Politechnika Śląska w Gliwicach
Wydział:
Mechaniczny Technologiczny
Kierunek:
Mechanika i Budowa Maszyn
Semestr:
7
Grupa:
3
O c h r o n a W ł a s n o
O c h r o n a W ł a s n o
O c h r o n a W ł a s n o
O c h r o n a W ł a s n o ś c i I n t e l e k t u a l n e j ,
c i I n t e l e k t u a l n e j ,
c i I n t e l e k t u a l n e j ,
c i I n t e l e k t u a l n e j ,
B e z p i e c z e
B e z p i e c z e
B e z p i e c z e
B e z p i e c z e ńs t w o P r a c y i E r g o n o m i a
s t w o P r a c y i E r g o n o m i a
s t w o P r a c y i E r g o n o m i a
s t w o P r a c y i E r g o n o m i a
Temat referatu:
„E rgon om ia stanow iska kom pu terow ego”
Wykonał :
Wagner Marcin
OWIBPIE – „Ergonomia stanowiska komputerowego”
Opracował: Marcin Wagner
Strona 2 z 10
Spis tre
ś
ci:
1. WST
Ę
P
3
2. Ergonomia stanowiska komputerowego
5
2.1. Naturalna pozycja
5
2.2. Wszystko w zasięgu ręki
6
2.3. Ochrona oczu
7
2.4. Ochrona nadgarstków
7
3. PRAWO
8
4. PODSUMOWANIE
10
5. LITERATURA
10
OWIBPIE – „Ergonomia stanowiska komputerowego”
Opracował: Marcin Wagner
Strona 3 z 10
1. Wst
ę
p
Aby móc w pełni wykorzystać ergonomiczne zamierzenia projektantów mebli, należy
poznać zasady ergonomii, wiedzieć więcej o tym, co zdaniem specjalistów lubią nasze
kręgosłupy i stawy, skoro musimy spędzać wiele godzin w biurze.
Zacznijmy przygodę z ergonomią od naszej postawy. Stanowisko pracy musi być
uniwersalne, ponieważ wykonujemy przy nim wiele zadań: odbieramy telefony, sporządzamy
notatki, korzystamy z komputera, kopiarki, skanera, przyjmujemy interesantów, wspinamy się
i schylamy, aby wydobyć z szuflad i półek odpowiednie dokumenty. I oczywiście większość
czasu pracy spędzamy na siedząco.
Właśnie, przez większą część swojego zawodowego życia siedzimy! Niestety, aż 67
proc. wszystkich zatrudnionych siedzi w sposób niewłaściwy – bez kontaktu z tylnym
oparciem, na przedniej krawędzi krzesła, z nogami podwiniętymi lub bez możliwości
wygodnego podparcia stóp. Niewłaściwa, wymuszona pozycja siedząca oraz niewłaściwe
wyposażenie biura poprzez długotrwałe oddziaływanie na nasz organizm powoli, ale
systematycznie prowadzi do degradacji zdrowia. Do najczęstszych konsekwencji
zdrowotnych, zgodnie z wynikami niedawnych badań Ergotest, należą bóle pleców i karku
(89% pracowników), a w konsekwencji zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, drętwienie i
mrowienie nóg (47%) oraz opuchnięcia nóg (45%).
Obciążenie statyczne, czyli długotrwałe napięcie pewnych grup mięśni jest bardzo
niekorzystne dla organizmu. Powstaje ono przy pracy bez zmiany pozycji, a dotyczyć może
mięśni pleców, barków, rąk czy nóg, dlatego koniecznie należy zadbać o zmianę pozycji. Jeśli
dużo czasu spędzamy przy telefonie lub komputerze, warto zadbać, aby było to siedzenie
dynamiczne, od czasu do czasu trzeba też wstać, przejść energicznie kilka kroków,
wyprostować plecy, ramiona, wspiąć się na palce i opaść na pięty, rozluźnić mięśnie karku i
szyi. Kto pracuje w recepcji i głównie stoi, również potrzebuje częstych zmian: przenoszenie
ciężaru ciała z jednej nogi na drugą, naprzemienne napinanie mięśni pośladków i brzucha,
stawanie na przemian na piętach i na palcach, drobne kroczki w przód i w tył, na boki i
przysiadanie w wolnych chwilach.
