Projekt z ergonomii

Spawacz

Część 4

Ocena zgodności stanowiska z 

cechami 

antropometrycznymi 

człowieka.

Radosław Wachowiak
Tomasz Walkowiak

Definicje

Antropometria - zespół technik dokonywania 

pomiarów ciała ludzkiego.

W ocenie przestrzennych rozwiązań stanowisk 

pracy, należy uwzględnić kinematykę ruchów 

człowieka w odniesieniu do:

• 1.układu: powierzchnia - przestrzeń robocza 

-przestrzeń odpoczynkowa,

• 2.wysokości i kształtu obszaru pracy,

• 3.ukształtowania pola widzenia,

• 4.usytuowania środków i przedmiotów pracy,

• 5.pozycji człowieka przy pracy.

• Prowadzenie oceny antropometrycznej przy 

zastosowaniu danych antropometrycznych 

polega na porównaniu parametrów 

wymiarowych badanych struktur (maszyn, 

urządzeń, stanowisk pracy) z ekstremalnymi 

cechami wymiarowymi użytkowników, 

wyrażonymi kwantylami: górnym i dolnym.

Powoduje to konieczność ujmowania w 

liczbach wymiarów i proporcji człowieka. Do 

ustalenia tych wartości wykonywane są 

pomiary cech antropometrycznych populacji 

ludności, dla której projektuje się określone 

urządzenia lub przedmioty, względnie 

pomiary pewnej grupy osób przyszłych 

użytkowników produkowanych urządzeń i 

wyrobów.

Stanowisko pracy

• Z uwagi na to, że opisywany przez 

nas spawacz nie ma ściśle 
określonego stanowiska pracy, 
dlatego nie możemy w pełni ocenić 
go pod względem 
antropometrycznym. 

• Pozycja pracy to kuczna, stąd nie 

analizujemy siedziska.

Porównanie przyrządów 

spawalniczych z cechami 

antropometrycznymi człowieka

• Spawarka ARC 400B 
• Wymiar konstrukcyjny: wys. 580 mm
• Wymiar na rysunku 159 (dolny 

ręki w pozycji stojącej)

• Wymiary z tablic: 688 (C5♂) – 777 (C95♀) 
• Uwagi: Wysokość uchwytu spawarki za 

niska – w celu przesunięcia należy 
się pochylić 

• Przyłbica spawalnicza 
• Wymiar mocowania: 500 – 600 mm
• Wymiar na rysunku: 12
• Uwagi: Regulowana przyłbica zgodna jest z 

cechami antropometrycznymi człowieka

Porównanie przyrządów 

spawalniczych z cechami 

antropometrycznymi człowieka

• Uchwyt elektrodowy
• Wymiar: 
średnica: 40 – 60 mm
długość: 120 mm

Porównanie przyrządów 

spawalniczych z cechami 

antropometrycznymi człowieka

• Młotek 
• Rękojeść „sprężyna” 
• Wymiar: 
średnica: 40 mm
długość: 90 mm

Porównanie przyrządów 

spawalniczych z cechami 

antropometrycznymi człowieka

• Kleszcze uniwersalne
• Wymiar:
rozpiętość: 80 mm
długość rękojeści:  90 mm

Porównanie przyrządów 

spawalniczych z cechami 

antropometrycznymi człowieka

Granice maksymalnego zasięgu 

rąk

• Drobne przedmioty używane podczas 

spawania (młotek, kleszcze, elektrody) nie 

znajdują się w granicy obszaru normalnego 

ze względu na brak miejsca. Cały obszar 

normalny zajmuje przedmiot spawany.

Zasięg wzroku

• Polem optymalnego widzenia jest obszar przestrzeni, w 

której umieszczamy elementy najczęściej w czasie pracy 
obserwowane jak dokumenty czy ekran monitora. Pole 
widzenia tworzy stożek o kącie wierzchołkowym około 30`, 
którego osią jest symetryczna, centralna linia pola widzenia 
na wprost oczu, pod kątem 15` w dół od poziomej linii oczu 
pracownika. 

W centralnej linii widzenia 
spawacza znajduje się punkt 
spawania (koniec elektrody, 
łuk elektryczny, jeziorko 
spawalnicze i materiał spawany).

Zalecane odległości płaszczyzn 

pracy od oczu

W pracy spawacza odległość 
płaszczyzny pracy wynosi ok. 250 – 350 mm

Konieczność zastosowania przestrzeni 

pomiędzy wierzchem dłoni trzymającej 

rękojeść a

dowolnymi elementami stanowiska

• Ten element jest trudny do oceny ze względu na 

charakterystykę pracy spawacza. Czasem wystąpi 
konieczność spawania w trudnodostępnych 
miejscach gdzie przestrzeń między wierzchem 
dłoni jest ograniczona elementem spawanym. 
Średnica rękojeści jest zmienna i zależna od 
metody spawania jak i używanych przyrządów.

Pozycja dłoni

Pozycja dłoni
wymagana 
na stanowisku
spawacza 
zgodna jest z
cechami 
antropometryczn

mi

Człowieka.

Wymiary rękojeści

Wymiary rękojeści

• Zawory, gałki i pokrętła na spawarce 

o wymiarach 50 mm mieszczą się w 
przedziale 38 – 100 mm, a więc 
zgodne są z cechami 
antropometrycznymi człowieka

• Rękojeść kleszczy o wymiarach 80 

mm mieszczą się w przedziale <100 
mm, a więc zgodne są z cechami 
antropometrycznymi człowieka

Lista kontrolna stanowiska 

pracy

Pytanie 

Tak

NIe

Czy przestrzeń pracy pozwala na pełen zakres ruchów?

x

Czy jest dostępne mechaniczne wspomaganie i 
wyposażenie?

x

Czy powierzchnie pracy można pochylać lub ustawiać pod 
kątem?

x

Czy pracownicy mają możliwość zmiany pozycji podczas 
pracy?

x

Czy wszystkie elementy stanowiska pracy są widoczne z 
wygodnej pozycji?

x

Czy konstrukcja stanowiska pracy redukuje lub eliminuje:
-Zginanie lub skręcanie nadgarstka?                                      
                
-Sięganie powyżej stawu barkowego?                                     
        

-Obciążenie statyczne mięsni?

-Unoszenie łokci

x

Wnioski

• Strefa robocza jest dostatecznie przestrzenna, niezależnie od pozycji 

pracownika. Jest dość miejsca na nogi, kolana , stopy i łokcie.

• umieszczenie przyrządów, przedmiotów pracy ułatwia prawidłową 

postawę przy pracy, a także odpowiada kolejności  i częstości 
wykonywanych ruchów 

• pozycja pracownika pozwala na osiągnięcie właściwej, ze względu na 

charakter 
czynności, odległości oczu od obszaru zadania wzrokowego

• Powierzchnia przycisków jest dość duża, a opór przycisków i na 

rękojeści nie jest zbyt mały aby przy częstym używaniu nie był 
przyczyną błędów

• Różne rozmiary uchwytów w szerokim zakresie ułatwiają dopasowanie 

narzędzi do rozmiarów rąk pracowników. Uchwyty, w które 
wyposażone narzędzia, wykonano  z odpowiednich materiałów 
izolacyjnych.