Nerw twarzowy
Nerw twarzowy
Nerw twarzowy ( VII)
Jest przede wszystkim nerwem
ruchowym- dla wszystkich
mm.mimicznych twarzy, m.szerokiego
szyi, m.rylcowo- gnykowego, tylnego
brzuśca m. dwubrzuścowego oraz m.
strzemiączkowego
Włókna wydzielnicze- przywspółczulne
drogą n.skalistego wiekszego dla
gruczołów łzowych, gruczołów
bł.śluzowej tylnej części jamy nosowej i
podniebienia miękkiego oraz drogą
struny bębenkowej dla ślinianki
podżuchwowej i podjęzykowej oraz
gruczołów błony śluzowej jamy ustnej i
języka
Wiedzie również włókna czuciowe w
n.skalistym wiekszym dla bł.śluzowej
tylnej części j.nosowej i podniebienia
oraz w strunie bębenkowej włokna
czuciowe- smakowe dla 2/3 przednich
języka
Część czuciowo- wydzielnicza nosi
nazwę nerwu pośredniego (VIIa)
Jądra nerwu twarzowego
j.ruchowe w moście
(tzw.j.początkowe)
j.przywspółczulne , tzw.j.ślinowe
górne w
śródmózgowiu
j.czuciowe – j. pasma samotnego w
opuszce
Przebieg
Można wyróżnić następujące odcinki:
odc.nadjądrowy ( droga korowo-
jądrowa)
okolica jądra n.twarzowego w moście
kąt mostowo- móżdżkowy ( razem z
n.VIII)
częśc przewodowa- wewnątrz
przewodu
słuchowego
wewnętrznego
części błędnikowa, bębenkowa i
sutkowa- biegną w kanale kostnym
zwanym kanałem nerwu twarzowego
(kanał Fallopiusza) o dł. ok.33mm
Przebieg:
W odcinku bębenkowym
( poziomym) nerw biegnie
poziomo na przyśrodkowej
ścianie jamy bębenkowej nad
okienkiem owalnym
Nad przyśrodkową ścianą
jamy bębenkowej nerw tworzy
czuciowy zwój kolanka, od
którego odchodzi n. skalisty
większy, który stanowi
przywspółczulny korzeń zwoju
skrzydłowo- podniebiennego
Następnie n. VII wchodzi do
wyrostka sutkowatego
( odcinek sutkowy- pionowy).
Na tym odcinku oddaje n.
strzemiączkowy i strunę
bębenkową
Przebieg
Struna bębenkowa z kolei zawraca i
wchodzi od tyłu do jamy bębenkowej i
biegnie między odnogą długa
kowadełka a rękojeścią młoteczka
Opuszcza jamę bębenkową przez
szczelinę Glasera, dołącza do
n.językowego (V3) i razem z nim
dochodzi do zwoju podżuchwowego
jako włókna wydzielnicze dla ślinianek
podżuchwowej, podjęzykowej i
gruczołów językowych
Przebieg
Po oddaniu n.skalistego większego, n.
strzemiączkowego i struny bębenkowej
n.twarzowy wychodzi z czaszki przez
otwór rylcowo- sutkowy i przechodzi
przez śliniankę przyuszną ( nie
zaopatrując jej!) , gdzie dzieli się na
wiele gałezi ruchowych dla mm.
mimicznych twarzy
Objawy niedowładu/
porażenia:
ośrodkowy(nadjądrowy)-
kontralateralne osłabienie
dolnej połowy twarzy, ognisko
uszkodzenia w przeciwnej
półkuli, brak niedowładu w
górnych gałazkach, gdyż
neurony składające się na nie
pochodzą z obu półkul;
Jądrowy (obwodowy)-
ipsilateralny niedowład
wszystkich pięter twarzy,
ognisko uszkodzenia po tej
samej stronie, zaniki
mięśniowe
W w/w typach brak objawów
zaburzenia smaku,
wydzielania łez,śliny
Obwodowe porażenie n.
twarzowego
Tak jak w typie jądrowym porażone są
mm. wszystkich 3 pięter twarzy, ale
mogą być również upośledzone
funkcje wydzielnicze w zależności od
poziomu uszkodzenia
Uszkodzenie w okolicy zwoju
kolanka- zmniejszenie wydzielania łez
(n. skalisty większy),obniżenie czucia
smaku na 2/3 przednich języka i
zmniejszenie wydzielania śliny(chorda
tympani),zniesienie odruchu
strzemiennego (n.stapedius)
c.d.
Odcinek bębenkowo- sutkowy:
obniżenie czucia smaku, zniesienie
odruchu strzemiączkowego,
zmniejszone wydzielanie śliny, ale
prawidłowe wydzielanie łez( gdyż
pomiędzy zwojem kolanka a chorda
tympani)
Odcinek zewnątrzczaszkowy-
łzawienie, ślinienie, smak oraz odruch
strzemiączkowy zachowane
Obwodowe porażenie
Objawy c.d.
