CHOROBY UKŁADU RUCHU

SERONEGATYWNE ZAPALENIE STAWÓW I

KRĘGOSŁUPA

- zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa
- choroba Reitera
- łuszczycowe zapalenie stawów
- zapalenie stawowo-kostne towarzyszące zmianom krostkowym

dłoni i stóp
- zapalenie stawów towarzyszące różnym formom trądziku

skóry
- zapalenie stawów towarzyszące zapaleniu jelit

Cechy tych chorób:
- brak czynnika reumatoidalnego klasy IgM
- brak guzków reumatoidalnych
- zapalenie stawów obwodowych
- zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych
- częste rodzinne występowanie
- łuszczycopodobne zmiany na skórze i paznokciach
- zmiany zapalne w narządzie wzroku i w układzie moczowo-

płciowym
- rumień guzowaty

1. Zesztywniające zapalenie stawów
kręgosłupa

Przewlekła,

postępująca

choroba

zapalna,

prowadząca

usztywnienia kręgosłupa i w 25% przypadków do poważnego
uszkodzenia stawów biodrowych. Choroba dotyczy 2-3 razy częściej
mężczyzn niż kobiet.

Obraz kliniczny
Choroba  zaczyna  się  najczęściej  u  młodych,  dorosłych  osób.  Na
początku  występują  samoistne  bóle  okolicy  krzyżowo-pośladkowej,
czasem bóle grzbietu i klatki piersiowej nasilające się przy kaszlu.
Dochodzi  do  garbienia  się,  ograniczenia  zakresu  ruchów  tułowia,
ruchów  głowy,  ruchomości  oddechowej  klatki  piersiowej.  Mogą  się
pojawić przykurcze w stawach biodrowych, co powoduje skręcanie się
całym  tułowiem  przy  każdym  kroku.  U  młodych  chłopców  występuje
obrzęk  i  wysięk  w  stawach  kolanowych.  W  30%  przypadków  pojawia
się nawrotowe zapalenie błony naczyniowej oka.

Obraz radiologiczny
Następuje całkowite skostnienie i
zarośnięcie stawów krzyżowo -
biodrowych. Kostnieją również
zewnętrzne części pierścieni
włóknistych krążków międzykręgowych
tworząc łukowate syndesmofity

Leczenie
Podawanie niesteroidowych leków
przeciwzapalnych, długotrwałe
stosowanie sulfasalazyny, rehabilitacja

2. Łuszczycowe zapalenie stawów

Skojarzenie  przewlekłego  destrukcyjnego  zapalenia  stawów  z
łuszczycą skóry
                   i paznokci.

Obraz kliniczny
Asymetryczne

zajęcie

stawów,

częste

zajęcie

stawów

międzypaliczkowych  dalszych,  zajęcie  jednego  lub  obu  stawów
krzyżowo-biodrowych                                                        oraz
kręgosłupa  u  ponad  połowy  chorych,  zapalenie  przyczepów  ścięgien
(zwłaszcza  ścięgna  Achillesa),  zapalenie  tęczówki  i  naczyniówki  oka,
wady zastawki aortalnej, wystąpienie łuszczycy.

Leczenie
Niesteroidowe leki przeciwzapalne, sulfasalazyna, metotreksat,
cyklosporyna A, rehabilitacja

3. Zespół Reitera (reaktywne zapalenie stawów)

Zespół ten charakteryzuje triada objawów:
- zapalenie stawów
- zapalenie cewki moczowej lub zapalenie szyjki macicy

- zapalenie spojówek (rzadziej tęczówki)

Może  także  wystąpić  owrzodzenie  błony  śluzowej  jamy  ustnej,
rogowacenie  plackowate  skóry  podeszw  lub  dłoni,  łuszczyca
krostkowa. W ostrym okresie choroby - zapalenie osierdzia, zapalenie
części  wstępującej  aorty  z  objawami  niedomykalności  zastawek
półksiężycowatych.

