Historia powszechna XXw do 1945r – ćwiczenia.

Warunki zaliczenia:

–

jedna nieobecność

–

aktywność na zajęciach

–

przygotowanie pracy pisemnej → tematy do 27.10., oddanie do 10.01.2012r.

–

test faktograficzny na ostatnich zajęciach, zaliczenie przy 2/3 poprawnych odpowiedzi

5.10.2011r.

Rewolucja rosyjska i rewolucja bolszewicka.

Wojna domowa i obca interwencja.

–

Nastroje antycarskie doprowadziły do upadku caratu w marcu 1917r.

–

Eserowcy   (partia   rewolucyjna,   klasowa,   twierdząca,   że   to   chłopi   powinni   o   wszystkim 

decydować) i mienszewicy.

–

Po przewrocie bolszewickim (rewolucja październikowa) Lenin utworzył Radę Komisarzy 

Ludowych, która była odpowiednikiem rządu.

–

Na zjeździe Rad wydano dwa dekrety „O pokoju” oraz „O ziemi”.

–

Eserowcy wystąpili z Rady Komisarzy Ludowych przez pokój brzeski. Byli to eserowcy 

lewicowi, środowisko bolszewikom najbliższe.

–

Bolszewicy w wyborach zdobyli spore poparcie, ale mimo to zostali drugą siłą w rządzie.

–

Pierwszym   momentem   przedstawiającym   dążenia   bolszewików   do   zmonopolizowania 

władzy było rozpędzenie Konstytuanty.

–

Powołano Czeka – Komisję Do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem, w skrócie – była to 

tajna policja.

–

Z obiegu coraz bardziej eliminowano wszelkie gazety niebolszewickie.

–

Duża   część   społeczeństwa   rosyjskiego   była   analfabetami,   zatem   dotarcie   do   niej 

umożliwiały tylko przemówienia i bezpośrednie spotkania.

–

Korpus Czechosłowacki liczył około 50 tys. ludzi.

–

Rosja miała najgorszą infrastrukturę drogową i kolejową w całej Europie.

–

Powstanie generałów (i admirała) przeciwko bolszewikom. Należeli do obozu „białych”.

–

W kwietniu 1919r miała miejsce ofensywa wojsk Kołczaka, później pozostałe dwa ośrodki; 

były to działania bardzo nieskoordynowane.

–

W Moskwie koncentrował się cały transport kolejowy. 80% linii kolejowych prowadziło do 

Moskwy.

–

Ogromną rolę odgrywały również szlaki żeglugowe.

–

Trocki   zbudował   Robotniczo   –   Chłopską   Armię   Czerwoną.   Trzeba   było   wprowadzić 

powszechny pobór do wojska.

–

W armii było 5 milionów uzbrojonych ludzi, taką mobilizację przeprowadzili bolszewicy.

–

Dowództwo było kolegialne (?)

–

Przy   rekrutacji   Komisarzy   Wojskowych   pojawiła   się   kwestia   zakładników,   tak   wobec 

komisarzy jak i ludności cywilnej. Pojawiła się przy tym odpowiedzialność zbiorowa.

12.10.2011

Konferencja   paryska   nie   rozwiązała   wielu   problemów   związanych   z   zakończeniem 

pierwszej   wojny   światowej,   w   sposób   jakiego   życzyłyby   sobie   Stany   Zjednoczone.   W 

szczególności postanowienia konferencji umacniające wpływy japońskie na terytorium Chin oraz 

przyznanie Japonii szeregu wysp i archipelagów na Pacyfiku ograniczały możliwości polityczne 

USA  na   Dalekim   Wschodzie.   Była   to   jedna   z   przyczyn,   dla   których   senat   amerykański   nie 

ratyfikował traktatu wersalskiego. Z tego też względu dyplomacja amerykańska zażądała ponownej 

konferencji   międzynarodowej,   która   rozpatrzyłaby   szereg   problemów   dotyczących   Dalekiego 

Wschodu i stworzyła zaporę dla wzrostu ekspansji japońskiej w tym rejonie.

Zwołane do Waszyngtonu spotkanie przedstawicieli dziewięciu państw, odbywające się od 

listopada 1921 do lutego 1922r poświęcone było więc sytuacji na Dalekim Wschodzie i w rejonie 

Pacyfiku   oraz   zbrojeniom   morskim.  W  konferencji   tej   udział   wzięli   –   obok   delegacji   Stanów 

Zjednoczonych, która występowała w roli inicjatora i gospodarza, przedstawiciele Belgii, Chin, 

Francji, Holandii, Japonii, Portugalii, Wielkiej Brytanii i Włoch.

Podobnie   jak   i   w   obradach   konferencji   paryskiej,   także   tutaj   nie   brali   udziału 

przedstawiciele   Rosji,   ponieważ   rząd   rosyjski   nie   był   uznawany  za   legalny  przez   uczestników 

konferencji.

Podstawowymi   problemami   poruszanymi   podczas   tej   konferencji   były:   spór   pomiędzy 

Japonią a USA i państwami europejskimi, dotyczący polityki mocarstw wobec Chin oraz różnice 

zdań między największymi krajami co do parytetu tonażu flot wojennych.

Najwcześniej,   bo   13   grudnia   1921,   USA,   Wielka   Brytania,   Japonia   i   Francja   osiągnęły 

porozumienie w mniej istotnej kwestii wspólnej obrony wysp posiadanych przez te państwa na 

Pacyfiku (dziesięcioletni układ w tej sprawie wszedł w życie 10 sierpnia 1923). Dwa znacznie 

ważniejsze układy negocjowano przez kolejne dwa miesiące i ostatecznie zawarto 6 lutego 1922 

roku. Pierwszy z nich, podpisany przez wszystkie dziewięć państw, dotyczył Chin. Sygnatariusze 

deklarowali w nim wolę utrzymania suwerenności i nienaruszalności terytorialnej tego państwa 

oraz podkreślali utrzymanie lansowanej przez Stany Zjednoczone polityki otwartych drzwi – czyli 

prawa do swobodnej  i  równej  dla  wszystkich  penetracji  ekonomicznej  tego państwa. Przyjęcie 

porozumienia w tym kształcie było porażką Japonii, która zmuszona była oddać Chinom, zagarnięte 

w czasie pierwszej wojny światowej, byłą kolonię niemiecką Kiau - czau oraz zrezygnować z 

planowanego pozyskania Szantungu.

Dzięki   uchwałom   konferencji   waszyngtońskiej   Stany   Zjednoczone   otrzymały   dogodną 

pozycję do penetracji gospodarczej i politycznej na Daleki Wschodzie. Mimo sprzeciwów ze strony 

Wielkiej Brytanii i Francji, odnośnie ograniczania strefy wpływów Japonii państwa te musiały 

ostatecznie uznać stanowisko amerykańskie. 

Drugi z układów podpisanych 6 lutego 1922 dotyczył zbrojeń morskich. Pięć najsilniejszych 

państw ustaliło w nim, między sobą, na okres 10 lat limit tonażu flot wojennych w następujących 

proporcjach: USA – 5, Wielka Brytania- 5, Japonia – 3, Francja - 1,75, Włochy – 1,75. Ograniczono 

też wyporność pancerników do 35 ton, zaś kaliber artylerii morskiej do 16 cali (406mm). Przyjęcie 

takich proporcji było sukcesem USA, które dorównały tonażem najsilniejszej dotąd na świecie 

artylerii angielskiej i symbolizowało to zmierzch imperium brytyjskiego. Nie znalazły jednak tutaj 

zaspokojenia aspiracje Japonii, która dążyła do posiadania marynarki wojennej porównywalnej z 

amerykańską i brytyjską.