Objaw Bella – w porażeniu
jądrowym i obwodowym- przy
próbie zamykania oka gałka oczna
wykonuje odruchowy obrót ku górze, a
w wyniku niedomykania się powiek
pozostaje widoczny rąbek białkówki
Hyperacusis- nieprzyjemne, zbyt
głośne odczuwanie dzwięków w uchu
związane z brakiem czynności
m.strzemiączkowego- świadczy o
uszkodzeniu pnia powyżej
odejścia n.strzemiączkowego
Diagnostyka
Ocena wydzielania łez- test
Schrimera
Badanie odruchu strzemiączkowego
Test wydzielania śliny ze ślinianek
podżuchwowych wg Magielskiego i
Blatta
Elektrogustometria
Badania obrazowe głowy
Badanie narządu słuchu i równowagi
Badania elektrofizjologiczne
Przyczyny
porażenia/niedowładu:
Uszkodzenie nadjądrowe – uszkodzenie
kory ruchowej lub torebki wewn. po stronie
przeciwnej do niedowładu n.VII
Uszkodzenie pozapiramidowe – guz lub
udar okolicy jąder podkorowych
Śródmózgowie – porażenie
rzekomoopuszkowe, mnogie ogniska
niedokrwienia
Uszkodzenie jądrowe – uszkodzenie
mostu przez guz, SM, encephalitis;
u noworodków - wrodzone porażenie n.VII,
niepożądane działanie leków
przyjmowanych w czasie ciąży
Przyczyny c.d. :
Uszkodzenie podjądrowe –
śródczaszkowe:
Kąt mostowo-móżdżkowy: nerwiako-
włókniak, osłoniak n.VIII, oponiak, nerwiak
n.VII,
perlak wrodzony piramidy k.skroniowej
Podstawa czaszki: kłębczak,
nowotworowe ZOMR, ostra białaczka,
zespół G-B, mononukleoza, błonica,
gruźlica, sarkoidoza, kiła, rak nosogardła
Przyczyny c.d. :
Kość skroniowa:
Przewód słuchowy wewn.- złamanie
poprzeczne
k.skroniowej
Zwój kolanka – nerwiak, oponiak, perlak,
kostniejący krwiak, nieprawidłowe
połączenia tętniczo-żylne, herpes zoster
oticus (zesp.Ramseya-Hunta),
zap.wirusowe, odczyn immunologiczny,
złamanie
podłużne
k.skroniowej
Odcinek bębenkowo-sutkowy – herpes
zoster oticus, porażenie idiopatyczne
Bella, AOM bakteryjne lub wirusowe, COM
zwykle z perlakiem lub ziarniną, kłębczak,
rak ucha, zespół Malkersona-Rosenthala
zespół Malkersona-Rosenthala:
nawracające porażenie n.VII
obrzęk wargi górnej
bruzdowaty język
czasem obustronne porażenie
występowanie rodzinne
Przyczyny c.d. :
ZEWNĄTRZCZASZKOWE:
Rany twarzy
Zabiegi na przyusznicy
Guzy złośliwe przyusznicy, migdałka,
nosogardła
Sarkoidoza (zesp.Heerfordta) ,
chłoniak
LECZENIE:
Zależy od etiologii i stopnia uszkodzenia
Chirurgiczne:
Paracenteza w AOM powikłanym porażeniem
n.VII
Antromasteidectomia w AOM i wyrostka
sutkowatego
Operacja ucha środk. z odsłonięciem i
oczyszczenie pnia nerwu w COM
Odbarczenie n.VII w porażeniu
idiopatycznym, pourazowym
Zespolenie nerwu koniec do końca
Przeszczep nerwu
Połączenie n.VII z n.XII
Radykalne usunięcie nowotworu
Leczenie idiopatycznego
porażenia n.VII (Bella)
Prednison 60 mg przez 4 dni, potem
zmniejszanie dawki o 5 mg dziennie do
5 mg w 15. dniu i dalej leczymy dawką 5
mg przez 10 dni (razem 25 dni terapii)
Wstrzyknięcie steroidów, blokada zwoju
gwiaździstego i dożylne podawanie
niskocząsteczkowego dekstranu
W postępującym odnerwieniu
natychmiast wykonujemy chirurgicze
odbarczenie
LECZENIE zachowawcze:
Ochrona oka przed wysychaniem (sztuczne
łzy, na noc maść i bierna dociąganie
powieki)
Krótkotrwale leki p/bólowe jeśli potrzeba
Leczenie fizykalne i ćwiczenia ruchowe
mięśni twarzy
Leki poprawiające metabolizm tk.nerwowej
(wit.B complex, kokarboksylaza i inne)
Leki poprawiające mikrokrążenie
(pentoksyfilina, nicergolina, kwas
nikotynowy i pochodne)
Leki uspokajające gdy wystąpi nerwica
sytuacyjna związana z zaburzeniem
czynności i wyglądu
Dziękujemy za uwagę..