ZAKAŹNE ZAPALENIE 

ROGÓWKI I SPOJÓWEK 

BYDŁA

• infectious bovine keratokonjunctivitis (IBK)

• Moraxellooza bydła

• Zakaźne zapalenie oka

• Pastwiskowe zapalenie rogówki

• „pinkeye”

• New Forest disease 

• blight

• zere oogjes

                                                                                    

                  Klaudia Skrzyniarz                                    

                                         gr. IVb

 

 

Występowanie i 

znaczenie

• 

na całym świecie

• częściej u intensywnie opasanych niż mlecznych

• lato – jesień (wypasy)

• w gęsto obsadzonych oborach, duża ilość much

• młodzież (pierwszy raz na pastwisku), rzadziej bydło 
dorosłe

W stadach dotkniętych IBK może powodować dotkliwe 
straty gospodarcze : zmniejszenie wydajności, koszty 
leczenia.

 

 

Przyczyny choroby

1.Bakterie  

Moraxella bovis

: 

gram-ujemne, tlenowe, 

pałeczki,
                                           bez ruchu, 7 serotypów 
                                                    (wg Ag rzęskowych)

Dodatkowo:
   2. Mykoplazmy
   3. Chlamydie
   4. Herpeswirusy
   5. Adenowirusy
   6. Listerie
   7. Klebsielle
   8. Pasteurelle

 

 

 

Inne czynniki decydujące o 

wywołaniu IBK w stadzie:

• Wiek (młode zwierzęta)
• Zmasowane utrzymanie
• Plaga insektów
• Silne nasłonecznienie (UV)
• Zapylenie
• Pyłki roślinne
• Obecność roślin drażniących oczy
• Niedostateczne zaopatrzenie w wit. A
• Brak pigmentacji powiek
• Hereford i Charolaise  częściej chorują
• Zebu nie chorują 

 

 

Rasa hereford

Rasa 
charolaise

 

 

Patogeneza

Wydzielina z oka jest wektorem czynnika zakaźnego:
    * bezpośrednio
    * pośrednio (muchy, karma, poidła, personel)

Moraxella bovis (właściwości szczepów wpływające na 

patogenność):

      - tworzenie toksyn (hemolizyna, cytotoksyna, leukocydyna 
      - obecność i brak rzęsek
     - hemo- i autoaglutynacja

 

 

 Czas inkubacji : kilka dni - 3 tyg.

 W stadach narażonych w ciągu 2-

8 tyg. dochodzi do szybkiego 

rozprzestrzeniania się choroby.

 Zachorowania 50 – 85% pogłowia

• Przechorowanie daje trwałą 

odporność podtrzymywaną 

podklinicznymi zakażeniami

• Odporność nie powoduje zwalczania 

bakterii w bł.śluzowej nosa

• Cielęta od odpornych matek mają 

krótkotrwałą odporność bierną 

przez pośrednictwo siary

 

 

Objawy

1. Jednostronny (10% obustronny) światłowstręt, 

zaciśnięcie powiek, łzotok

2.Gorączka i apatia (niekiedy)
3.Zwężenie źrenicy, zaczerwienienie, obrzęk, 

nastrzykanie naczyń spojówki

4.Centralne, punktowe lub okrągłe zmętnienie rogówki 

(niekiedy zamowyleczenie)

5.Czasem zmętnienie ulega owrzodzeniu (wybarwienie 

2%fluoresceiny)

6.Nieleczone rozwija się dalej na całą rogówkę
7.Jeśli dotyczy obu oczu – zmiany niesymetyczne
8. ! Wnikanie naczyń krwionośnych od tęczówki do 

tylnej ściany rogówki, od obwodu dośrodkowo 

–”

różowe oko

”

9. Śluzowaty wyplyw z oka, w ciężkich przyp. ropny
10.Stożek rogówki
11. Przy braku leczenia – ropa w przedniej komorze oka, 

ropne zapalenie gałki ocznej, wypadnięcie tęczówki, 

ziarnina pokrywa ubytek (łuszczka)

 

 

„Pink eye”

Plamiste zap.rogówki

Wrzód rogówki i ziarnina

Przepuklina błony przed perforacją

 

 

Gojący się wrzód rogówki

 

 

Przebieg choroby



 

czas trwania choroby u pojedynczego zwierzęcia to 

kilkanaście dni do 
  kilku tygodni

 czasem już po trzech dniach rogówka jest tak zmętniała, że 
zwierzę 
   przestaje widzieć na dane oko

 w stadzie maksymalne nasilenie po 3-4 tyg., a następnie 
trwa wiele 
   tygodni

 Lekkie przypadki – samoistne 
   spontaniczne wyleczenie

  Nie leczona może doprowadzić 
   do utraty jednego  lub 
   obojga oczu,
   przeniesienia infekcji wzdłuż
   nerwu wzrokowego,
   zapalenia opon mózgowych,
   zejścia śmiertelne

 

 

Rozpoznanie IBK

Diagnostyka różnicowa:

• ciała obce w worku spojówkowym

• rany powiek i rogówki

• reakcja fotosensybilacji

• nicienie oczne Thelasia sp.