Warto pamiętać o kilku zasadach, które okażą się pomocne przy wybieraniu
właściwego krzesła i dopasowaniu biurka. Często wystarczy niosąca pozytywne skutki
regulacja wysokości czy proporcji, dodanie podnóżka pod stopy lub położenie twardej
poduszki na krzesło, jeśli nie ma ono regulacji. Stopy powinny spoczywać na podłodze lub
podnóżku, najlepiej z ruchomym blatem, którego część, na której oparte są stopy, jest
OWIBPIE – „Ergonomia stanowiska komputerowego”
Opracował: Marcin Wagner
Strona 4 z 10
swobodnie odchylana. Prawidłowo ułożone stopy powinny tworzyć kąt prosty (90°) z
podudziem, czyli kośćmi, stanowiącymi konstrukcję łydki. Z kolei łydka ma tworzyć kąt
prosty z udem, mierzony przy kolanie. Ustawieniu prawidłowych parametrów może pomóc
regulacja siedziska. Plecy proste, lekko podparte. Głowa – mierząc pionowo – na linii bioder,
gdyż zbytnie odchylenie głowy do tyłu świadczyć może o nieprawidłowym ustawieniu
oparcia i prowadzić do problemów z kręgosłupem w dolnym jego odcinku zaś długotrwałe,
nadmierne pochylenie głowy (gdy monitor jest zbyt nisko) – nawet do trwałych, bolesnych
zwyrodnień w górnym odcinku kręgosłupa.
Odcinek od barku do łokcia (ramię) powinien być równoległy do kręgosłupa i podudzi; zaś od
łokcia do dłoni (przedramię) – pod kątem prostym, w taki sposób, aby dłonie spoczywały
płasko na biurku lub na klawiaturze. Mówiąc inaczej, linia głowy, pleców, ud i podudzi
powinna przypominać schematycznie narysowaną cyfrę cztery (wszystkie kąty koniecznie
proste, 90°), z tym, że stopy i przedramiona mają być równoległe do linii uda. Mówimy,
oczywiście, o postawie wyjściowej, modyfikowanej elastycznie podczas wykonywania
codziennych zadań. Ważnym elementem jest zapewnienie podparcia nadgarstkom.
Niewłaściwe podparcie pleców lub jego brak nadmiernie obciąża mięśnie grzbietu.
Odchylenie tułowia do tyłu, w przypadku źle ustawionego oparcia, może doprowadzić do
degeneracji chrząstek międzykręgowych w lędźwiowym odcinku kręgosłupa. Zbytnie
pochylenie do przodu obciąża zaś i degeneruje barki i stawy ramienne, może powodować
napięcia mięśni karku i szyi, powodując znacznie gorsze ukrwienie mózgu, a co za tym idzie
– niedotlenienie, problemy z koncentracją, uczucie zmęczenia i napięcia. Gdy krzesło, na
którym siedzimy, jest zbyt wysokie, nasza postawa niekorzystnie wpływa na kolana, krążenie,
może powodować drętwienie nóg. Gdy krzesło jest zbyt niskie, nieprawidłowe ułożenie nóg,
bioder i całego kręgosłupa upośledza odcinek lędźwiowy i powoduje bolesne dolegliwości
barków i odcinka szyjnego.
OWIBPIE – „Ergonomia stanowiska komputerowego”
Opracował: Marcin Wagner
Strona 5 z 10
2. Ergonomia stanowiska komputerowego
2.1. Naturalna pozycja
Pozycja jaką przybieramy podczas pracy przy komputerze powinna być możliwie
swobodna i naturalna. Stopy płasko położone na podłodze, plecy proste, pewnie oparte na
oparciu krzesła, przedramiona wsparte na podłokietnikach, nadgarstki oparte na pulpicie,
głowa trzymana prosto. Dla utrzymania takiej postawy kluczowe jest odpowiednie
dopasowanie mebli. W ergonomii istnieją specjalne normy określające właściwe, bezpieczne
wymiary mebli biurowych:
•
Blat pod klawiaturą powinien znajdować się na wysokości ok. 60 - 75 cm
•
Blat pod monitor powinien być umieszczony na wysokości 70 - 90 cm, przy czym
różnica miedzy blatem klawiatury i monitora nie powinna być mniejsza niż 10 cm
•
Siedzisko krzesła powinno znajdować się na wysokości ok. 45 cm (+/- 5 cm)
•
Stały kąt oparcia krzesła powinien wynosić ok. 10 stopni odchylenia w tył od pionu, a
jego zakres regulacji: 5 stopni do przodu i 30 do tyłu.
Rys. 1 – Optymalne ułożenie elementów stanowiska komputerowego
Wysokość blatu pod monitor, blatu pod klawiaturę oraz wysokość siedziska powinny
być tak skonfigurowane, by pozwalały obserwację monitora pod kontem 20 - 50 stopni oraz
zachowanie przynajmniej kąta prostego między ramieniem a przedramieniem podczas pisania
na klawiaturze. Taka konfiguracja uchroni nas przed przyjmowaniem nienaturalnych,
wymuszonych pozycji, minimalizuje obciążenie układu mięśniowo - szkieletowego oraz
OWIBPIE – „Ergonomia stanowiska komputerowego”
Opracował: Marcin Wagner
Strona 6 z 10
ogranicza mikro urazy związane z wykonywaniem tych samych, powtarzalnych ruchów
(powstających przy pracy myszką i pisaniu na klawiaturze).