Należy  nadmienić,   że   cztery  mocarstwa   Francja, Wielka   Brytania,   Stany  Zjednoczone   i 

Japonia podpisały traktat, który stwierdzał wzajemną ich odpowiedzialność za bezpieczeństwo Chin 

i strefy na Pacyfiku. Wyniki konferencji waszyngtońskiej wzbudziły w Japonii – która czuła się 

upokorzona – duże niezadowolenie i po 1926 roku, kiedy na tron cesarski wstąpił Hirohito, stały się 

jedną z przyczyn narastania w tym kraju nastrojów antyzachodnich i militarystycznych.

Podsumowując konferencja waszyngtońska była przedłużeniem systemu wersalskiego na obszary 

Dalekiego Wschodu i zakończyła ostatecznie proces kształtowania się układu sił w świecie po 

pierwszej wojnie światowej.

19.10.2011

Układ z Rapallo.

Rosja bolszewicka zawarła separatystyczny traktat z Niemcami. 

Rewolucja rosyjska od  samego początku miała charakter nie tyle rewolucji, ile zbrojnego 

przewrotu. Róża Luksemburg chciała, by Międzynarodówka Komunistyczna była niezależna od 

bolszewików. 

Cała działalność ruchów socjalistycznych powinna zostać poddana centralizacji z siedzibą w 

Moskwie.   Komuniści   którzy   chcieli   być   prawdziwymi   komunistami,   mieli   być   lojalni   wobec 

republik radzieckich i rewolucji oraz jej koncepcji.  

 

Idea kordonu sanitarnego.

Besarabia weszła w skład Rosji po wojnie rosyjsko – tureckiej w 1812r. I była pod jej 

panowaniem przez ok 100 lat.

9.11.2011

Chiny i Japonia w latach 20. XX wieku.

Po   pokoju   wersalskim   mocarstwa   europejskie   nie   chciały   rezygnować   z   wpływów   w 

chinach, a Japonia zaczęła należeć do największych, czołowych mocarstw świata. Japonia stała się 

podmiotem, a Chiny przedmiotem polityki.

Chiny w latach 20. były rozbite wewnętrzne i podzielone przez miejscowe kliki wojskowe. 

Mocarstwa europejskie dodatkowy popierały władców lokalnych / lordów wojskowych, Francja 

miała część na południu, Anglia kogoś innego etc. Chiny kontynentalne zmniejszyły się, były coraz 

większe nabytki państw europejskich a później Japonii (np. w czasie wojen opiumowych Chiny 

straciły sporo terytorium). Pierwszymi, którzy się zadomowili na terenie Chin byli Portugalczycy 

(był to jeszcze XVI, XVII wiek).

Władcy   lokalni   dążyli   do   powiększenia   swoich   terytoriów   i   opanowania   całych   Chin. 

Trwała zatem w Chinach wojna domowa. Na czoło w latach 20. wysunęła się Kuomintang, czyli 

gwardia narodowo – rewolucyjna. Podstawami jej programu było obalenie dynastii mandżurskiej, 

ustanowienie republiki i dobrobyt ludu, czyli równe prawa do ziemi. Liderem był Sum Jat sen. Siła 

ta wyrosła dzięki pomocy i współpracy ZSRR i Kuomintang. Zbliżyło ich to, że żadna z państw 

zachodnich nie chciało pomóc Kuomintangowi, a z drugiej strony swoje interesy w Chinach miał 

Związek Radziecki. Mocarstwa zachodnie nie udzieliły poparcia, bo w ich interesie było ciągłe 

osłabianie Chin, ponadto nie było pewności, czy Kuomintang zacznie faktycznie rządzić. Sytuacja 

dysproporcji sił między jednymi a resztą gubernatorów wojskowych była duża. Kuomintang dążył 

do wyrzucenia „białych diabłów”, chciano zrzucenia zależności od państw zachodnich i Japonii. 

Wszystko to składało się na to, że ZSRR miałby silnego sojusznika w największym państwie Azji, 

co później ułatwiłoby podporządkowanie sobie tego państwa w przyszłości. Co więcej, cała ta 

sytuacja podważała ład wersalski, chciano go zburzyć. Polityka radziecka była polityką bardzo 

podobną do chińskiej. Chiny były partnerem z którym porozumienie ma charakter rapalleński (tak 

jak było z Niemcami). Wspólnota interesów na niektórych polach jest analogiczna do tych, które 

zbliżyły Moskwę i Berlin. Mongolia aż do Jałty traktowana była przez państwa zachodnie jako 

część Chin. Z jednej strony bolszewicy wywieszali hasła antykolonializmu i internacjonalizmu, a z 

drugiej strony prowadzili politykę quasi kolonialną. Można tu zauważyć fakt istnienia kolei łączącą 

Rosję z jej azjatycką częścią (kolej wschodniochińska). Później zbudowano południową odnogę 

nazwaną koleją południowomandżurską. 

Współpraca radziecko – chińska pomogła Kuomintangowi zorganizowanie partii, dostarczył 

fachowców   wojskowych   którzy   towarzyszyli   przy   budowie   szkoły   wojskowej.   Mongolska 

republika   południowa   istniała   tylko   dzięki   wsparci   radzieckiemu.   Do   Chin   władze   radzieckie 

wysłały Borodina który stal się głównym doradcom w sprawach organizacyjnych i politycznych 

Sum Jat sena. Dzięki doradcom wojskowym powstała armia narodowo – rewolucyjna. Chciano 

zjednoczenia Chin i przejęcia władzy. Powstała zupełnie nowa siła wojskowa, która mogła wpływać 

na działania reszty lokalnych wodzów. Kuomintang zajął z czasem północne Chiny włącznie z 

Pekinem. 

Drugą fazą wojny domowej w Chinach była wojna Kuomintangu z komunistami chińskimi 

(a   początkowo   współpracowali).   Kiedy   doszło   do   wyzwolenia   Chin,   niektórzy   komuniści 

organizowali się spontanicznie w miastach i w pewnym momencie Kuomintang zaczął wyrzucać 

ich   i   zabijać   (Szanghaj   spłynął   krwią).   Czang   Kaj   Szek   był   jednym   z   pretendentów   do 

przywództwa,   jak   się   okazało,   zwyciężył.   Miał   siły  zbrojne,   co   było   ważne.  Aparat   doradców 

radzieckich zachował się lojalnie wobec Czang Kaj Szeka. Współpraca między Rosją a Nankinem 

zakończyła się w 1927 roku. 

U   boku   Kuomintangu   miejsce   Rosjan   zajęły   Niemcy,   ale   nigdy   nie   miały   podobnych 

aspiracji   jak   Rosjanie.   Niemcy   chcieli   dostępu   do   rynku   chińskiego.   Kuomintangowi   udzielili 

pomocy wojskowej w zamian za kwestie gospodarcze.

Japonia w latach 20 XX wieku uspokoiła swoją politykę i odżegnała się od ekspansji. Jej 

przyjęcie postanowień traktatu waszyngtońskiego zmniejszyła japońskie nakłady na armię. Japonia 

przejęła   niemieckie   kolonie   w   Azji   (na   Pacyfiku).   W   latach   20.   można   zauważyć   element 

„cywilizowania” sytuacji wewnętrznej w Japonii, osłabia się siłę sił zbrojnych na rzecz polityków 

cywilnych. O polityce japońskiej w znacznym stopniu decydowali cywile.

Japonia nie miała surowców. Załamanie gospodarcze w Japonii nastąpiło na początku lat 20. 