Obraz kliniczny
Objawy  najczęściej  występują  po  zakażeniu  drogą  płciową
drobnoustrojem  Chlamydia  trachomatis  lub  po  infekcji  przewodu
pokarmowego  drobnoustrojami  Shigella,  Salmonella,  Yersinia,
Camphylobacter.

Leczenie
antybiotykoterapia, podawanie NLPZ

ODCZYNY STAWOWE W CHOROBACH ZAKAŹNYCH

W  chorobach  zakaźnych  obrzęki  i  bóle  stawowe  są  wywołane
kompleksami  immunologicznymi.  Odkładają  się  one  w
naczyniach  włosowatych  różnych  narządów,  w  tym  w  błonie
maziowej.  Uszkadzają  śródbłonek  naczyń,  co  powoduje
miejscowy  proces  zapalny.  Dolegliwościom  stawowym  często
towarzyszą wykwity na skórze                                                    o
charakterze pokrzywkowym lub krwotocznym.
Kilkudniowe zapalenie stawów spotyka się w przebiegu różyczki i
świnki.  W  wirusowym  zapaleniu  wątroby  typu  B  występuje
zapalenie  stawów  poprzedzające  okres  żółtaczkowy.  Zapalenie
stawów występuje ponadto                                            w II
okresie kiły oraz u osób zakażonych wirusem HIV.

ZAPALENIE STAWÓW WYWOŁANE PRZEZ DROBNOUSTROJE
Zakażenie  stawu  może  nastąpić  z  zewnątrz  przy  jego  zranieniu  lub
nakłuciu,  może  również  nastąpić  przeniknięcie  drobnoustrojów,
najczęściej  z  zakażonej  nasady  kostnej.  Najczęstsze  są  zakażenia
krwiopochodne.

1. Zakażenia ostre - zapalenie wywołane najczęściej gronkowcem i
innymi drobnoustrojami ropotwórczymi (paciorkowce, pneumokoki,
enterokoki itd.). Choroba rozpoczyna się nagle, dreszczami, gorączką,
silnym bólem, obrzękiem stawu.

2. Zakażenie stawu dwoinką rzeżączki - zdarza się w kilku
procentach zakażeń cewki moczowej, nieleczonych w sposób
prawidłowy.

3. Gruźlica - najczęściej zajęty jest jeden krążek i dwa przylegające
trzony kręgosłupa.

4. Bruceloza - podobnie jak w gruźlicy, zmiany umiejscowione są
głównie w kręgosłupie. Obserwuje się także
odczyn wielostawowy.

5. Kiła stawów - odczyny wielostawowe w II okresie choroby,
niebolesne obrzęki i wysięki w stawach kolanowych.
6. Borelioza (choroba z Lyme) - zapalenie stawów rozwija się u
około 60% chorych po tygodniach a nawet latach od
początku choroby.

CHOROBA ZWYRODNIENIOWA STAWÓW I
KRĘGOSŁUPA

Jest to najczęstsza choroba układu ruchu.

Charakteryzuje się destrukcją chrząstki stawowej, a następnie
wszystkich struktur stawowych.

Jest wynikiem zaburzenia równowagi pomiędzy procesami
degradacji i syntezy chrząstki stawowej.

Destrukcja chrząstki współistnieje z zapaleniem błony maziowej
oraz przebudową i nowotworzeniem kości wokół zajętego stawu.

Decydującym kryterium (jeśli są zmiany radiologiczne)
stwierdzającym chorobę jest ból i dysfunkcja stawu.

Celem leczenia jest zmniejszenie lub zniesienie bólu przez
edukację

chorego,

zaopatrzenie

korekcyjne,

zabiegi

rehabilitacyjne, leczenie farmakologiczne i
operacyjne.

