TOXOCARA CANIS
TOXOCARA CANIS
TOXOCARA CANIS
TOXOCARA CANIS
WYSTĘPOWANIE
WYSTĘPOWANIE
Kosmopolityczny nicień bytujący w
Kosmopolityczny nicień bytujący w
jelicie cienkim
jelicie cienkim
Są najczęściej spotykanymi pasożytami
Są najczęściej spotykanymi pasożytami
psów i kotów
psów i kotów
Człowiek jest żywicielem
Człowiek jest żywicielem
niespecyficznym (nie osiąga on w
niespecyficznym (nie osiąga on w
organizmie ludzkim dojrzałości)
organizmie ludzkim dojrzałości)
Migracja larw u człowieka kończy się w
Migracja larw u człowieka kończy się w
wątrobie, rzadziej przejście przez płuca
wątrobie, rzadziej przejście przez płuca
do układu krążenia a następnie do
do układu krążenia a następnie do
różnych narządów
różnych narządów
BUDOWA
BUDOWA
Przedni koniec ciała zaopatrzony jest
Przedni koniec ciała zaopatrzony jest
w dwa wydłużone boczne skrzydełka
w dwa wydłużone boczne skrzydełka
oskórkowe
oskórkowe
Gardziel zakończona jest częścią
Gardziel zakończona jest częścią
kulistą wyodrębnioną przewężeniem,
kulistą wyodrębnioną przewężeniem,
zwaną „żołądeczkiem”
zwaną „żołądeczkiem”
Glista kocia może osiągać długość
Glista kocia może osiągać długość
6-10 cm, natomiast psia - 12-18 cm.
6-10 cm, natomiast psia - 12-18 cm.
Tylny koniec ciała samca jest
Tylny koniec ciała samca jest
zakrzywiony, tworzy palczasty
zakrzywiony, tworzy palczasty
wyrostek z 5 parami brodawek
wyrostek z 5 parami brodawek
zastekowych, szczecinki kopulacyjne
zastekowych, szczecinki kopulacyjne
są zaopatrzone w skrzydełka
są zaopatrzone w skrzydełka
W przedniej części ciała samicy leży
W przedniej części ciała samicy leży
szpara sromowa
szpara sromowa
BUDOWA
BUDOWA
Odcinek głowowy T. canis Odcinek głowowy T.
cati
Rozwój
Rozwój
Szczenięta mogą zarażać się larwami glist już w życiu płodowym, a
Szczenięta mogą zarażać się larwami glist już w życiu płodowym, a
po przyjściu na świat larwami, które mogą znajdować się w mleku
po przyjściu na świat larwami, które mogą znajdować się w mleku
suki lub w inwazyjnych jajach w środowisku zewnętrznym
suki lub w inwazyjnych jajach w środowisku zewnętrznym
Kocięta rodzą się wolne od glist i po raz pierwszy mogą zarażać się
Kocięta rodzą się wolne od glist i po raz pierwszy mogą zarażać się
z mlekiem kotki
z mlekiem kotki
Dorosłe psy i koty zarażają się wyłącznie inwazyjnymi larwami,
Dorosłe psy i koty zarażają się wyłącznie inwazyjnymi larwami,
które wykształcają się w jajach glist
które wykształcają się w jajach glist
Jaja składane są do światła jelita, są lekko owalne, prawie kuliste, o
Jaja składane są do światła jelita, są lekko owalne, prawie kuliste, o
grubej, brązowej skorupce, maja na powierzchni oczkowate
grubej, brązowej skorupce, maja na powierzchni oczkowate
wgłębienia
wgłębienia
Rozwój larwy w jaju odbywa się w środowisku zewnętrznym w
Rozwój larwy w jaju odbywa się w środowisku zewnętrznym w
warunkach optymalnych w czasie 10-15 dni oznacza to, że świeży
warunkach optymalnych w czasie 10-15 dni oznacza to, że świeży
kał, pochodzący nawet od zarażonych glistami psów i kotów, nie
kał, pochodzący nawet od zarażonych glistami psów i kotów, nie
stanowi zagrożenia dla innych zwierząt i ludzi. Sprzątając go
stanowi zagrożenia dla innych zwierząt i ludzi. Sprzątając go
właściciel zwierzęcia nie naraża się więc na inwazję, a jedynie
właściciel zwierzęcia nie naraża się więc na inwazję, a jedynie
usuwa jaja pasożytów, które z czasem mogą stać się bardzo
usuwa jaja pasożytów, które z czasem mogą stać się bardzo
niebezpieczne. Inwazyjne jaja glist są oporne na niekorzystne
niebezpieczne. Inwazyjne jaja glist są oporne na niekorzystne
warunki środowiska zewnętrznego i mogą w nim przetrwać nawet
warunki środowiska zewnętrznego i mogą w nim przetrwać nawet
do kilku lat.
do kilku lat.