XX wieku. Rząd do tej pory udzielił tyle pomocy, że gospodarka dobrze funkcjonowała. Załamanie 

nastąpiło   w   '27   roku.   Rok   '29   był   pogłębieniem   problemów,   z   którymi   Japonia   już   wcześniej 

zaczęła się borykać. Element ekonomiczny przeorientował politykę japońską i podjęcie na nowo 

ekspansji na kontynencie. 

Incydent mandżurski. (wyjaśnić) Armia kwantujska została powołana dla obrony kolei i 

stacjonowała w strefie południowo – mandżurskiej. Miała zapewnić bezpieczeństwo tej kolei, którą 

kontrolowali Chińczycy. Wojskowi sami jednak podłożyli bombę pod tory, co było zamierzone 

przez Japończyków i miało wywołać konflikt. Armia kwantujska liczyła 10 tys. żołnierzy w 1931r. 

Przeciwko 300 tys., a i tak wygrała :) Chodziło o rozpętanie wojny by zwiększyć finansowanie, 

liczebność wojska, odnowić znaczenie polityczne, ochrona honoru Japonii.

Chińczycy   chcieli   uniezależnienia   Mandżurii   od   Japończyków.   Japończycy   jednak 

opanowali Mandżurię przy pomocy części chińskich żołnierzy, inaczej nie daliby rady (10tys. do 

300tys.).

Najbardziej ucierpieli na japońskiej agresji sowieci. Inwazja w Mandżurii miała wpływ na 

sytuację wewnętrzną w Japonii. Doprowadziła do wystąpienia Japonii z Ligi Narodów (1933r. Jako 

pierwsza   wystąpiła   z   tej   organizacji),   odsunęła   cywilów   od   władzy,   gospodarka   znów   została 

nastawiona bardziej w kierunku wojny – militaryzacja. Znów zaczęła się rozwijać.

16.11.2011

http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:ULDKyY1_71UJ:www.stalin.website.pl/stalin_-

_fakty_i_legendy.doc+j

%C3%B3zef+stalin&hl=pl&gl=pl&pid=bl&srcid=ADGEESi0SAIf2dvuympNGGPSyz3OZTE42g

X8nq5v3NhAP5ResyjmJQAh148C_-he3YRk5odLNCxclfV8skQKpKvwQVX-

fX6JmA2BZe2UKExiq9Akma7EpKxgUbpUIbCQVKsdeKbbaGOg&sig=AHIEtbRlcM1CqT_o_a

QDeadmcGjUnR57KQ

Rosja radziecka pod rządami Stalina.

Po śmierci Lenina w 1924 roku Stalin przejął władzę. Zadziałały dwa czynniki, od '21 roku 

w partii nie mogły istnieć frakcje dzięki czemu Stalin mógł eliminować przeciwników, a drugi to 

biurokratyzacja partii. Miało to wyeliminować inne siły lewicowe. Zakres działalności frakcyjnej 

odnosił się tylko do partii, a nie do innych partii lewicowych w ogóle. Posłużyło to do tego, że stała 

się partią centralnie sterowaną z góry. Zakaz działalności frakcyjnej nie miał służyć wygaszeniu 

rozmów, sporów wewnątrz partii. Te dyskusje miały trwać. Partia na zewnątrz miała występować 

jako   monolit.   Miało   to   służyć   temu   by   partia   wobec   całego   społeczeństwa   i   otoczenia 

międzynarodowego   występowała   jako   monolit,   gdyż   zdawano   sobie   sprawę   ze   rozlanie 

wewnętrznych sporów będzie tylko osłabiało bolszewików. Stalin był generalnym sekretarzem i 

członkiem politycznym biura, połączenie tych funkcji doprowadziło do umiejętnego wykorzystania 

ich   przez   Stalina,   wszelkie   informacje   przechodziły   przez   niego.   Najważniejszy  był   zjazd,   ale 

pomiędzy zjazdami nad partia czuwało biuro polityczne partii. Zjazd wyłaniał tę władzę, która 

zbierała się dla podjęcia ważniejszych decyzji między zjazdami – Komitet Centralny. W skład KC 

wchodziło 70 osób, a później więcej. KC zrzeszał działaczy terenowych. KC zbierał się co jakiś 

czas na tzw. Plenach, zaś decyzje trzeba było podejmować na bieżąco. Po to było Biuro Polityczne 

złożone z kilku, później kilkunastu osób. W BP był Trocki, do tego trójka sojuszników – Stalin, 

Kamieniew i Zinowiew... I jeszcze dwóch. Bolszewicy po przewrocie nazwali się Wszechrosyjską 

Komunistyczną Partią bolszewików.

Stalin był w mniejszości, ale posiadał poparcie nie w centralnym kierownictwie partii, ale w 

sieci lokalnej. Jego głównym konkurentem był Trocki, którego poparcie było niemal żadne. Stalin 

był ponadto szefem biura praw KC co dawało mu ogromną władzę, bo na odpowiednie stanowiska 

mógł wsadzać odpowiednich ludzi. Lenin w swoim testamencie pisał niby o uważaniu na Stalina i 

odsunięcie go od władzy. Lenin chciał rozszerzyć KC a wszystkich członków razem ze Stalinem nie 

widział jako swoich następców, na każdego coś miał. Po śmierci chciał demokratyzacji partii i 

odsunięcia   oligarchii.  Wszystkich   ludzi   nazywał   wybitnymi,   ale   do   każdego   wysuwał   również 

jakieś   zastrzeżenia.   Ludzie   ci   powinni   zatem   ze   sobą   współpracować,   Lenin   widział   przyszłe 

przywództwo jako kolegialny zarząd. 

Trocki twierdził, że gdyby nie on i Lenin rewolucji październikowej by nie było. Podczas 

rewolucji Lenin był w Finlandii. Człowiekiem który przyczynił się do sukcesu w stolicy był właśnie 

Lew   Trocki,   który   był   najlepszym   organizatorem   ze   wszystkich   przywódców   bolszewickich. 

Ponadto to on podczas wojny domowej przeprowadził decyzje, które doprowadziły że bolszewicy 

wyszli zwycięsko z walk z białymi. Ponadto był bardzo dobrym mówcą, Stalin zaś do końca swoich 

dni kaleczył język rosyjski. Ze względu na chorobę kończyny miał nierównych długości, nie robił 

specjalnego   wrażenia.   Mimo   że   występował   później   publicznie   i   zwracał   się   w   '41   roku   z 

przemówieniami do narodu to nie był mocny w takich wystąpieniach. Lenin i Trocki zaś to byli 

rewelacyjny mówcy i agitatorzy. Trocki do bolszewików przystał wiosną 1917 roku. Trocki na 

rosyjskiej lewicy był większą figurą na początku niż Lenin. Do 1916 roku, kiedy Lenin w pełni 

rozwinął swoją koncepcję przekształcenia wojny w rewolucję, zdecydowanie nie dogadywali się z 

Trockim.

W 1924 roku kiedy Lenin umarł bardzo łatwo było przywołać tekst z 1907 roku, gdzie w 

gazetach Trocki pisał o Leninie niezbyt pozytywnie (o ile w ogóle). Po śmierci Lenina Trockiemu 

odebrano   urząd   Komisarza   Spraw   Wojskowych.   Zastąpił   go   Michaił   Frunze.   Frunzego   (po 

przymusowej wysyłce na operację :)) z kolei zastąpił Woroszyłow.

Stalin   eliminował   swoich   przeciwników,  a   w ich   miejsca  posadził  swoich.  Na  Zjeździe 

zatem okazało się później, że Trockiego popiera garstka ludzi. Stalin wycinał wszystkich od dołu. 

