Trening rozwiązywania problemów 

w zaburzeniach zachowania (PSST)

Zniekształcenia poznawcze częste u 

osób z zaburzeniami zachowania

• Skłonność do przypisywania innym 

wrogich intencji

• Nie potrafią  skutecznie i w sposób 

akceptowany społecznie osiągać 
pożądanych celów (np. pozyskiwać 
przyjaciół, akceptację ze strony 
rówieśników)

• Mie potrafią przewidywać skutków 

własnych działań

Zasady w  terapii PSST 

1. Dziecko uczy się rozwiązywania 

problemów poprzez powolne 
analizowanie i głośne opisywanie 
ważnych aspektów problemu tak, by 
kierować uwagę  na zadania 
prowadzące do skutecznych 
rozwiązań  

2. Uczymy dziecko zachowań 

prospołecznych ważnych dla 
dobrego funkcjonowania w 
interakcjach

3. W terapii wykorzystuje się początkowo 

ustrukturalizowane, fikcyjne zadania, takie 
jak gry, opowiadania  a następnie 
stopniowo przechodzi się do sytuacji 
rzeczywistych

4. Terapeuci są aktywni, modelują sposób 

rozumienia sytuacji poprzez wypowiadanie 
do siebie,  odpowiedniej kolejności zdań, 
które prowadzą do rozwiązania problemu. 
Udzielają konkretnych wskazówek tak, by 
skłonić dziecko do zastosowania 
konkretnych strategii i chwalą za 
wykorzystanie odpowiednich umiejętności

5. W terapii używa się wielu technik 

modelowania, odgrywania ról,  
trenowania nowych umiejętności, 
wzmacniania, a czasem też karania 

Sesje odbywają się 1x w tygodniu 

przez  12-20 tygodni. Sesja trwa od 
30 do 50 minut.

5 kroków do rozwiązania 

problemu

1. Co mam robić
2. Jakie mam opcje postępowania
3. Co się stanie jeśli wybiorę daną 

opcję

4. Dokonuję wyboru
5. Sprawdzam czy mój wybór był dobry
Terapeuta modeluje, podpowiada, 

chwali.

Trening umiejętności 

rodzicielskich

(PMT)

Cel: poprawa interakcji rodzic-dziecko
1. Oddziaływaniom poddaje się rodziców, 

którzy wprowadzają nabyte umiejętności 
(procedury) w domu. Terapeuta nie 
pracuje z dzieckiem.

2. Rodziców na nowo uczy się obserwowania, 

rozpoznawania i opisywania zachowań 
problemowych

3. Podczas sesji terapeutycznych rodzica 

uczy się zasad  stosowania warunkowania 
instrumentalnego: stosowania wzmocnień, 
stosowania kar, selektywnej uwagi, 
zawierania umowy, stosowania nagród

4. Podczas sesji rodzice oglądają 

zastosowanie technik oddziaływań, 
omawiają i ćwiczą programy zmiany 
zachowania zaplanowane do 
zastosowania w domu.

Terapia składa się z 12 do 16 

cotygodniowych sesji, każda od 45 
do 60 minut 

Efektywność PSST I PMT

1. PSST  stosowane samo i w połączeniu z PMT 

prowadzi do zmniejszenia liczby zachowań 
antyspołecznych oraz podwyższenia 
poziomu zachowań prospołecznych

2. PSST stosowane w połączeniu z PMT jest 

bardziej skuteczne niż którakolwiek z terapii 
stosowanych oddzielnie

3. Z badań wynika, że wpływ terapii na 

zachowanie jest spowodowany czynnikami 
specyficznym dla   tej terapii a nie ogólnym 
wpływem kontaktu z terapeutą

4. U młodzieży skierowanej na leczenie z 

powodu zachowania antyspołecznego i 
poddanej terapii opartej na relacjach albo 
nie dochodzi do zmian, albo nastąpiło 
pogorszenie objawów zaburzeń zachowania

5. Pozytywne zmiany w zachowaniu 

zaznaczyły się w różnych środowiskach, w 
których funkcjonuje nastolatek i utrzymały 
się w badaniu kontrolnym po roku

6. Terapia była skuteczna zarówno gdy by ła 

stosowana ambulatoryjnie jak i gdy była 
stosowana w zamkniętym ośrodku

7. Wynik terapii okazał się zależny od: 
a. Poziomu zaburzenia u dziecka
b. Poziomu psychopatologii rodziców
c. Poziomu stresu u rodziców
d. Poziomu dysfunkcji rodziny
8. Dodanie elementów terapii, które 

oddziaływały na zmniejszenie stresu 
rodziców zwiększało efektywność terapii

9. Efekty terapii są widoczne w
e. Redukcji zachowań antyspołecznych u 

dziecka

f. Redukcji depresji matek
g. Poprawie relacji w rodzinie i zmniejszeniu 

stresu w rodzinie