Urazy głowy, tułowia i kończyn

Urazy

Urazy są główną przyczyną śmierci i

inwalidztwa wśród ludzi poniżej 40-go
roku życia. Zgon po urazie może
nastąpić w jednym z trzech okresów:



W ciągu kilku minut od urazu – zgon
natychmiastowy



W ciągu kilku godzin od urazu – śmierć
wczesna



W ciągu kilku dni lub tygodni po urazie
– śmierć późna

Urazy c.d.

Śmierć natychmiastowa jest

najczęściej wynikiem masywnego
krwotoku lub ciężkiego urazu OUN.
W drugim okresie, w tzw. „złotej
godzinie”, u pacjentów z urazem
wielonarządowym może się pojawić:
niewydolność oddechowa, krwotok
pourazowy, krwawienie do OUN,
klatki piersiowej lub jamy brzusznej.

Wywiad

Bardzo ważne jest zebranie dokładnego

wywiadu dotyczącego okoliczności
powstania urazu:



Charakter i mechanizm urazu



Czas urazu



Charakter bólu



Dodatkowe skargi i objawy



Utrata krwi

Wywiad c.d.

Ponadto pytamy o inne ważne dla

dalszego postępowania informacje.
Można to zrobić wg schematu AMPLE:



– alergie



– używane leki (także narkotyki)



– przebyte choroby (także o ostatnią

miesiączkę, ewentualną ciążę)



– ostatni posiłek (także o wypity

alkohol)



– zdarzenia poprzedzające uraz

Ocena wstępna ABCDE

A –

airway – udrożnienie dróg

oddechowych z ochroną kręgosłupa
szyjnego

B –

breathing – oddychanie

C -

circulation - kontrola

krążenia i

krwawień

D -

disability – niedowłady, porażenia

(skrócone badanie neurologiczne)

E –

exposure – rozebranie pacjenta do

badania

Wstrząs urazowy

Wstrząs –

niewystarczające natlenienie

tkanek w wyniku obniżonej perfuzji
(hipoperfuzji). Przyczyny pourazowe:



Wstrząs hipowolemiczny: utrata krwi



Wstrząs kardiogenny: tamponada serca,
prężna odma opłucnowa, zator powietrzny,
stłuczenie mięśnia sercowego



Wstrząs neurogenny: uszkodzenia rdzenia
kręgowego z utratą napięcia
współczulnego (spadek RR bez tachykardii
lub obkurczenie naczyń skórnych)

Wstrząs hipowolemiczny



Utrata do 15% krwi

krążącej: minimalna

tachykardia, brak RR, brak zmian w
oddychaniu, czas wypełniania włośniczek
krótszy niż 2 sekundy



Utrata 15-30% krwi

: tachykardia,

przyspieszony oddech, niepokój, wydłużony
czas wypełniania kapilar, zwężenie
amplitudy fali tętna (spowodowane
wzrostem ciśnienia rozkurczowego), diureza
godzinowa wynosi 20-30 ml

Wstrząs hipowolemiczny
c.d.



Utrata 30-40% krwi

: wyraźna tachykardia

i tachypnoe, przekraczający 2 sekundy czas
wypełniania kapilar, zmieniony ogół wrażeń
zmysłowych i spadek ciśnienia skurczowego
krwi



Utrata >40% krwi

: znaczna tachykardia,

wyraźny spadek ciśnienia krwi, brak diurezy,
obniżony poziom świadomości, zimna, lepka,
blada skóra i wygląd jawnego wstrząsu.



Utrata >50% krwi

: utrata świadomości,

całkowity spadek RR i tętna

Urazy głowy

Obrażenia głowy mogą obejmować skalp, czaszkę,

mózgowie i naczynia krwionośne. Mogą być
ogniskowe – tak jak krwawienie
wewnątrzczaszkowe lub rozległe.

Najważniejsze objawy urazów głowy:



Brak przytomności



Objawy wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego
(ICP): zaburzenia świadomości, śpiączka,
nadciśnienie, bradykardia (wklinowanie, krwiaki,
krwawienie, obrzęk mózgu)



Uszkodzenia kości czaszki



Krwawienie z rany

Wstrząśnienie mózgu



Pourazowa dysfunkcja mózgu

połączona z przemijającą

utratą przytomności wyrażona
klinicznie niepamięcią urazu

i zdarzeń bezpośrednio go

poprzedzających i po nim

następujących



zazwyczaj, ale nie absolutnie zawsze,

następuje pełne wyzdrowienie

Urazy czaszkowo-
mózgowe

Mogą mieć charakter drążący lub zamknięty.