Patogeneza
U podstaw leży zaburzona czynność komórek chrzęstnych -
chondrocytów. Chrząstka traci swą odporność mechaniczną i
elastyczność,

zwiększa

się

tworzenie

tkanki

kostnej

podchrzęstnej. Kość staje się sztywna, dochodzi                      do
mikrozłamań.  Uwalniane  do  płynu  stawowego  produkty
degradacji  chrząstki  stanowią  bodziec  zapalny  dla  błony
maziowej.
Zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze stawów to najczęściej skutek
działania  czynnika  mechanicznego  (uraz  lub  powtarzające  się
mikrourazy),  złogi  moczanu  sodu,  powtarzające  się  krwiaki
stawów (hemofilia).

Obraz kliniczny
Objawy  zależą  od  lokalizacji  i  stopnia  zaawansowania  zmian
zwyrodnieniowych.                Proces ten toczy się wiele lat. Ból
pojawia  się  zwykle  przy  ruchu,  nasila  się                                           przy
obciążeniu stawu, ustępuje w spoczynku.

Rozpoznanie
Opiera się na 4 objawach radiologicznych:
- zwężenie, często niesymetryczne szpary stawowej
- osteofity
- zagęszczenie podchrzęstnej kości

-torbielowate przejaśnienia struktury kostnej z wyraźną otoczką
Nie ma leków, które mogłyby poprawić strukturę uszkodzonego
stawu.

Pierwotna

Z zajęciem stawów obwodowych

1) stawy międzypaliczkowe rąk (postać guzkowa)
2) inne małe stawy
3) stawy duże

Z zajęciem stawów kręgosłupa

1) stawy międzywyrostkowe
2) stawy międzykręgowe

Postacie szczególne

1) postać zapalno - nadżerkowa
2) postać uogólniona
3) chondromalacja rzepki
4) uogólniona hiperostoza szkieletowa

Klasyfikacja choroby zwyrodnieniowej
stawów

Wtórna

Związana z urazem

1) postać ostra

2) postać przewlekła (związana z zawodem, aktywnością sportową, otyłością)
Związana z innymi chorobami stawów

1) procesy miejscowe (złamania, martwica jałowa, zakażenie)

2) procesy uogólnione (reumatoidalne zapalenie stawów, zespoły nadmiernej wiotkości,

osoczowe skazy krwotoczne)

Choroby metaboliczne

1) alkaptonuria

2) hemochromatoza

3) choroba Wilsona

4) choroba Kashin-Becka

Zaburzenia wydzielania wewnętrznego

1) akromegalia

2) nadczynność przytarczyc

3) cukrzyca

Krystalopatie

1) związane z kryształami dwuwodnego pirofosforanu wapnia

2) związane z kryształami hydroksyapatytu wapnia
Neuropatie (stawy Charcota)

1) cukrzyca

2) wiąd rdzenia

Dysplazje kości
Inne zespoły

REUMATOIDALNE ZAPALENIE STAWÓW

W  skrócie  -  RZS,  nazywany  dawniej  goścem  przewlekle
postępującym                                 ( z łac. Polyarthritis
reumatoidea),  jest  chorobą  reumatyczną  o  podłożu
autoimmunologicznym.

Choroba charakteryzuje się nieswoistym zapaleniem stawów,
zmianami  pozastawowymi  i  powikłaniami  układowymi  (  w
stadium zaawansowanym).
Jest  przewlekłą  chorobą  całego  organizmu,  przebiegającą  z
okresami  remisji  i  zaostrzeń.  W  wielu  przypadkach  prowadzi
do trwałego inwalidztwa,                      rzadko do zgonu.

Reumatoidalne zapalenie stawów występuje około cztery razy
częściej u kobiet niż u mężczyzn, a szczyt
zachorowań przypada na 30-60 rok życia.