Co jednak zrobić jeśli nasze meble nie spełniają norm ergonomicznych i nijak nie
pozwalają na przyjęcie bezpiecznej pozycji? Pomóc nam mogą różne przydatne akcesoria,
pozwalające modyfikować wysokość poszczególnych elementów stanowiska.
Specjalne podstawy i wysięgniki pod monitory, (umożliwiające regulowanie ich
wysokości i kąta obserwacji), przenośne szuflady na klawiaturę, (pozwalające na
ergonomiczne ułożenie ramion przy pisaniu), podnóżki (umożliwiające prawidłowe, płaskie
oparcie stóp).
2.2. Wszystko w zasi
ę
gu r
ę
ki
Druga zasada bezpiecznego stanowiska pracy to zasada dostępności. Choć na co dzień
nie zdajemy sobie z tego sprawy, konieczność wychylania się ze stanowiska i przybierania
wymuszonych pozycji stanowi duże obciążenie dla układu szkieletowo mięśniowego.
Szczególnie, jeśli te same ruchy (np. sięganie do drukarki lub schylanie się do napędu CD) są
często powtarzane. Sprzęt, z którego korzystamy (drukarka, telefon, nagrywarka, płyty CD)
powinien znajdować się w zasięgu ramion, tak, by nie było konieczności podnoszenia rąk
powyżej barków. Tak naprawdę mało które biurko na to pozwala.
Dlatego często przydatne okazują się różnorakie podstawki i wysięgniki. Pozwalające
umieścić sprzęt tak, by był dostępny na wyciagnięcie reki, a za razem nie zajmował całej
powierzchni blatu. Jeśli w swojej pracy korzystamy często z materiałów drukowanych -
powinniśmy stosować specjalne sortery na dokumenty. Prostym, a bardzo przydatnym
gadżetem jest uchwyt na dokumenty. Przyczepiany do monitora lub wolnostojący pozwala
przepisywać tekst bez potrzeby ciągłego skręcania szyi. Wszystko to umożliwia wyzyskanie
dodatkowej przestrzeni do pracy i utrzymanie porządku.
OWIBPIE – „Ergonomia stanowiska komputerowego”
Opracował: Marcin Wagner
Strona 7 z 10
2.3. Ochrona oczu
Na subiektywne dolegliwości związane ze zmęczeniem oczu na skutek pracy przy
komputerze skarży się aż 90% kobiet i 80% mężczyzn. Rozmywanie się obrazu, zły kontrast
widzenia, podwójne widzenie, uczucie pieczenia, kłucia, ucisku, łzawienie oczu,
zaczerwienienie spojówek - te wszystkie dolegliwości można przynajmniej częściowo
wyeliminować przy odpowiednim ustawieniu monitora i oświetlenia.
Monitory ciekłokrystaliczne (LCD) stają się powoli standardem. W przeciwieństwie
do tradycyjnych monitorów nie emitują szkodliwego promieniowania, nie powodują też
dolegliwości związanych z częstotliwością odświeżania ekranu. Jeśli posiadamy tradycyjny
monitor, wówczas warto pomyśleć o filtrze ograniczającym promieniowanie.
Bez względu na rodzaj posiadanego monitora powinien on być tak ustawiony, by
umożliwiał obserwację z odległości 40 - 75 cm, pod kątem 20 - 50 stopni poniżej linii
wzroku. Ważne jest aby płaszczyzna ekranu była równoległa do twarzy. Ustawienie monitora
powinno też wyeliminować odblask. Warto o tym pomyśleć już na etapie ustawiania biurka
względem okna.
2.4. Ochrona nadgarstków
Urazy nadgarstków są najbardziej specyficzne dla użytkowników komputerów. Tak
jak niegdyś "łokieć tenisisty", tak dziś swoistą karierę robi schorzenie zwane "zespołem cieśni
nadgarstka". W następstwie nieprawidłowego ułożenia rąk podczas korzystania z klawiatury
(przeguby uniesione ku górze) w najwęższym miejscu przeguby dłoni, tzw. kanale nadgarstka
nerwy są zbyt mocno ściśnięte. Powoduje to nadwrażliwość, drętwienie, mrowienie oraz ból
kciuka i trzech kolejnych palców oraz całych dłoni i nadgarstków. Ale i przed tym można się
zabezpieczyć. Przede wszystkim przez zapewnienie odpowiedniego podparcia nadgarstkom.
Między klawiaturą a krawędzią stołu powinno być przynajmniej 10 cm wolnego miejsca na
swobodne ułożenie dłoni.