W urazie głowy obowiązuje ta sama
kolejność zbierania informacji, co w urazie
wielonarządowym. Bardzo ważna jest ocena
stanu świadomości zaraz po wypadku, co
pozwala ustalić, czy stan ten się pogarsza.
Należy ustalić czas trwania stuporu lub
śpiączki, a u pacjentów przytomnych –
ocenić czas wystąpienia amnezji wstecznej
lub następczej po urazie. Bóle i zawroty
głowy oraz nudności są objawami
niespecyficznymi.

Skala Glasgow (GCS)

GCS = max. 15, min. 3 punkty



Uraz czaszkowo – mózgowy:

›

lekki – GCS = 13 – 15 pkt.

›

średni – GCS = 9 – 12 pkt.

›

ciężki – GCS ≤ 8 pkt.



Chorego z GCS ≤ 8 pkt uznaje się za
nieprzytomnego – należy wykonać intubację
(„intubate at eight”)

Badanie głowy

Koniecznie należy po każdym urazie zbadać

głowę pod kątem ran, wgnieceń czaszki,
otwartych złamań czaszki, wycieku z
ucha lub nosa (płynu mózgowo-
rdzeniowego). Należy poszukiwać
objawów mogących wskazywać na
złamanie kości podstawy czaszki, tj.
krwiaka błony bębenkowej, krwiaka
oczodołowego („oczu szopa”) i
podbiegnięć krwawych w okolicy
wyrostków sutkowych (objawu Battle’a).

Badanie przedmiotowe

Niezwykle istotna jest obserwacja stanu

źrenic, szczególnie reakcji źrenic na
światło, zmiany wyglądu źrenic, ich
porównanie pod względem wielkości i
kierunku zwrotu.

Priorytetowe jest wychwycenie wszelkich

zmian stanu świadomości i ewentualnych
napadów drgawkowych.

Cały czas konieczne jest monitorowanie

wszystkich podstawowych parametrów
życiowych.

TK głowy – badanie z wyboru

po urazach



Wskazania:

›

utrata przytomności lub niepamięć następcza

›

cechy ogniskowego uszkodzenia OUN

›

utrzymujący się ból głowy

›

wymioty

›

napad drgawek po urazie

›

w wywiadzie koagulopatie, leczenie

przeciwkrzepliwe

›

objawy złamania podstawy czaszki lub złamania

z wgłobieniem

›

wiek powyżej 60 roku życia

›

brak możliwości oceny przytomności (chory pod

wpływem alkoholu, środków psychoaktywnych)

Konieczna konsultacja neurochirurgiczna

Postępowanie po urazie głowy



Nie ruszaj ciała pacjenta, chyba, że jest to
absolutnie niezbędne. Jeżeli będziesz musiał
to zrobić, chroń jak najlepiej jego kręgosłup



Ręcznie unieruchom głowę i szyję
poszkodowanego



W celu udrożnienia górnych dróg
oddechowych zastosuj manewr wysunięcia
żuchwy



Wspomagaj oddech pacjenta, jeżeli potrzeba



Podaj tlen do oddychania, jeżeli to możliwe

Postępowanie po urazie głowy

c.d.



Opanuj krwotoki zewnętrzne



Zaopatrz wszelkie otwarte rany



Nie tamuj żadnego krwotoku lub
wycieku płynu mózgowo-rdzeniowego z
ucha. Jedyne co wolno zrobić, to
przykryć je jałowym gazikiem, aby
zabezpieczyć przed zabrudzeniem



Stale obserwuj podstawowe funkcje
życiowe pacjenta, nie wyłączając stanu
świadomości

Obrażenia kręgosłupa

Obrażenia kręgosłupa mogą być tępe lub

penetrujące i obejmować elementy
kostne kręgosłupa albo rdzeń kręgowy.

Rodzaje uszkodzeń:



Kompletne uszkodzenie rdzenia



Niekompletne uszkodzenie rdzenia



Szok rdzeniowy



Wstrząs neurogeniczny



Złamanie kręgosłupa

Obrażenia kręgosłupa
c.d.