Patogeneza

Nie  jest  do  końca  poznana  przyczyna,  która  wywołuje  RZS.  W
schorzeniu  tym  organizm  zwraca  się  sam  przeciwko  sobie  atakując
własny  układ  immunologiczny,  a  dokładniej  fragment  przeciwciała
nazwany  Fc  (pełni  funkcję  efektorową  zapoczątkowującą  związanie
antygenu,  tzw.immunofagocytozę;  fragment  Fc  związany  jest  z
cytofilnością przeciwciał).

Dlaczego tak się dzieje – specjaliści nie potrafią udzielić
jednoznacznej odpowiedzi.
Czynniki uznawane za indukujące wystąpienie RZS to:

• Uwarunkowania genetyczne

• Zakażenia wirusowe

• Zakażenia bakteryjne

• Znaczny wysiłek fizyczny

• Silny i długotrwały stres

• Uraz

W ostatnich latach pojawiła się teoria, iż w RZS ma miejsce
pobudzenie

niektórych

komórek

zapalnych

przez

nieznany

zewnątrzustrojowy antygen.

Proces zapalny dotyczy błony maziowej
stawów, doprowadzając do jej pogrubienia i
ograniczenia

ruchomości

stawu

przez

zniszczenie chrząstki. Zapaleniu ulegają także
małe naczynia w całym organizmie – jest to
przyczyna objawów pozastawowych.
W

przebiegu

choroby

może

wystąpić

osteoporoza i
nadżerki nasad kostnych; zależnie od stopnia
nasilenia choroby dochodzi do zaniku mięśni w
okolicy chorobowo zmienionego stawu.

Objawy ogólne – nieswoiste:

• Uczucie rozbicia

• Skłonność do pocenia się

• Stany podgorączkowe

Objawy swoiste - stawowe:

• Poranna sztywność stawów – utrzymująca się ponad
60 minut

• Ból i obrzęk obejmujący 3 lub więcej stawów

• zapalenie stawów rąk
- śródręczno-paliczkowych
- międzypaliczkowych bliższych

• Symetryczność zmian

• Zapalenie stawów kończyn dolnych

• Ograniczenie ruchomości stawów

W stadium zaawansowanym:

• Zapalenie stawów biodrowych

• Zapalenie ścięgien i pochewek ścięgnistych

• Zanik mięśni międzykostnych, glistowatych oraz mięśni kłębu
kciuka

• Ulnaryzacja palców ręki – czyli charakterystyczne odgięcie łokciowe
palców ręki

• Podwichnięcie dłoniowe paliczków dalszych

• Deformacja stawów, np.zmiany typu „łabędzia szyjna”

• Guzki reumatoidalne w miejscach narażonych na ucisk – łokcie i
kolana

• Torbiele Bakera

Objawy narządowe i powikłania – spotykane rzadko:

• Zmiany zapalne w osierdziu i wsierdziu, zapalenie mięśnia
sercowego

• Wysiękowe zapalenie opłucnej

• Zmiany w EKG sugerujące prawdopodobieństwo zawału serca

• Objawy ze strony oczy – zapalenie spojówek, rogówki,

•  Zapalenie  małych  naczyń  prowadzące do  sinicy, rumienia, czasem
martwicy
   zaatakowanego obszaru.

• Skrobiawica – odkładanie się w narządach (głównie w nerkach)
patologicznego białka
powstającego w wyniku przewlekłych stanów zapalnych.

• Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Rozpoznanie i badania laboratoryjne

Wystąpienie czterech lub więcej objawów wymienionych
powyżej

sugeruje

rozpoznanie

RZS.

Ponadto

badania

serologiczne  (odczyn  lateksowy)  określają  czy  występuje  tzw.
czynnik  reumatoidalny  (RF)  w  surowicy  krwi  znamionujący  RZS
seropozytywne.  Jeśli  jest  brak  czynnika  reumatoidalnego  mimo
ewidentnych  objawów,  istnieje  sugestia  RZS  seronegatywnego,
które  przebiega  zwykle  łagodniej.  Głównym  dowodem  na
zaistnienie  tej  choroby  jest  obecność  swoistych  markerów  –
przeciwciał przeciwko cyklicznemu cytrulinowemu peptydowi.

