materia³ pobrano ze strony:
www.sqlmedia.pl
multimedialna platforma edukacyjna
www.sqlmedia.pl
(Wpisuje zdaj¹cy przed rozpoczêciem pracy)
PESEL ZDAJ¥CEGO
Miejsce na
naklejkê
z kodem
(Wpisuje zdaj¹cy przed
rozpoczêciem pracy)
KOD ZDAJ¥CEGO
EGZAMIN MATURALNY
Z BIOLOGII
Instrukcja dla zdaj¹cego:
1. Proszê sprawdziæ, czy arkusz egzaminacyjny zawiera wszystkie strony
Ewentualny brak nale¿y zg³osiæ przewodnicz¹cemu zespo³u
nadzoruj¹cego egzamin.
2.
Obok ka¿dego zadania podana jest maksymalna liczba
punktów, któr¹ mo¿na uzyskaæ za jego poprawne rozwi¹zanie.
3.
Nale¿y pisaæ czytelnie, tylko w kolorze niebieskim lub czarnym.
4.
B³êdne zapisy nale¿y wyraŸnie przekreœliæ. Nie wolno u¿ywaæ
korektora.
5.
W karcie odpowiedzi zamaluj ca³kowicie kratkê z liter¹
oznaczaj¹c¹ odpowiedz, np. . Jeœli siê pomylisz b³êdne
zaznaczenie obwiedŸ kó³kiem i zamaluj inn¹ odpowiedŸ.
¯yczymy powodzenia!
materia³ pobrano ze strony:
www.sqlmedia.pl
multimedialna platforma edukacyjna
www.sqlmedia.pl
POZIOM ROZSZERZONY
dysleksja
ROZWI¥ZANIA I ODPOWIEDZI
1
PRZYKŁADOWE ODPOWIEDZI DO ARKUSZA MATURALNEGO
Z BIOLOGII –POZIOM ROZSZERZONYODPOWIEDZI
Zadanie 1
1 – D; mĊĪczyĨni chorują, a kobiety są nosicielkami – choroba warunkowana przez allel
recesywny, związana z płcią.
2 – C; chorują i mĊĪczyĨni i kobiety, obie płcie mogą byü nosicielami – choroba warunkowa
przez allel recesyny, autosomalna.
3 – A; chorują i mĊĪczyĨni i kobiety, nie ma nosicieli – choroba warunkowa
przez allel dominujący, autosomalna.
Zadanie 2
Poziom wody w próbówce obniĪa siĊ, poniewaĪ droĪdĪe oddychają i w probówce zbiera siĊ
CO
2
, który wypycha z niej wodĊ.
Hipoteza: W optymalnych warunkach Īycia droĪdĪe oddychają. / W czasie oddychania
droĪdĪe wytwarzają CO
2.
Problem badawczy: Czy w czasie oddychania droĪdĪe wytwarzają CO
2
?
Zadanie 3
a)
genotyp rodziców: ttPP i TTpp
b)
stosunek fenotypów w pokoleniu F
2
: 9:3:3:1 (II prawo Mendla).
Zadanie 4
a)
1 – G
1
; C - W tej fazie iloĞü DNA jest na poziomie 2c.
2 – S; A - W tej fazie zachodzi replikacja DNA.
3
– G
2
; B - W tej fazie iloĞü DNA jest podwojona.
b)
G
o
to faza pomiĊdzy podziałami, kiedy komórki rosną i róĪnicują siĊ.
Zadanie 5
Zadanie 6
Ryby planktonoĪerne Īywią siĊ planktonem zawierającym niewielkie iloĞci DDT (5,3 ppm),
natomiast ptak ryboĪerny je ryby, w których ciele skumulowały siĊ juĪ duĪe iloĞci DDT.
Zakaz stosowania DDT był słuszny, poniewaĪ Ğrodek ten kumuluje siĊ w łaĔcuchu
pokarmowym i zwłaszcza w jego ostatnich ogniwach moĪe powodowaü nieodwracalne
szkody.
2
Zadanie 7
Osoba z chorobą wrzodową powinna jeĞü pokarmy zawierające mało białka (unikaü duĪych
iloĞci nabiału, miĊsa) oraz jeĞü produkty bogate w wapĔ i błonnik (uzupełniaü wapĔ innymi
produktami niĪ mleczne).
Zadanie 8
a)
OmoczniĊ oznaczono numerem 2.
Funkcje omoczni: zbieranie zbĊdnych produktów przemiany materii zarodka, oddechowa.
b)
U ssaków łoĪyskowych omocznia zanika wraz z rozwojem płodu poniewaĪ jej funkcjĊ
przejmuje łoĪysko, natomiast u ptaków i gadów pełni je aĪ do wyklucia siĊ z jaja.