Kompletne uszkodzenia rdzenia

–

powoduje całkowitą utratę funkcji
motorycznej i czuciowej poniżej miejsca
uszkodzenia. Prognostycznie korzystniejsze
jest niekompletne uszkodzenie rdzenia.

Szok rdzeniowy

– stan neurologiczny

(najczęściej odwracalny) występujący
bezpośrednio po uszkodzeniu rdzenia.
Występuje tutaj całkowite zahamowanie
czynności rdzenia – porażenie wiotkie i
arefleksję.

Obrażenia kręgosłupa
c.d.

Wstrząs neurogeniczny

– towarzyszy

obrażeniom odcinka szyjnego lub
wysokiego piersiowego i jest
spowodowany uszkodzeniem zstępujących
dróg sympatycznych: obniżenie ciśnienia,
bradykardia, ciepła, dobrze ukrwiona skóra

Złamania kręgosłupa



Odcinka szyjnego



Odcinka piersiowego



Odcinka lędźwiowo-krzyżowego

Złamania kręgosłupa
c.d.

Rodzaje złamań:



kompresyjne złamania przedniej i średniej
kolumny kręgosłupa



złamania kompresyjne, z dodatkowym
przemieszczeniem fragmentów kostnych do
kanału kręgowego



złamanie fleksyjno - dystrakcyjne ze
zniszczeniem przedniej części trzonu



złamania z przemieszczeniem kręgów ze
zniszczeniem przedniej, środkowej i tylnej
kolumny kręgosłupa

Złamania kręgosłupa
c.d.

Uszkodzenie kręgosłupa należy podejrzewać

na podstawie wywiadu dotyczącego
mechanizmu urazu, tzn. ustalenia, czy uraz
powstał w wyniku upadku z wysokości,
wypadku komunikacyjnego, obrażeń
elektrycznych, czy na skutek skoku do wody.

W każdym przypadku podejrzenia uszkodzenia

kręgosłupa należy go unieruchomić i do
czasu wykluczenia obrażeń kręgosłupa
należy to unieruchomienie bezwzględnie
utrzymywać.

Objawy

prawdopodobnego urazu

kręgosłupa



Odpowiedni mechanizm urazu



Zmieniony stan świadomości lub nieprzytomność



Zanik czucia lub/i ruchów którejkolwiek kończyny



Uczucie mrowienia w którejkolwiek kończynie



Ból i/lub tkliwość w lub wokół szyi lub pleców.



Porażenie przepony i intensywne używanie
dodatkowych mięśni oddechowych w czasie
oddechu(pacjent ma trudności w oddychaniu).



Bezwiedne oddawanie moczu lub stolca.

Kręgosłup szyjny

Jednym z najgroźniejszych urazów jest

złamanie odcinka szyjnego kręgosłupa.
Może być wynikiem zgięcia, osiowego
przeciążenia (zgniecenia pionowego),
wyprostu, rotacji lub rozciągania.

Przerwanie rdzenia w tym odcinku do

prowadza do tetraplegii, czyli porażenia
czterokończynowego.

Każde podejrzenie urazu kręgosłupa w tym

odcinku wymaga zastosowania kołnierza
Schanza.

Ręczne unieruchamianie

głowy i szyi

Stań przy pacjencie w pozycji
umożliwiającej uchwycenie jego głowy z
obu stron. Przyłóż swoje ręce tak, by
przykrywały one uszy pacjenta. Unieś głowę
pacjenta tak, by lekko opierała się na
podłożu.

Ułóż głowę pacjenta w pozycji neutralnej
(fizjologicznej), utrzymując naturalną
krzywiznę kręgosłupa szyjnego.

Wesprzyj swoje przedramiona o podłogę
albo o klatkę piersiową lub plecy pacjenta.

Ręczne unieruchamianie

głowy i szyi c.d.

Jeżeli w trakcie przemieszczania głowy lub szyi do

pozycji neutralnej (fizjologicznej), pacjent poczuje
ból lub ty poczujesz opór, ZAPRZESTAŃ tych działań
i utrzymuj głowę i szyję pacjenta w pozycji zastanej.

