Gazeta Podatkowa nr 37 • 7.05.2007 r.
www.gazetapodatkowa.pl
10
Rachunkowość dla każdego
Porady eksperta
Ewidencja księgowa rozrachunków z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) powinna
być prowadzona przez podatników tego podatku w sposób umożliwiający sporządzenie
deklaracji VAT. Jednostki będące podatnikami tego podatku obowiązane są wykazywać
w tych deklaracjach m.in. podatek VAT należny, naliczony, wielkość zobowiązania podle-
gającego wpłacie do urzędu skarbowego czy też kwotę zwrotu przez urząd skarbowy na ra-
chunek jednostki. Ujęcie w księgach rachunkowych rozrachunków z tytułu VAT powinno
odbywać się przede wszystkim z uwzględnieniem przepisów określonych w ustawie z dnia
11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 ze zm.).
Do ewidencji rozrachunków z tytułu podatku VAT służy konto syntetyczne 22 „Rozra-
chunki publicznoprawne” lub inne konto syntetyczne określone w zakładowym planie kont.
Do tego konta wskazane jest prowadzić odpowiednie konta analityczne. Jednostka może
zapisać w swoim zakładowym planie kont, że w celu prawidłowego rozliczenia podatku
VAT ewidencję podatku należnego, podatku naliczonego oraz zobowiązania lub należności
z tytułu podatku VAT prowadzi się przykładowo na następujących trzech kontach:
- 22-1 „Rozliczenie należnego podatku VAT”,
- 22-2 „VAT naliczony i jego rozliczenie”,
- 22-3 „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”.
Konto 22-1 „Rozliczenie należnego podatku VAT”
Konto 22-1 służyć może do ewidencji VAT należnego od sprzedaży towarów i usług.
Na kontach analitycznych prowadzonych do tego konta – po stronie Ma – jednostki mogą
księgować bieżąco, na podstawie kopii wystawionych własnych faktur VAT, faktur we-
wnętrznych, faktur korygujących, m.in.:
- VAT należny dotyczący dostaw krajowych (według poszczególnych stawek),
- VAT należny z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,
- VAT należny od wewnątrzwspólnotowego nabycia środków transportu,
- VAT należny z tytułu importu usług,
- VAT należny od nabycia pozostałych towarów i usług.
Zapisów na ww. kontach można także dokonywać okresowo (na koniec miesiąca) – zbior-
czym zapisem – na podstawie prowadzonych rejestrów sprzedaży VAT.
Ewentualne zmniejszenie podatku należnego VAT księguje się po stronie Wn konta 22-1
– na podstawie faktur korygujących.
Kwotę podatku należnego podlegającą wykazaniu w deklaracji VAT-7 lub VAT-7K za dany
okres (miesiąc lub kwartał), na koniec okresu przenosi się na konto 22-3, zapisem:
- Wn konto 22-1
„Rozliczenie należnego podatku VAT”,
- Ma konto 22-3
„Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”.
Przykładowe operacje mogą przebiegać zapisami:
1. VAT należny wynikający z faktur VAT dokumentujących sprzedaż towarów i usług:
a) kwota należności brutto
- Wn konto 20
„Rozrachunki z odbiorcami”,
b) wartość w cenie sprzedaży netto (bez VAT)
- Ma konto 70-0
„Sprzedaż produktów”, konto 73-0 „Sprzedaż towarów”, konto
74-0
„Sprzedaż materiałów”, konto 76-0 „Pozostałe przychody operacyjne”,
c) VAT należny
- Ma konto 22-1
„Rozliczenie należnego podatku VAT”.
2. VAT należny od nieodpłatnie przekazanych, w formie darowizny, składników ma-
jątku (materiałów, towarów, produktów, środków trwałych) – na podstawie faktury
wewnętrznej VAT:
- Wn konto 76-1
„Pozostałe koszty operacyjne”,
- Ma konto 22-1
„Rozliczenie należnego podatku VAT”.
3. Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów – na podstawie faktury wewnętrznej:
a) jeżeli podatnik może odliczyć podatek VAT, wówczas ujmuje tę fakturę w ewidencji
i rozlicza zgodnie z obowiązującymi przepisami podatkowymi
- Wn konto 22-2
„VAT naliczony i jego rozliczenie”,
- Ma konto 22-1
„Rozliczenie należnego podatku VAT,
b) w przypadku gdy VAT należny nie stanowi VAT naliczonego podlegającego odli-
czeniu
- Wn konto 40
„Koszty według rodzajów” (w analityce: Podatki i opłaty) lub
konto zespołu 5,
- Ma konto 22-1
„Rozliczenie należnego podatku VAT”.
Konto 22-2 „VAT naliczony i jego rozliczenie”
Konto 22-1 może służyć do ewidencji podatku VAT naliczonego przy nabyciu towarów
i usług. Na koncie tym (po stronie Wn) ujmuje się wówczas wyłącznie kwoty podatku pod-
legającego odliczeniu od podatku należnego lub podlegającego zwrotowi. Zapisów na tym
koncie można dokonywać na podstawie otrzymanych faktur VAT i faktur korygujących,
faktur wewnętrznych, dokumentów celnych – przy imporcie. Wskazane jest do konta 22-2
prowadzić konta analityczne, na których ujmuje się odrębnie m.in.:
- VAT naliczony przy nabyciu towarów i usług zaliczanych do środków trwałych i war-
tości niematerialnych i prawnych,
- VAT naliczony przy nabyciu towarów i usług pozostałych,
- VAT naliczony wynikający z dokumentów celnych potwierdzających import towa-
rów,
- VAT naliczony podlegający rozliczeniu w następnych miesiącach.
Zapisów na ww. kontach można także dokonywać okresowo (na koniec miesiąca) na pod-
stawie odrębnie prowadzonych rejestrów zakupu VAT.
Po zakończeniu okresu rozliczeniowego (miesiąca) kwotę podatku naliczonego obni-
żającego podatek należny w deklaracji VAT-7 lub VAT-7K przenosi się na konto 22-3,
zapisem:
- Wn konto22-3
„Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”,
- Ma konto 22-2
„VAT naliczony i jego rozliczenie”.
Natomiast kwotę podatku naliczonego, który podlega zwrotowi przez urząd skarbowy
przenosi się na konto 22-3 w miesiącu złożenia wniosku o zwrot.
Przykładowe operacje mogą przebiegać zapisami:
1. VAT naliczony podlegający odliczeniu od VAT należnego lub zwrotowi zgodnie
z wymogami ustawy o VAT – na podstawie faktur VAT:
- Wn konto 22-2
„VAT naliczony i jego rozliczenie”,
- Ma konto 30
„Rozliczenie zakupu”.
2. Korekta VAT naliczonego na podstawie otrzymanej od sprzedawcy faktury korygu-
jącej:
a) podwyższająca VAT naliczony
- Wn konto 22-2
„VAT naliczony i jego rozliczenie”,
- Ma konto 30
„Rozliczenie zakupu”,
b) obniżająca VAT naliczony
- Wn konto 30
„Rozliczenie zakupu”,
- Ma konto 22-2
„VAT naliczony i jego rozliczenie”.
3. VAT naliczony niepodlegający odliczeniu lub zwrotowi – dotyczący zakupu usług
lub materiałów zwiększających wartość środków trwałych w budowie:
- Wn konto 08
„Środki trwałe w budowie”,
- Ma konto 30
„Rozliczenie zakupu” lub konto 22-2 „VAT naliczony i jego roz-
liczenie” – jeżeli pierwotnie został zaksięgowany na tym koncie.
Konto 22-3 „Rozrachunki z urzędem skarbowym
z tytułu VAT należnego”
Konto 22-3 może służyć do ewidencji rozrachunków w urzędem skarbowym z tytułu
podatku VAT za poszczególne miesiące. Po stronie Wn tego konta można wówczas księ-
gować, m.in.:
- kwotę podatku naliczonego podlegającego odliczeniu od podatku należnego,
- kwotę podatku podlegającego zwrotowi przez urząd skarbowy ustaloną na koncie
22-2.
Natomiast po stronie Ma księguje się m.in.:
- kwotę należnego podatku VAT ustalonego na koncie 22-1,
- kwotę podatku VAT zwróconego przez urząd skarbowy na rachunek bankowy jed-
nostki.
Konto 22-3 może wykazywać dwa salda:
- saldo Wn, które wyraża stan należności od urzędu skarbowego,
- saldo Ma, które oznacza zobowiązanie do zapłaty na rzecz urzędu skarbowego.
