ZAKAŻENIA SKÓRY, 

TKANEK MIĘKKICH, 

WŁOSÓW I PAZNKOKCI 

Najczęstsza 

lokalizacja 

zakażeń

Najczęstsza lokalizacja 

zakażeń

Drobnoustroje na skórze szczególnie licznie 

gromadzą się w okolicach 

ujść gruczołów 

potowych i łojowych

. 

Niektóre z nich, jak np. beztlenowe pałeczki 

gram dodatnie Propionibacterium acnes , 

kolonizują także 

głębsze odcinki gruczołów 

łojowych

. Brak bakterii gram ujemnych na 

skórze wiąże się też prawdopodobnie z ich 

niezdolnością do konkurowania o 

znajdujące się tam receptory. 

Najczęstsza lokalizacja zakażeń 

2

Bakterie te, np. pałeczki jelitowe, spotyka się 

jedynie w 

wilgotnych okolicach odbytu

. 

Stanowią one tam florę przejściową i są łatwo 

eliminowane podczas zabiegów higienicznych. 

• Warstwa skóry właściwej (róża, liszajec) 
• W mieszku włosowym (ropne zapalenie 

mieszka włosowatego, czyraczność) 

• Okolice paznokcia (zanokcica)
• Tkanka podskórna (zapalenie tkanki łącznej)

Mechanizmy 

obronne

Mechanizmy obronne

• Złuszczanie naskórka 
• Kwaśny odczyn skóry 
• Hamowanie wzrostu wielu bakterii przez 

kwasy 

tłuszczowe

 

• Działanie 

lizozymu

 wytwarzanego przez gruczoły 

łojowe

• Aktywność związanej ze skórą 

tkanki limfatycznej

, 

które tworzą m.in. keranocyty, limfocyty T, komórki 

śródbłonka naczyń     

 Na liczebność drobnoustrojów na skórze mają także 

wpływ 

temperatura i wilgotność

 środowiska, w którym 

człowiek przebywa, a także poziom higieny osobistej. 

Flora naturalna

Stała i przejściowa mikroflora 

skóry

Ziarenkowce 

Gramdodatnie 

S .epidermidis, S. hominis, S. 

haemolythicus i inne gronkowce 

koagulazoujemne, 

S. Aureus –nosicielstwo, Streptococcus 

(paciorkowce jamy ustnej), Enterococcus 

fecalis, Micrococcus spp.

 

Paleczki 

gramdodatnie 

Corynebacterium spp, Propionibacterium 
spp i inne z grupy Maczugowate, Bacillus 

spp. 

Paleczki 

gramujemne

Acinetobacter spp, Escherichia coli 

Prątki 

Mycobacterium smegmatis (okolice 

narządów płciowych, sporadycznie) 

Grzyby 

drożdżopodobne 

Candida spp.,Pityrosporum spp 

Czynniki 

sprzyjające 

wystąpieniu 

zakażenia

 

Czynniki sprzyjające 

wystąpieniu zakażenia 1

• Uraz mechaniczny 

(ukąszenie, rana 
pooparzeniowa, 
skaleczenie itp.)

• Brak higieny

•  Niedożywienie

 

Czynniki sprzyjające 

wystąpieniu zakażenia 2

• Próchnica

•  Wilgotność

• Nieprawidłowe 

krążenie żylne lub 
chłonne

• Niedobory odporności

 

Diagnosis: Lichen planus / Human 
immunodeficiency virus infection

 

• Obniżenie obrony miejscowej

– Nieprawidlowe rogowacenie
– Wzmożony łojotok
– Nadmierne pocenie

• Współistnienie chorób 

ogólnoustrojowych (np. cukrzyca)

• Antybiotykoterapia (miejscowa, ogólna)

Czynniki sprzyjające wystąpieniu 

zakażenia 3

Etiologia i 

epidemiologia 

najczęstszych 

zakażeń

 

 

- etiologia bakteryjna

- etiologia grzybicza

- etiologia wirusowa

Etiologia bakteryjna

Zespół Rittera

Gronkowcowe złuszczające zapalenie skóry 

= gronkowcowy zespół oparzeniowy skóry 

= SSSS [ang. Staphylococcal Scalded Skin 

Syndrome] 