Do   ostatecznej   konfrontacji   z   opozycją   doszło   w   1927   roku,   kiedy   Stalin   miał   przed   sobą 

Zjednoczoną Opozycję (Kamieniew, Zinowiew i Trocki). W tym momencie Stalin miał jednak 

większość poparcia Komitetu Centralnego.

Buharin i dwóch innych wspierało Stalina. Zjednoczona Opozycja próbowała zaatakować 

Stalina na polu gospodarczym. Opozycjoniści chcieli rezygnacji z NEPu. Sytuacja gospodarcza 

znacznie się poprawiła, ale dla zagorzałych bolszewików NEP utrwalił stan na wsi, który w ogóle 

nie   był   przez   nich   akceptowalny.   Zjednoczona   Opozycja   domagała   się   rewizji   polityki 

gospodarczej, twierdząc że dla bolszewików będzie t rzecz do poparcia. Do '21 roku Lenin tych 

założeń   jednak   bronił.   ”Prawica”   była   przeciwna   twardej   kolektywizacji.   Za   nową   polityką 

ekonomiczną   opowiadała   się   garstka.   Buharinowi   się   wydawało,   że   kolektywne   formy 

gospodarowania z czasem skłonią chłopów do dobrowolnego zrzeszania się we wspólnotę, jednakże 

to nie działało. Chłopom spodobał się NEP i indywidualne gospodarowanie, gdyż widzieli że ich 

nakład pracy przekłada się na korzyści z tego wynoszone. NEP spowodował, że chłopi którzy się 

zaangażowali   bardzo   szybko   bogacili   się   na   tle   sąsiadów,  którzy  do  tego   zjawiska  jakim  była 

uprawa roli odnosili się z mniejszym entuzjazmem. Później, ci, którzy mieli więcej, nazywani byli 

kułakami.   Kiedy   Lenin   zdecydował   się   na   założenie   NEPu,   potrzebne   mu   było   zwiększenie 

produkcji   rolnej.   Przed   I   WŚ   Rosja   była   największym   eksporterem   zboża.   Wojna   domowa 

spowodowała, że w Rosji pojawił się głód. NEP powstał po to, by wyżywić swoich obywateli, ale i 

sprzedać   zboże,   by   mieć   pieniądze   na   rozwój   przemysłu   i   technologii   oraz   wykształcić   klasę 

robotniczą. Czyli w sumie od dupy strony. Uprzemysłowienie było krokiem do tego, by zmienić 

strukturę społeczną tak, by odpowiadała rządzącej partii. 

Do   1941   roku   szefem   rządu   był   Wiaczesław   Mołotow,   który   był   w   zasadzie   cieniem 

swojego wodza.

1927 był takim momentem, gdy Stalin swoją opozycję odsunął od partii totalnie. Trockiego 

wydalono z ZSRR. Trocki był ostatnim, którego wypuszczono. Resztę już później eliminowano. 

Stalin podjął się jednak likwidacji NEPu, dążył  do industrializacji państwa i rozbudowy Armii 

Czerwonej, a żeby to zrobić, musiał przejąć całość zysków z gospodarki wiejskiej. Chłopom się 

wydawało, że NEP jest rzeczą trwałą i do tej pory przynosił im korzyści. Kiedy państwo stanęło w 

obliczu   kryzysu,   nie   wewnętrznego,   to   państwo   zabiło   NEP,   ponieważ   obniżono   ceny   skupu, 

zaczęto likwidować wolny rynek, podniesiono ceny na produkty przemysłowe i chłopi stwierdzili, 

że   poczekają   na   lepsze   czasy   i   nie   będą   sprzedawać   nadwyżek,   w   związku   z   czym   państwo 

powróciło   do   metod   stosowanych   podczas   komunizmu   wojennego,   nastąpiły   rekwizycje. 

Odpowiedzią chłopów na rekwizycje było zmniejszanie produkcji. To groziło ruiną całej koncepcji 

gospodarczej NEPu. Wtedy podjęto decyzję o przejściu do gospodarki centralnie sterowanej albo 

nakazowo – rozdzielczej. Stalin zdecydował się na wielki skok – z jednej strony chłopi sami nie 

chcą produkować, to się ich zagoni do kołchozu, będą tam produkowali na potrzeby państw, a z 

drugiej strony rozpoczął się proces przymusowej industrializacji. Cele, które stawiano sobie, były 

celami   niekoniecznie   gospodarczymi.   Gospodarka   to   jedno,   a   zdobycie   środków   i 

uprzemysłowienie to drugie.

Rekwizycje były reakcją na brak zboża na rynku. W wyniku przymusowej kolektywizacji 

gospodarka podupadła i zapanował głód. Przemysł ciężki został zbudowany niemal od podstaw, 

skok został wykonany olbrzymi. W 1934 roku ZSRR produkował tyle samolotów bojowych ile 

sześć kolejnych mocarstw razem. Podobnie było z produkcją czołgów. Gułagi realizowały jedne z 

największych inwestycji w Związku Radzieckim. 

Wielka Czystka dotknęła głównie Armię Czerwoną, elit władzy i elit w ogóle, elity które 

były czy wydawały się być elitami już Stalina, dobranymi przez niego. Wbrew pozorom nie jest to 

okres największych represji. Największe represje miały miejsce w czasie rozkułaczania. Siergiej 

Kirow był jednym z najlepszych stalinistów, to jego Stalin posłał do Leningradu. W grudniu 1934 

roku zastrzelono Kirowa, który był bardzo popularny w Leningradzie. W pewnym momencie Stalin 

doszedł   do   wniosku,   że   Kirow   mu   zagraża,   choć   z   drugiej   strony   w   swoich   wspomnieniach 

Mołotow pisał, iż ani Kirow, ani Stalin nie uważali, że zagrażają sobie nawzajem, a zabójstwo 

Kirowa   było   tylko   pretekstem   do   rozpoczęcia   czystki.   Kirow   uzyskał   więcej   głosów   podczas 

głosowania do Komitetu Centralnego niż Stalin. Ponadto oklaski dla Kirowa trwały dłużej, niż dla 

Stalina ;) Stalin myślał, że w tych warunkach popularność Kirowa może skłonić kogoś, by Stalina 

wyeliminować, ponieważ jest inny, potencjalny przywódca. W pokazowych procesach z '36., '37. i 

'38. roku skazano dawnych opozycjonistów.

23.11.2011

CD.

Sytuacja   wewnętrzna   ZSRR   po   Wielkiej   Czystce.   Kraj   ten   był   przede   wszystkim 

wyniszczony   w   kwestiach   kadrowych,   przy   okazji   usunięcia   członków   aparatu   państwowego, 

usuwano   też   dowódców   i   innych   związanych   z   administracją,   ponadto   mamy   katastrofę 

ekonomiczną i rozregulowanie gospodarki. Dotkliwy był fakt przetrzebienia kadr oficerskich oraz 

inteligencji szczególnie przed II wojną światową. Na koniec 1938 roku armia czerwona liczyła ok 

1,5 mln żołnierzy i oficerów, a w czerwcu 1941 łącznie z częściową mobilizacja liczyła 4,5 miliona 

żołnierzy i oficerów. Stan pokojowy armii czerwonej wzrósł ponad dwukrotnie (w 1941 ponad 3 

mln   ludzi).   Jeśli   chodzi   o   straty   podczas   wielkiej   czystki,   jest   to   około   40   tysięcy   osób, 

bezpowrotnie 10 tysięcy. 

Przymusowa kolektywizacja przyniosła więcej strat niż pożytku. Naczelnym problemem 

było to, że przemysł rozwinął się głównie w kwestii zbrojeń, co blokowało wymianę handlową z 

Zachodem, bo nie bardzo chciano handlować bronią. Handlowano jednak zbożem, obecność ZSRR 

na rynkach zbożowych była stała. 

