WŁOCHY XV w.
• Historia tocząca się między tendencją republikańską
a ostatecznie triumfującym absolutyzmem
• Europa zdawała się nie zauważać Włoch (może poza
Wenecją, która z racji wymiany handlowej ze
Wschodem była interesująca)
• Próby stworzenia kanonu dzieła doskonałego (który
jak już go w końcu opracowali raczył przetrwać aż 20-
25 lat)
1420-
1500
wczesny renesans
1500-
1520
pełnia renesansu
1520
wytwarzaie się tendencji klasycyzujących,
wykpiwających (manierystycznych)
Włochy w XV wieku
Korona Neapolu i Sycylii
•
feudalna, nie bierze udziału w przemianach
kulturowych
Królestwo Lombardii (Mediolanu)
• nie odegrało istotnej roli w procesie kształtowania
kultury
Państwo Kościele
• w XVI w. całkowicie zdominuje płw.
Genua
• ekspansja na zachód; zakomici żeglarze i bankierzy
Rimini
• po rozkwicie w poł. XV w. wchłonięte przez Państwo
Kościelne
Republika Wenecka
•
do końca XV w handel ze Wschodem
• XV/ XVI w- kryzys
• XVI w- zmiana gospodarki na rolną
Republika Sieny
Księstwo Modeny
Republika Florencji
Państwo Mantui
Państwo Ferrary
BRUNELLESCHI
KOPUŁA KATEDRY FLORENCKIEJ
1420 - 1445
•
wspaniałe dzieło
inżynierii
•
osiem wygiętych
połaci
(→sklepienie
klasztorne)
•
dwie czasze
połączone ryglami
•
podstawowe żebra
lekko zaostrzone
•
kopuła lżejsza
i stabilniejsza
1.
Tambur z dużymi, okrągłymi
oknami łączący chór z kopułą
2.
Zewnętrzna powłoka
3.
Wewnętrzna powłoka
4.
Przestrzeń między powłokami
5.
Profilowane listwy wskazujące
położenie wewnętrznych żeber
6.
Rama wykonana z profilowanych
żeber połączonych łukami,
drewnianymi i żelaznymi
łańcuchami
7.
Schody umieszczone między
powłokami prowadzące na szczyt
kopuły
8.
Oktogonalna latarnia z przyporami
SPÓR O LATARNIĘ
Władze chciały
drewnianą, która byłaby
zbyt lekka i nie
dociążyłaby odpowiednio
kopuły, co skończyłoby
się zawalenieniem (na
szczęście dla badaczy
historii sztuki i
architektury, przyszłych
pokoleń inżynierów i tym
podobnych Brunelleschi
postawił na swoim)
OSPEDALE DEGLI INNOCENTI
1419- 1427; 1437- 1451
prostota i klarowość
element poziomy:
pełne belkowanie
(fascynacja triadą)
odległość między kolumnami = wysokość:
proporcje harmoniczne (muzyczne)
oktawa, kwarta i kwinta
sklepienie żaglaste
(Saarman: pendentywowe)
Druga kondygnacja po 1437 roku rozbudowana-
wcześniej kolumnada była wysunięta przed lico budynku
element poziomy zamienia się w
pionową ramę- zaczyna spływać w dół,
co było uważane za błąd, a faktycznie
jest wynikiem inspiracji romańską
architekturą chrześcijańską
(baptysterium florenckie,
San Miniato al Monte)
sala chorych oddzielona
od budynku kościelnego
przejściem i wewnętrznym
dziedzińcem (ze
sklepieniami krzyżowymi)
kolumnada przy poprzecznym
skrzydle zastąpiła gotycką
sekwencję
o zaostrzonych łukach
ospedale estivo- korytarz letni, dobudowany później,
z otwartą więźbą dachową
SAN LORENZO
•
nie do końca Brunelleschiego
•
wybudowany w IV wieku
•
w XV w. przekształcony w kościół
bankierów
•
1418- początek rozbudowy:
dobudowanie kaplic i dwóch
zakrystii lewa (1.- Bruneleschiego)
i prawa (2.- Michała Anioła)
•
1428- koniec budowy starej
zakrystii (lewej)
•
1429- umiera Giovanni Medici a
tym samym kończy się przygoda
Bruneleschi1436ego z San Lorenzo
(1430- 40- Cosima Medici
zatrudnia Michelozza do 1462, a
potem Bodigianiego)
• we wnętrzu San Lorenzo
potężne kolumny (Santa Maria
Novella, Santa Croce)
podtrzymujące strop pokryty
kasetonami (bo choć kolumy
potężne, to jednak zbyt słabe
by utrzymać sklepienie)
Plan San Lorenzo pokazujący pracę
Brunelleschiego, przed zmianami
Michała Anioła
Plan i przekrój przez
starą zakrystię
niby nawiązanie do anastazis jerozolimskiej,
jednak Saarman zauważył, że w dekoracji zakrystii
Brunelleschiego dominują medaliony z apostołami,
co by wiązało San Lorenzo z kościołem Św. Apostołów
w Konstantynopolu fundacji Konstantyna Wielkiego
kopuła złożona
z nachylonych wysklepek
równoległe łuki
goła ściana
tarczowa
aedicule obejmujące
portale z XVI wieku
SAN SPIRITO
1436- 1446
1446- śmierć Brunelleschiego
próba pogodzenia układu
cetralnego z podłużnym
ołtarz na przecięciu naw
w samym „środku”
plan przed drobną poprawką
zupełnie niepraktyczny:
ponieważ wierni mogli znajdować się
jedynie przed ołtarzem
więc zbyt wielu by się ich nie zmieściło
ściany zewnętrzne złożone z sekwecji
wnęk, które w XVI wieku
zostały obmurowane,
ponieważ konstrukcja zaczęła pękać
wnętrze podobne do San Lorenzo
ośmioboczne
kasetony
mocne
kolumny
ołtarz pod
konfesją
fasada bez dekoracji
KAPLICA PAZZICH
1445 – 1446 - ...
• pełni funkcję kapitularza kościoła
franciszkanów Santa Croce we
Florencji
łuki równoległe
w ścianach
tarczowych
plan
harmoniczny
podniesienie dachu pulpitowego,
wsparcie go na nijakich kolumienkach,
a pod okapem dziura: pierwotnie pomyślane
sklepienie pendentywowe zostało zamienione
po śmierci Brunelleschiego na normalną kopułę
- przedsionek oparty na rozszerzonej
serlianie (serliana- uproszczony łuk
triumfalny)
wysoki pas attyki z pilastrami
i własnym belkowaniem
dekorowane krzyżami
(motyw krzyża nawiązuje do wezwania:
Santa Croce- oraz do krzyża
który jest herbem rodziny Pazzich)
SANTA MARIA DEGLI ANGELI
1434- 1437
• ukończone w XVII w. oratorium cystersów
• pełna świadomość architektury antycznej
filary z niszami