Badania RTG pomagają w lokalizacji o ocenie stopnia
zaawansowania zmian chorobowych.

Okresy zaawansowania:

• Okres I – widoczne obrzęki tkanek miękkich, w
badaniu
RTG widoczne niewielkie zwężenie szpar
stawowych

•  Okres  II  –  w  badanich  RTG  widoczne  wyraźne
zwężenie
      szpar  stawowych,  w  częściach
przynasadowych kości
   możliwa osteoporoza przynasadowa, widoczne
ogniska
      zapalne,  nadżerki  na  powierzchniach
stawowych

•  Okres  III  –  powiększenie  ogniska  zapalnych,
rozwój
      nadżerek,  wyraźne  zniekształcenie  stawów,
podwichnięcia
   stawów

• Okres IV - całkowite zesztywnienie kostne
zaatakowanego
stawu, możliwe objawy narządowe.

Leczenie:
Leki stosowane w terapii RZS to:
- głównie sulfozalazyna
- sole złota, D-penicylamina
- leki przeciwbólowe i przeciwzapalne - NLPZ, glikokortykoidy
- cyklosfoamid, cyklosporyna

-leki osłonowe - controloc

W ciężkich postaciach RZS:
- leki immunosupresyjne – hamujące wytwarzanie przeciwciał
- zabiegi rekonstrukcyjne i protetyczne

-usuwanie ziarniny z błony maziowej

Ważnym czynnikiem jest rehabilitacja:
- ćwiczenia manipulacyjne dłoni
- ćwiczenia w pełnym zakresie ruchu w stawie
- ćwiczenia w odciążeniu oraz w wodzie
- krioterapia, elektroterapia
- masaże, kąpiele solankowe, siarczkowo- siarkowodorowe
- psychoterapia

MŁODZIEŃCZE PRZEWLEKŁE ZAPALENIE STAWÓW

W  przypadku  reumatoidalnego  zapalenia  stawów,  które
wystąpiło przed ukończeniem 16 roku życia, chorobę określa się
mianem  młodzieńczego,  przewlekłego  zapalenia  stawów,  albo
młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów.
Przyczyna  powstania  stanów  zapalnych  w  stawach  nie  jest
znana.

W zależności od charakteru początku choroby wyróżnia
się jej kilka postaci:

• Postać uogólniona

• Zapalenie skąpostawowe umiejscowione

• Zapalenie skąpostawowe rozszerzające się

• Zapalenie wielostawowe seropozytywne lub seronegatywne

   (zależnie od wystąpienia lub braku obecności czynnika
reumatoidalnego).

• Entezity – czyli zapalenia przyczepów ścięgien i więzadeł

• Łuszczycowe zapalenie stawów

• Niesklasyfikowane zapalenie stawów

Charakteryzuje się przebiegiem i objawami podobnymi jak przy
RZS występującym u dorosłych czyli:

• Poranna sztywność stawów

• Obrzęk stawów

• Ból

• Stany podgorączkowe

• Ostre stany gorączkowe pojawiające się o różnej porze doby

• Zniszczenie i upośledzenie funkcji stawów

Dodatkowo:

• Powiększenie węzłów chłonnych, wątroby i śledziony

• Możliwa wysypka polimorficzna – przy postaci uogólnionej

Powikłania i objawy narządowe podobne jak w RZS u dorosłych.

Choroba  zaczyna  się  najczęściej  w  wieku  2-3  lat  i  ogranicza  się
tylko  do  jednego,  dwóch  lub  trzech  stawów.  W  przypadkach
ciężkich  choroba  rozprzestrzenia  się                    na  więcej  stawów  i
dochodzi  do  pogorszenia  ogólnego  stanu  zdrowia  dziecka.  Może
dojść do zahamowania wzrostu i zaburzeń w rozwoju płciowym.