Związek Radziecki poczynił ogromny postęp jeśli chodzi o przemysł zbrojeniowy. Armia 

czerwona   w   1941   roku   wyglądała   na   najlepiej   uzbrojoną   armię   świata   było   rezultatem   nowej 

polityki gospodarczej, bardzo dynamicznego rozwoju przemysłu ciężkiego, głównie zbrojnego. Ten 

przemysłowy kapitał pozwolił szybko zwiększyć produkcję wojenną po ewakuacji zakładów już 

podczas   wojny.   Cechą   charakterystyczną   wielkiej   czystki   jest   kierowanie   represji   przeciw 

niektórym   grupom   narodowościowym   i   to   zarówno   wśród   elit   radzieckich   jak   i   wśród   ogółu 

społeczeństwa. Grupą najbardziej poszkodowaną w czasie czystki byli Polacy, w ramach czystki 

przeprowadzono kilka operacji narodowościowych., represjonowano ponad 140 tysięcy ludzi. W jej 

ramach represjonowano również Ukraińców, Białorusinów etc., którzy mieli rodzinę w Polsce bądź 

się w Polsce urodzili. Podobną operację NKWD przeprowadzało przeciwko Łotyszom, Niemcom, 

Koreańczykom.   Elementem   operacji   narodowościowych   było   ujednolicenie   narodowościowe 

radzieckich   elit.   Represjonowano   przede   wszystkim   obywateli   narodowości   niesłowiańskich   i 

Polaków. Przed czystką Żydzi stanowili największą grupę narodowościową wśród elit, 34%, tak w 

roku   1939r.   już   wśród   najwyższych   kadr   ich   ilość   nie   przekraczała   10%.   Po   wielkiej   czystce 

Stalinowi łatwiej było zrywać z pewnymi przejawami rewolucyjności w nazewnictwie, co nastąpiło 

dopiero po tzw. wielkiej Wojnie Ojczyźnianej. Jednym z elementów powrotu do pewnych tradycji 

dawnej Rosji jest wprowadzenie w 1940r. stopni generalskich, których do tej pory nie było. Wielka 

czystka przyniosła zatomizowanie społeczeństwa. 

Totalitaryzm ingeruje w życie obywateli i stara się czy dąży do jego kontrolowania. Jest to 

próba objęcia jak najdalej posuniętą kontrolą wszystkich dziedzin życia człowieka. 

30.11.2011

Wojna domowa w Hiszpanii i konflikt japońsko – chiński.

Agresja włoska na Etiopię. Jeśli chodzi o sytuację międzynarodową to agresja ta pokazała 

słabość Ligii Narodów, że tak długo zwlekano. Agresja ta popchnęła Włochy do sprzymierzenia się 

z Hitlerem.

Włochy w sensie ideologicznym były pokrewne niemieckim nazistom. Wspólnota interesów 

wyrażała się w kwestii Austrii, Niemcy chcieli ją przejąć, Włochy zaś były temu przeciwne co 

spowodowało,   że   Włochy   sprzymierzyły   się   z   Wielką   Brytanią   i   Francją,   z   demokracjami 

zachodnimi. Obawiano się rosnących wpływów Niemiec, gdzie dostrzegano strefy wpływów na 

Bałkanach, które zawsze były włoskie. Jeżeli Hitler przyłączyłby Austrię do Rzeszy, to mógłby 

wysunąć żądania dotyczące zajęcia północnych rejonów Włoch - Tyrolu Południowego. Podstawą 

tego ideologicznego zjednoczenia było zebranie wszystkich ziem niemieckich. 

Partnerzy Włoch, które zawarły z nimi porozumienie. Francuzi i Brytyjczycy byli przeciwni 

agresji Włoch na Etiopię, którą Niemcy poparły. Chodziło im o podważenie pokoju wersalskiego. 

Afryka od dawna była podzielona, a Włochy niszczyły porządek który był już ustalony, wchodziły 

klinem między interesy Francji a Wielkiej Brytanii. Etiopia była jedynym niepodległym państwem 

w Afryce. III Rzesza poparła Włochy, Hitler zobaczył tutaj furtkę dającą mu możliwość wyjścia z 

izolacji międzynarodowej i koalicję z Włochami.

Pakt antykominternowski  był skierowany przeciw ZSRR. Został zawarty 25.11.1936 roku 

przez Niemcy i Japonię. Składał się on z dwóch części, oficjalnej i tajnego protokołu. W oficjalnej 

części   porozumienie   to   było   wymierzone   w   Międzynarodówce   Komunistycznej.   Sygnatariusze 

zobowiązali   się   zwalczać   działalność   Międzynarodówki.  W   tajnym   protokole   zawarte   było,   iż 

Japonia i Niemcy, zobowiązali się nie do podejmowania jakichkolwiek działań, które by ułatwiły 

sytuację zrównania ZSRR w stosunku do innych sygnatariuszy. Obawiano się ekspansji politycznej 

ZSRR na inne państwa sąsiadujące. 

Fronty Ludowe.  Ideę formowania Frontów Ludowych utworzono w 1935r. na Kongresie 

Międzynarodówki.   Fronty   Ludowe   miały   być   formowane   przeciwko   postępowi   faszyzmu   i 

militaryzmu.  Faszyzm reprezentowały wtedy tylko  III Rzesza i  Włochy.  Militaryzm zaś  tyczył 

Japonii. Idea nie była ograniczona tylko do Europy, trzeci Front Ludowy powstał w Dominikanie. 

Idea   tworzenia   frontów   Ludowych   była   wymierzona   głównie   przeciw   III   Rzeszy,   jako 

najważniejszy przeciwnik ZSRR (wcześniej miejsce III Rzeszy zajmowała Wielka Brytania) oraz 

Japonii na Dalekim Wschodzie w jej próbie podporządkowania sobie Chin.

Wielki   Marsz  była   przeprawą   armii   Mao   Tse   Tunga   przeciwko   Czang   Haj   Czekowi. 

Spowodował on, że ośrodek komunistyczny w Chinach przeniósł się na północ. 

Wybuch Wojny Domowej w Hiszpanii. 

Wojna japońsko – chińska (1937).

7.12.2011

Sytuacja międzynarodowa w latach 1939 – 1940.

Rzeczywista   sytuacja   ZSRR   na   tle   międzynarodowym,   a   jak   była   przedstawiana   przez 

propagandę ZSRR.

Konferencja monachijska.

15.03.1939 Hitler zajął Pragę.

Stanowisko Polski na rozwój sytuacji w Europie.

Wg   założeń   ideologicznych   to   Brytyjczycy   byli   naturalnym   sojusznikiem   III   Rzeszy   i 

Hitlera. Dysponowali atutem, którym inni nie dysponowali, byli pokrewni rasowo, byli również 

Germanami.   Szukanie   sojuszników   gdzie   indziej   wynikało   z   niemożności   narzucenia   wielkiej 

Brytanie swojej wizji świata i swojej wizji Europy. Nie przypadkiem jeszcze przed konferencją 

monachijską   III   Rzesza   szukała   innego   rozwiązania   w   swych   dotychczasowych   partnerach 

politycznych – we Włoszech i Japonii. Ostatnim partnerem jakiego zaczął rozpatrywać Hitler był 

Związek   radziecki.   Jako   pierwszym   pożądanym   sojusznikiem   była   Wielka   Brytania,   później 

Japonia, następnie Polska. ZSRR stało na ostatnim miejscu.

Hitler zgodził się na rozmowy z Rosjanami w kwietniu 1939. 

