Bank i jego otoczenie

Bank  jest  osobą  prawną  utworzoną  zgodnie  z  przepisami  ustaw, 

działającą  na  podstawie  zezwoleń  uprawniających  do  wykonywania 

czynności  bankowych  obciążających  ryzykiem  środki  powierzone  pod 

jakimkolwiek tytułem zwrotnym (Prawo bankowe art. 2).

Banki  i  oddziały  banków  zagranicznych  w  Polsce  –  instytucje 

finansowe, których działalność polega na przyjmowaniu depozytów (i/lub 

bliskich  substytutów  depozytów)  lub  innych  funduszy  zwrotnych  od 

podmiotów  innych  niż  monetarne  instytucje  finansowe  oraz  udzielaniu 

kredytów  i/lub  inwestowaniu  w  papiery  wartościowe  na  własny 

rachunek  (Narodowy  Bank  Polski,  Instrukcja  wypełniania  formularzy 

sprawozdawczych  na  potrzeby  statystyki  monetarnej  dla  banków 

stosujących MSR).

1

Rachunkowość w banku – dr Marta Gawart 

Bank i jego otoczenie

Czynnościami bankowymi są (Prawo bankowe art. 5 ust 1 ):

/czynności zastrzeżone dla banków/

1. przyjmowanie  wkładów  pieniężnych  płatnych  na  żądanie  lub  z 

nadejściem  oznaczonego  terminu  oraz  prowadzenie  rachunków 
tych wkładów,

2. prowadzenie innych rachunków bankowych,

3. udzielanie kredytów,

4. udzielanie gwarancji bankowych oraz otwieranie i potwierdzanie 

akredytyw,

5. emitowanie bankowych papierów wartościowych,

6. przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych,

6a. wydawanie instrumentu pieniądza elektronicznego

7. wykonywanie  innych  czynności  przewidzianych  wyłącznie  dla 

banku w odrębnych ustawach.   

2

Rachunkowość w banku – dr Marta Gawart 

Bank i jego otoczenie

Czynnościami bankowymi są również następujące czynności, o 

ile są one wykonywane przez banki (Prawo bankowe art. 5 ust 

2):

1. udzielanie pożyczek pieniężnych,

2. operacje czekowe i wekslowe oraz operacje, których 

przedmiotem są warranty,

3. wydawanie kart płatniczych oraz wykonywanie operacji przy ich 

użyciu,

4. terminowe operacje finansowe,

5. nabywanie i zbywanie wierzytelności pieniężnych,

6. przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz 

udostępnianie skrytek sejfowych,

7. prowadzenie skupu i sprzedaży wartości dewizowych,

8. udzielanie i potwierdzanie poręczeń,

9. wykonywanie czynności zleconych, związanych z emisją papierów 

wartościowych,

10. pośrednictwo w dokonywaniu przekazów pieniężnych oraz 

rozliczeń w obrocie dewizowym.

3

Rachunkowość w banku – dr Marta Gawart 

Bank i jego otoczenie

Czynności, które poza czynnościami bankowymi, mogą 

wykonywać banki: 

(Prawo bankowe art. 6 ust. 1 

•

obejmowanie lub nabywanie akcji i praw z akcji, udziałów innej 
osoby prawnej i jednostek uczestnictwa w funduszach 
inwestycyjnych,

•

zaciąganie zobowiązań związanych z emisją papierów 
wartościowych,

•

dokonywanie obrotu papierami wartościowymi,

•

dokonywanie na warunkach uzgodnionych z dłużnikiem zamiany 
wierzytelności na składniki majątku dłużnika, 

•

nabywanie i zbywanie nieruchomości,

•

świadczenie usług konsultacyjno-doradczych w sprawach 
finansowych,

•

świadczenie usług certyfikacyjnych w rozumieniu przepisów o 
podpisie elektronicznym…

•

świadczenie innych usług finansowych.   

4

Rachunkowość w banku – dr Marta Gawart 

Bank i jego otoczenie

Rola banków w gospodarce:

1. Pośrednik  –  przekształcanie  otrzymanych  depozytów  w 

kredyty  udzielane  w  celu  dokonywania  przede  wszystkim 
inwestycji, 

czyli 

pośrednictwo 

miedzy 

podmiotami 

nadwyżkowymi i deficytowymi,

2. Płatnik – realizowanie płatności w imieniu klientów,

3. Gwarant – zobowiązanie się banku do pokrycia zadłużenia 

klientów, gdy ci nie będą zdolni do zapłaty,

4. Agent  –  działanie  w  imieniu  klientów  w  zakresie 

zarządzania  ich  własnością  lub  emitowania  i  wykupywania 
ich papierów wartościowych,

5. Realizator polityki rządu – regulowanie podaży pieniądza 

(bank centralny)

5

Rachunkowość w banku – dr Marta Gawart 

Bank i jego otoczenie

Organizacja systemu bankowego w Polsce:

1. Narodowy Bank Polski – realizuje funkcje:

a. centralnego banku państwa

b. banku  emisyjnego  –  emituje  znaki  pieniężne  w  postaci 

banknotów  i  monet,  będących  prawnym  środkiem  płatniczym 
na  terytorium  Rzeczypospolitej  Polskiej  oraz  organizuje  obrót 
gotówkowy,

c. banku  banków  –  przez  oddziaływanie  na  banki  komercyjne,  w 

celu  realizacji  polityki  pieniężnej,  za  pomocą  instrumentów 
polityki pieniężnej, którymi są:

•

rezerwa obowiązkowa,

•

operacje otwartego rynku,

•

operacje depozytowo – kredytowe,

•

kurs walutowy,

2. Banki komercyjne – świadczące usługi finansowe, których zakres 

określony jest przez specyfikę ich działalności.

6

Rachunkowość w banku – dr Marta Gawart 

Bank i jego otoczenie

Podstawowe regulacje normujące działalność 

banku:

1. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe,

2. Ustawa  z  dnia  29  sierpnia  1997  r.  o  Narodowym  Banku 

Polskim,

3. Ustawa  z  dnia  29  sierpnia  1997  r.  o  listach  zastawnych  i 

bankach hipotecznych,

4. Ustawa z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków 

spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających.

7

Rachunkowość w banku – dr Marta Gawart