Czynnik etiologiczny: Staphylococcus 

aureus [ eksfoliatyna]

Epidemiologia: nosiciele na oddzialach 

polozniczych [kontakt bezposredni,droga 

kropelkowa]

Zespół Rittera

Czyrak

=ropne zapalenie okołomieszkowe 

Czynnik etiologiczny: Staphylococcus 

aureus

Epidemiologia: zakażenie ezogenne 

[podraznienie, rana, uraz, nadmierna 
potliwosc] i endogenne [przy oslabionej 
odpornosci]

Czyrak

Róża

= 

paciorkowcowe zapalenie skóry 

Czynnik etiologiczny: 

Streptococcus 

pyogenes

Epidemiologia: nosciele,chorzy i 

ozdrowieńcy [dostaje się głównie przez 

uszkodzoną skórę lub błony śluzowe] 

Róża

Zapalenie tkanki łącznej

Czynnik etiologiczny: 

Staphylococcus 

aureus lub Streptococcus pyogenes

Epidemiologia: zakażenie egzogenne
[

uszkodzenie lub mikrouszkodzenie 

skóry ]

Zapalenie tkanki łącznej

Zgorzel gazowa

Czynnik etiologiczny: Clostridium 

perfringens (

najczęściej w skojarzeniu 

z  Clostridium septicum) 

Epidemiologia: zakażenie egzogenne
[

rany,oparzenia i inne uszkodzenia 

skóry ]

Zgorzel gazowa

Figówka gronkowcowa 

Czynnik etiologiczny: 

Staphylococcus 

aureus lub Pseudomonas aureginosa

Epidemiologia: zakażenie egzogenne
[

uszkodzenie lub mikrouszkodzenie 

skóry ]

Figówka gronkowcowa

Różyca

Czynnik etiologiczny: Erysipelothrix 

rhusiopathiae

Epidemiologia: głównie urazy i otarcia 

skóry rąk u pracowników rzeźni 

Różyca

Trądzik młodzieńczy 

Czynnik etiologiczny: Propionibacterium 

acnes lub Propionibacterium 
granulosum

Epidemiologia: głównie  dotyczy osób 

pokwitających

Trądzik młodzieńczy

Etiologia grzybicza

Łupież pstry 

Czynnik etiologiczny: drożdżaki z gatunku 

Pityrosporum ovale 

Epidemiologia: kontakt z chorym 

człowiekiem, lub zwierzęciem a także 
przez kontakt z przedmiotami, których 
używał chory 

Łupież pstry

Grzybica skóry owłosionej

Czynnik etiologiczny: Trichophyton sp. lub 

Microsporum sp.

Epidemiologia: 

kontakt z chorym 

człowiekiem, lub zwierzęciem a także 
przez kontakt z przedmiotami, 
których używał chory 

Grzybica skóry owłosionej

Grzybica paznokci

Czynnik etiologiczny: Trichophyton sp. lub 

Candida albicans

Epidemiologia: 

kontakt z chorym 

człowiekiem, lub zwierzęciem a także 
przez kontakt z przedmiotami, 
których używał chory 

Grzybica paznokci

Grzybicy można uniknąć! 

• Nosić klapki na basenach, w łaźniach oraz łazienkach 

hotelowych. 

• Unikać bezpośredniego kontaktu z zakażonymi ludźmi i 

zwierzętami. 

• Nie używać butów wspólnie z innymi osobami oraz nie 

zakładać używanego obuwia niewiadomego 

pochodzenia. 

• Obuwie osób zakażonych zniszczyć lub regularnie 

odkażać według zaleceń lekarza. 

• Przemoczone lub przepocone buty bezwzględnie suszyć 

a zawilgocone skarpety zmieniać na suche. 

• Unikać obuwia i skarpet z tworzyw sztucznych, które 

zatrzymują wilgoć przy skórze. Grzyb lubi wilgoć! 