Rosjanie zdawali sobie sprawę z tego, że Niemcy chcą wojny, co więcej, zdawały sobie 

sprawę z tego, że zachodnie mocarstwa tę rękawicę podejmą. Związek Radziecki nie za bardzo 

chciał   przystąpić   do   działań   wojennych.   Związek   Radziecki   miał   świadomość   swojej   słabości 

militarnej. 

Działania   Rosjan   przyczyniły   się   do   sukcesów   Niemiec   chociażby   poprzez   dostawy 

surowców.   Porozumienie   niemiecko   –   radzieckie   posłużyło   za   swego   rodzaju   straszak   wobec 

innych   państw   europejskich.  W  Paryżu   wiedziano,   że   Polska   ma   już   marne   szanse,   że   Polska 

dostanie   nóż   w   plecy   i   Armia   Czerwona   przekroczy   granice.   23.8.1939r.   w   tzw.   traktacie 

Ribbentrop   –   Mołotow   powiedziano,   że   państwa   wyrzekają   się   działań   wojennych   przeciw 

drugiemu   sygnatariuszowi,   ponadto   nie   przyłączą   się   do   działań   wojennych   innych   państw 

przeciwko drugiemu. Był to właściwie pakt o nieagresji niemiecko – radzieckiej.

Rozgraniczenie   stref   wpływów   i   reakcja   Związku   Radzieckiego.   17.   września   ZSRR 

najechał   na   Polskę.   Traktaty   o   pomocy   wzajemnej   -   pierwsza   podpisała   go   ze   Związkiem 

Radzieckim Estonia, ostatnia Litwa. Stalin po włączeniu Litwy do radzieckiej strefy wpływów 

postanowił przywrócić Wileńszczyznę władzom litewskim. 

Wojna zimowa między ZSRR a Finlandią wybuchła 30. listopada 1939 roku.

Związek radziecki jako jedyny został wydalony z Ligii Narodów. 

Kampania   na   Zachodzie   rozpoczęła   się   10.5.1940   roku,   była   to   ofensywa   na   państwa 

Beneluksu i Alzacji. 

14.12.2011

Front  Wschodni.  Po   kapitulacji   Francji   rozpoczęły  się   niemieckie   przygotowania   do   realizacji 

planu Barbarossa, czyli inwazji na Związek Radziecki. Niemcy zgromadzili na wschodzie ponad 

4.500.000 żołnierzy, ok. 3.600 czołgów oraz blisko 3.000 samolotów. Te siły podzielono na 3 grupy 

armii:   Grupę   Armii   "Północ"   (jej   zadaniem   było   zajęcie   republik   bałtyckich   oraz   zdobycie 

Leningradu),   Grupę  Armii   "Środek"   (zdobycie   Mińska,   Smoleńska   i   Moskwy)   i   Grupę  Armii 

"Południe" (zajęcie terytorium Ukrainy, zdobycie Stalingradu, ofensywa na Kaukaz). 

 

Armia Czerwona liczyła 5.400.000 żołnierzy. Posiadała blisko 23.000 czołgów. Jednak na 

zachodniej   granicy   znajdowało   się   tylko   2.900.000   żołnierzy   oraz   ok.   12.000   czołgów.  Armia 

Czerwona, mimo swej liczebności, nie była przygotowana do wojny. Była źle dowodzona w wyniku 

przeprowadzonej   przez   Stalina   czystki   wśród   oficerów.   Ponadto   duża   część   czołgów   była 

niesprawna i nie nadawała się do walki. 

Agenci sowieckiego wywiadu ostrzegali Stalina, donosząc mu o koncentrującej się przy 

granicy armii niemieckiej. Ten nie podjął jednak żadnych działań sądząc, że Hitler nie odważy się 

prowadzić   wojny   na   dwa   fronty   i   najpierw   zechce   pokonać  Wielką   Brytanię.   Ponadto,   aż   do 

rozpoczęcia inwazji do Niemiec dostarczano ogromne ilości towarów (np. zboże, metale, produkty 

naftowe) z ZSRR.

Wojska   państw   Osi   zaatakowały   Związek   Radziecki   22   czerwca   1941   r.   w   pierwszych 

tygodniach wojny Niemcy z drobnymi tylko problemami rozbijały zgrupowania Armii Czerwonej, 

która zaskoczona atakiem nie była w stanie stawić większego oporu. Jedynie siły Grupy Armii 

"Południe" miały trudności z przedarciem się przez największe punkty oporu ZSRR na południu, 

jednak po udzieleniu im pomocy przez Grupę Armii "Środek" (której operacje ofensywne w rejonie 

Mińska i Smoleńska zakończyły się sukcesem) opór wojsk sowieckich został złamany. Problemy 

Wehrmachtu zaczęły się dopiero podczas ataków na Leningrad i Moskwę. 

  12 września siły niemieckie podeszły pod Leningrad. Pierwotny plan zakładał zdobycie 

miasta "z marszu", jednak Niemcom się to nie udało. Ich sytuację pogarszał fakt, że dowództwo 

wojsk III Rzeszy kazało odesłać 4. Grupę Pancerną do walk w rejonie Moskwy, pozostawiając 

atakujących bez wojsk pancernych. W tej sytuacji postanowiono rozpocząć oblężenie Leningradu. 

Niemcy sądzili, że obrońcy pozbawieni dostaw żywności i zaopatrzenia poddadzą się. Sowieci 

przysyłali jednak żywność przez jezioro Ładoga, najpierw dzięki konwojom nawodnym, a później, 

gdy   jezioro   zamarzło,   zaopatrzenie   dostarczano   ciężarówkami   po   tafli   lodu.   Pomimo   usilnych 

starań Niemców nigdy nie udało się złamać obrony Leningradu (miasto zostało wyzwolone spod 

oblężenia po ok. 900 dniach w wyniku radzieckiej ofensywy zimowej w 1944 r.). 

 W listopadzie 1941 r. Niemcy znaleźli się już ok. 20 km od Moskwy. Temperatura spadła 

wtedy   do   -25   stopni   Celsjusza.   Nieprzygotowani   na   takie   warunki   Niemcy   musieli   spowolnić 

ofensywę. Ich wartość bojowa słabła. Tymczasem żołnierze Armii Czerwonej przygotowywali się 

do kontrofensywy, którą rozpoczęli 5 grudnia. W wyniku tej operacji Niemcy zostali odrzuceni o 

blisko 200 km od stolicy ZSRR.

Po niepowodzeniu pod Moskwą Niemcy przeszli do ofensywy na południu w celu opanowania 

Kaukazu. Rozpoczęli ją w lipcu 1942 r. W sierpniu rozpoczęły się walki pod Stalingradem. Podczas 

starć obie strony poniosły ogromne straty. Armii Czerwonej udało się jednak okrążyć część sił 

niemieckich   i   wygrać   bitwę.   Dzięki   zwycięstwu   pod   Stalingradem   Sowieci   mogli   przejść   do 

kontrofensywy i przejąć inicjatywę na froncie. 

  Na   początku   1943   r.  Armia   Czerwona   rozpoczęła   uderzenie   na   północy   w   kierunku 

Leningradu. Tymczasem siły niemieckiej Grupy Armii "Południe" zaatakowały nieprzyjaciela w 

rejonie Dniepru. Rezultatem tej operacji było zdobycie przez Niemców Charkowa i powstrzymanie 

armii   radzieckiej.   Efektywne   kontynuowanie   ofensywy   nie   było   jednak   możliwe   z   uwagi   na 

niesprzyjające warunki pogodowe. 