Jeżeli pacjenta zastałeś w pozycji na brzuchu, obróć

go wzdłuż długiej osi ciała na plecy, stosując cały
czas ręczne unieruchomienie szyi i głowy tak, by
głowa nie przemieszczała się w stosunku do tułowia.

Utrzymuj ręczne unieruchomienie szyi i głowy

pacjenta do czasu uzyskania pełnego
unieruchomienia, np. na desce.

Inne obrażenia szyi



Obrażenie krtaniowo - tchawicze (dróg
oddechowych) – mogą spowodować
upośledzenie drożności dróg oddechowych
(duszność, świst krtaniowy, krwioplucie,
dysfonia, odma podskórna, ból)



Obrażenia gardłowo- przełykowe
(najgroźniejsze jest przedziurawienie
przełyku prowadzące do zapalenia
śródpiersia: ból, ślinienie się, krwawienie i
trzeszczenia)

Inne obrażenia szyi c.d.



Obrażenia naczyń – spostrzegane mogą być
krwiaki, szmery przy osłuchiwaniu lub jawne
krwawienie. Powikłania obejmują upośledzenie
drożności dróg oddechowych w wyniku
krwawienia lub ucisku przez krwiak, krwawienie,
zator powietrzny i zakrzepicę tętnic szyjnych,
mogącą z kolei doprowadzić do niedokrwienia
mózgowia



Obrażenia neurologiczne – splotu barkowego,
nerwu językowo-gardłowego, błędnego,
dodatkowego i podjęzykowego



Obrażenia tkanek miękkich: mięśni, gruczołu
tarczowego, przytarczyc, ślinianek

Urazy klatki piersiowej

Rodzaje obrażeń w wyniku urazu klatki piersiowej:



Złamania żeber i mostka



Klatka piersiowa cepowata



Odma opłucnowa



Odma opłucnowa otwarta



Odma prężna



Krwiak opłucnej



Stłuczenie i rozerwanie płuca



Obrażenia tchawicy i oskrzeli



Uszkodzenie przełyku



Stłuczenie serca



Tamponada serca



Pęknięcie mięśnia sercowego



Urazowe pęknięcie aorty



Uszkodzenie przepony

Urazy klatki piersiowej
c.d.

Złamanie żeber

– ból przy oddychaniu może

uniemożliwić właściwą wentylację, wtórnie
do ograniczenia ruchomości

Klatka cepowata

– występuje, gdy na skutek

złamania kolejnych trzech żeber w dwóch
miejscach fragment klatki piersiowej nie
porusza się w trakcie oddychania w
łączności z pozostałą jej częścią. W czasie
wdechu dochodzi do paradoksalnego
przesunięcia się wyłamanego fragmentu w
głąb klatki piersiowej, a w czasie wydechu –
do jego uniesienia

Urazy klatki piersiowej
c.d.

Odma opłucnowa

– to obecność w jamie

opłucnowej powietrza, które nie ma połączenia
na zewnątrz przez ścianę klatki piersiowej

Odma opłucnowa otwarta

– zasysające rany klatki

piersiowej wskazują na zaburzenia w ścianie
klatki piersiowej

Odma opłucnowa prężna

– polega na

nagromadzeniu się w jamie opłucnowej
powietrza pod ciśnieniem na skutek
przedostawania się do niej powietrza z zewnątrz
przez ranę, działającą jak mechanizm
zastawkowy, który nie pozwala na powrót tego
powietrza na zewnątrz i przez to powoduje
zapadnięcie się płuca po chorej stronie

Urazy klatki piersiowej
c.d.

Krwiak opłucnej

– pojawia się, gdy w jamie

klatki piersiowej obecna jest krew (w
masywnym krwiaku – nawet 1500 ml)

Stłuczenie i rozerwanie płuca

– uszkodzenie

miąższu płuca z obrzękiem
śródmiąższowymi uszkodzeniem naczyń
włosowatych

Obrażenia tchawicy i oskrzeli

– w wyniku

urazu przenikającego lub tępego.
Widoczne jest utrudnione lub głośne
oddychanie, odma podskórna i krwioplucie

Urazy klatki piersiowej
c.d.