• Skarpety codziennie zmieniać i regularnie prać. Pełny 

cykl prania w pralce automatycznej w temperaturze 

60°C w dowolnym proszku do prania spowoduje 

zniszczenie grzybów chorobotwórczych.

 

Etiologia wirusowa

Zakażenia opryszczkowe

HSV1:
- Opryszczka 

wargowa

- Opryszczkowe 

zapalenia jamy 
ustnej

- Opryszczkowe 

zapalenie opon 
mózgowych i 
mózgu 

HSV2:
- Opryszczka 

narządów 
płciowych 

- Zakażenie 

wrodzone

Czynnik etiologiczny: HSV1 i HSV2 
(Herpes simplex virus)

Zakażenia opryszczkowe

Ospa prawdziwa

Czynnik etiologiczny: 

Variola Virus 

Epidemiologia: 

kontakt z chorym 

człowiekiem, lub zwierzęciem a także 
przez kontakt z przedmiotami, 
których używał chory 

Ospa prawdziwa

Rodzaje 

materiałów 

diagnostycznych 

Rodzaje materiałów 

diagnostycznych 

W zakażeniach skóry i tkanki podskórnej 

drobnoustrojów poszukuje się w:

• Ropie

 po nacięciu ropnia zamkniętego, 

• Wydzielinie ropnej

 przetoki, 

• Ropnych i surowiczych 

płynach z ran

 

pooperacyjnych i pooparzeniowych, 

• Płynach wysiękowych

 ze zmian 

pęcherzowo-grudkowych, 

• Bioptatach

.  

Sposoby 

pobierania 

materiałów

Sposoby pobierania 

materiałów

• Wydzielinę ze zmian powierzchniowych 

pobiera się 

wymazówką

 

zwilżoną

 jałowym 

fizjologicznym roztworem 

NaCl

 lub 

wymazówką z podłoża transportowego.

 
• Z umiejscowionych głębiej zmian ropnych 

materiał aspiruje się 

strzykawką

, po 

uprzednim odkażeniu powierzchni skóry.

Sposoby pobierania 

materiałów 2

• W przypadku ropni zamkniętych 

bardzo często materiał do badania 
bakteriologicznego uzyskuje się 

po 

nacięciu chirurgicznym.

Ogólne zasady postępowania
            diagnostycznego

Ogólne zasady postępowania 

diagnostycznego

W celu identyfikacji czynnika etiologicznego 

zakażenia materiał pobrany ze

a) zmian powierzchownych kierujemy na 

badania w kierunku bakterii tlenowych

b) zmian głębokich kierujemy na badania w 

kierunku bakterii beztlenowych i 
tlenowych

Ogólne zasady postępowania 

diagnostycznego

- wykonanie preparatu bezpośredniego
   z wymazu ze zmiany chorobowej
- metody inżynierii genetycznej (PCR)
- badanie lekooporności
-  testy serologiczne

Ogólne zasady postępowania 

diagnostycznego

Hodowla na podłożach i rożnicowanie:
• Gronkowców (podłoże Chapmanna z 

mannitolem)

• Grzybów (podłoże Sabourauda, Wikena i 

Richardsa)

• Beztlenowców (podłoże Wrzoska, 

Wilsona-Blaira) 

Antybiotykoterapia 

Schorzenia wywołane przez S. aureus, 

ze

względu na duży odsetek 

środowiskowych

szczepów MRSA ) od razu leczone
wankomycyną, linezolidem lub 

daptomycyną

Antybiotykoterapia 2

W przypadku Róży, Zapalenia tk. 

łącznej i

innych schorzeń wywołanych
paciorkowcami stosuje się penicyliny
półsyntetyczne oporne na penicylinazy 

 lub

cefalosporyny I generacji.

Antybiotykoterapia 2

W leczeniu zgorzeli gazowej zaleca się
podawanie penicyliny w połączeniu z
klindamycyną.

Antybiotykoterapia 3

W leczeniu grzybic powłok skórnych
stosuje się nystatynę i natamycynę 

W leczeniu zakażen wirusami 

opryszczki

stosuje się acyklowir, famcyklowir lub
walacyklowir.

Dziękujemy za 

uwagę!