Oparzenia chemiczne

TRUCIZNY



Trucizny- substancje szkodliwe dla organizmu

ludzkiego



O działaniu trującym decydują:

–

Rodzaj substancji

–

dawka substancji wchłoniętej

–

Drogi wchłonięcia trucizny



Zidentyfikowano ok.. 9.000.000 substancji naturalnych

i syntetycznych

–

Przyczyną 95% zatruć jest ok.. 3000 z nich

Drogi wniknięcia trucizny



Przez przewód pokarmowy

–

Leki, substancje chemiczne, rośliny, środki

spożywcze



Przez drogi oddechowe

–

Gazy drażniące, tlenek węgla itp..



Przez skórę

–

Ukąszenie, użądlenie



Do krwiobiegu

–

Środki odurzające, leki itp..



Wieloma drogami jednocześnie

–

np.. środki ochrony roślin, rozpuszczalniki organiczne

(skóra, przewód pokarm, drogi oddechowe)

Punkty działania trucizny w

ustroju



Trucizna wykazuje swoje działanie po

osiągnięciu punktu działania

–

Działanie miejscowe na drogi oddechowe,

przewód pokarmowy



Substancje chemiczne (kwasy, zasady)

–

Działanie po wchłonięciu do krwiobiegu



Na centralny układ nerwowy



Na układ przewodzący serca



Na przenośniki tlenu (hemoglobinę)



Na komórki innych narządów (nerki, wątroba, trzustka

i in.)

DZIAŁANIE TRUCIZNY W

USTROJU



Trucizna wykazywać może działanie

natychmiastowe lub odroczone w zależności

od:

–

sposobu i drogi wniknięcia do ustroju

–

konieczności zmetabolizowania substancji do

postaci o działaniu toksycznym



Trucizna może działać krótko lub długotrwale

(np.. niektóre substancje toksyczne łączą się

trwałymi wiązaniami z docelowymi

komórkami, cząstkami ustrojowymi)

EPIDEMIOLOGIA – ZATRUCIA U

DZIECI



Ok. 4000-5000 hospitalizacji rocznie

spowodowanych ostrymi zatruciami u dzieci

–

Ok.. 50% z nich to zatrucia lekami



Tzw. współczynnik zatruć u dzieci wynosi ok..

100/100.000 populacji dziecięcej



Najwięcej zatruć (75%) u dzieci < 6 rż (wyłącznie

przypadkowe)



U dzieci w wieku > 13 lat przeważają zatrucia

zamierzone (głównie leki, wziewne środki

odurzające, alkohol)



Śmiertelność z powodu ostrych zatruć u dzieci

wynosi od 1-5%

ORGANIZACJA LECZENIA

OSTRYCH ZATRUĆ



Biura Informacji Toksykologicznej



Sieć Ośrodków Ostrych Zatruć ( w Polsce 9 ośrodków regionalnych)

–

Gromadzą informacje toksykologiczne

–

Udzielają informacji, porad, konsultacji w sprawach dotyczacych zatruć

–

Wykonują specjalistyczne badania toksykologiczne

–

Posiadają oddziały szpitalne z pododdziałami intensywnej terapii

wyposażonymi w odpowiednią aparaturę np.. do hemodializy itp. albo

korzystają z zaplecza szpitala w tym zakresie

–

Spełniają zadania w zakresie zapobiegania szkolenia, oraz tzw.

toksykowigilancji (obserwacja toksykologiczna środowiska działania

wyprzedzające pojawienie się zagrożeń)



Każdy szpital i oddziały powinny być przygotowane do

hospitalizacji i udzielenia pomocy w przypadku zatrucia



Specjalistyczne ośrodki leczące skutki zatruć, np.. hemodializa,

hemodiafiltracja, plazmafereza, dializa wątrobowa

OGÓLNE SPOSOBY LECZENIA

OSTRYCH ZATRUĆ (1)



Pierwsza pomoc w miejscu zatrucia

–

Ocena stanu ogólnego



Ocena stanu przytomności



Ocena wydolności oddechowej (obecność

ruchów oddechowych, wysiłek oddechowy,

cechy obturacji górnych dróg oddechowych)



Ocena skóry i błon śluzowych (sinica, obrzęk,

slady oparzenia w jamie ustnej)



Ocena wydolności krążenia (tętno, ciśnienie)