Inwazyjne jajo zawiera larwę drugiego stadium
Inwazyjne jajo zawiera larwę drugiego stadium
Dojrzała samica glisty jest w stanie złożyć 20-50 tys. jaj dziennie,
Dojrzała samica glisty jest w stanie złożyć 20-50 tys. jaj dziennie,
które z kałem są wydalane do środowiska
które z kałem są wydalane do środowiska
Rozwój
Rozwój
Jajo inwazyjne T. canis
Jajo inwazyjne T. cati
Rozwój
Rozwój
W przypadku psów larwy Toxocara canis przenikają
W przypadku psów larwy Toxocara canis przenikają
przez łożysko ciężarnych suk zarażając płody w ich
przez łożysko ciężarnych suk zarażając płody w ich
łonie
łonie
(transmisja transplacentalna)
(transmisja transplacentalna)
Szczenięta rodzą się więc zarażone glistami i przez
Szczenięta rodzą się więc zarażone glistami i przez
około 6 miesięcy, do momentu uzyskania
około 6 miesięcy, do momentu uzyskania
naturalnej odporności stanowią źródło jaj
naturalnej odporności stanowią źródło jaj
pasożytów
pasożytów
Szczenięta, a także kocięta zarażają podczas
Szczenięta, a także kocięta zarażają podczas
ssania, z mlekiem, do którego przenikają larwy z
ssania, z mlekiem, do którego przenikają larwy z
organizmu suki, czy kotki
organizmu suki, czy kotki
(transmisja
(transmisja
laktogenna)
laktogenna)
DROGI ZARAŻENIA
DROGI ZARAŻENIA
Źródłem zarażenia Toxocara jest
Źródłem zarażenia Toxocara jest
skażona gleba, skażony pokarm (np.
skażona gleba, skażony pokarm (np.
warzywa), zarażone zwierzęta oraz ich
warzywa), zarażone zwierzęta oraz ich
odchody
odchody
Najczęściej chorują dzieci
Najczęściej chorują dzieci
Do zarażenia przyczynia się brak
Do zarażenia przyczynia się brak
nawyku mycia rąk
nawyku mycia rąk
Przypuszcza się, że wiele przypadków
Przypuszcza się, że wiele przypadków
tej choroby zostaje niewykrytych,
tej choroby zostaje niewykrytych,
ostatnio obserwuje się tendencję
ostatnio obserwuje się tendencję
wzrostową liczby zachorowań
wzrostową liczby zachorowań
DROGI ZARAŻENIA
DROGI ZARAŻENIA
OBJAWY INWAZJI U
OBJAWY INWAZJI U
ZWIERZĄT
ZWIERZĄT
U szczeniąt i kociąt z połkniętych z pokarmem jaj inwazyjnych
U szczeniąt i kociąt z połkniętych z pokarmem jaj inwazyjnych
w dwunastnicy wylęgają się larwy, które po wniknięciu do
w dwunastnicy wylęgają się larwy, które po wniknięciu do
naczyń krwionośnych ściany jelita z krwią przez wątrobę i
naczyń krwionośnych ściany jelita z krwią przez wątrobę i
serce wędrują do płuc, oskrzeli i tchawicy, skąd po wykasłaniu
serce wędrują do płuc, oskrzeli i tchawicy, skąd po wykasłaniu
trafiają do gardła
trafiają do gardła
Po przełknięciu osiedlają się w jelicie cienkim, gdzie dojrzewają
Po przełknięciu osiedlają się w jelicie cienkim, gdzie dojrzewają
Dorosłe pasożyty produkują jaja, które wydalane są z kałem
Dorosłe pasożyty produkują jaja, które wydalane są z kałem
zwierzęcia
zwierzęcia
Objawy inwazji o niewielkiej intensywności nie są u szczeniąt
Objawy inwazji o niewielkiej intensywności nie są u szczeniąt
widoczne
widoczne
Silne zarażenie powoduje utratę apetytu, wymioty występujące
Silne zarażenie powoduje utratę apetytu, wymioty występujące
bezpośrednio po jedzeniu oraz śluzowatą biegunkę. Stopniowo