• zakaźne zapalenie nosa i 
tchawicy

• złośliwa gorączka nieżytowa

•choroba błon śluzowych (VD-
MD)

• Pomór bydła

 

 

Rozpoznanie IBK

 

Stwierdzenie obecności Moraxella bovis:

• w posiewach z wymazów ze spojówki 

• w wycinkach tkanek

• przy pomocy  specyficznych fluoryzujących Ab 

przeciwko rzęskom i lipopolisacharydom

• posiewy mogą zawierać też Nisserie, Branhamelle oraz 

drobnoustroje ropotwórcze, chlamydie, mykoplasmy

• przy jednoczesnym IBK i zakażeniem Pasteurella 

multocida przebieg jest szczególnie ciężki z 
owrzodzeniami rogówki.

 

 

Cztery histologiczne stadia 

IBK:

1.

Przywarcie bakterii do nabłonka rogówki 

        (obecność rzęsek)
2.

Cytotoksyczne zniszczenie nabłonka rogówki 
(obecność hemolizyny)

3.

Upłynnienie miąższu rogówki (obecność proteinaz)

4.

Fibroplastyczne procesy naprawcze rogówki.

 

 

Rokowania

Światłowstręt

Pogorszenie zdolności widzenia

Zaburzenia stanu ogólnego

Zmniejszenie pobierania karmy

Spadek wydajności

Zmniejszenie przyrostów wagowych

Obniżenie produkcji mleka

 

 

Leczenie

• Przeniesienie zwierząt do zacienionej obory lub zakrycie oka 

klapką ochronną

• Zwalczanie owadów

• 2-3x dziennie maść z penicyliną, kloksacyliną, gentamycyną 

i tylozyną lub oksytetracykliną (lekka – średnia postać)

• Glukokortykosteroidy stosować przy oznakach gojenia 

ubytku

• Olejowy roztwór wit.A parenteralnie 

• Oksytetracylkina doustnie przez wiele dni (5-10mg/kg m.c.)

• Podspojówkowe wstrzyknięcie antybiotyku (penicylina 

prokainowa, kloksacylina benzatynowa, ampicylina, 

gentamycyna, oksytertacyklina, kanamycyna, 

enrofloksacyna, deksmetazon) max.2ml na oko

 

 

 

 

Zapobieganie IBK

• Unikanie lub złagodzenie przyczyn

• Miejsca cieniste na pastwisku

• Warunki zoohigieniczne

• Kolczyki uszne zaw. pytetroidy

• Stały nadzór nad zwierzętami zakażonymi IBK

• Szczepienia (jedno lub wiekokrotne) Ag Moraxella bovis

Nie szczepić w trakcie wybuchu enzootii!

 

 

Zapalenie spojówek wywołane

 przez Mycoplasma boviculi

• Często w oku zdrowego bydła

• Stany zapalne spojówek bez zajęcia rogówki  

(łatwo się nadkaża Moraxella bovis)

• Czyste zapalenie spojówek wywołane M. boviculi 

– cielęta 5-7 dzień i młode ( surowiczy wypływ z 
oczu, żółte strupy w przyśrodkowym kącie oka, 
zaczerwieniona spojówka)

• Jesień, rzadziej wiosna

• Przechorowanie daje odporność na infekcje

 

 

Zapalenie spojówek 

wywołane przez Chlamydia 

boviculi

• Chlamydie żyją obligatoryjnie wewnątrzkomórkowo
 
• Wywołuje nieżytowe zapalenie spojówek (po 

nakdażeniu Morexlla bovis przechodzące w stan 
ropny lub zapalenie rogówki )

• U cieląt wywołuje zapalenie spojówek i zapalenie 

wielostawowe

• Diagnoza zasadochłonnych ciałek wtrętowych dzięki 

bad.cytologicznemu met Giemsy , a także Ab 
znakowane fluoresceiną

• Zakażenia drog oddechowych przebiegające zwykle z 

podrażnieniem oczu

 

 

 

Zapalenia spojówek wywołane 

BHV

1

• Przy zapaleniu nosa i tchawicy występuje nasilone zapalenie 

spojówki

• Może nagle wywołać objawy u 20-60% stada w jednym lub 

obu oczach, ciężki przebieg bez obj. z układu oddechowego

• BHV

1 

może usposabiać do zakażenia Moraxella bovis lub 

wikłać IBK o gwałtownym przebiegu

• Gorączka, światłowstręt, surowiczy  śluzowo-ropny wypływ 

z oczu, czasem też z nosa

• Silnie zaczerwienione naczynia twardówki
• Grudki chłonne spojówki widoczne jako białe ogniska, 

obrzęknięte

• Rogówki raczej nie dotyka
• Ronienia u krów w drugiej połowie ciąży
• W pierwszym tygodniu choroby można wyizolować BHV

1

 z 

wymazów i diagnoza immunofluorescencją

• Wzrost miana Ab przeciw BHV

1

 

 

dziękuję za uwagę...