REUMATYZM TKANEK MIĘKKICH (REUMATYZM POZASTAWOWY)

Przeciążenie

Uszkodzenie przyczepów ścięgien i więzadeł

Powstawanie stanu zapalnego w miejscu przyczepów

Odczyny zapalne pochewki ścięgien i kaletek maziowych

Stany bólowe w sąsiedztwie stawu

Do najczęściej spotykanych zespołów reumatyzmu tkanek miękkich zaliczamy:

1. Zespół bolesnego barku – efekt podrażnienia przyczepu ścięgna mięśnia
nadgrzebieniowego do guzka większego kości ramieniowej.

2. Zespół bolesnego łokcia – efekt podrażnienia przyczepu ścięgna mięśnia
prostującego rękę do nadkłykcia bocznego kości ramieniowej lub przyczepu
ścięgna mięśnia zginającego rękę do nadkłykcia przyśrodkowego.

3. Zespół bolesnego biodra – efekt podrażnienia przyczepu mięśnia pośladkowego
średniego do krętarza większego.

Leczenie powyższych polega na:

-wypoczynku (nawet do unieruchomienia) podanie leków przeciwbólowych

- wprowadzeniu w okolicę przyczepu preparatu kortykosteroidowego

- ćwiczeniach ruchowych

- stosowaniu zabiegów fizykalnych, a zwłaszcza krioterapii

4. Zespół kanału nadgarstka:

- wywołany uciskiem na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka

- dochodzi do upośledzenia czucia po stronie dłoniowej trzech pierwszych palców
i po stronie promieniowej czwartego palca
- w późniejszym okresie występuje zanik mięsnie kłębu kciuka

- objawy nasilają się w nocy

Przyczyny:

- uraz

- zapalenie pochewek ścięgnistych

- zmiany zwyrodnieniowe kości nadgarstka

- sarkoidozy

- niedoczynność tarczycy

Leczenie:

- stosowane miejscowowo glikokortykosteroidy

- krioterapia

- z konieczności – zabieg odbarczenia kanału nadgarstka

Niedoskonałe tworzenie kości - choroba uwarunkowana genetycznie,
objawia się:

- wzmożoną łamliwością kości

- nadmierną wiotkością stawów

- niebieskim zabarwieniem twardówek

- nieprawidłowym uzębieniem

- upośledzeniem słuchu

- niekiedy również wzmożoną łamliwością dużych naczyń oraz
niewydolnością
zastawek serca
Brak leczenia przyczynowego.

Zespół Ehlersa-Danlosa – choroba z zaburzoną biosyntezą kolagenu i elastyny:

- nadmierna wiotkość stawów

- wzmożona rozciągliwość i łamliwość skóry

- zwiększona łamliwość dużych naczyń

Zespół Marfana , objawy:

- wąskie i nadmiernie długie kończyny (tzw. palce pajęcze)

- nadmierna wiotkość stawów

- gotyckie podniebienie

- zmiany w aorcie mogące prowadzić do powstania tętniaka aorty

- częste zaburzenia wzroku i krótkowzroczność

Osteoporoza- osteoporosis

-  Najczęstsza  chorobą  kości  jest  osteoporoza  inwolucyjna
(pomenopauzalna
   i starcza)

-W chorobie tej postępujący ubytek masy kostnej, w wyniku przewagi
resorpcji
kości nad jej odnową prowadzi do zwiększonego ryzyka złamań w
różnych
częściach szkieletu.

-  Z  uwagi  na  groźne  konsekwencje  jak  i  koszty  leczenia  w  analizie
wyników
    zapobiegania  i  leczenia  osteoporozy  istotne  znaczenie  ma  ocena
zmniejszenia
  ryzyka częstości złamań głowy kości udowej.

