Klasyfikacja aerozolu

1. przemysłowy (miejski) – głównie związki siarki i 
azotu 

pochodzące z emisji przemysłowych; 

łatwa 

wchłanialność 

(płuca – nieżyty dróg 

oddechowych) i 

tendencja do kumulacji

2. smog – zawiesina mgły z pyłem; specjalny rodzaj 
aerozolu  przemysłowego.

   - smog kwaśny (londyński, jesienno-zimowy): 

głównie SO

2

  i O

3

  

   - fotochemiczny: głównie NO

x

, O

3

, nadtlenki 

organiczne 
 3. biologiczny – spory i pyłki pochodzenia roślin i 
grzybów, 

czasem drobnoustroje

 4. leśny – fitoncydy
 5. morski – NaCl i J; wybrzeże Bałtyku: NaCl = 1,1 – 
45,3 μg.m-3,   

J = 0,75 – 2,53 μg.m-3

150 m w głąb lądu 60% aerozolu

Smog fotochemiczny (kalifornijski, 
utleniający)

 

powstaje  w wyniku reakcji chemicznych zachodzących 

pod  wpływem promieniowania słonecznego pomiędzy 

składnikami gazów spalinowych i związków 

zawartych  w powietrzu
 skład – tlenki azotu, węglowodory alifatyczne (alkeny) 
i 

aromatyczne, ozon, tlenek węgla

 reakcje chemiczne pod wpływem promieniowania 
ultrafioletowego (λ 385 nm =  hv):

   O + O2 → O3
   2 NO + O2 → 2 NO2
   NO2 + hv → NO + O

 dopuszczalnie zanieczyszczenie =  ~ 100 mg.m-3
 powstaje w temperaturze powietrza podwyższonej (> 
24 –  35ºC), barwa brązowa (zawartość NO2)
 efekty – kaszel, bóle głowy, uczucie zmęczenia, 
podrażnienie  

spojówek, błon śluzowych i skóry, 

podrażnienie układu 

oddechowego, zapalenie płuc, 

alergiczne uszkodzenie  płuc

Smog kwaśny (redukujący, typu londyńskiego)

• 

powstaje w wyniku nagromadzenia się w powietrzu 

produktów 

spalania węgla (zwłaszcza brunatnego), 

produktów  pochodzenia ropy naftowej, również 
drewna; cząstki gazów i  pyłu tworzą jądra kondensacji 
dla pary wodnej

• warunki powstania – duża wilgotność powietrza, niska 
temperatura (0 do 5ºC), inwersja temperatur

• skład – dwutlenek siarki, sadza, ozon, trójtlenek siarki, 
tlenek i 

dwutlenek węgla

• reakcje chemiczne pod wpływem promieniowania 
ultrafioletowego  (λ 318-320 nm = hv):

   

SO

2

 + hv →  SO

2

*

   

SO

2

* + O

2

 → SO

4 

. 2-

  

 SO

4 

.

 

2-  +  O

2

 → SO

3 

+ O

3

   

SO

3

 + H

2

O → H

2

SO

4

• efekty – podrażnienie układu oddechowego, układu 
krążenia i 

skóry, podrażnienie błon śluzowych i 

spojówek, obrzęk  płuc; SO

2

 jest czynnikiem 

zwiększającym działanie  kancerogennych związków 
chemicznych

Aerozol biologiczny bakteryjny

podział faz:

- grubokroplista (> 100 μm) – kropelki śliny, 

śluzu; 

szybka sedymentacja; małe 

znaczenie

epidemiologiczne

- średniokroplista (< 100 μm) – szybko 

odparowujące 

wodę, przenoszone łatwo; 

znaczenie w 

rozprzestrzenianiu się 

wirusów (agresywność)

- pyłowa – powstaje po wyschnięciu wody; 

drobnoustroje nie tracą 

zjadliwości po 

wyschnięciu; bardzo 

duże znaczenie 
epidemiologiczne (zakażenie inhalacyjne)

drogi rozprzestrzeniania się

- dynamiczna (kaszel, kichanie, 

mowa)

- za pomocą prądów powietrza

Aerozol biologiczny niebakteryjny

Spory i pyłki pochodzenia roślin i grzybów (pyłki 
roślin  ~  2% całego aerozolu)

drogi przenoszenia

- przez ruch powietrza (wiatr) – pyłki 

anemofilne

- przez owady – pyłki entomofilne

 rozpowszechnienie pyłków roślin w Europie

- około 100 gatunków roślin wytwarzających 

pyłki anemofilne, z czego  ~ 30 

ma 

znaczenie alergiczne 

(alergeny białkowe 

stanowią około 

3 – 4% całej objętości 

pyłków

CZŁOWIEK

- wzrost infekcji

- nadreaktywność

- wzrost 
przepuszczalności 
skóry i śluzówek

- nadwrażliwość

- kancerogeneza

    

- modyfikacja wzrostu
    roślin oraz wartości
   antygenowej i alergi-
   zującej

Zanieczyszczenie

powietrza

-modyfikacja reakcji

-zmiana 
immunologiczna

-czynniki toksyczne

-czynniki drażniące

-alergeny

pyłki

Fitoncydy – substancje chemiczne o 
właściwościach 

bakterio-, grzybo- i 

pierwotniakobójczych, czasem  również 
owadobójczych (czeremcha, jarzębina, 

orzech 

włoski); 

w lesie zazwyczaj w postaci olejków 

eterycznych.

Stężenie w głębi lasu najwyższe w temperaturze 
22-26ºC, na  skraju lasu w temperaturze 18-22ºC. 
Powyżej 26ºC i 

poniżej 18ºC emisja fitoncydów 

jest stopniowo 

wyhamowywana; w miesiącach 

czerwiec-wrzesień  emisja jest maksymalna. 
Uszkodzenie rośliny 

intensyfikuje emisję.

Aerozol leśny