Uszkodzenie przełyku

– znacznie nasilony ból

w klatce piersiowej i zapalenie śródpiersia

Stłuczenie serca

– ból ściany klatki piersiowej

lub za mostkiem, mogą wystąpić
zaburzenia rytmu serca, ale przede
wszystkim tachykardia

Tamponada serca

– gromadzenie krwi w

worku osierdziowym (triada Becka: wzrost
OCŻ, spadek RR, przytłumione tony serca).
Obecne jest też tętno paradoksalne i
zaburzenia elektryczne serca

Urazy klatki piersiowej
c.d.

Pęknięcie mięśnia sercowego

- najczęściej

kończy się natychmiastowym zgonem

Urazowe pęknięcie aorty

– szybko pacjent

wpada we wstrząs; pomocna przy
rozpoznaniu jest znajomość mechanizmu
urazu

Uszkodzenie przepony

– może wystąpić

niewydolność oddechowa, a w zdjęciu
RTG klatki piersiowej można zobaczyć
trzewia, lub zgłębnik żołądkowy w klatce
piersiowej

Urazy brzucha

Rodzaje obrażeń w wyniku urazu brzucha:



Uszkodzenia przepony



Uszkodzenia trzustki



Uszkodzenia wątroby



Uszkodzenia śledziony



Uszkodzenia narządów posiadających
światło:

›

Dwunastnicy

›

Żołądka

›

Odbytnicy

Urazy brzucha c.d.

Najgroźniejsze są urazy narządów miąższowych

– śledziony i wątroby ze względu na znaczne
ukrwienie i szybkie wykrwawienie chorego w
przypadku rozerwania ich miąższu. Oprócz
wystąpienia objawów wstrząsu (spadek RR,
przyspieszenie tętna) stwierdza się dodatnie
objawy otrzewnowe. Pacjent przytomny
skarży się silny ból brzucha.

W każdym przypadku podejrzenia urazu

brzucha należy podejrzewać i doprowadzić do
szybkiego rozpoznania uszkodzenia narządów
jamy brzusznej

Urazy miednicy c.d.

Rodzaje złamań:



Złamania izolowane kości nie
powodujące przerwania obręczy
miednicy



Pojedyncze przerwania ciągłości
obręczy miednicy



Złamania z przerwaniem obręczy
miednicy w dwóch miejscach



Złamania obejmujące panewkę stawu
biodrowego

Urazy układu moczowo-
płciowego

Rodzaje obrażeń:



Obrażenia nerki:
- stłuczenie nerki
- rany nerki
- rozkawałkowanie nerki
- uszkodzenie szypuły nerki



Rozerwanie moczowodu



Obrażenia pęcherza moczowego:
- stłuczenie pęcherza moczowego



Obrażenia cewki moczowej

Urazy kończyn

Rodzaje nagłych stanów w ortopedii:



Uszkodzenia mięśni:
- stłuczenie mięśnia
- naciągnięcie mięśnia
- przerwanie mięśnia



Skręcenie



Zwichnięcie



złamanie

Stłuczenie

Do urazów mięśni dochodzi najczęściej w wyniku

stłuczenia

Stłuczenie

– uszkodzenie ciała w następstwie

zadziałania urazu tępego, bez przerwania ciągłości
skóry. W miejscu zadziałania urazu, najczęściej
zgniecenia lub rozciągnięcia, powstaje zasinienie
jako objaw wylewu krwi do tkanek i obrzęk. Dołącza
się bolesność okolicy stłuczonej, co prowadzi do
upośledzenia czynności. Najczęściej nie są to
uszkodzenia groźne, może jednak dojść do stłuczeń,
w których dochodzi nawet do zmiażdżenia
wszystkich tkanek w danej okolicy ciała – po
przysypaniu ziemią, przygnieceniu gruzem, węglem
itp. Dochodzi także do rozległych obrażeń mięśni,
naczyń i nerwów.

Skręcenie

– to nadmierne

naciągnięcie więzadeł okołostawowych
i torebki stawowej, połączone niekiedy
z częściowym ich naderwaniem.
Powierzchnie stawowe pozostają na
swych właściwych miejscach. Objawy:
obrzęk stawu, objawy wylewu
krwawego, bolesność uciskowa,
upośledzenie czynności.

Zwichnięcie

– przemieszczenie

powierzchni stawowych kości wobec
siebie. Objawy świeżego zwichnięcia
urazowego: zniekształcenie okolicy
stawu, bolesność, obrzęk, zniesienie
lub upośledzenie czynności kończyny.
Przy próbie wykonywania biernych
ruchów wyczuwa się sprężysty opór.

