Algorytmy

Algorytmy

Schematy blokowe

Schematy blokowe

Dr inż. Dariusz Skibicki

II

II

 

 

1. Potrzeba pisania algorytmów

 

 

2. Algorytm

Algorytm zapisany przy pomocy języka programowania jest 

programem.

Algorytm - to przepis na wykonanie określonego zadania. 
Notacja algorytmu – sposób zapisu algorytmu.

• Tablice decyzyjne

• Zapis Boolowski

• Schematy operacyjne Janowa

• Zapis operatorowy Lapunowa 

• Sieci działań – schematy blokowe

Dane - obiekty podlegające 
przekształceniom podczas wykonywania 
algorytmu

Wynik – ostateczny rezultat wykonania 
algorytmu

 

 

3. Tablice decyzyjne

W

1

: a<b

W

2

: a<c

W

3

: b<c

A

1

: minimalną liczbą jest a

A

2

: minimalną liczbą jest b

A

3

: minimalną liczbą jest c

Min

T
T
T

X

T
T

N

X

T

N

T

T

N
N

X

N

T
T

X

N

T

N

N
N

T

X

N
N
N

X

REGUŁY DECYZYJNE

Tablica decyzyjna - jest pewnym sposobem opisu zbioru związanych 
ze sobą reguł decyzyjnych, tj. wyrażeń opisujących układ 
warunków,  które muszą być spełnione dla wykonania określonych 
czynności. 

A

1

A

2

....
....
A

J

Pole definicji

czynności

Pole specyfikacji

czynności

Nazwa Tablicy

W

1

W

2

....
....
W

J

Pole definicji

warunków

Reguły decyzyjne

Pole specyfikacji

warunków

d
e
c
y

z

j

a
1

r

e
g
u

ł

a

d
e
c
y

z

j

a
2

d
e
c
y

z

j

a
k

r

e
g
u

ł

a

Przykład: Znalezienie minimalnej 
liczby spośród trzech liczb: a,b,c

 

 

4. Schematy operacyjne Janowa

Schemat operacyjne  Janowa jest grafem skierowanym o następujących 
własnościach: 

• Do pierwszego wierzchołka prowadzi jedna gałąź wejściowa, 

• Z każdego wierzchołka, z wyjątkiem ostatniego, mogą wychodzić co 
najwyżej dwie gałęzie. 

• Graf posiada jeden i tylko jeden wierzchołek nie posiadający wyjścia - 
wierzchołek końcowy. 

Przykład: Znalezienie 
minimalnej liczby 
spośród trzech liczb: 
a,b,c.
A – rozwiązanie.

a<b

b<c

a<c

A

1

A

3

A

2

STOP

 

 

5. Schematy blokowe - sieci działań

Sieci działań (schematy blokowe) - to 
graficzny sposób zapisu algorytmów polegający 
na podzieleniu procesu rozwiązywania problemu 
na odrębne etapy – bloki. 

Blok – figura geometryczna posiadająca cechę znaczeniową.

Popularne języki programowania umożliwiają zapisanie 

schematu blokowego w postaci kodu.

Linia - Poszczególne bloki łączone są liniami które 
ukazują  ich powiązanie logiczne, a strzałki wskazują 
na kolejność  wykonywania poszczególnych bloków 
algorytmu.

Start

Blok 1

Blok 2

STOP

Schemat 
blokowy

 

 

5.1. Symbolika schematów blokowych

Nr

Symbol

Nazwa

Opis

1.

Początek, koniec

Oznaczenie miejsca 

rozpoczęcia i zakończenia 

algorytmu

2.

Operator

Działanie (operacja) do 

wykonania

3.

Operator 

wejścia/wyjścia

Wprowadzenie danych do 

pamięci lub ich 

wyprowadzenie

4.

Element 

decyzyjny

Operacja wyboru jednej z 

alternatywnych dróg 

działania

5.

Łącznik

Symbol połączenie dwóch 

fragmentów sieci działania

6.

Komentarz

Oznaczenie miejsca na 

komentarz

7.

Linia

Połączenie poszczególnych 

symboli działania

 

 

5.2. Logika warunkowa

Logika warunkowa – pozwala na określenie sekwencji zdarzeń, 
które mają nastąpić w przypadku spełnienia pewnych 
warunków:

wyrażenie

Start

Sekwencja

Instrukcji 1

prawda

Sekwencja

Instrukcji 1

fałsz

Stop

IF … THEN
IF (wyrażenie) THEN
    sekwencja_instrukcji1
ELSE
    sekwencja_instrukcji2
END IF

SELECT CASE
SELECT CASE wyrażenie
CASE wartość 1
    sekwencja_instrukcji1
CASE wartość 1
    sekwencja_instrukcji2 

CASE ELSE
    sekwencja_instrukcji3
END SELECT

Wyrażenie

=

wartość1

Start

Sekwencja

Instrukcji 1

prawda

fałsz

Stop

Wyrażenie

=

wartość2

prawda

Sekwencja

Instrukcji 2

Sekwencja

Instrukcji 2

fałsz

 

 

5.3. Logika pętli

Logika pętli – pozwala na tworzenie kodu, który zostanie 
wykonany więcej razy bez konieczności jego powielania:

FOR … NEXT
FOR wart_początkowa TO wart_końcowa STEP 
skok
    sekwencja_instrukcji
NEXT

Czy 

wart_początkowa

=

wart_końcowa

?

Start

Sekwencja

Instrukcji

fałsz

prawda

Stop

Inkrementacja

Warunek

Start

Sekwencja

Instrukcji

fałsz

prawd
a

Stop

DO … LOOP UNTIL
DO 
    sekwencja_instrukcji
LOOP UNTIL warunek

Warunek

Start

Sekwencja

Instrukcji

fałsz

prawd
a

Stop

DO WHILE… LOOP
DO WHILE warunek
    
sekwencja_instrukcji
LOOP

 

 

5.4. Logika rozgałęziania

Logika rozgałęziania – pozwala na porzucenie normalnego trybu 
wykonywania programu w celu realizacji nowej sekwencji 
czynności.

Warunek

Start

Podprogram 1

fałsz

prawda

Stop

Inkrementacja

Podprogram 2

Warunek

Start

Sekwencja

Instrukcji

fałsz

prawd
a

Stop

Start

Sekwencja

Instrukcji 1

Stop

Sekwencja

Instrukcji 2

Podprogram 1

Podprogram 2

Zaleta: możliwość stosowania 
wybranego fragmentu kodu 
(podprogramu) w różnych miejscach 
w kodzie; poprawa czytelności kodu; 
skrócenie kodu.  

 

 

5.5. Schemat blokowy - przykład

X>b

Start

fałsz

prawd
a

Stop

Wprowadź 

a,b,c

X=a

X=a

X>c

fałsz

prawd
a

X=c

Drukuj X

Przykład: Znalezienie minimalnej liczby 

spośród trzech liczb: a,b,c.

X -  rozwiązanie.