1

Zespoły specyficznych 

objawów klinicznych 

( toksydromy )

2

Poszukiwanie objawów 

zatrucia 



Prawidłowo wykonane badanie 
przedmiotowe powinno 
pozwolić na określenie stopnia 
ciężkości, głębokości i 
przyczyny zatrucia

3

Zadaniem badania 

przedmiotowego 



Jest zawężenie rozpoznania do klasy 
leków, substancji chemicznych czy 
toksyn, które odpowiadają za 
stwierdzone objawy zatrucia



Koncepcja ta to tzw. poszukiwanie 
objawów klinicznych zespołów 
toksykologicznych, czyli toksydromów, 
najistotniejsze są 4 toksydromy

4

Toksydromy 



Cholinergiczny



Cholinolityczny (antycholinergiczny)



Sympatykomimetyczny



Opioidowy 



Serotoninowy (serotoninergiczny)



Odstawienny od alkoholu

5

Toksydrom cholinergiczny



Spowodowany nadmiernym 
pobudzeniem przywspółczulnego 
układu nerwowego

6

Patofizjologia – toksydromu 

cholinergicznego

Do jego powstania dochodzi na 

drodze 



Bezpośredniej – zwiększenie 
wydzielania ACh



Pośredniej – blokowanie AChE 

 

7

Toksydrom cholinergiczny



Ślinotok, brady- lub tachykardia, 

szpilkowate źrenice, łzawienie, 

nadmierne pocenie się, wzmożona 

perystaltyka jelit, nietrzymanie moczu 

i/lub stolca, drżenia mięśniowe, 

drgawki, zaburzenia świadomości



Grzyby - muchomor sromotnikowy

8

Diagnostyka różnicowa

 



Toksydrom opiatowy



Zatrucie pokarmowe  , 



Zatrucie salicylanami – poziom 
salicylanów



Zatrucia lekami 



Ukąszenia owadów



Posocznica 

9

Leczenie

 



Objawowe



Podawanie Atropiny

1
0

Toksydrom cholinolityczny



Antycholinergiczny 



To heterogenny zespół objawów 
klinicznych wynikających z 
kompensacyjnego blokowania działania 
Ach na receptory muskarynowe i 
nikotynowe

1
1

Toksydrom cholinolityczny



Hipertermia, tachykardia,  hipotensja, 
zaczerwieniona, sucha skóra, rozszerzone 
źrenice, zmniejszona perystaltyka jelit, 
zaburzenia świadomości – podniecenie, 
halucynacje, zaburzenia rytmu serca, drgawki 
toniczne, zatrzymanie moczu



Leki przeciwdepresyjne, przeciwastmatyczne, 
przeciwpadaczkowe, atropina, skopolamina, 
niektóre rośliny np. bieluń dziędzierzawa

1
2

Różnicowanie

 



Zespół odstawienny od alkoholu 



Zapalenie opon mózgowych i mózgu 



Przełom tarczycowy



Hipoglikemia



Zatrucie metyloksantami (kofeina, 

teofilina)



Zespół serotoninowy



Posocznica



Zatrucie amfetaminą

1
3

Leczenie

 



Objawowe 



Obniżanie temperatury



Postępowanie przeciwdrgawkowe



Unieruchomienie – czasem przymus 
bezpośredni



Swoista odtrutka salicylan fizostygminy

1
4

Toksydrom 

sympatykomimetyczny



To heterogenny zespół objawów 
klinicznych wynikających z bardzo 
silnego pobudzenia układu 
współczulnego

1
5

Toksydrom 

sympatykomimetyczny



Zaburzenie świadomości – podniecenie, 
gonitwa myśli, brak koncentracji uwagi, 
halucynacje, urojenia, agresywność, 
drgawki, śpiączka, drżenia rąk



Hipertermia, tachykardia, hipotensja, 
rozszerzone źrenice, obfite pocenie się, 
gęsia skórka, uczucie suchości w ustach, 



Niewydolność nerek

1
6

Diagnostyka różnicowa



Zespół cholinolityczny



Zespół odstawienny od alkoholu



Guz chromochłonny nadnerczy



Zapalenie opon mózgowych i  mózgu



Przełom tarczycowy 



Posocznica



Hipoglikemia



Zatrucie matyloksantami (kofeina, teofilina)

1
7

Leczenie 



Objawowe, 



Benzodiazepiny, leki betablokery, 
obniżające ciśnienie, ochładzenie ciała

1
8

Toksydrom serotoninowy



To zespół różnorodnych, często 
niecharakterystycznych objawów 
klinicznych wynikających z pobudzenia 
przekaźnictwa w OUN i tkankach 
odwodowych



Śmiertelność szacuje się na około 10 %

1
9

Toksydrom serotoninowy



Prawie nigdy nie rozwija się po zażyciu 
jednorazowej dawki 



Prawdopodobieństwo rozwoju ZS jest 
tym większe im więcej substancji 
serotoninergicznych jest zażywane 

2
0

Toksydrom serotoninowy



Objawy ze strony OUN dezorientacja, splątanie, 
śpiączka, senność, drgawki, bezsenność, 
halucynacje, zawroty głowy, hipertermia



Objawy ze strony układu autonomicznego – 
wzmożona potliwość, tachykardia, nadciśnienie, 
szerokie, sztywne źrenice, zaczerwienie skóry, 
ślinotok, biegunki, kurcze jelit



Mioklonie, wzmożenie odruchów ścięgnistych, 
drżenia kończyn, czopląs, szczękościsk, odruch 
Babińskiego 

2
1

Toksydrom serotoninowy



Zatrucia – sympatykomimetykami, 

salicylanami



Zespoły odstawinne od alkoholu, 

barbituranów, leków uspokajających



Posocznica



Zakażenia OUN



Tężec



Przełom tyreotosyczny



Zespół złośliwej hipertmii

2
2

Leczenie

 



Leczenie objawowe – zwalczanie 
pobudzenia 



Zapobieganie powikłaniom – nawadnianie, 
zapobieganie urazom, unieruchmienie, 
benzodiazepiny w przypadku 
szczękościsku



Zastosowanie cyprohrptadyny

2
3

Toksydrom 

opioidowy/sedatywny



Śpiączka, depresja oddechowa, 
obniżenie czucia bólu, zwężenie źrenic, 
bradykardia, hipotensja, zwolnienia 
perystaltyki

2
4

DZIĘKUJĘ ZA 

DZIĘKUJĘ ZA 

UWAGĘ

UWAGĘ