- Wyrównanie deficytu wapnia i witaminy D jakkolwiek jest konieczne
w tej
    chorobie  to  jednak  jest  nie  wystarczające  do  powstrzymywania
postępującego
    zaniku  tkanki  kostnej.  Konieczna  jest  terapia  lekami  hamującymi
rozwój
  osteoklastów.

- Wybór leku antyresorpcyjnego zależy od wieku chorego, wynika z
pomiaru
  gęstości  minerałów kości w odcinku lędźwiowym kręgosłupa i w
szyjce
  kości udowej oraz z ewentualnej obecności złamań, przede
wszystkim
  kompresyjnym złamaniu kręgów.

- Dotychczas udowodniono że leczenie alendronianem i
rizedrodnianem
zmniejsza ryzyko złąmań górnej nasady kości udowej.

- Rozpoznanie osteoporozy wymaga wykluczenia innych chorób
prowadzących do uogólnionego zaniku tkanki kostej, przede
wszystkim
nadczynności przytarczyc, osteomalacji i choroby nowotworowej.

Osteoporoza jest układową chorobą szkieletu charakteryzująca
się niską  masą  kostną  i  upośledzoną  mikroarchitekturą tkanki
kostnej
w  konsekwencji  prowadzącej  do  zwiększonej  łamliwości  i
podatności
na  złamania.  Osteoporoza  dotyczy  najczęściej  osób  w
starszym  wieku.  Zwiększona  częstość  złamań  zwłaszcza
kręgów i proksymalnej części kości udowej jest podstawowym
następstwem osteoporozy.

Istotnym  czynnikiem,  który  determinuje  czy  i  kiedy  u  danej  osoby
dojdzie
do  rozwoju  osteoporozy  jest  wielkość  szczytowej  masy  tkanki  kostnej
która  osiąga  się    w  czasie  rozwoju  i  dojrzewania.  Wartość  szczytowej
masy  tkanki  kostnej  zależy  od  czynników  genetycznych,  nawyków
żywieniowych,  stylu  życia,  prawidłowej  czynności  wielu  hormonów  i
wydolności  narządów  uczestniczących  w  utrzymaniu  homeostazy
wapniowej w ustroju w okresie wzrostu i dojrzewania.
Ten fizjologiczny, związany z wiekiem zanik tkanki kostnej waha się od
0,5 do 1,0% masy tkanki rocznie.

Osteoporoza wtórna może być konsekwencją nowotworów,
nadczynności przytarczyc, tarczycy, kory nadnerczy, cukrzycy typu 1,
chorób

układu

pokarmowego,

nerek,

przewlekłych

chorób

zapalnych,oraz

przewlekłego

stosowania

leków

takich

jak:

glikokortykosteroidy, cytostatyki, agoniści
i antagoniści gonadoliberyny, leki przeciwdrgawkowe, heparyna,
tetracyklina.

Rozpoznanie osteoporozy. Przebieg kliniczny jest najczęściej
bezobjawowy. Pierwszym objawem może być złamanie kręgu, dalszej
nasady kości przedramienia lub nasady bliższej kości udowej. Złamanie
uważa się za powikłanie osteoporozy i świadczy ono o daleko
zaawansowanej chorobie. Podobnie nie mniej niż 30-40% masy tkanki
kostnej musi ubyć aby doszło do radiologicznych objawów zwiększonej
przejrzystości struktury kostnej. W surowicy najczęściej stwierdza się
prawidłowe stężenie wapnia i fosforu, dobowe wydalanie wapnia
z moczem może być prawidłowe, zmniejszone a nawet zwiększone .