 Po tych wydarzeniach front wschodni ustabilizował się na kilka miesięcy. Dopiero w lipcu 

Wehrmacht rozpoczął realizację operacji "Zitadelle", czyli ofensywy na tzw. "Łuku Kurskim". Miał 

to być przełomowy moment na froncie, jednak Rosjanie dowiedzieli się o planowanym ataku i 

zgromadzili ogromne siły mające powstrzymać uderzenie. Tuż przed atakiem niemieckie pozycje 

zostały   ostrzelane   przez   wrogą   artylerię.   12   lipca   rozpoczęła   się   wielka   bitwa   pancerna   pod 

Prochorowką. Niemcy początkowo odnosili zwycięstwa, jednak potężna radziecka obrona zmusiła 

ich w końcu do odwrotu. 

  Dzięki   temu  Armia   Czerwona   rozpoczęła   kontruderzenie   w   celu   dotarcia   do   Dniepru. 

Napotkali jednak silny opór i ponieśli duże straty. 5 listopada zdobyli Kijów. Pod koniec grudnia 

rozpoczęła się kolejna radziecka ofensywa na zachód.

W czerwcu 1944 r. Armia Czerwona rozpoczęła wielką ofensywę na Białorusi i Ukrainie. 

Szybko   zdobyli   Kijów   i   Mińsk,   po   czym   dotarli   do   przedwojennych   granic   Rzeczpospolitej. 

Tymczasem Niemcy musieli odesłać część swych sił do Normandii do walki z aliantami (patrz: 

Front zachodni). Pod koniec lipca Sowieci byli już niedaleko Warszawy. Przerwali jednak natarcie 

ze względu na wybuch powstania warszawskiego. Straty poniesione przez Niemców podczas tej 

operacji były ogromne. Prawie cała Grupa Armii "Środek" została zniszczona. Była to jedna z 

największych klęsk III Rzeszy na froncie. 

 Podczas gdy Niemcy byli już blisko stłumienia powstania w Warszawie, Armia Czerwona 

rozwinęła natarcie na południu (zajmując terytorium Rumunii, Węgier, Bułgarii i część Jugosławii) 

oraz na północy. Sowieci rozpoczęli ofensywę na terytorium Polski dopiero w styczniu 1945 r. 17 

stycznia   zdobyli   zniszczoną   Warszawę.   Do   marca   1945   r.   zajęli   prawie   całe   terytorium 

Rzeczpospolitej i stanęli u bram Niemiec.

W   kwietniu  Armia   Czerwona   rozpoczęła   kolejne   ataki,   których   celem   było   ostateczne 

pokonanie wroga. Uderzyli na terytorium Czech i Austrii. Pod koniec kwietnia zamknęli okrążenie 

wokół Berlina, który po zaciętych walkach zdobyli 2 maja. III Rzesza skapitulowała 8 maja, lecz 

nie wszystkie niemieckie oddziały się poddały. Walki trwały jeszcze m.in. w Czechach. Ostatnie 

punkty oporu zostały jednak stłumione w przeciągu kilku dni i wojna w Europie zakończyła się.

Wizyta Mołotowa w Berlinie i Plan Barbarossa. 12 listopada do Berlina przybył, z oficjalną wizytą 

Komisarz   Spraw   Zagranicznych   Związku   Socjalistycznych   Republik   Radzieckich   Wiaczesław 

Mołotow. Spotkał się on z ministrem spraw zagranicznych Rzeszy Niemieckiej Joachimem von 

Ribbentropem, w celu uzgodnienia umów handlowych, właściwie potwierdzenia tej z 11.02.1940. 

Jednakże Stalinowi, który wysłał do Berlina swojego zausznika chodziło o podział świata pomiędzy 

państwa osi, przyłączenie ZSRR do tegoż paktu i co najważniejsze, podział wpływów w Europie. A 

te były następujące: Bułgarię, Rumunię, Finlandię, Węgry, Jugosławię, część Polski zajętą przez 

Rzeszę,   Szwecję   oraz   cieśniny   bałtyckie.   Patrząc   gospodarczo,   Stalin   chciał   otrzymać   Śląsk, 

rumuńską   naftę,  Gdynię,   żelazo   w  Szwecji.  Były  to  również   doskonałe  pozycje  wyjściowe  do 

ostatecznego zaatakowania Europy. Hitler nie mógł sobie na to całkowicie pozwolić, przedłużono 

więc jedynie umową handlową, a umowy polityczne odeszły w cień. Żądania Rosjan spowodowały 

zmianę   wizyty   Mołotowa,   właściwie   jej   charakter   –   nawet   podczas   pożegnalnego   przyjęcia 

„przyjaciele” stali w osobnych grupach.

18 grudnia 1940r. Naczelne Dowództwo Wehrmachtu ( Oberkommando der Werhmacht, 

OKW) na osobisty rozkaz Hitlera wydało osławioną dyrektywę nr 21, dyrektywę „Barbarossa”. Jej 

cele:

Zniszczenie związków radzieckich stacjonujących na Białorusi; uniemożliwienie przedostania się 

zdolnych do walki związków w głąb terytorium radzieckiego.

Osiągnięcie   linii,   spoza   której   radzieckie   lotnictwo   nie   mogłoby   atakować   terytorium 

Rzeszy, z ostatecznym zadaniem osiągnięciem linii Wołga – Archangielsk.

 

Plan   Barbarossa   zakładał   więc   całkowity   blitzkrieg-   zniszczenie   sił   motorowych  Armii 

Czerwonej, likwidacji lotnictwa i zajęcia jak największego terenu. Czas kampanii – 6 – 8 tygodni. Z 

tego powodu „Barbarossa” została całkowicie skazana na niepowodzenie. Dlaczego? Nie zakładano 

walk   zimą,   więc   nie   przygotowano   ciepłych   mundurów   dla   żołnierzy,   ani   specjalnego   sprzętu 

przystosowanego do walki ciężką rosyjską zimą. 

3 lutego 1941 w czasie konferencji na Obersalzbergu Hitler zatwierdził koncentrację wojsk 

na wschodzie. Do działań na froncie wschodnim Hitler skoncentrował 4 733 990 żołnierzy w 164 

dywizjach (w tym 135 dywizji niemieckich i 29 sprzymierzonych). Siły te dysponowały łącznie 3 

612   czołgami,   12   686   działami   i   moździerzami   oraz   2   937   samolotami.   Rozpoczęcie   ataku 

poprzedzone   zostało   dużą   ilością   misji   samolotów   zwiadowczych   oraz   zbieraniem   danych 

wywiadowczych, które dostarczyły szczegółowych informacji o dyslokacji i ilości sił radzieckich w 

zachodnich   Specjalnych   Okręgach   Wojskowych   (SOW).   Duża   ilość   i   wysoka   jakość   tych 

informacji miała jednak złą stronę - odwróciła uwagę niemieckich analityków od faktu, że na temat 

dyslokacji   pozostałych   sił   ZSRR   oraz   ich   możliwości   mobilizacyjnych   nie   było   wiadomo 

praktycznie   nic.   W   ramach   przygotowań   III   Rzesza   zgromadziła   duże   zapasy   materiałów   do 

prowadzenia operacji (m. in. zapas paliwa na 3 miesiące) oraz zmobilizowała ok. 500 000 pojazdów 

motorowych dla celów Barbarossy. Siłę Armii Czerwonej skomentował krótko: „Musimy jedynie 

kopnąć w drzwi, a cała zgniła konstrukcja zacznie się rozpadać”. Aby Rosjanie nie wykonali ataku 

prewencyjnego Niemcy podali dosyć wiarygodny powód: wojska te zaatakują Wielką Brytanie, ale 

muszą się przeszkolić poza zasięgiem RAF-u. Jednakże Rosjanie nie uwierzyli. Mieli doskonałego 

agenta, Richarda Sorge, który informował ich na bieżąco o poczynaniach Niemców. Jednak, mimo 

ostrzeżeń   Kwatera   Główna   nic   nie   uczyniła.   Dlaczego?   Być   może   Stalin   wiedział,   że   nie   ma 

