Początki ludzkich problemów z 

techniką



Były to początki współczesnych badań 

ergonomicznych, których celowość 
wynikała z konkretnych zapotrzebowań 
praktycznych. Po zakończeniu wojny 
zebrane doświadczenia zaczęto przenosić 
do przemysłu cywilnego, co - przy 
minimalnych nakładach - zaczęło 
skutkować większą wydajnością pracy, 
poprawą jakości produktu, zmniejszeniem 
wypadkowości i pozytywnymi zjawiskami 
społecznymi.



Ergonomia należy do nauk stosowanych i 

kompleksowych. Oznacza to, że czerpie z 
teoretycznego i praktycznego dorobku nauk 
szczegółowych w celu rozwiązywania 
teoretycznych i praktycznych problemów, 
pojawiających się podczas współdziałania 
człowieka (ludzi) i środków technicznych 
(narzędzi, maszyn, pojazdów, sprzętów, 
aparatów i innych urządzeń technicznych). 
Jest również nauką interdyscyplinarną, 
wiążącą nauki o człowieku, nauki 
techniczne i ścisłe oraz nauki o organizacji 
pracy.



Nauki o człowieku jako 

wspomaganie nauk 

technicznych 



Nauki o człowieku jest to ogólna nazwa 

dużej grupy nauk humanistycznych i 
przyrodniczych, które zajmują się budową i 
funkcjonowaniem człowieka jako jednostki 
oraz funkcjonowaniem człowieka jako 
składowej cząstki społeczeństwa. 
Zasadnicze znaczenie dla ergonomii mają 
takie nauki szczegółowe, jak: psychologia i 
fizjologia pracy, antropometria, dyscypliny 
medyczne, toksykologia, antropologia 
kulturowa, demografia, socjologia, 
pedagogika, aksjologia i prawo.



Nowe wartości w 

naukach technicznych 



Mianem nauki techniczne nazywa się 

wiedzę konstruktorską i technologiczną 
niezbędną do tworzenia i utrzymywania 
systemów technicznych służących do 
wytwarzania, przemieszczania, 
przetwarzania, gromadzenia dóbr 
materialnych, energii i informacji. 



Z powodu wykorzystywania przez nauki 

techniczne dorobku wielu nauk ścisłych i 
empirycznych (matematyki, logiki, fizyki, 
chemii) często traktuje się technikę jako 
dziedzinę opozycyjną do humanistyki. Jest 
to podejście z gruntu błędne, gdyż technika 
została stworzona przez ludzi i dla ludzi, a 
jej wartość może być postrzegana tylko w 
kontekście zaspokajania ludzkich potrzeb - 
technika nie może zatem być 
ahumanistyczna.



Technika jest więc dziedziną, w stosunku do której 
konieczne jest przyjęcie określonego systemu wartości. 
Jeżeli na przykład warunki społeczno-ekonomiczne 
pozwalają na przyjęcie systemu wartości honorującego 
chęć szybkiego wzbogacenia się wąskiej grupy 
posiadaczy środków produkcji, powstaje wówczas 
sytuacja charakterystyczna dla okresu początkowego, 
drapieżnego kapitalizmu. Jeśli społeczeństwo znajduje 
się na wyższym stopniu rozwoju ekonomicznego, 
posiada więcej wiedzy, uznaje zasady współczesnej 
demokracji, tworzy stabilne struktury władzy - system 
wartości może premiować sam proces pracy i 
dobrostan człowieka, a wówczas istnieć będzie 
sprzyjający klimat do humanizowania techniki. 



Duża ilość i dobra jakość środków 

technicznych nie gwarantują osiągania 
dużych efektów produkcyjnych.



Niezbędne jest właściwe powiązanie w 

czasie i przestrzeni wszystkich osobowych, 
rzeczowych, informacyjnych i finansowych 
zasobów w taki sposób, aby uzyskać 
synergizm współdziałania wszystkich 
elementów uczestniczących w procesie 
pracy (efekt globalny jest wówczas większy 
niż suma wkładów cząstkowych). 
Działalność ta nazywa się organizowaniem 
pracy. Organizacja i zarządzanie zasobami 
to nowa dyscyplina, legitymująca się już 
dużym dorobkiem naukowym i 
praktycznym.



Nowoczesne podejście do zagadnienia organizacji 
pracy polega na jej humanizowaniu: wyzwalaniu 
inicjatywy pracownika, tworzeniu warunków, w 
których czuje się on podmiotem i kreatorem 
procesu pracy, współodpowiedzialnym za 
jakościowe i ilościowe wyniki pracy oraz 
powodzenie całego przedsiębiorstwa. Humanizacja 
pracy polega też na jej uelastycznieniu: 
rozszerzaniu, wzbogacaniu i rotacji procesów 
pracy, tworzeniu grup autonomicznych, ustalaniu 
okresów pracy i wypoczynku zgodnie z potrzebami 
i oczekiwaniami ludzi, eliminowaniu pracy 
zmianowej, wprowadzaniu ruchomego czasu pracy.



Doskonalenie form organizacji pracy, które 

prowadzono w systematyczny, naukowy 
sposób od początku XX wieku, miało 
początkowo na celu wyłącznie zwiększenie 
ekonomicznej efektywności pracy. Badania 
procesów pracy ludzkiej wniosły olbrzymi 
wkład w rozwój ergonomii, a zasady 
ergonomii pozwoliły organizatorom pracy 
zwrócić uwagę na zagadnienia 
bezpieczeństwa, higieny pracy, zdrowia i 
ogólnego dobrostanu człowieka.