bezpośrednio po jedzeniu oraz śluzowatą biegunkę. Stopniowo
występuje wychudzenie, zahamowanie wzrostu, apatia oraz
występuje wychudzenie, zahamowanie wzrostu, apatia oraz
nastroszenie i zmatowienie sierści. We wczesnej fazie inwazji
nastroszenie i zmatowienie sierści. We wczesnej fazie inwazji
mogą występować objawy zapalenia oskrzeli i płuc, kaszel oraz
mogą występować objawy zapalenia oskrzeli i płuc, kaszel oraz
wyciek z nosa. Charakterystycznym objawem u szczeniąt
wyciek z nosa. Charakterystycznym objawem u szczeniąt
zarażonych dużą liczbą glist jest rozdęty i napięty brzuch
zarażonych dużą liczbą glist jest rozdęty i napięty brzuch
PRZEBIEG CHOROBY U
PRZEBIEG CHOROBY U
CZŁOWIEKA
CZŁOWIEKA
W organizmie człowieka (w dwunastnicy) z połkniętych jaj
W organizmie człowieka (w dwunastnicy) z połkniętych jaj
inwazyjnych wychodzą larwy o długości około 0,4 mm.
inwazyjnych wychodzą larwy o długości około 0,4 mm.
Przedostają się przez ściany jelita do krwiobiegu, wraz z krwią
Przedostają się przez ściany jelita do krwiobiegu, wraz z krwią
migrują do różnych narządów organizmu, gdzie się osiedlają
migrują do różnych narządów organizmu, gdzie się osiedlają
Pozostająć w tkankach powodują stan zapalny i niszczenie
Pozostająć w tkankach powodują stan zapalny i niszczenie
okolicznych tkanek
okolicznych tkanek
Większość larw zatrzymuje się w wątrobie - i w tym narządzie
Większość larw zatrzymuje się w wątrobie - i w tym narządzie
większość z nich ginie. Część larw kontynuuje wędrówkę do
większość z nich ginie. Część larw kontynuuje wędrówkę do
różnych narządów wewnętrznych (płuc, mięśnia sercowego,
różnych narządów wewnętrznych (płuc, mięśnia sercowego,
ośrodkowego układu nerwowego, czy gałki ocznej)
ośrodkowego układu nerwowego, czy gałki ocznej)
Larwy cechuje duża żywotność - pozostają żywe w organizmie
Larwy cechuje duża żywotność - pozostają żywe w organizmie
człowieka nawet przez kilka lat
człowieka nawet przez kilka lat
Toksokaroza w większości przypadków przebiega w sposób
Toksokaroza w większości przypadków przebiega w sposób
bezobjawowy. Jedynym wskaźnikiem inwazji larw jest
bezobjawowy. Jedynym wskaźnikiem inwazji larw jest
eozynofilia
-
podwyższona
liczba
granulocytów
eozynofilia
-
podwyższona
liczba
granulocytów
kwasochłonnych we krwi. Komórki te emitują szereg
kwasochłonnych we krwi. Komórki te emitują szereg
mediatorów powodujących kumulację innych komórek układu
mediatorów powodujących kumulację innych komórek układu
odpornościowego,
które
posiadają
zdolność
zabijania
odpornościowego,
które
posiadają
zdolność
zabijania
pasożytów. W trakcie inwazji liczba eozynofilów wzrasta do 30-
pasożytów. W trakcie inwazji liczba eozynofilów wzrasta do 30-
40%
40%
POSTACI
POSTACI
TOKSOKAROZY
TOKSOKAROZY
postać trzewna
postać trzewna
, charakteryzująca się:
, charakteryzująca się:
bólami brzucha, bólami głowy, wysypką,
bólami brzucha, bólami głowy, wysypką,
kaszlem, powiększeniem węzłów chłonnych,
kaszlem, powiększeniem węzłów chłonnych,
wątroby i śledziony, niedokrwistością
wątroby i śledziony, niedokrwistością
postać oczna
postać oczna
, której towarzyszy pogorszenie
, której towarzyszy pogorszenie