Zadanie 9
Komórka jajowa +
plemnik
zapłodnienie
zygota
bruzdkowanie
blastocysta
gastrulacja
gastrula
organogeneza
zarodek
wzrost
płód
poród
noworodek
Zadanie 10
Tkanka
Drewno
Łyko
rodzaj komórek
martwe komórki
Ī
ywe komórki
budowa komórek
WystĊpują dwa rodzaje.
U paprotników
i nagonasiennych
cewki,
a u okrytonasiennych
naczynia
WystĊpują dwa rodzaje.
U paprotników
i nagonasiennych
cewki z polami sitowymi,
a u okrytonasiennych
rurki sitowe i komórki
przyrórkowe
funkcja
transport
wody i soli mineralnych
transport
asymilatów
kierunek przewodzenia
od korzenia do liĞci
od liĞci do korzenia
Zadanie 11
a)
zauwaĪył, Īe gdy zapada zmierzch, widzi coraz gorzej - A.
b)
szybko siĊ mĊczy, ma czĊsto bolesne kurcze miĊĞni, szczególnie podudzia - E.
c)
coraz czĊĞciej siĊ przeziĊbia, a podczas mycia zĊbów krwawią mu dziąsła - C.
d)
ma czĊste krwotoki z nosa, a drobne skaleczenia długo krwawią – K.
Zadanie 12
Hipoteza 1: Pepsyna aktywuje siĊ w Ğrodowisku kwaĞnym.
Hipoteza 2: Optymalna temperatura aktywnoĞci pepsyny wynosi 36 – 37
o
C.
Zadanie 13
Gatunek Minimum termiczne
[
o
C]
Optimum termiczne
[
o
C]
Maksimum termiczne
[
o
C]
I
3
4,5
8
II
3
8
14,5
II
7
9,5
10,5
3
Zadanie 14
W głĊbszych warstwach naskórka produkowana jest witamina D
3
pod wpływem Ğwiatła
słonecznego. Ciemna barwa skóry nie pozwala dotrzeü Ğwiatłu do głĊbszych partii naskórka,
co przy niewielkim nasłonecznieniu moĪe spowodowaü awitaminozĊ. Kolor skóry jest
wypadkową tych dwóch czynników.
Zadanie 15
a)
czynniki endogenne: budowa anatomiczna organu fotosyntetycznego, budowa
aparatów szparkowych, zawartoĞü barwników fotosyntetycznych oraz układ i ruchy
chloroplastów.
b)
Zadanie 16
ZmiennoĞü Ğrodowiskowa.
Niedziedziczna, gdyĪ zaleĪy od warunków Ğrodowiska w jakim Īyje dany osobnik, nie jest
natomiast zapisana w genach.
Zadanie 17
A.
Prawda
B. Fałsz
C. Fałsz.
D. Prawda.
Zadanie 18
a)
1 - CO
2
2 - glukoza
3 – CO
2
4 - H
2
O
5 – H
2
O
b) Procesem katabolicznym jest oddychanie komórkowe zachodzące w mitochondriom,
poniewaĪ produktem tego procesu są związki wysokoenergetyczne - ATP (energia).
Zadanie 19
a)
Tlen transportowany jest przez erytrocyty, w których zawarta jest hemoglobina. WiąĪe
siĊ ona nietrwale z tlenem tworząc oksyhemoglobinĊ (w płucach), a w taknkach
oddaje tlen.
Dwutlenek wĊgla transportowany jest przez osocze krwi, a w niewielkim procencie
przez erytrocyty.
b)
Antyhydraza wĊglanowa w erytrocytach wiąĪe CO
2
z wodą i tworzy kwas wĊglowy,
co powoduje obniĪenie pH krwi. W zaleĪnoĞci od zapotrzebowania erytrocyty mogą
wiązaü róĪne iloĞci CO
2.
Proces ten pozwala na utrzymanie stałego pH krwi.
4
Zadanie 20
1
Układ nerwowy rozproszony (siateczkowaty)
stułbia
2
Układ nerwowy drabinowy
wypławek
3
Układ nerwowy pasowy
dĪdĪownica
4
Układ nerwowy łaĔcuszkowy
rak
Zadanie 21
a)
W czasie wdechu zwiĊksza siĊ objĊtoĞü klatki piersiowej czego efektem jest
spadek ciĞnienia powietrza w płucach.
b)
Powietrze napływa do płuc dziĊki podciĞnieniu jakie siĊ w nich tworzy. (tak jak w
strzykawce)