–

Zabezpieczenie podstawowych czynności

życiowych wg schematu ABC

OGÓLNE SPOSOBY LECZENIA

OSTRYCH ZATRUĆ (2)



Dekontaminacja – usunięcie nie

wchłoniętej jeszcze trucizny

–

Przerwać lub ograniczyć działanie

trucizny



Wynieść chorego poza strefę działania

trucizny (np.. w zatruciu CO)



Zdjąć skażone ubranie i spłukać skażoną

powierzchnię ciała wodą



Jak najszybciej płukać w razie skażenia oczy

przez kilkanaście minut

OGÓLNE SPOSOBY LECZENIA

OSTRYCH ZATRUĆ (3)



Dekontaminacja przewodu pokarmowego

przy zatruciach doustnych -

wymioty

–

Na miejscu zatrucia jeśli transport przekroczy

kilkadziesiąt minut można sprowokować wymioty

–

Nie należy stosować tego sposobu w przypadku

zatruć substancjami żrącymi, może to pogłębić

uraz np.. przełyku i spowodować jego perforację

–

Nie należy prowokować wymiotów u chorych z

upośledzoną świadomością – ryzyko

zachłysnięcia

WYMIOTY



WSKAZANIA

–

Zatrucie lekami

–

Zatrucie grzybami

–

Zatrucie roślinami trującymi

–

Zatrucie niektórymi

substancjami trującymi

stosowanymi w

gospodarstwie domowym

(po porozumieniu z

Krajowym Centrum

Informacji Toksykologicznej)



PRZECIWWSKAZANIA

–

Zaburzenia świadomości

–

Zatrucie substancjami żrącymi

(kwasy, zasady, detergenty,

pochodne ropy naftowej

–

Dziecko poniżej 1 rż

–

Zaburzenia oddychania

–

Zaburzenia rytmu serca

–

Drgawki

–

Czas od spożycia trucizny > 1

godzinę

OGÓLNE SPOSOBY LECZENIA

OSTRYCH ZATRUĆ (4)



Dekontaminacja przewodu pokarmowego przy

zatruciach doustnych -

płukanie żołądka

–

Ma sens do 1 godziny od zatrucia

–

Nie można wykonywać u chorych z zaburzeniami

świadomości nie zaintubowanych

–

Nie wolno stosować w zatruciach substancjami

żrącymi



Płukanie żołądka nie jest rutynowym

postępowaniem w zatruciach doustnych



Płukanie żołądka może być wykonane w

celach diagnostycznych (pobranie materiału

do badań toksykologicznych)

Technika płukania żołądka



Do żołądka wprowadza się względnie grubą sondę,

pacjenta układa się w pozycji na boku (w celu

zapobiegania ewentualnemu zachłyśnięciu)



Przez sondę wprowadza się po ok.. 300 ml (5-10

ml/kg) ciepłej wody i następnie grawitacyjnie usuwa

się tę porcję z żołądka wielokrotnie powtarzając ww

zabieg



Na zakończenie płukania niektórzy zalecają podanie

porcji wody z zawiesina węgla aktywowanego

–

1 g/kg mc u dzieci < 1 rż

–

25-50 g u dzieci 1-12 rż

–

25-100 g u osób > 12 lat

OGÓLNE SPOSOBY LECZENIA

OSTRYCH ZATRUĆ (5)



Dekontaminacja przewodu pokarmowego

przy zatruciach doustnych -

leki

przeczyszczające

–

Stanowisko ekspertów jest negatywne wobec

podawania leków przeczyszczających w

zatruciach doustnych

–

Jedynie dopuszczalne jest podanie jednej dawki

razem z węglem aktywowanym w przypadku

zatruć substancjami wiązanymi przez węgiel

–

Warunkiem podania ww jest obecność

odruchów gardłowych u chorego lub intubacja

OGÓLNE SPOSOBY LECZENIA

OSTRYCH ZATRUĆ (6)



Dekontaminacja przewodu pokarmowego

przy zatruciach doustnych -

płukanie

całego przewodu pokarmowego

–

Wlewy kilku litrów płynu składającego się z

wodnego roztworu glikolu polietylenowego z

elektrolitami- prowokacja obfitej biegunki

–

Nie zaleca się rutynowego stosowania tego

zabiegu

–

Nie wykazano istotnych korzyści takiego

postępowania w znaczeniu eliminacji toksyn

OGÓLNE SPOSOBY LECZENIA

OSTRYCH ZATRUĆ (7)



Transport do ośrodka leczącego (szpital, centrum

leczenia zatruć)

–

Bezpieczne ułożenie

–

Wkłucie dożylne i płyny iv

–

Ochrona przed utrata ciepła

–

Utrzymanie prawidłowej wentylacji płuc

–

Monitorowanie czynności życiowych (oddech, ciśnienie, tętno,

ekg, saturacja krwi)



Zawsze należy zabezpieczyć materiał toksykologiczny

do badań:

–

Leki, opakowania po lekach, płyn, rośliny, potrawy, wymiociny

itp..

