między  którymi  występują 
okresy 

prawidłowego 

poziomu 

czuwania i funkcjonowania.

d)

Parasomnie

  –  są  to  niechciane, 

mimowolne zaburzenia ruchowe i inne 
zjawiska  odczuwane  subiektywnie, 
które  występują  podczas  przejścia 
między  czuwaniem  i  snem  lub 
podczas 

wybudzeń 

ze 

snu. 

[Somnambulizm, 

wybudzenie 

z 

dezorientacją].

e)

Zaburzenia  ruchowe  podczas  snu

 

– zespół niespokojnych nóg, okresowe 
ruchy  kończyn  podczas  snu,  nocne 
skurcze  nóg,  bruksizm  (zgrzytanie 
zębami podczas snu).

Inne postacie 

zaburzeń snu