Nadciśnienie tętnicze 

Hipertensio arterialis

 

 

Definicja nadciśnienia

Ciśnienie skurczowe wyższe lub równe 

140 mmHg i ciśnienie rozkurczowe 
wyższe lub równe 90 mmHg u osoby 
nie przyjmującej leków 
hipotensyjnych.

 

 

Klasyfikacja nadciśnienia wg 

wytycznych 2003

kategoria

Ciśnienie skurczowe 

Ciśnienie rozkurczowe

optymalne

< 120

< 80

prawidłowe

120 - 129

80-84

Wysokie prawidłowe

130- 139

85-89

Stopień I nadciśnienia 

(łagodne)

140-159

90-99

Stopień II nadciśnienia 

(umiarkowane)

160 - 179

100-109

Stopień III nadciśnienia 

(ciężkie)

≥ 180

≥ 110

Izolowane ciśnienie 

skurczowe 

≥ 140

<90

 

 

Rodzaje nadciśnienia 

I – pierwotne (samoistne) ok. 90% 

osób

 wpływy dziedziczne
Tryb życia
Aktywność zawodowa
Dieta (bogatosodowa)
Częściej kobiety między 30 a 50 r.ż

 

 

Rodzaje nadciśnienia

II – wtórne 

jako objaw innych chorób
Zwężenie tętnicy nerkowej
Nadmierne wytwarzanie 

aldosteronu (zespół Conna – 
zatrzymanie wody i sodu a 
ucieczka potasu)

 

 

Przyczyny nadciśnienia 

wtórnego

Guz chromochłonny – guz rdzenia 

nadnerczy

Zespół Cushinga – gruczolak 

nadnerczy (nadmierna produkcja 
kortyzolu)

 

 

Zwężenie tętnicy nerkowej

↓

Niedokrwienie nerek

↓

Produkcja reniny

↓

Renina+ angiotensynogen obecny we krwi

↓

Angiotensyna I + konwertaza (enzym obecny we krwi)

↓

Angiotensyna II

↓

Skurcz naczyń krwionośnych i wzrost ciśnienia krwi

 

 

Czynniki ryzyka wystąpienia incydentów sercowo- 

naczyniowych u pacjentów z nadciśnieniem

• Otyłość brzuszna
• Cukrzyca (ryzyko wzrasta dwukrotnie)
• Mikroalbuminuria
• Nieznaczne podwyższenie poziomu 

kreatyniny w surowicy krwi

• Wzrost stężenia białka C- reaktywnego
• Uogólnione lub ogniskowe zwężenie tętnic 

siatkówki ( obecnie nie zaliczane do 

uszkodzeń narządowych, gdyż obserwowane 

jest często u osób zdrowych po 50 r.ż

 

 

Czynniki ryzyka wystąpienia incydentów sercowo- 

naczyniowych u pacjentów z nadciśnieniem z 

dyslipidemią 

• Przerost lewej komory serca

• Obecność blaszek miażdżycowych stwierdzanych 

badaniem USG w tętnicy szyjnej

• Choroby współistniejące (choroba naczyniowa 

mózgu, choroba serca- zawał, choroba wieńcowa, 

stan po angioplastyce; choroba nerek, 

zaawansowana retinopatia

U wszystkich pacjentów:

• Palenie tytoniu

• Nadmierne spożywanie soli

• Nadmierne picie alkoholu

• Mała aktywność fizyczna

 

 

Objawy nadciśnienia 

Wtórnego
• Napadowe zwyżki ciśnienia z tachykardią, zlewne 

poty, blednięcie powłok, osłabienie siły 

mięśniowej, wielomocz, wzmożone pragnienie

• Rodzinne występowanie chorób nerek
• Infekcje dróg moczowych
• Nadużywanie leków przeciwbólowych
• Otyłość
• Chrapanie
•  senność i uczucie zmęczenia w ciągu dnia
• Poranne bóle głowy

 

 

Objawy nadciśnienia c.d.

Pierwotnego
• Szum w uszach
• Bóle głowy zlokalizowane w okolicy 

potylicy

• Tachykardia 
W sytuacji zaawansowanych zmian 

narządowych – dolegliwości 

dławicowe, napadowe zaburzenia 

rytmu, bóle migrenowe 

 

 

Zasady leczenia 

niefarmakologicznego

• Normalizacja masy ciała 
           - ocena BMI

• Ograniczenie spożycia soli
           -  Ograniczenie do mniej niż 6 gramów na dobę

• Ograniczenie spożycia alkoholu

• Zaprzestanie palenia tytoniu

• Zwiększenie aktywności fizycznej
          - 30 – 40 minut ćwiczeń 3-4 razy w tygodniu 
          - Zaleca się spacery, jazdę na rowerze, bieganie lub 

pływanie

          - Pacjenci z chorobą wieńcową, po przebytym zawale – 

wymagają dokładnej oceny układu krążenia i 

indywidualnego ustalenia zakresu aktywności fizycznej 

przez lekarza

 

 

Zasady leczenia 

niefarmakologicznego c. d.

Wprowadzenie diety zawierającej dużo 

jarzyn, owoców, niskotłuszczowych 

produktów mlecznych

- Mięso cielęcina, kurczaki, ryby gotowane
- Spożywanie kasz i ryżu
- Na deser sałatki owocowe
- Napoje bez dodatku cukru
- Nie konieczne jest całkowite eliminowanie 

kawy – można ją pić rzadziej, słabszą z 

dodatkiem chudego mleka 

 

 

Leczenie farmakologiczne

1. Diuretyki
• Tiazydowe (chlortalizon, inadapamid, 
      metolazon) 
• Diuretyki pętlowe (furosemid)
• Diuretyki oszczędzające potas 

(spironolakton, amiloryd)

 - suplementacja potasu przy lekach 

wywołujących hipokaliemię

- Dawki stosowane rano, południe

 

 

Leczenie farmakologiczne 

c.d.

2. Βeta – blokery 
• propranolol, satolol, 
• oksyprenolol,pindolol
• Atenolol, bisoprolol, metoprolol
• Karwedilol, labetalol
Niepożądane objawy: bezsenność, koszmary 

senne, depresja, ziębnięcie kończyn, 
bradykardia, zaburzenia przewodnictwa 
przedsionkowo- komorowego

 

 

Leczenie farmakologiczne 

c.d.

3. Antagoniści wapnia 

- amlodypina, nifedypina – mogą wywołać 

tachykardię

- Werapamil – stosowany w leczeniu 

napadowych zaburzeń rytmu. Może   

wywołać zaburzenia przewodnictwa 

przedsionkowo- komorowego

- Diltiazem (w dławicy angispastycznej)

- Postać o przedłużonym działaniu (retard) – 

jedna dawka na dobę

- Niektóre z nich podane s.l. stosowane w 

obniżaniu wysokich wartości RR

 

 

Leczenie farmakologiczne 

c.d.

4. Ihibitory konwertazy angiotensyny
- Kaptopryl – do obniżania gwałtownych 

zwyżek ciśnienia tętniczego - s.l. 

- Enalapryl, cilazapryl, perydndopryl
Działania uboczne: uporczywy suchy 

kaszel, bóle i zawroty głowy, wysypki 

skórne, obrzęk naczynioruchowy

5. Antagoniści receptora agiotensyny II
- kandesartan, losartan, irbesartan