widzenia, zez, zaćma, ślepota i bóle głowy
widzenia, zez, zaćma, ślepota i bóle głowy
postać mózgowa
postać mózgowa
(neurotoksokaroza),
(neurotoksokaroza),
podczas której stwierdza się: bóle brzucha,
podczas której stwierdza się: bóle brzucha,
zmiany w zachowaniu, drgawki
zmiany w zachowaniu, drgawki
postać utajona
postać utajona
, wykrywana przypadkowo w
, wykrywana przypadkowo w
trakcie badań laboratoryjnych (stwierdzenie
trakcie badań laboratoryjnych (stwierdzenie
eozynofilii)
eozynofilii)
POSTACI
POSTACI
TOKSOKAROZY
TOKSOKAROZY
Larwa wędrująca trzewna: w na
błonku twardówki oka widoczne
przekroje przez skręconą lar
wę nicienia (nieoznaczony gat
unek)
LECZENIE
LECZENIE
Toksokarozę powinno leczyć się w
Toksokarozę powinno leczyć się w
specjalistycznych ośrodkach
specjalistycznych ośrodkach
Leczenie jest długotrwałe. Proces resorpcji
Leczenie jest długotrwałe. Proces resorpcji
zabitych larw, likwidacja stanów zapalnych
zabitych larw, likwidacja stanów zapalnych
wokół tych larw oraz proces naprawczy tkanek
wokół tych larw oraz proces naprawczy tkanek
trwa kilka tygodni, a nawet miesięcy
trwa kilka tygodni, a nawet miesięcy
Zaniedbanie choroby (np. późne wprowadzenie
Zaniedbanie choroby (np. późne wprowadzenie
leczenia) może spowodować groźne
leczenia) może spowodować groźne
następstwa - nieodwracalne uszkodzenia
następstwa - nieodwracalne uszkodzenia
tkanek, w których doszło do inwazji larw
tkanek, w których doszło do inwazji larw
W leczeniu pewne znaczenia ma albendazol,
W leczeniu pewne znaczenia ma albendazol,
mebendazoloraz tiabendazol, dobre efekty
mebendazoloraz tiabendazol, dobre efekty
uzyskano stosując lewamizol
uzyskano stosując lewamizol
ZAPOBIEGANIE
ZAPOBIEGANIE
odrobaczanie psów i kotów - co najmniej 4 razy do roku przy
odrobaczanie psów i kotów - co najmniej 4 razy do roku przy
pomocy preparatów zalecanych przez lekarzy weterynarii
pomocy preparatów zalecanych przez lekarzy weterynarii
nie dopuszczanie do kontaktów dzieci z nieznanymi zwierzętami
nie dopuszczanie do kontaktów dzieci z nieznanymi zwierzętami
zabezpieczenie piaskownic (plandeki) i placów zabaw dla dzieci
zabezpieczenie piaskownic (plandeki) i placów zabaw dla dzieci
(ogrodzenia) przed kontaktem ze zwierzętami
(ogrodzenia) przed kontaktem ze zwierzętami
sprzątanie odchodów zwierząt z terenów publicznych i
sprzątanie odchodów zwierząt z terenów publicznych i
prywatnych przez właścicieli,
prywatnych przez właścicieli,
okresowa wymiana piasku w piaskownicach,
okresowa wymiana piasku w piaskownicach,
mycie rąk przed jedzeniem, po zabawie na placu zabaw lub w
mycie rąk przed jedzeniem, po zabawie na placu zabaw lub w
piaskownicy, pracach ogrodniczych i kontakcie ze zwierzętami,
piaskownicy, pracach ogrodniczych i kontakcie ze zwierzętami,
używanie gumowych rękawic przy wykonywaniu prac w ziemi,
używanie gumowych rękawic przy wykonywaniu prac w ziemi,
obcinanie paznokci dzieciom,
obcinanie paznokci dzieciom,
mycie jarzyn i owoców pod bieżącą wodą,
mycie jarzyn i owoców pod bieżącą wodą,
unikanie karmienia dzieci na placach zabaw i w piaskownicach
unikanie karmienia dzieci na placach zabaw i w piaskownicach