żadnych sojuszników i nie chciał podrażniać Hitlera. Wiedział o słabości swojej armii, pogłębionym 

kryzysie dowódczym, jaki został spowodowany przez Wielką Czystkę w latach 1937 – 1938 Nie 

zrobił jednak nic aby wzmocnić swoje wojska. Dywizje, które stanęły na przeciwko Wehrmachtowi, 

były   na   etatach   pokojowych,   słabo   wyposażone.   T   –   70   ,   które   w   pierwszych   dniach   wojny 

stanowiły podstawę radzieckich sił pancernych, były bezradne wobec Panzer III i doskonałych dział 

przeciwpancernych. Dezerter, niemiecki komunista, który przepłynął Bug poinformował Rosjan o 

ataku, który nastąpi 20 czerwca. Stalin wydał rozkaz rozstrzelania go za „sianie dezinformacji”, 

ponadto określił go jako „zabawkę w manipulacyjnej grze niemieckich generałów”. Timoszenko, 

który 13 marca na podstawie raportu Wojsk Ochrony Granicy (WOG) raportował o sile Niemców i 

prosząc   o   postawienie   Armii   Czerwonej   w   stan   gotowości   bojowej,   usłyszał   odpowiedź 

„Przemyślimy   to”.   19   maja   Sorge   słał   raport:   „150   dywizji”.   15   czerwca:   „Atak   nastąpi   22 

czerwca”. Stalin określał go jako podwójnego agenta, a szefa wywiadu NKWD, Pawła Fitina zburał 

za przynoszenie takich informacji. Odtąd wiarygodne informacje były określane jako „zaprzedanie 

się Brytyjczykom”. Niemcy mieli na granicy 82 dywizje piechoty, 7 dywizji pancernych, 65 dywizji 

artylerii   (za   raportem   WOG).   22   czerwca   1941   roku,   o   godzinie   3:30   nad   ranem,   niemiecka 

machina wojenna ruszyła z całą siłą.

Pakt trójstronny  był paktem trzech państw ustalający strefy wpływów. W pakcie zapisano że w 

przypadku przyłączenia się nowej siły do konfliktu wewnątrz europejskiego bądź konfliktu chińsko 

– japońskiego. Sojusz ten nie był wymierzony przeciw ZSRR, bo mieli nadzieję, że wkrótce ZSRR 

do tego paktu się przyłączy.

21.12.2011

II Wojna Światowa na Froncie Wschodnim – przebieg i znaczenie.

Pokonanie   ZSRR   przez   Niemcy   było   praktycznie   niemożliwe.   Sukcesy   Niemiec   były 

powodowane   w   zasadzie   tylko   niekompetencją   radziecką.   Ważnym   momentem   mogłoby   być 

zdobycie Moskwy. Błędem było skierowanie części sił niemieckich na południe i zgrupowanie 

armii w słynnym kotle pod Kijowem.

11.01.2012

23. stycznia o godz. 13:00, pub Academic.

Kolokwium (test faktograficzny) 25. stycznia.

Koalicja antyhitlerowska została zawiązana 3. września 1939 roku. Do Wielkiej Brytanii 

przeniosła się królowa holenderska, król Norwegii, tzw wolni Francuzi, z czasem emigracyjny rząd 

Polski,   który   należy   tu   wskazać   jako   pierwszy,   z   czasem   pojawiły   się   emigracyjne   władze 

jugosłowiańskie i greckie (1941).

Społeczeństwo   Stanów   Zjednoczonych   było   niechętne   włączeniu   się   do   wojny.   W 

przeciwieństwie   do   prezydenta   Roosevelta,   który   od   początku   dążył   do   przyłączenia   się   do 

konfliktu. Po tym jak Francja upadla latem 1940 roku, wtedy Roosevelt był świadomy i chciał 

przekazać, ze tylko i wyłącznie teraz Wielka Brytania i jej wolność stoi na drodze Hitlera do 

zawładnięcia całym oceanem, co więcej, tylko Wielka Brytania stoi Hitlerowi na drodze do zajęcia 

Stanów Zjednoczonych. USA przekazało Wielkiej Brytanii 50 niszczycieli w zamian za 99 letnie 

korzystanie z  brytyjskich  baz wojskowych.  Na początku  Stany Zjednoczone  wprowadziły linie 

demarkacyjne od Grenlandii po Arktykę, mimo to prowadzili politykę zachowawczą nie włączając 

się do wojny.

Churchill w jednym ze swoich przemówień radiowych uznał, ze Rosja i Stalin mogą liczyć 

na pomoc i wsparcie Wielkiej Brytanii. Przeświadczenie było takie, ze armia rosyjska jest słabsza 

od niemieckiej. Logicznym następstwem przegrania wojny przez Rosję było to, ze Hitler dostanie 

się do surowców naturalnych lezących na terenach ZSRR. Z punktu widzenia Wielkiej Brytanii 

istotne było to kiedy ta klęska związku Radzieckiego nastąpi. Brytyjczycy ofiarowali te pomoc 

tylko   i   wyłącznie   dlatego,   bo  mieli   nadzieje,   iż   przedłuży  ona   opór  radziecki   przed   wojskami 

niemieckimi. Dla Londynu  22.6. właśnie układanka na przyszłość  wyglądała  tak,  ze wybuchła 

wojna na wschodzie, ale w zasadzie mogła mieć tylko jeden finał – zwycięstwo wermachtu. Z 

przeświadczenia   wielkiej   Brytanii   żołnierz   radziecki   miał   jak   najdłużej   stawiać   opór.   Wielka 

Brytania do 1943 roku obawiała się jednak tego czy związek Radziecki nie podpisze jakiegos 

separatystycznego pokoju na wzór wcześniejszego Brześcia.

Karta Atlantycka została podpisana 14 sierpnia 1941 roku. Stany Zjednoczone przystąpiły 

do wojny w grudniu 1941 roku (od 8 grudnia wojna z Japonią). Hitler wypowiadając wojnę USA 

ułatwił zadanie Rooseveltowi, ponieważ to Niemcy wypowiedzieli wojnę, Stany mogły stanąć na 

pozycji defensywnej.

Konferencja w Teheranie.

ZSRR oczekiwał od aliantów zachodnich dostaw maszyn, samochodów, ogólnie sprzętu i 

utworzenia drugiego frontu, ale nie we Włoszech, a we Francji. Alianci zaś chcieli, by związek 

radziecki nie wycofywał się z sojuszu. 

Brytyjczycy wyobrażali sobie, że II front rozpocznie się od strony Bałkany. Głównym celem 

koncepcji   bałkańskiej   było   rozszerzenie   strefy   wpływów   Brytyjczyków,   niedopuszczenie   tam 

sowietów. Miała doprowadzić do pokonania Niemiec ale i postawić tamę nadmiernym postępom 

wpływom radzieckim wgłąb europy. - koncepcja bałkańska.

Warunki współpracy podjęte przez wielka trójkę w Teheranie – kontynuowanie walk do 

kapitulacji Hitlera, odbudowa wszystkich państw przedwojennych, drugi front we Francji w maju 

1944 roku, Stalin w zamian otrzymał uznanie granic z 22 czerwca 1941 roku.

4-11. lutego 1945 – konferencja w Jałcie.