Do konta 22-3 wskazane jest prowadzić ewidencję analityczną umożliwiającą usta-
lenie:
- kwoty zobowiązania do zapłaty w terminie do dnia 25. następnego miesiąca,
- nadwyżkę VAT naliczonego nad należnym – do przeniesienia na następny okres roz-
liczeniowy,
- nadwyżkę VAT naliczonego nad należnym podlegającą zwrotowi (w terminie
do 60 dni, do 180 dni).
Przykładowe operacje mogą przebiegać zapisami:
1. WB – przelew zobowiązania z tytułu podatku VAT:
- Wn konto 22-3
„Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”,
- Ma konto 13
„Rachunek bieżący”.
2. WB – zwrot VAT naliczonego przez urząd skarbowy:
- Wn konto 13
„Rachunek bieżący”,
- Ma konto 22-3
„Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”.
3. Różnice z zaokrągleń w rozliczeniu deklaracji podatkowej VAT-7 i VAT-7K:
a) stanowiące pozostałe koszty operacyjne
- Wn konto 76-1
„Pozostałe koszty operacyjne”,
- Ma konto 22-3
„Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”,
b) stanowiące pozostałe przychody operacyjne
- Wn konto 22-3
„Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należne-
go”,
- Ma konto 76-0
„Pozostałe przychody operacyjne”.
Ewa Gruchot
Rozrachunki z tytułu podatku od towarów i usług
Paragon jako dowód księgowy
Czy paragony za zakup paliwa i przejazdy autostradami za granicą mogą
stanowić podstawę zapisu w księgach rachunkowych?
Do ksiąg rachunkowych okresu sprawozdawczego należy wprowadzić, w postaci
zapisu, każde zdarzenie, które nastąpiło w tym okresie sprawozdawczym – art. 20
ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. nr 76,
poz. 694 ze zm.).
Kierownik jednostki w dokumentacji opisującej przyjęte zasady (politykę) rachun-
kowości lub w wydanej wewnętrznej instrukcji obiegu dokumentów powinien określić,
jakie dowody mogą być podstawą zapisów w księgach rachunkowych.
Podstawą zapisów w księgach rachunkowych są dowody księgowe stwierdzające
dokonanie operacji gospodarczej (art. 20 ust. 2 ww. ustawy).
By dowód księgowy stanowił podstawę ujęcia w księgach rachunkowych, zgodnie
z art. 21 ust. 1 ustawy powinien zawierać co najmniej:
- określenie rodzaju dowodu i jego numeru identyfikacyjnego,
- określenie stron (nazwy, adresy) dokonujących operacji gospodarczej,
- opis operacji oraz jej wartość, jeżeli to możliwe, określoną także w jednostkach
naturalnych,
- datę dokonania operacji, a gdy dowód został sporządzony pod inną datą – także
datę sporządzenia dowodu,
- podpisy wystawcy dowodu oraz osoby, której wydano lub od której przyjęto
składniki aktywów,
- stwierdzenie sprawdzenia i zakwalifikowania dowodu, ujęcie w księgach ra-
chunkowych przez wskazanie miesiąca oraz sposobu ujęcia dowodu w księgach
rachunkowych (dekretacja), podpis osoby odpowiedzialnej za te wskazania.
Paragony za zakup paliwa i przejazdy autostradą za granicą, o ile spełniają ww. wa-
runki, mogą stanowić podstawę wpisu do ksiąg rachunkowych.
Dowody księgowe opiewające na waluty obce powinny zawierać przeliczenie ich
wartości na walutę polską według kursu obowiązującego w dniu przeprowadzenia
operacji gospodarczej. Wynik przeliczenia zamieszcza się bezpośrednio na dowodzie,
chyba że system przetwarzania danych zapewnia automatyczne przeliczenie walut ob-
cych na walutę polską, a wykonanie tego przeliczenia potwierdza odpowiedni wydruk
(art. 21 ust. 3 ustawy o rachunkowości).
W celu niedopuszczenia do zaksięgowania dokumentu zawierającego wady, wszyst-
kie dowody księgowe przed wprowadzeniem do ksiąg rachunkowych powinny być
sprawdzane pod względem formalno-rachunkowym oraz merytorycznym.
A.B.