Unia Gospodarczo - Walutowa
(UGW)
• Historia:
1) Bretton Woods (22 lipiec 1944),
2) Plan Barra (4 marca 1970),
3) Raport Wernera (8 październik 1970),
4) 15 sierpnia 1971 - zawieszenie
wymienialności dolara na złoto,
5) 1972 - „wąż walutowy”,
6) 18 grudzień 1978 - Europejski
System Walutowy (ESW), ECU,
7) Droga do euro
System walutowy z
Bretton Woods
• Podpisany 22 lipca 1944 r.,
• Opierał się na 3 podstawowych
zasadach:
1) wymienność walut,
2) równowaga bilansów płatniczych,
3) utrzymywanie stałych parytetów,
co oznaczało, że każdy kraj bronił
parytetu swojej waluty.
• Plan Barre’a (2.03.1970) i Raport
Wernera (8.10.1970) proponowały
stopniowe tworzenie unii
gospodarczo-walutowej wewnątrz WE
(zakładano do 1980 r.),
• 15.08.1971 - „powiew” unii
walutowej; decyzja o zawieszeniu
wymienialności dolara na złoto i
zgoda na jego wahania,
• Instrumenty wprowadzone w 1972 r. -
„wąż walutowy”, co oznacza wąskie
widełki wahań uczestniczących walut.
Europejski System Walutowy
• ESW (European Monetary System) zaczął
funkcjonować od 13.09.1979 r.,
• Zasady ESW zostały określone na mocy
porozumienia między bankami
centralnymi krajów członkowskich,
• W ramach systemu przyjęto zasadę, że
kursy rynkowe między walutami tych
krajów mogą zmieniać się tylko w
określonych granicach wokół
bilateralnych kursów centralnych,
ustalanych na podstawie wspólnej decyzji,
Europejski System Walutowy
• Granice te zostały określone na
poziomie +- 2,25%. Dla krajów
słabszych ekonomicznie przewidziano
możliwość stosowania granic +- 6%.
• Banki centralne krajów członkowskich
zobowiązały się do podejmowania
interwencji niezbędnych dla
utrzymywania kursów rynkowych w tych
przedziałach,
• W celu ułatwienia operacji
interwencyjnych ustanowiono system
wzajemnej pomocy kredytowej,
Europejski System Walutowy
•
Jeżeli utrzymanie kursu było niemożliwe,
zmianie mógł ulec bilateralny kurs centralny,
•
Zmiany takie jak dewaluacje (rewaluacje)
mogły być dokonywane tylko na mocy
wspólnej decyzji,
•
W efekcie ESW stał się systemem kursów
stałych (tj. zmieniających się tylko w
określonych granicach), dostosowywalnych
(tzn., że kurs centralny może być zmieniony),
•
W praktyce funkcjonowania ESW bilateralne
kursy centralne były zmieniane wielokrotnie,
przy czym najczęściej w latach 80 XX wieku.
ECU
• Europejska jednostka walutowa - ECU
(European Currency Unit) istniała
prawie 20 lat: od 13.05.1979 do końca
1998 r. ECU została zastąpiona przez
euro w relacji 1:1,
• ECU została ustanowiona jako element
ESW,
• Nadano jej kształt koszyka, złożonego z
określonej liczby krajów członkowskich,
• W momencie zamknięcia składała się z
12 walut,
ECU
• Z początkiem 1994 skład ECU został
zamrożony,
• Liczba jednostek poszczególnych walut
wchodzących w skład ECU była
ustalana proporcjonalnie do potencjału
gospodarczego danego kraju,
mierzonego jego udziałem PKB
Wspólnoty jako całości oraz handlu
wewnątrzwspólnotowego,
• W efekcie największy udział w ECU
miały marka niemiecka, frank
francuski, funt brytyjski i lir włoski.
Droga do euro
• Etap I:
• 01.07.1990 - prawdziwie
swobodny przepływ kapitału w
krajach członkowskich,
• 01.01.1993 - dokończenie budowy
JRE,
• 01.01.1993 - zamrożenie koszyka
ECU. W życie wchodzi Traktat z
Maastricht. Rozpoczyna się etap II.
• Etap II:
• 01.01.1994 - ustanowienie
Międzynarodowego Instytutu
Monetarnego we Frankfurcie,
• 15-16.12.1995 - szczyt w
Madrycie:
1) Przyjęcie nazwy „euro” dla wspólnej
waluty,
2) Przyjęcie technicznego scenariusza
wprowadzania euro; rozkładu
wymiany walut narodowych na euro.
• Najpóźniej do 31.12.1996:
• EIM ma przygotować ramy logistyczne dla
Europejskiego Banku Centralnego (EBC) i
Europejskiego Systemu Banków
Centralnych (ESBC),
• KE, Rada UE, EIM mają przygotować ramy
prawne dla EBC i ESBC i dla wprowadzenia
euro,
• Najwcześniej, jak to możliwe w 1998 r. -
szefowie państw i rządów krajów
członkowskich mają zdecydować, które
kraje jako pierwsze zastąpią swoje waluty
euro, na bazie kryteriów konwergencji, w
świetle danych z 1997 r.
• Następnie, najszybciej jak to
możliwe:
• kraje członkowskie mają wskazać
zarząd EBC,
• EBC i Rada UE mają ustalić datę
wprowadzenie monet i banknotów euro,
• ESBC ma rozpocząć emisję banknotów
euro,
• Rada i kraje członkowskie mają
rozpocząć bicie monet euro,
• Do stycznia 1999 - ostateczne
przygotowania EBC i ESBC.
• 01.01.1999 r. - rozpoczyna się etap
III:
• nieodwracalne usztywnienie kursów
między walutami krajów
zakwalifikowanych do euro,
• działalność rozpoczyna EBC,
• przekazanie przez nie kompetencji w
sferze emisji pieniądza do EBC,
• 01.01.2002:
• euro staje się prawnym środkiem
płatniczym,
• kraje członkowskie rozpoczynają
wycofywanie swoich walut
Korzyści z wprowadzenia
euro
• Korzyści mikroekonomiczne:
• wiążą się z JRE, który może być
naprawdę jednolity, o ile kraje UE
posługują się wspólnym pieniądzem,
• możliwość redukcji kosztów o koszty,
które przedtem trzeba było ponosić z
tytułu wymiany jednej waluty na
drugą,
• eliminacja ryzyka kursowego,
• umożliwienie eliminacji zjawiska tzw.
konkurencyjnej deprecjacji walut,
Korzyści z wprowadzenia
euro
• przejrzystość rynku, możliwość porównania
cen,
• możliwość posługiwania się stabilnym
pieniądzem.
• Makroekonomiczne:
• euro poprzez ograniczenie kosztów
przedsiębiorstw powinno przyczyniać się do
rozwoju powiązań handlowych i
kapitałowych pomiędzy przedsiębiorstwami,
• euro daje szansę UE na zmniejszenie swej
zależności od fluktuacji kursów walut
międzynarodowych, głównie USD.
Koszty ustanowienia UGW i
wprowadzenia euro
• Utrata suwerenności narodowej w
sferze monetarnej,
• brak możliwości wykorzystywania
kursu walutowego jako instrumentu
polityki gospodarczej,
• koszty ekonomiczno-społeczne -
dotyczy zwłaszcza krajów, które miały
problemy z wypełnieniem kryteriów
konwergencji,
• dumping socjalny.