OWIBPIE – „Ergonomia stanowiska komputerowego”
Opracował: Marcin Wagner
Strona 8 z 10
3. Prawo
Prawidłowa organizacja i wyposażenie stanowiska pracy jest obowiązkiem
pracodawcy, wynikającym z następujących rozporządzeń:
•
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 w
sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. 2003 nr 169 poz.
1650)
•
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 w sprawie
bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory
ekranowe. (Dz. U. 1998 nr 148 poz. 973).
Pracodawca zobowiązany jest do oceny i dokumentacji ryzyka związanego z
wykonywaniem określonej pracy oraz stosowania odpowiednich środków profilaktycznych.
Powinien tak zorganizować pracę i stanowisko pracy swoich pracowników, aby zabezpieczyć
ich przed czynnikami i uciążliwościami szkodliwymi ich dla zdrowia - głównie przez
stosowanie odpowiednich technologii, urządzeń i materiałów.
Stanowiska pracy powinny być urządzone stosownie do rodzaju wykonywanych na
nich czynności oraz psychofizycznych właściwości pracowników, zapewniając swobodę
ruchu wystarczającą do wykonywania pracy w sposób bezpieczny i higieniczny, z
uwzględnieniem wymagań ergonomii.
Ka
ż
demu pracownikowi pracodawca zobowi
ą
zany jest zapewni
ć
:
•
co najmniej 13 m
3
wolnej objętości pomieszczenia
•
co najmniej 2 m
2
wolnej powierzchni podłogi (niezajętej przez urządzenia techniczne,
sprzęt itp.)
•
ś
wiatło dzienne i dodatkowe oświetlenie elektryczne o odpowiednich parametrach.
•
w pomieszczeniach biurowych temperatura nie może spadać poniżej 18 stopni
Celsjusza
Obowiązki pracodawcy w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa pracy na
stanowiskach komputerowych szczegółowo reguluje Rozporządzenie Ministra Pracy i
Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na
stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe. (Dz. U. 1998 nr 148 poz. 973).
OWIBPIE – „Ergonomia stanowiska komputerowego”
Opracował: Marcin Wagner
Strona 9 z 10
Szczegółowo opisuje obowiązki pracodawcy i wymagania wobec stanowisk komputerowych,
jakie wyznacza bezpieczeństwo i ergonomia.
Pracodawca zobowiązany jest do wszechstronnej oceny warunków pracy oraz
eliminacji wykrytych zagrożeń i uciążliwości. W szczególności chodzi tu o:
•
nieprawidłowe rozmieszczenie elementów wyposażenia,
•
obciążenie wzroku,
•
obciążenie układu mięśniowo szkieletowego,
•
nieodpowiednie oświetlenie,
•
obciążenia psychiczne związane z organizacja pracy.
Pracodawca ma też obowiązek umożliwić pracownikom łączenie pracy przy
komputerze z pracą nie obciążającą wzroku i wykonywaną w innej pozycji. Limit nie
przerywanej pracy przy komputerze wynosi 60 minut. Po każdej godzinie pracownik ma
prawo do 5 minutowej przerwy wliczanej do czasu pracy.
Jeśli wyniki badań okulistycznych wykażą taką potrzebą, pracodawca musi zapewnić
pracownikowi odpowiednie okulary do pracy przy monitorze.
OWIBPIE – „Ergonomia stanowiska komputerowego”
Opracował: Marcin Wagner
Strona 10 z 10
4. Podsumowanie
Wbrew opinii, iż praca przy komputerze należy do najlżejszych, przesiadywanie w tej
samej pozycji przez kilka godzin dziennie wiąże się z dużym ryzykiem dla zdrowia. Ryzyko
to można ograniczyć przez odpowiedni dobór sprzętu i organizacją stanowiska
komputerowego.
Zaburzenia krążenia, ból pleców, zwyrodnienia układu szkieletowo - mięśniowego,
podrażnienia oczu, zaburzenia wzroku, ból i zawroty głowy, zespół cieśni nadgarstka. Wbrew
pozorom to nie jest wypis z karty choroby górnika przodkowego z 25 letnim stażem. To tylko
niektóre z dolegliwości, jakie powoduje... użytkowanie komputera.
Osoba pracująca przy komputerze eksploatuje to samo stanowisko przeciętnie przez
80 000 godzin (8 lat!). Warto więc zadbać, by było ono zorganizowane w sposób jak najmniej
narażający nasze zdrowie.
Jak to zrobić? To proste. Wystarczy przestrzegać podstawowych zasad ergonomii.
5. Literatura
•
http://samorzad.infor.pl/sektor/organizacja/pracownicy/artykuly/388374,ergonomia_bi
urze_to_warunek_efektywnej_pracy.html
•
http://www.praca.egospodarka.pl/13972,Ergonomia-stanowiska-
komputerowego,1,46,1.html
•
http://www.jotbe.wroc.pl/html/pomoc/ergonomia.htm