Czynniki ryzyka w powstawaniu osteoporozy:
- demograficzne i genetyczne
- zaawansowany wiek (powyżej 65 rż)
- płeć żeńska
- rasa biała lub żółta
- wątła budowa ciała i mała masa ciała (niska szczytowa masa tk.
kostnej)
- predyspozycje rodzinne (osteoporoza u matki)

Stan hormonalny:
- stan pomenopauzalny
- hipogonadyzm u mężczyzn
- nierodzenie
- przedłużony brak miesiączki
- niedobór hormonów płciowych o różnej etiologii

Środowiskowe i dietetyczne:
- niska podaż wapnia w diecie
- niska lub nadmierna podaż fosforu w diecie
- niedobory białkowe lub dieta bogato białkowa (utrata wapnia indukowana
kwasicą)
- obniżona podaż wit.D
- nikotynizm, alkoholizm, kofeinizm
- brak aktywności fizycznej

Przewlekła terapia:
-

glikokortykosteroidami,

lekami

przeciwdrgawkowymi,

alkalizującymi

treść

żołądkową

zawierającymi

glin,

heparyną,

tetracyklinami, lekami
przeciwnowotworowymi.

Zapobieganie i leczenie w razie niedoboru wzbogacenia diety
w produkty mleczne lub suplementacji wapnia, zlikwidowaniu
deficytu  witaminy  D,  wykonywania  regularnie  ćwiczeń
obciążających                                   lub naprężających kości,
zaprzestanie palenia tytoniu, picia alkoholu
                                            i kawy. Masa kostna w  czasie  leczenia
powinna być kontrolowana                                          w
odcinku lędźwiowym kręgosłupa i lub w górnej nasadzie kości
udowej  co  12-24  miesiące  przy  użyciu  tego  samego  sprzętu
pomiarowego.

Leki stosowane w leczeniu osteoporozy to:

• bisfosfoniany:

 alendronian sodu

 etydronian disodowy

 klodronian disodowy

 kwas ibandronowy

 kwas zoledronowy

 pamidronian disodowy

 ryzedronian sodu

• preparaty wapnia

• preparaty witaminy D

• fluorki, obecnie rzadko stosowane ze względu na możliwość powstania
zaburzeń
mikroarchitektury kości

• kalcytonina łososiowa

• hormonalna terapia zastępcza (estrogeny)

• raloksyfen

• ranelinian strontu

• teryparatyd czyli rhPTH (1-34); rozważa się zastosowanie parathormonu
(PTH 1-84)
lub innych jego fragmentów

Osteomalacj
a

Osteomalacja,  inaczej  rozmiękanie  kości  lub  krzywica
dorosłych,
                to niedostateczna mineralizacja kości. Jest to ciężka
choroba układu kostnego, polegająca na utracie wapnia i fosforu z
tkanki kostnej. Pierwiastki te są podstawowymi składnikami kości
i ich utrata prowadzi
                               do osłabienia wytrzymałości.

Obraz kliniczny i przyczyny
Jest to zaburzenie o podobnych objawach do osteoporozy.
Występuje u osób dorosłych, u których
brakuje witaminy D

. Z tego powodu, w

przewodzie  pokarmowym  (jelita)  nieprawidłowo  wchłaniane  są
jony wapnia i fosforu, co prowadzi do ich obniżonego poziomu w
organizmie,                                                 a tym samym do
zmniejszenia  gęstości  mineralnej  kości.  Niższa  gęstość  kości
sprawia, że są one mniej odporne na przykład na złamania.

Przyczyną  osteomalacji  może  być  też  przyjmowanie  leków
przeciwpadaczkowych,  picie  alkoholu,  marskość  wątroby,  zbyt
małe  nasłonecznienie  (Słońce  odpowiada  za  wytwarzanie
witaminy D

)

Objawy
Dochodzi  do  krzywic,  kifotyzacji  odcinka  piersiowego  kręgosłupa,
deformacji  miednicy  i  kolan  (szpotawość).  Charakterystyczne  są
zaburzenia chodu tzw.  kaczy chód. Pacjent bardzo szybko  się męczy,
ponieważ mięśnie również są osłabione.

Leczenie
•zastrzyki domięśniowe i tabl. witaminy D

, ewentualnie podawanie

fosforanu,

•osteotomię kości stosuje się rzadko przy znacznych krzywicach.

Document Outline