Złamanie

– jest to przerwanie ciągłości kości. Gdy

siła wywołująca złamanie nie jest zbyt wielka,
powstaje złamanie niecałkowite lub niezupełne.
Gdy siła działająca jest większa, powstaje złamanie
zupełne. U dzieci spotykamy się ze złamaniami
kości przy utrzymanej okostnej, najczęściej bez
przemieszczenia. Gdy działa siła o największym
nasileniu, powstają złamania z rozkawałkowaniem,
czyli ze strzaskaniem, tj. z wytworzeniem dużej
liczby odłamów. Może także dojść do bardzo
groźnego ze względu na możliwość poważnych
powikłań (zakażeń) złamania otwartego, czyli
złamania połączonego z rozerwaniem skóry.

Przyczyny złamań

-złamania na skutek zgięcia-
(dotyczące najczęściej trzonów kości długich)

-na skutek skręcenia-

obie części złamanej kości są wobec siebie zrotowane
wzdłuż osi kości

-na skutek przesunięcia-
(szczególną podatność na nie wykazują szyjki kości udowej i ramiennej)

-na skutek rozerwania-
(tak zwane złamania awulsyjne) - dochodzi do nich w wyniku urazu

przyczepów mięśni, ścięgien i więzadeł

Objawy złamań

Objawy złamania kości:



zniekształcenie (ze względu na przemieszczenie odłamów i
obrzęk) – zmiana kształtu danej okolicy ciała,



bolesność miejscowa spowodowana uciskiem,



zniesienie czynności,



nieprawidłowa ruchomość kości – w miejscu złamania daje
się wykazać ruchomość, której nie ma w warunkach
prawidłowych,



tarcie odłamów.

Ani nieprawidłowej ruchomości, ani objawu tarcia nie należy

badać, gdyż wywołaniem tych objawów można choremu
wyrządzić szkodę przez dalsze uszkodzenia tkanek
miękkich i zadać niepotrzebny ból. Do groźnych powikłań
złamań należą: obrażenia naczyń krwionośnych oraz
obrażenia nerwów.

Rodzaje złamań



Złamanie zamknięte – bez przerwania
ciągłości powłok zewnętrznych



Złamanie otwarte – gdy złamana kość
przebija skórę



Złamanie bez przemieszczenia



Złamanie z przemieszczeniem odłamów



Złamanie proste



Złamanie wieloodłamowe

PODZIAŁ ZŁAMAŃ

ZE WZGLĘDU NA PRZEBIEG SZCZELINY

ZŁAMANIA POPRZECZNE

Są wynikiem urazu niskodynamicznego, zwykle urazu bezpośredniego kości długiej
lub oderwania więzadeł.

ZŁAMANIA ZMĘCZENIOWE LUB PATOLOGICZNE

Powstają w miejscu osłabienia tkanki kostnej w wyniku choroby nowotworowej

lub metabolicznej

ZŁAMANIA SKOŚNE LUB SPIRANLE
Powstają w wyniku urazu skrętnego, mają tendencję do

przemieszczeń odłamów po nastawieniu i unieruchomieniu.

ZŁAMANIA WIELOODŁAMOWE

Posiadają więcej niż dwa odłamy kostne.

ZŁAMANIA ZAKLINOWANE

Są wynikiem niskodynamicznych urazów, w których odłamy kości są wtłoczone w siebie.
Zwykle stwierdza się je w okolicach przynasad, takich jak np. szyjka kości udowej,

nasada dalsza kości promieniowej lub nasada bliższa kości piszczelowej.

ZŁAMANIA KOMPRESYJNE
Powstają gdy kość gąbczasta lub korowa są zmiażdżone

(często występują w trzonach kręgów)

Złamanie obojczyka

Złamania obojczyka są bardzo bolesne



Ból odczuwa się nie tylko w okolicy
obojczyka, ale także w ramieniu
znajdującym się po tej stronie, co złamanie.



Chory siada, a ratownik wkłada miękki
przedmiot w dołek pachowy po stronie
złamania.



Rękę trzeba unieruchomić w temblaku tak,
by była ona podciągnięta w górę, a opuszki
palców znajdowały się na wysokości barku.