–

Zebrać wywiad, próba ustalenia jaką ilość substancji wchłonął

pacjent



Ile było płynu w butelce



Ile tabletek leku było w opakowaniu, itp..

OGÓLNE SPOSOBY LECZENIA

OSTRYCH ZATRUĆ (8)



Warunki transportu

–

Możliwość zaintubowania pacjenta

–

Możliwość odessania dróg oddechowych

–

Możliwość stosowania oddechu zastępczego –

worek Ambu, respirator

–

Ciągły wlew płynów iv

–

Możliwość tlenoterapii pod ciśnieniem

Układ

BEZ

OBJ

AW
ÓW

LEKKIE

ŚREDNIE

CIĘŻKIE

Brak

objawó

Objawy nieznaczne,

przemijające i
spontanicznie ustępujące

Objawy nasilone i przedłużające

się

Objawy ciężkie i zagrażające

życiu

Przewó

Pokarm

Wymioty, biegunka, ból

Podrażnienie, 1 stopień

oparzenia, minimalne
owrzodzenia w jamie ustnej

Endoskopia: rumień, obrzęk

Nasilone lub przedłużające się
wymioty, biegunka, ból;

niedrożność

1 stopień oparzenia o krytycznej

lokalizacji albo 2 i 3 stopień
oparzenia o ograniczonej

lokalizacji

Dysfagia

Endoskopia: owrzodzenia
obejmujące cały przekrój

śluzówki

Masywne krwawienie,
perforacja

Znacznie rozprzestrzenione
oparzenia 2 i 3 stopnia

Ciężka dysfagia

Endoskopia: owrzodzenia

obejmujące całą grubość
ściany, tkanki otaczające,

perforacja

Układ
oddech

ow
y

Podrażnienie, kaszel, „krótki
oddech”, niewielka duszność,

niewielki skurcz oskrzeli

Rtg klatki piersiowej:

nieprawidłowy z niewielkimi
lub brakiem objawów

Przedłużający się kaszel, skurcz
oskrzeli, duszność, stridor,

hipoksemia - wymagająca
tlenoterapii

Rtg klatki piersiowej:
nieprawidłowy z umiarkowanymi

objawami klinicznymi

Jawna niewydolność
oddechowa (ciężki stan

spastyczny oskrzeli, zwężenie
dróg oddechowych, obrzęk

głośni, obrzęk płuc, ARDS,
„pneumonitis”, zapalenie płuc,

odma opłucnowa)

Rtg klatki piersiowej:

nieprawidłowy z ciężkimi
objawami klinicznymi

Układ
nerwow

Senność, zawroty głowy,
szum w uszach, zaburzenia

równowagi

Niepokój

Nieznaczne objawy
pozapiramidowe

Nieznaczne objawy
cholinergiczne lub

antycholinergiczne

Parestezje

Nieznaczne zaburzenia
widzenia lub słuchu

Nieprzytomny, z prawidłową
reakcją na ból

Krótkotrwały bezdech, bradypnoe

Splątanie, podniecenie,

halucynacje, delirium

Rzadkie, uogólnione lub

częściowe drgawki

Nasilone objawy pozapiramidowe

Nasilone objawy cholinergiczne
lub antycholinergiczne

Ograniczone niedowłady nie
zaburzające funkcji życiowych

Zaburzenia widzenia i słuchu

Głęboka śpiączka z
nieprawidłową odpowiedzią na

bodźce bólowe lub brakiem
odpowiedzi na ból

Depresja oddechowa z
niewydolnością

Skrajne pobudzenie

Częste, uogólnione drgawki,

stan padaczkowy, opistotonus

Uogólniony niedowład lub

niedowład zaburzający funkcje
życiowe

Nie widzi, nie słyszy

Document Outline