Urazy kończyny górnej

Oprócz urazów ortopedycznych często

dochodzi także do innych urazów w
obrębie kończyny górnej i ręki:



Rany



Urazy ścięgien



Amputacja palców



Zakażenia spowodowanie urazami
(zastrzał, zanokcica, oparzenie itp.)



Zmiażdżenie

Ogólne zasady postępowania przy
urazach mięśniowo-szkieletowych



Unieruchom miejsce obrażenia



Rozetnij lub usuń ubranie znad miejsca
obrażenia i zaopatrz wszystkie otwarte rany



Oceń krążenie, czucie i ruchy w okolicy
dalszej (obwodowej) w stosunku do miejsca
obrażenia



Unieruchom za pomocą szyny dwa stawy
sąsiadujące z miejscem obrażenia. Jeżeli
uraz dotyczy stawu, unieruchom za pomocą
szyny kości powyżej i poniżej stawu

Ogólne zasady postępowania przy
urazach mięśniowo-szkieletowych c.d.



Unieruchom miejsca urazu za pomocą szyny
w pozycji zastanej. Stopa i ręka (dłoń)
powinny być unieruchamiane w pozycji
czynnościowej



Po unieruchomieniu za pomocą szyny
ponownie oceń krążenie, czucie i ruchy w
okolicy dalszej (obwodowej) w stosunku do
miejsca obrażenia



Używaj najróżniejszych podkładek, aby
zapobiegać miejscowemu uciskowi szyny na
tkanki

Unieruchomienie



Podstawowym działaniem zabezpieczającym prawidłowy
przebieg gojenia się złamanej kości jest unieruchomienie
odłamów



Unieruchomienie bezpośrednio po urazie łagodzi ból,
zabezpiecza przed dalszym uszkodzeniem tkanek
otaczających odłamy oraz naczyń i nerwów. Szczególne
znaczenie ma unieruchomienie w fazie tworzenia się ukrwienia



Zasadą leczenia złamań jest założenie opatrunku
unieruchamiającego jak najszybciej po urazie i utrzymanie go
do czasu uzyskania przynajmniej zrostu klinicznego



W złamaniach trzonów kości należy unieruchomić złamaną
kość i dwa sąsiednie stawy – zabezpiecza to przed
niekontrolowanymi ruchami kątowymi oraz rotacyjnymi w
miejscu złamania



Najbardziej stabilne unieruchomienie zewnętrzne stanowi
opatrunek gipsowy założony bezpośrednio na skórę



Skóra nie może być uszkodzona!

Postępowanie w

przypadku złamania

kończyny górnej



Jeśli podejrzewamy złamanie,

unieruchamiamy ramię



W przypadku złamania nie unosimy

kończyny powyżej poziomu serca, tak jak

należy postąpić przy innych zranieniach



Najlepiej jeżeli czynności pierwszej

pomocy wykonują dwie osoby



Kiedy jeden ratownik podtrzymuje

złamaną kończynę po obu stronach urazu,

drugi może poszukać temblaka, koca,

poduszki, opatrunku i wezwać lekarza

Postępowanie w przypadku złamania

kończyny górnej



Chory powinien usiąść tak, by złamana kończyna

spoczywała w wygodnej pozycji i by nie był na nią

wywierany żaden nacisk



Można zabezpieczyć kończynę czymś miękkim, na

przykład zwiniętym swetrem, wsuwając przedmiot

delikatnie pomiędzy ramię a klatkę piersiową



Rolę prowizorycznego temblaka może spełnić szeroki

bandaż albo kawałek materiału



Prawidłowo założony temblak powinien

podtrzymywać przedramię spoczywające pod kątem

prostym do ramienia, na wysokości klatki piersiowej



Dłoń powinna znajdować się odrobinę wyżej niż

łokieć



Temblak taki można utworzyć także z trójkątnej

chusty

Złamanie łokcia



Chory odczuwa bardzo intensywny ból i nie
jest w stanie zginać kończyny w tym stawie



Ofiara wypadku musi położyć się, a
ratownik unieruchamia kończynę i
przewiązując bandażem albo chustą ramię,
przedramię i nadgarstek, związuje końce
chusty z tyłu



Pod głowę należy podłożyć poduszkę, a
między ramię a korpus wsunąć zwinięty
sweter albo ręcznik